౧౨. లోహిచ్చసుత్తవణ్ణనా

లోహిచ్చబ్రాహ్మణవత్థువణ్ణనా

౫౦౧. ఏవం మే సుతం…పే… కోసలేసూతి లోహిచ్చసుత్తం. తత్రాయం అనుత్తానపదవణ్ణనా. సాలవతికాతి తస్స గామస్స నామం, సో కిర వతియా వియ సమన్తతో సాలపన్తియా పరిక్ఖిత్తో. తస్మా సాలవతికాతి వుచ్చతి. లోహిచ్చోతి తస్స బ్రాహ్మణస్స నామం.

౫౦౨-౫౦౩. పాపకన్తి పరానుకమ్పా విరహితత్తా లామకం, న పన ఉచ్ఛేదసస్సతానం అఞ్ఞతరం. ఉప్పన్నం హోతీతి జాతం హోతి, న కేవలఞ్చ చిత్తే జాతమత్తమేవ. సో కిర తస్స వసేన పరిసమజ్ఝేపి ఏవం భాసతియేవ. కిఞ్హి పరో పరస్సాతి పరో యో అనుసాసీయతి, సో తస్స అనుసాసకస్స కిం కరిస్సతి. అత్తనా పటిలద్ధం కుసలం ధమ్మం అత్తనావ సక్కత్వా గరుం కత్వా విహాతబ్బన్తి వదతి.

౫౦౪-౪౦౭. రోసికం న్హాపితం ఆమన్తేసీతి రోసికాతి ఏవం ఇత్థిలిఙ్గవసేన లద్ధనామం న్హాపితం ఆమన్తేసి. సో కిర భగవతో ఆగమనం సుత్వా చిన్తేసి – ‘‘విహారం గన్త్వా దిట్ఠం నామం భారో, గేహం పన ఆణాపేత్వా పస్సిస్సామి చేవ యథాసత్తి చ ఆగన్తుకభిక్ఖం దస్సామీ’’తి, తస్మా ఏవం న్హాపితం ఆమన్తేసి.

౫౦౮. పిట్ఠితో పిట్ఠితోతి కథాఫాసుకత్థం పచ్ఛతో పచ్ఛతో అనుబన్ధో హోతి. వివేచేతూతి విమోచేతు, తం దిట్ఠిగతం వినోదేతూతి వదతి. అయం కిర ఉపాసకో లోహిచ్చస్స బ్రాహ్మణస్స పియసహాయకో. తస్మా తస్స అత్థకామతాయ ఏవమాహ. అప్పేవ నామ సియాతి ఏత్థ పఠమవచనేన భగవా గజ్జతి, దుతియవచనేన అనుగజ్జతి. అయం కిరేత్థ అధిప్పాయో – రోసికే ఏతదత్థమేవ మయా చత్తారి అసఙ్ఖ్యేయ్యాని. కప్పసతసహస్సఞ్చ వివిధాని దుక్కరాని కరోన్తేన పారమియో పూరితా, ఏతదత్థమేవ సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం పటివిద్ధం, న మే లోహిచ్చస్స దిట్ఠిగతం భిన్దితుం భారోతి, ఇమమత్థం దస్సేన్తో పఠమవచనేన భగవా గజ్జతి. కేవలం రోసికే లోహిచ్చస్స మమ సన్తికే ఆగమనం వా నిసజ్జా వా అల్లాపసల్లాపో వా హోతు, సచేపి లోహిచ్చసదిసానం సతసహస్సస్స కఙ్ఖా హోతి, పటిబలో అహం వినోదేతుం లోహిచ్చస్స పన ఏకస్స దిట్ఠివినోదనే మయ్హం కో భారోతి ఇమమత్థం దస్సేన్తో దుతియవచనేన భగవా అనుగజ్జతీతి వేదితబ్బో.

లోహిచ్చబ్రాహ్మణానుయోగవణ్ణనా

౫౦౯. సముదయసఞ్జాతీతి సముదయస్స సఞ్జాతి భోగుప్పాదో, తతో ఉట్ఠితం ధనధఞ్ఞన్తి అత్థో. యే తం ఉపజీవన్తీతి యే ఞాతిపరిజనదాసకమ్మకరాదయో జనా తం నిస్సాయ జీవన్తి. అన్తరాయకరోతి లాభన్తరాయకరో. హితానుకమ్పీతి ఏత్థ హితన్తి వుడ్ఢి. అనుకమ్పతీతి అనుకమ్పీ, ఇచ్ఛతీతి అత్థో, వుడ్ఢిం ఇచ్ఛతి వా నో వాతి వుత్తం హోతి. నిరయం వా తిరచ్ఛానయోనిం వాతి సచే సా మిచ్ఛాదిట్ఠి సమ్పజ్జతి, నియతా హోతి, ఏకంసేన నిరయే నిబ్బత్తతి, నో చే, తిరచ్ఛానయోనియం నిబ్బత్తతీతి అత్థో.

౫౧౦-౫౧౨. ఇదాని యస్మా యథా అత్తనో లాభన్తరాయేన సత్తా సంవిజ్జన్తి న తథా పరేసం, తస్మా సుట్ఠుతరం బ్రాహ్మణం పవేచేతుకామో ‘‘తం కిం మఞ్ఞసీ’’తి దుతియం ఉపపత్తిమాహ. యే చిమేతి యే చ ఇమే తథాగతస్స ధమ్మదేసనం సుత్వా అరియభూమిం ఓక్కమితుం అసక్కోన్తా కులపుత్తా దిబ్బా గబ్భాతి ఉపయోగత్థే పచ్చత్తవచనం, దిబ్బే గబ్భేతి అత్థో. దిబ్బా, గబ్భాతి చ ఛన్నం దేవలోకానమేతం అధివచనం. పరిపాచేన్తీతి దేవలోకగామినిం పటిపదం పూరయమానా దానం, దదమానా, సీలం రక్ఖమానా, గన్ధమాలాదీహి, పూజం కురుమానా భావనం భావయమానా పాచేన్తి విపాచేన్తి పరిపాచేన్తి పరిణామం గమేన్తి. దిబ్బానం భవానం అభినిబ్బత్తియాతి దిబ్బభవా నామ దేవానం విమానాని, తేసం నిబ్బత్తనత్థాయాతి అత్థో. అథ వా దిబ్బా గబ్భాతి దానాదయో పుఞ్ఞవిసేసా. దిబ్బా భవాతి దేవలోకే విపాకక్ఖన్ధా, తేసం నిబ్బత్తనత్థాయ తాని పుఞ్ఞాని కరోన్తీతి అత్థో. తేసం అన్తరాయకరోతి తేసం మగ్గసమ్పత్తిఫలసమ్పత్తిదిబ్బభవవిసేసానం అన్తరాయకరో. ఇతి భగవా ఏత్తావతా అనియమితేనేవ ఓపమ్మవిధినా యావ భవగ్గా ఉగ్గతం బ్రాహ్మణస్స మానం భిన్దిత్వా ఇదాని చోదనారహే తయో సత్థారే దస్సేతుం ‘‘తయో ఖో మే, లోహిచ్చా’’తిఆదిమాహ.

తయో చోదనారహవణ్ణనా

౫౧౩. తత్థ సా చోదనాతి తయో సత్థారే చోదేన్తస్స చోదనా. న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేన్తీతి అఞ్ఞాయ ఆజాననత్థాయ చిత్తం న ఉపట్ఠపేన్తి. వోక్కమ్మాతి నిరన్తరం తస్స సాసనం అకత్వా తతో ఉక్కమిత్వా వత్తన్తీతి అత్థో. ఓసక్కన్తియా వా ఉస్సక్కేయ్యాతి పటిక్కమన్తియా ఉపగచ్ఛేయ్య, అనిచ్ఛన్తియా ఇచ్ఛేయ్య, ఏకాయ సమ్పయోగం అనిచ్ఛన్తియా ఏకో ఇచ్ఛేయ్యాతి వుత్తం హోతి. పరమ్ముఖిం వా ఆలిఙ్గేయ్యాతి దట్ఠుమ్పి అనిచ్ఛమానం పరమ్ముఖిం ఠితం పచ్ఛతో గన్త్వా ఆలిఙ్గేయ్య. ఏవంసమ్పదమిదన్తి ఇమస్సాపి సత్థునో ‘‘మమ ఇమే సావకా’’తి సాసనా వోక్కమ్మ వత్తమానేపి తే లోభేన అనుసాసతో ఇమం లోభధమ్మం ఏవంసమ్పదమేవ ఈదిసమేవ వదామి. ఇతి సో ఏవరూపో తవ లోభధమ్మో యేన త్వం ఓసక్కన్తియా ఉస్సక్కన్తో వియ పరమ్ముఖిం ఆలిఙ్గన్తో వియ అహోసీతిపి తం చోదనం అరహతి. కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీతి యేన ధమ్మేన పరే అనుసాసి, అత్తానమేవ తావ తత్థ సమ్పాదేహి, ఉజుం కరోహి. కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతీతి చోదనం అరహతి.

౫౧౪. నిద్దాయితబ్బన్తి సస్సరూపకాని తిణాని ఉప్పాటేత్వా పరిసుద్ధం కాతబ్బం.

౫౧౫. తతియచోదనాయ కిఞ్హి పరో పరస్సాతి అనుసాసనం అసమ్పటిచ్ఛనకాలతో పట్ఠాయ పరో అనుసాసితబ్బో, పరస్స అనుసాసకస్స కిం కరిస్సతీతి నను తత్థ అప్పోస్సుక్కతం ఆపజ్జిత్వా అత్తనా పటివిద్ధధమ్మం అత్తనావ మానేత్వా పూజేత్వా విహాతబ్బన్తి ఏవం చోదనం అరహతీతి అత్థో.

న చోదనారహసత్థువణ్ణనా

౫౧౬. న చోదనారహోతి అయఞ్హి యస్మా పఠమమేవ అత్తానం పతిరూపే పతిట్ఠాపేత్వా సావకానం ధమ్మం దేసేతి. సావకా చస్స అస్సవా హుత్వా యథానుసిట్ఠం పటిపజ్జన్తి, తాయ చ పటిపత్తియా మహన్తం విసేసమధిగచ్ఛన్తి. తస్మా న చోదనారహోతి.

౫౧౭. నరకపపాతం పపతన్తోతి మయా గహితాయ దిట్ఠియా అహం నరకపపాతం పపతన్తో. ఉద్ధరిత్వా థలే పతిట్ఠాపితోతి తం దిట్ఠిం భిన్దిత్వా ధమ్మదేసనాహత్థేన అపాయపతనతో ఉద్ధరిత్వా సగ్గమగ్గథలే ఠపితోమ్హీతి వదతి. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవాతి.

ఇతి సుమఙ్గలవిలాసినియా దీఘనికాయట్ఠకథాయం

లోహిచ్చసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.