౯. అపరినిప్ఫన్నకథావణ్ణనా

౯౧౭-౯౧౮. ఇదాని అపరినిప్ఫన్నకథా నామ హోతి. తత్థ –

‘‘దుక్ఖమేవ హి సమ్భోతి, దుక్ఖం తిట్ఠతి వేతి చ;

నాఞ్ఞత్ర దుక్ఖా సమ్భోతి, నాఞ్ఞం దుక్ఖా నిరుజ్ఝతీ’’తి. (సం. ని. ౧.౧౭౧) –

వచనం నిస్సాయ దుక్ఖఞ్ఞేవ పరినిప్ఫన్నం, సేసా ఖన్ధాయతనధాతుఇన్ద్రియధమ్మా అపరినిప్ఫన్నాతి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి ఏకచ్చానం ఉత్తరపథకానఞ్చేవ హేతువాదానఞ్చ; తే సన్ధాయ రూపం అపరినిప్ఫన్నన్తి పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. అథ నం ‘‘సచే రూపం అపరినిప్ఫన్నం, న అనిచ్చాదిసభావం సియా’’తి చోదేతుం రూపం న అనిచ్చన్తిఆదిమాహ. ఇతరో తథారూపం రూపం అపస్సన్తో పటిక్ఖిపతి. సకవాదీ నను రూపం అనిచ్చన్తిఆది వచనేన తస్స ఏకం లద్ధిం పటిసేధేత్వా దుతియం పుచ్ఛన్తో దుక్ఖఞ్ఞేవ పరినిప్ఫన్నన్తిఆదిమాహ. అథస్స తమ్పి లద్ధిం పటిసేధేతుం న యదనిచ్చన్తిఆదిమాహ. తత్రాయం అధిప్పాయో – న కేవలఞ్హి పఠమసచ్చమేవ దుక్ఖం. యం పన కిఞ్చి అనిచ్చం, తం దుక్ఖమేవ. రూపఞ్చ అనిచ్చం, తస్మా తమ్పి పరినిప్ఫన్నం. ఇతి యం త్వం వదేసి ‘‘రూపం అపరినిప్ఫన్నం, దుక్ఖఞ్ఞేవ పరినిప్ఫన్న’’న్తి, తం నో వత రే వత్తబ్బే ‘‘దుక్ఖఞ్ఞేవ పరినిప్ఫన్న’’న్తి. వేదనాదిమూలికాదీసుపి యోజనాసు ఏసేవ నయో. ధమ్మాయతనధమ్మధాతూసు పన ఠపేత్వా నిబ్బానం సేసధమ్మానం వసేన అనిచ్చతా వేదితబ్బా. ఇన్ద్రియాని అనిచ్చానేవాతి.

అపరినిప్ఫన్నకథావణ్ణనా.

తేవీసతిమో వగ్గో.

నిగమనకథా

ఏత్తావతా చ –

పణ్ణాసకేహి చతూహి, తీహి వగ్గేహి చేవ చ;

సఙ్గహేత్వా కథా సబ్బా, ఊనతిసతభేదనా.

కథావత్థుప్పకరణం, కథామగ్గేసు కోవిదో;

యం జినో దేసయి తస్స, నిట్ఠితా అత్థవణ్ణనా.

ఇమం తేరసమత్తేహి, భాణవారేహి తన్తియా;

చిరట్ఠితత్థం ధమ్మస్స, సఙ్ఖరోన్తేన యం మయా.

యం పత్తం కుసలం తేన, లోకోయం సనరామరో;

ధమ్మరాజస్స సద్ధమ్మ-రసమేవాధిగచ్ఛతూతి.

కథావత్థు-అట్ఠకథా నిట్ఠితా.

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

అభిధమ్మపిటకే