౨౨. బావీసతిమవగ్గో

౧. పరినిబ్బానకథావణ్ణనా

౮౯౨. ఇదాని పరినిబ్బానకథా నామ హోతి. తత్థ ‘‘యస్మా అరహా సబ్బఞ్ఞువిసయే అప్పహీనసంయోజనోవ పరినిబ్బాయతి, తస్మా అత్థి కిఞ్చి సంయోజనం అప్పహాయ పరినిబ్బాన’’న్తి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి అన్ధకానం; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. సేసమేత్థ హేట్ఠా వుత్తనయమేవాతి.

పరినిబ్బానకథావణ్ణనా.

౨. కుసలచిత్తకథావణ్ణనా

౮౯౪-౮౯౫. ఇదాని కుసలచిత్తకథా నామ హోతి. తత్థ యస్మా అరహా సతివేపుల్లప్పత్తో పరినిబ్బాయన్తోపి సతో సమ్పజానోవ పరినిబ్బాతి, తస్మా కుసలచిత్తో పరినిబ్బాయతీతి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి అన్ధకానం; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. అథ నం యస్మా కుసలచిత్తో నామ పుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారాభిసఙ్ఖరణాదివసేన హోతి, తస్మా తేనత్థేన చోదేతుం అరహా పుఞ్ఞాభిసఙ్ఖారన్తిఆదిమాహ. సేసమేత్థ యథాపాళిమేవ నియ్యాతి. సతో సమ్పజానోతి ఇదం జవనక్ఖణే కిరియసతిసమ్పజఞ్ఞానం వసేన అసమ్మోహమరణదీపనత్థం వుత్తం, న కుసలచిత్తదీపనత్థం. తస్మా అసాధకన్తి.

కుసలచిత్తకథావణ్ణనా.

౩. ఆనేఞ్జకథావణ్ణనా

౮౯౬. ఇదాని ఆనేఞ్జకథా నామ హోతి. తత్థ భగవా చతుత్థజ్ఝానే ఠితో పరినిబ్బాయీతి సల్లక్ఖేత్వా ‘‘అరహా ఆనేఞ్జే ఠితో పరినిబ్బాయతీ’’తి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి ఏకచ్చానం ఉత్తరాపథకానం, తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. పకతిచిత్తేతి భవఙ్గచిత్తే. సబ్బే హి సఞ్ఞినో సత్తా భవఙ్గచిత్తే ఠత్వా భవఙ్గపరియోసానేన చుతిచిత్తేన కాలం కరోన్తి. ఇతి నం ఇమినా అత్థేన చోదేతుం ఏవమాహ. తత్థ కిఞ్చాపి చతువోకారభవే అరహతో పకతిచిత్తమ్పి ఆనేఞ్జం హోతి, అయం పన పఞ్హో పఞ్చవోకారభవవసేన ఉద్ధటో. తస్మా నో చ వత రే వత్తబ్బేతి ఆహ. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవాతి.

ఆనేఞ్జకథావణ్ణనా.

౪. ధమ్మాభిసమయకథావణ్ణనా

౮౯౭. ఇదాని ధమ్మాభిసమయకథా నామ హోతి. తత్థ అతీతభవే సోతాపన్నం మాతుకుచ్ఛియం వసిత్వా నిక్ఖన్తం దిస్వా ‘‘అత్థి గబ్భసేయ్యాయ ధమ్మాభిసమయో’’తి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి ఏకచ్చానం ఉత్తరాపథకానం, తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. అథ నం ‘‘యది తత్థ ధమ్మాభిసమయో అత్థి, ధమ్మాభిసమయస్స కారణేహి ధమ్మదేసనాదీహి భవితబ్బ’’న్తి చోదేతుం అత్థి గబ్భసేయ్యాయ ధమ్మదేసనాతిఆదిమాహ. సుత్తస్సాతిఆది భవఙ్గవారం సన్ధాయ వుత్తం. గబ్భసేయ్యాయ హి యేభుయ్యేన భవఙ్గమేవ పవత్తతి. తేనేవ సత్తో కిరియమయప్పవత్తాభావా సుత్తో, భావనానుయోగస్స అభావా పమత్తో, కమ్మట్ఠానపరిగ్గాహకానం సతిసమ్పజఞ్ఞానం అభావా ముట్ఠస్సతి అసమ్పజానో నామ హోతి, తథారూపస్స కుతో ధమ్మాభిసమయోతి?

ధమ్మాభిసమయకథావణ్ణనా.

౫-౭. తిస్సోపికథావణ్ణనా

౮౯౮-౯౦౦. ఇదాని తిస్సోపికథా నామ హోన్తి. తత్థ అచిరజాతానం పన సోతాపన్నానం అరహత్తప్పత్తిం సుప్పవాసాయ చ ఉపాసికాయ సత్తవస్సికం గబ్భం దిస్వా ‘‘అత్థి గబ్భసేయ్యాయ అరహత్తప్పత్తీ’’తి చ సుపినే ఆకాసగమనాదీని దిస్వా ‘‘అత్థి ధమ్మాభిసమయో’’తి చ ‘‘అత్థి తత్థ అరహత్తప్పత్తీ’’తి చ ఇధాపి యేసం లద్ధియో, సేయ్యథాపి తేసఞ్ఞేవ; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. సేసమేత్థ పురిమకథా సదిసమేవాతి.

తిస్సోపికథావణ్ణనా.

౮. అబ్యాకతకథావణ్ణనా

౯౦౧-౯౦౨. ఇదాని అబ్యాకతకథా నామ హోతి. తత్థ ‘‘అత్థేసా, భిక్ఖవే, చేతనా, సా చ ఖో అబ్బోహారికా’’తి (పారా. ౨౩౫) వచనతో ‘‘సబ్బం సుపినగతస్స చిత్తం అబ్యాకత’’న్తి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి ఏకచ్చానం ఉత్తరాపథకానఞ్ఞేవ, తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. సేసమేత్థ యథా పాళిమేవ నియ్యాతి. సుపినగతస్స చిత్తం అబ్బోహారికన్తి ఇదం ఆపత్తిం సన్ధాయ వుత్తం. సుపినగతస్స హి పాణాతిపాతాదివసేన కిఞ్చాపి అకుసలచిత్తం పవత్తతి, వత్థువికోపనం పన నత్థీతి న సక్కా తత్థ ఆపత్తిం పఞ్ఞపేతుం. ఇమినా కారణేన తం అబ్బోహారికం, న అబ్యాకతత్తాతి.

అబ్యాకతకథావణ్ణనా.

౯. ఆసేవనపచ్చయకథావణ్ణనా

౯౦౩-౯౦౫. ఇదాని ఆసేవనపచ్చయకథా నామ హోతి. తత్థ యస్మా సబ్బే ధమ్మా ఖణికా, న కోచి ముహుత్తమ్పి ఠత్వా ఆసేవనపచ్చయం ఆసేవతి నామ. తస్మా నత్థి కిఞ్చి ఆసేవనపచ్చయతా. ఆసేవనపచ్చయతాయ ఉప్పన్నం పన న కిఞ్చి అత్థీతి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి తేసఞ్ఞేవ; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. అథ నం సుత్తవసేనేవ పఞ్ఞాపేతుం నను వుత్తం భగవతా పాణాతిపాతోతిఆది ఆభతం. తం సబ్బం ఉత్తానత్థమేవాతి.

ఆసేవనపచ్చయకథావణ్ణనా.

౧౦. ఖణికకథావణ్ణనా

౯౦౬-౯౦౭. ఇదాని ఖణికకథా నామ హోతి. తత్థ యస్మా సబ్బసఙ్ఖతధమ్మా అనిచ్చా, తస్మా ఏకచిత్తక్ఖణికాయేవ. సమానాయ హి అనిచ్చతాయ ఏకో లహుం భిజ్జతి, ఏకో చిరేనాతి కో ఏత్థ నియామోతి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి పుబ్బసేలియాపరసేలియానం; తే సన్ధాయ ఏకచిత్తక్ఖణికాతి పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. చిత్తే మహాపథవీతిఆదీసు తేసం తథా సణ్ఠానం అపస్సన్తో పటిక్ఖిపతి. చక్ఖాయతనన్తిఆది ‘‘యది సబ్బే ఏకచిత్తక్ఖణికా భవేయ్యుం, చక్ఖాయతనాదీని చక్ఖువిఞ్ఞాణాదీహి సద్ధింయేవ ఉప్పజ్జిత్వా నిరుజ్ఝేయ్యు’’న్తి చోదనత్థం వుత్తం. ఇతరో పన అన్తోమాతుకుచ్ఛిగతస్స విఞ్ఞాణుప్పత్తిం సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి, పవత్తం సన్ధాయ లద్ధివసేన పటిజానాతి. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవాతి. తేన హి ఏకచిత్తక్ఖణికాతి యస్మా నిచ్చా న హోన్తి, తస్మా ఏకచిత్తక్ఖణికాతి అత్తనో రుచియా కారణం వదతి. తం అవుత్తసదిసమేవాతి.

ఖణికకథావణ్ణనా.

బావీసతిమో వగ్గో.