౧. ఛగతికథావణ్ణనా
౫౦౩-౫౦౪. ఇదాని ఛగతికథా నామ హోతి. తత్థ అసురకాయేన సద్ధిం ఛగతియోతి యేసం లద్ధి, సేయ్యథాపి అన్ధకానఞ్చేవ ఉత్తరాపథకానఞ్చ; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. అథ నం సకవాదీ ‘‘పఞ్చ ఖో పనిమా, సారిపుత్త, గతియో’’తి (మ. ని. ౧.౧౫౩) లోమహంసనపరియాయే పరిచ్ఛిన్నానం గతీనం వసేన చోదేతుం నను పఞ్చ గతియోతిఆదిమాహ. ఇతరో సుత్తవిరోధభయేన పటిజానాతి. కస్మా పన సకవాదీ ఛ గతియో న సమ్పటిచ్ఛతి, నను ‘‘చతూహాపాయేహి చ విప్పముత్తో’’తి ఏత్థ అసురకాయోపి గహితోతి. సచ్చం గహితో, న పనేసా గతి. కస్మా? విసుం అభావతో. అసురకాయస్మిఞ్హి కాలకఞ్చికా అసురా పేతగతియా సఙ్గహితా, వేపచిత్తిపరిసా దేవగతియా, అసురకాయోతి విసుం ఏకా గతి నామ నత్థి.
ఇదాని ఏతమేవ అత్థం దస్సేతుం నను కాలకఞ్చికాతిఆది ఆరద్ధం. తత్థ సమానవణ్ణాతి సదిసరూపసణ్ఠానా బీభచ్ఛా విరూపా దుద్దస్సికా. సమానభోగాతి సదిసమేథునసమాచారా. సమానాహారాతి సదిసఖేళసిఙ్ఘాణికపుబ్బలోహితాదిఆహారా. సమానాయుకాతి సదిసఆయుపరిచ్ఛేదా. ఆవాహవివాహన్తి కఞ్ఞాగహణఞ్చేవ కఞ్ఞాదానఞ్చ. సుక్కపక్ఖే సమానవణ్ణాతి సదిసరూపసణ్ఠానా అభిరూపా పాసాదికా దస్సనీయా పభాసమ్పన్నా. సమానభోగాతి సదిసపఞ్చకఆమగుణభోగా. సమానాహారాతి సదిససుధాభోజనాదిఆహారా. సేసం వుత్తనయమేవ. నను అత్థి అసురకాయోతి ఇదం అసురకాయస్సేవ సాధకం. తస్స పన విసుం గతిపరిచ్ఛేదాభావేన న గతిసాధకన్తి.
ఛగతికథావణ్ణనా.