౨. పటిచ్చసముప్పాదకథావణ్ణనా

౪౪౮. ఇదాని పటిచ్చసముప్పాదకథా నామ హోతి. తత్థ యేసం నిదానవగ్గే ‘‘ఉప్పాదా వా తథాగతానం అనుప్పాదా వా తథాగతానం ఠితావ సా ధాతు ధమ్మట్ఠితతా’’తిఆదివచనతో (సం. ని. ౨.౨౦) ‘‘పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతో’’తి లద్ధి, సేయ్యథాపి పుబ్బసేలియానఞ్చ మహిసాసకానఞ్చ; తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స.

౪౪౯. అవిజ్జా అసఙ్ఖతాతి ఆదయో పఞ్హా అవిజ్జాదీనంయేవ పటిచ్చసముప్పాదభావదస్సనత్థం వుత్తా. యేన పనత్థేన తత్థ ఏకేకం అఙ్గం ‘‘పటిచ్చసముప్పాదో’’తి వుచ్చతి, సో పటిచ్చసముప్పాదవిభఙ్గే వుత్తోయేవ.

౪౫౧. అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారాతి యా తత్థ ధమ్మట్ఠితతాతిఆది యేన సుత్తేన లద్ధి పతిట్ఠాపితా, తస్సేవ అత్థదస్సనేన లద్ధిభిన్దనత్థం వుత్తం. అయఞ్హేత్థ అత్థో – యా అయం హేట్ఠా ‘‘ఠితావ సా ధాతు ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా’’తి వుత్తా న సా అఞ్ఞత్ర అవిజ్జాదీహి విసుం ఏకా అత్థి. అవిజ్జాదీనం పన పచ్చయానంయేవేతం నామం. ఉప్పన్నేపి హి తథాగతే అనుప్పన్నేపి అవిజ్జాతో సఙ్ఖారా సమ్భవన్తి, సఙ్ఖారాదీహి చ విఞ్ఞాణాదీని, తస్మా ‘‘అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా’’తి యా ఏతస్మిం పదే సఙ్ఖారధమ్మానం కారణట్ఠేన ఠితతాతి ధమ్మట్ఠితతా. తేసంయేవ చ ధమ్మానం కారణట్ఠేనేవ నియామతాతి ధమ్మనియామతాతి అవిజ్జా వుచ్చతి. సా చ అసఙ్ఖతా, నిబ్బానఞ్చ అసఙ్ఖతన్తి పుచ్ఛతి. పరవాదీ లద్ధివసేన పటిజానిత్వా పున ద్వే అసఙ్ఖతానీతి పుట్ఠో సుత్తాభావేన పటిక్ఖిపిత్వా లద్ధివసేనేవ పటిజానాతి. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. హేట్ఠా వుత్తసదిసం పన తత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బన్తి.

పటిచ్చసముప్పాదకథావణ్ణనా.