౯. యథాకమ్మూపగతఞాణకథావణ్ణనా

౩౭౭. ఇదాని యథాకమ్మూపగతఞాణకథా నామ హోతి. తత్థ యేసం ‘‘ఇతి దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన…పే… యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతీ’’తి (దీ. ని. ౧.౨౪౬; పటి. మ. ౧.౧౦౬) సుత్తం అయోనిసో గహేత్వా యథాకమ్మూపగతఞాణమేవ దిబ్బచక్ఖున్తి లద్ధి, తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. పున యథాకమ్మూపగతఞ్చ మనసి కరోతీతి పుట్ఠో ఏకచిత్తస్స ఆరమ్మణద్వయాభావా పటిక్ఖిపతి. దుతియం పుట్ఠో నానాచిత్తవసేన పటిజానాతి. పున లేసోకాసం అదత్వా ద్విన్నం ఫస్సానన్తి పుట్ఠో పటిక్ఖిపతి. ఇతి యథా ఇమినా యథాకమ్మూపగతపదేన, ఏవమేవ ఇమే వత భోన్తో, సత్తాతిఆదిపదేహిపి సద్ధిం యోజనాసు అత్థో వేదితబ్బో.

౩౭౮. ఆయస్మా సారిపుత్తో యథాకమ్మూపగతం ఞాణం జానాతీతి ఇదం సకవాదీ యస్మా థేరో అప్పిచ్ఛతాయ అభిఞ్ఞాఞాణాని న వళఞ్జేతీతి ఏకచ్చే న జానన్తి, తాని పనస్స నేవ అత్థీతి మఞ్ఞన్తి, తస్మా తం ‘‘దిబ్బచక్ఖునో అలాభీ థేరో’’తి మఞ్ఞమానం పుచ్ఛతి. తేనేవ కారణేన ‘‘అత్థాయస్మతో సారిపుత్తస్స దిబ్బచక్ఖూ’’తి పరతో పుట్ఠో పటిక్ఖిపతి. దుతియం పుట్ఠో యంకిఞ్చి సావకేన పత్తబ్బం, సబ్బం తం థేరేన అనుప్పత్తన్తి పటిజానాతి. ఇదానిస్స విక్ఖేపం కరోన్తో సకవాదీ నను ఆయస్మా సారిపుత్తోతిఆదిమాహ. ఇమఞ్హి గాథం థేరో వళఞ్జనపణిధియా ఏవ అభావేన ఆహ, న అభిఞ్ఞాఞాణస్స అభావేన. పరవాదీ పన అభావేనేవాతి అత్థం సల్లక్ఖేతి. తస్మా తస్స లద్ధియా థేరస్స యథాకమ్మూపగతఞాణమేవ అత్థి, నో దిబ్బచక్ఖు. తేన వుత్తం ‘‘తేన హి న వత్తబ్బం యథాకమ్మూపగతఞాణం దిబ్బచక్ఖూ’’తి.

యథాకమ్మూపగతఞాణకథావణ్ణనా.