౨. అరియన్తికథావణ్ణనా

౩౫౭. ఇదాని అరియన్తికథా నామ హోతి. తత్థ యేసం ‘‘న కేవలం ఆసవక్ఖయఞాణమేవ అరియం, అథ ఖో పురిమానిపి నవ బలాని అరియాని’’చ్చేవ లద్ధి, సేయ్యథాపి ఏతరహి అన్ధకానం; తే సన్ధాయ అరియన్తి పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా ఇతరస్స. పున యది తం అరియం, మగ్గాదీసు తేన అఞ్ఞతరేన భవితబ్బన్తి మగ్గాదివసేన పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిక్ఖేపో ఇతరస్స.

పున సుఞ్ఞతారమ్మణాదివసేన పుచ్ఛా సకవాదిస్స. తత్థ ద్వే సుఞ్ఞతా – సత్తసుఞ్ఞతా చ సఙ్ఖారసుఞ్ఞతా చ. సత్తసుఞ్ఞతా నామ దిట్ఠియా పరికప్పితేన సత్తేన సుఞ్ఞా పఞ్చక్ఖన్ధా. సఙ్ఖారసుఞ్ఞతా నామ సబ్బసఙ్ఖారేహి సుఞ్ఞం వివిత్తం నిస్సటం నిబ్బానం. తత్థ పరవాదీ నిబ్బానారమ్మణతం సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి, సఙ్ఖారారమ్మణతం సన్ధాయ పటిజానాతి. మనసి కరోతీతి పుట్ఠోపి నిబ్బానమేవ సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి, సఙ్ఖారే సన్ధాయ పటిజానాతి. తతో సకవాదినా ‘‘ఠానాట్ఠానాదిమనసికారో సఙ్ఖారారమ్మణో, సుఞ్ఞతమనసికారో నిబ్బానారమ్మణో’’తి ఇమం నయం గహేత్వా ‘‘ద్విన్నం ఫస్సానం ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీ’’తి పుట్ఠో లేసోకాసం అలభన్తో పటిక్ఖిపతి. అనిమిత్తాపణిహితేసుపి ఏసేవ నయో. సత్తనిమిత్తాభావతో హి ఖన్ధా అనిమిత్తా. సఙ్ఖారనిమిత్తాభావతో నిబ్బానం. ఏకధమ్మస్మిమ్పి ఆరోపేత్వా ఠపేతబ్బసఙ్ఖాతేన చ పణిదహితబ్బట్ఠేన పణిహితసఙ్ఖం గతేన సత్తపణిధినా అప్పణిహితా ఖన్ధా. తణ్హాపణిధినా తణ్హాయ వా ఆరమ్మణభూతేన సబ్బసఙ్ఖారపణిధినా అప్పణిహితం నిబ్బానం. తస్మా ఇధాపి పటిక్ఖేపో చ పటిఞ్ఞా చ పురిమనయేనేవ వేదితబ్బా.

౩౫౮. తతో ‘‘యథా సతిపట్ఠానాదయో లోకుత్తరధమ్మా అరియా చేవ సుఞ్ఞతాదిఆరమ్మణా చ, కిం తే ఏవం ఠానాట్ఠానఞాణ’’న్తి అనులోమపటిలోమపుచ్ఛా హోన్తి. తత్థ సబ్బాపి పటిఞ్ఞా సబ్బే చ పటిక్ఖేపా పరవాదిస్సేవ. ఇమినావుపాయేన సేసఞాణేసుపి పుచ్ఛావిస్సజ్జనం వేదితబ్బం. పాళియం పన సేసాని సఙ్ఖిపిత్వా అవసానే చుతూపపాతఞాణమేవ విభత్తం. తతో పరం సకసమయేపి ‘‘అరియ’’న్తి సిద్ధేన ఆసవానం ఖయఞాణేన సద్ధిం సంసన్దిత్వా సేసఞాణానం అనులోమతో చ పటిలోమతో చ అరియభావపుచ్ఛా హోన్తి. తా సబ్బా పరవాదిస్స, పటిఞ్ఞా పటిక్ఖేపో చ సకవాదిస్స. తే ఉత్తానత్థాయేవ. పాళియం పనేత్థ పఠమనవమానేవ దస్సేత్వా సత్త ఞాణాని సఙ్ఖిత్తానీతి.

అరియన్తికథావణ్ణనా.