౮. సతిపట్ఠానకథావణ్ణనా

౩౦౧. ఇదాని సతిపట్ఠానకథా హోతి. ‘‘తత్థ – చతున్నం, భిక్ఖవే, సతిపట్ఠానానం సముదయఞ్చ అత్థఙ్గమఞ్చ దేసేస్సామీ’’తి (సం. ని. ౫.౪౦౮) సతిపట్ఠానసంయుత్తే వుత్తనయేనేవ యేసం కాయాదయో సతియా ఆరమ్మణధమ్మే గహేత్వా ‘‘సబ్బే ధమ్మా సతిపట్ఠానా’’తి లద్ధి, సేయ్యథాపి ఏతరహి అన్ధకానం. అన్ధకా నామ పుబ్బసేలియా, అపరసేలియా, రాజగిరియా, సిద్ధత్థికాతి ఇమే పచ్ఛా ఉప్పన్ననికాయా. తేసం లద్ధివివేచనత్థం పుచ్ఛా సకవాదిస్స, పటిఞ్ఞా పరవాదిస్స. తత్థ యస్మా ‘‘పతిట్ఠాతి ఏతేసూతి పట్ఠానా. కా పతిట్ఠాతి? సతి. సతియా పట్ఠానా సతిపట్ఠానా’’తి ఇమినా అత్థేన సతిగోచరాపి సతిపట్ఠానా. ‘‘పతిట్ఠహన్తీతి పట్ఠానా. కా పతిట్ఠహన్తి? సతియో. సతియోవ పట్ఠానా సతిపట్ఠానా’’తి ఇమినా అత్థేన సతియోవ సతిపట్ఠానా. తస్మా ద్వేపి వాదా పరియాయేన యుజ్జన్తి. యే పన తం పరియాయం పహాయ ఏకన్తేనేవ ‘‘సబ్బే ధమ్మా సతిపట్ఠానా’’తి వదన్తి, తే సన్ధాయ పుచ్ఛా సకవాదిస్స, ఆరమ్మణవసేన పటిఞ్ఞా పరవాదిస్స. సబ్బే ధమ్మా సతీతి అనుయుత్తస్స పన సబ్బేసం సతిసభావాభావతో పటిక్ఖేపో తస్సేవ. తత్థ ఖయగామీతిఆదీని మగ్గవిసేసనాని. ఏకాయనమగ్గో హి కిలేసానం ఖయభూతం నిబ్బానం గచ్ఛతీతి ఖయగామీ. చత్తారి సచ్చాని బుజ్ఝన్తో గచ్ఛతీతి బోధగామీ. వట్టం అపచినన్తో గచ్ఛతీతి అపచయగామీ. ఏవమేతేహి పదేహి ‘‘కిం తే సబ్బే ధమ్మా ఏవరూపో తే ఏకాయనో మగ్గో హోతీ’’తి పుచ్ఛతి. అనాసవా అసంయోజనియాతిఆదీనిపి లోకుత్తరభావం పుచ్ఛనత్థాయ వుత్తాని. బుద్ధానుస్సతీతిఆదీని పభేదపుచ్ఛావసేన వుత్తాని.

చక్ఖాయతనం సతిపట్ఠానన్తిఆది సబ్బధమ్మానం పభేదపుచ్ఛావసేన వుత్తం. తత్థాపి సతివసేన పటిక్ఖేపో, ఆరమ్మణవసేన పటిఞ్ఞాతి. ఏవం సబ్బపఞ్హేసు అత్థో వేదితబ్బో. సుత్తసాధనా ఉత్తానత్థాయేవాతి.

సతిపట్ఠానకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.