౫. మహాయఞ్ఞవగ్గో

౧-౨. సత్తవిఞ్ఞాణట్ఠితిసుత్తాదివణ్ణనా

౪౪-౪౫. పఞ్చమస్స పఠమే విఞ్ఞాణట్ఠితియోతి పటిసన్ధివిఞ్ఞాణస్స ఠానాని. సేయ్యథాపీతి నిదస్సనత్థే నిపాతో, యథా మనుస్సాతి అత్థో. అపరిమాణేసు హి చక్కవాళేసు అపరిమాణానం మనుస్సానం వణ్ణసణ్ఠానాదివసేన ద్వేపి ఏకసదిసా నత్థి. యేపి హి కత్థచి యమకభాతరో వణ్ణేన వా సణ్ఠానేన వా సదిసా హోన్తి, తేసమ్పి ఆలోకితవిలోకితకథితహసితగమనట్ఠానాదీహి విసేసో హోతియేవ. తస్మా నానత్తకాయాతి వుత్తా. పటిసన్ధిసఞ్ఞా పన నేసం తిహేతుకాపి ద్విహేతుకాపి అహేతుకాపి హోతి. తస్మా నానత్తసఞ్ఞినోతి వుత్తా. ఏకచ్చే చ దేవాతి ఛ కామావచరదేవా. తేసు హి కేసఞ్చి కాయో నీలో హోతి, కేసఞ్చి పీతకాదివణ్ణో. సఞ్ఞా పన తేసం ద్విహేతుకాపి తిహేతుకాపి హోతి, అహేతుకా నత్థి. ఏకచ్చే చ వినిపాతికాతి చతుఅపాయవినిముత్తా ఉత్తరమాతా యక్ఖినీ, పియఙ్కరమాతా, ఫుస్సమిత్తా, ధమ్మగుత్తాతి ఏవమాదికా అఞ్ఞే చ వేమానికా పేతా. ఏతేసఞ్హి పీతఓదాతకాళమఙ్గురచ్ఛవిసామవణ్ణాదివసేన చేవ కిస థూలరస్సదీఘవసేన చ కాయో నానా హోతి, మనుస్సానం వియ ద్విహేతుకతిహేతుకఅహేతుకవసేన సఞ్ఞాపి. తే పన దేవా వియ న మహేసక్ఖా, కపణమనుస్సా వియ అప్పేసక్ఖా దుల్లభఘాసచ్ఛాదనా దుక్ఖపీళితా విహరన్తి. ఏకచ్చే కాళపక్ఖే దుక్ఖితా జుణ్హపక్ఖే సుఖితా హోన్తి. తస్మా సుఖసముస్సయతో వినిపతితత్తా వినిపాతికాతి వుత్తా. యే పనేత్థ తిహేతుకా, తేసం ధమ్మాభిసమయోపి హోతి పియఙ్కరమాతాదీనం వియ.

బ్రహ్మకాయికాతి బ్రహ్మపారిసజ్జబ్రహ్మపురోహితమహాబ్రహ్మానో. పఠమాభినిబ్బత్తాతి తే సబ్బేపి పఠమజ్ఝానేన అభినిబ్బత్తా. బ్రహ్మపారిసజ్జా పన పరిత్తేన అభినిబ్బత్తా, తేసం కప్పస్స తతియో భాగో ఆయుప్పమాణం. బ్రహ్మపురోహితా మజ్ఝిమేన, తేసం ఉపడ్ఢకప్పో ఆయుప్పమాణం, కాయో చ తేసం విప్ఫారికతరో హోతి. మహాబ్రహ్మానో పణీతేన, తేసం కప్పో ఆయుప్పమాణం, కాయో చ పన తేసం అతివిప్ఫారికోవ హోతి. ఇతి తే కాయస్స నానత్తా పఠమజ్ఝానవసేన సఞ్ఞాయ ఏకత్తా నానత్తకాయా ఏకత్తసఞ్ఞినోతి వేదితబ్బా.

యథా చ తే, ఏవం చతూసు అపాయేసు సత్తా. నిరయేసు హి కేసఞ్చి గావుతం, కేసఞ్చి అడ్ఢయోజనం, కేసఞ్చి యోజనం అత్తభావో హోతి, దేవదత్తస్స పన యోజనసతికో జాతో. తిరచ్ఛానేసుపి కేచి ఖుద్దకా, కేచి మహన్తా. పేత్తివిసయేసుపి కేచి సట్ఠిహత్థా, కేచి అసీతిహత్థా హోన్తి, కేచి సువణ్ణా, కేచి దుబ్బణ్ణా. తథా కాలకఞ్చికా అసురా. అపిచేత్థ దీఘపిట్ఠికపేతా నామ సట్ఠియోజనికాపి హోన్తి. సఞ్ఞా పన సబ్బేసమ్పి అకుసలవిపాకాహేతుకావ హోతి. ఇతి ఆపాయికాపి నానత్తకాయా ఏకత్తసఞ్ఞినోత్వేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛన్తి.

ఆభస్సరాతి దణ్డఉక్కాయ అచ్చి వియ ఏతేసం సరీరతో ఆభా ఛిజ్జిత్వా ఛిజ్జిత్వా పతన్తీ వియ సరతి విస్సరతీతి ఆభస్సరా. తేసు పఞ్చకనయే దుతియతతియజ్ఝానద్వయం పరిత్తం భావేత్వా ఉపపన్నా పరిత్తాభా నామ హోన్తి, తేసం ద్వే కప్పా ఆయుప్పమాణం. మజ్ఝిమం భావేత్వా ఉపపన్నా అప్పమాణాభా నామ హోన్తి, తేసం చత్తారో కప్పా ఆయుప్పమాణం. పణీతం భావేత్వా ఉపపన్నా ఆభస్సరా నామ హోన్తి, తేసం అట్ఠ కప్పా ఆయుప్పమాణం. ఇధ పన ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదవసేన సబ్బేవ తే గహితా. సబ్బేసఞ్హి తేసం కాయో ఏకవిప్ఫారోవ హోతి, సఞ్ఞా పన అవితక్కవిచారమత్తా వా అవితక్కఅవిచారా వాతి నానా.

సుభకిణ్హాతి సుభేన వోకిణ్ణా వికిణ్ణా, సుభేన సరీరప్పభావణ్ణేన ఏకగ్ఘనాతి అత్థో. ఏతేసఞ్హి న ఆభస్సరానం వియ ఛిజ్జిత్వా ఛిజ్జిత్వా పభా గచ్ఛతి. పఞ్చకనయే పన పరిత్తమజ్ఝిమపణీతస్స చతుత్థజ్ఝానస్స వసేన సోళసబాత్తింసచతుస్సట్ఠికప్పాయుకా పరిత్తఅప్పమాణసుభకిణ్హా నామ హుత్వా నిబ్బత్తన్తి. ఇతి సబ్బేపి తే ఏకత్తకాయా చేవ చతుత్థజ్ఝానసఞ్ఞాయ ఏకత్తసఞ్ఞినో చాతి వేదితబ్బా. వేహప్ఫలాపి చతుత్థవిఞ్ఞాణట్ఠితిమేవ భజన్తి. అసఞ్ఞసత్తా విఞ్ఞాణాభావా ఏత్థ సఙ్గహం న గచ్ఛన్తి, సత్తావాసేసు గచ్ఛన్తి.

సుద్ధావాసా వివట్టపక్ఖే ఠితా న సబ్బకాలికా, కప్పసతసహస్సమ్పి అసఙ్ఖేయ్యమ్పి బుద్ధసుఞ్ఞే లోకే న ఉప్పజ్జన్తి. సోళసకప్పసహస్సఅబ్భన్తరే బుద్ధేసు ఉప్పన్నేసుయేవ ఉప్పజ్జన్తి. ధమ్మచక్కప్పవత్తిస్స భగవతో ఖన్ధావారట్ఠానసదిసా హోన్తి. తస్మా నేవ విఞ్ఞాణట్ఠితిం న సత్తావాసం భజన్తి. మహాసీవత్థేరో పన ‘‘న ఖో పన సో, సారిపుత్త, ఆవాసో సులభరూపో, యో మయా అనావుత్థపుబ్బో ఇమినా దీఘేన అద్ధునా అఞ్ఞత్ర సుద్ధావాసేహి దేవేహీ’’తి (మ. ని. ౧.౧౬౦) ఇమినా సుత్తేన సుద్ధావాసాపి చతుత్థవిఞ్ఞాణట్ఠితిం చతుత్థసత్తావాసఞ్చ భజన్తీతి వదతి, తం అప్పతిబాహియత్తా సుత్తస్స అనుఞ్ఞాతం.

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం యథేవ సఞ్ఞాయ, ఏవం విఞ్ఞాణస్సాపి సుఖుమత్తా నేవ విఞ్ఞాణం నావిఞ్ఞాణం. తస్మా విఞ్ఞాణట్ఠితీసు న వుత్తం. దుతియే సమాధిపరిక్ఖారాతి మగ్గసమాధిస్స సమ్భారా.

౩. పఠమఅగ్గిసుత్తవణ్ణనా

౪౬. తతియే సబ్బేపి రాగాదయో అనుడహనట్ఠేన అగ్గీ. ఆహునేయ్యగ్గీతిఆదీసు పనేత్థ ఆహునం వుచ్చతి సక్కారో, ఆహునం అరహన్తీతి ఆహునేయ్యా. మాతాపితరో హి పుత్తానం బహుపకారత్తా ఆహునం అరహన్తి, తేసు విప్పటిపజ్జమానా పుత్తా నిరయాదీసు నిబ్బత్తన్తి. తస్మా కిఞ్చాపి మాతాపితరో న అనుడహన్తి, అనుడహనస్స పన పచ్చయా హోన్తి. ఇతి అనుడహనట్ఠేనేవ ఆహునేయ్యగ్గీతి వుచ్చన్తి. గహపతీతి పన గేహసామికో వుచ్చతి, సో మాతుగామస్స సయనవత్థాలఙ్కారాదిఅనుప్పదానేన బహుపకారో. తం అతిచరన్తో మాతుగామో నిరయాదీసు నిబ్బత్తతి. తస్మా సోపి పురిమనయేనేవ అనుడహనట్ఠేన గహపతగ్గీతి వుత్తో. దక్ఖిణేయ్యగ్గీతి ఏత్థ పన దక్ఖిణాతి చత్తారో పచ్చయా, భిక్ఖుసఙ్ఘో దక్ఖిణేయ్యో. సో హి గిహీనం తీసు సరణేసు పఞ్చసు సీలేసు దససు సీలేసు మాతాపితుపట్ఠానే ధమ్మికసమణబ్రాహ్మణుపట్ఠానేతి ఏవమాదీసు కల్యాణధమ్మేసు నియోజనేన బహుపకారో. తస్మిం మిచ్ఛాపటిపన్నా గిహీ భిక్ఖుసఙ్ఘం అక్కోసిత్వా పరిభాసిత్వా నిరయాదీసు నిబ్బత్తన్తి. తస్మా సోపి పురిమనయేనేవ అనుడహనట్ఠేన దక్ఖిణేయ్యగ్గీతి వుత్తో. కట్ఠతో నిబ్బత్తో పాకతికోవ అగ్గి కట్ఠగ్గి నామ.

౪. దుతియఅగ్గిసుత్తవణ్ణనా

౪౭. చతుత్థే ఉగ్గతసరీరస్సాతి సో కిర బ్రాహ్మణమహాసాలో అత్తభావేనపి భోగేహిపి ఉగ్గతో సారప్పత్తో అహోసి, తస్మా ఉగ్గతసరీరోత్వేవ పఞ్ఞాయిత్థ. ఉపక్ఖటోతి పచ్చుపట్ఠితో. థూణూపనీతానీతి యూపసఙ్ఖాతం థూణం ఉపనీతాని. యఞ్ఞత్థాయాతి వధిత్వా యజనత్థాయ. ఉపసఙ్కమీతి సో కిర సబ్బం తం యఞ్ఞసమ్భారం సజ్జేత్వా చిన్తేసి – ‘‘సమణో కిర గోతమో మహాపఞ్ఞో, కిం ను ఖో మే యఞ్ఞస్స వణ్ణం కథేస్సతి ఉదాహు అవణ్ణం, పుచ్ఛిత్వా జానిస్సామీ’’తి ఇమినా కారణేన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి. అగ్గిస్స ఆదానన్తి యఞ్ఞయజనత్థాయ నవస్స మఙ్గలగ్గినో ఆదియనం. సబ్బేన సబ్బన్తి సబ్బేన సుతేన సబ్బం సుతం సమేతి సంసన్దతి, ఏకసదిసం హోతీతి దస్సేతి. సత్థానీతి విహింసనట్ఠేన సత్థాని వియాతి సత్థాని. సయం పఠమం సమారమ్భతీతి అత్తనావ పఠమతరం ఆరభతి. హన్తున్తి హనితుం.

పహాతబ్బాతి పరిహరితబ్బా. అతోహయన్తి అతో హి మాతాపితితో అయం. ఆహుతోతి ఆగతో. సమ్భూతోతి ఉప్పన్నో. అయం వుచ్చతి, బ్రాహ్మణ, గహపతగ్గీతి అయం పుత్తదారాదిగణో యస్మా, గహపతి, వియ గేహసామికో వియ హుత్వా అగ్గతి విచరతి, తస్మా గహపతగ్గీతి వుచ్చతి. అత్తానన్తి చిత్తం. దమేన్తీతి ఇన్ద్రియదమనేన దమేన్తి. సమేన్తీతి రాగాదిసమనేన సమేన్తి. తేసఞ్ఞేవ పరినిబ్బాపనేన పరినిబ్బాపేన్తి. నిక్ఖిపితబ్బోతి యథా న వినస్సతి, ఏవం ఠపేతబ్బో. ఉపవాయతన్తి ఉపవాయతు. ఏవఞ్చ పన వత్వా బ్రాహ్మణో సబ్బేసమ్పి తేసం పాణానం జీవితం దత్వా యఞ్ఞసాలం విద్ధంసేత్వా సత్థు సాసనే ఓపానభూతో అహోసీతి.

౫-౬. సఞ్ఞాసుత్తద్వయవణ్ణనా

౪౮-౪౯. పఞ్చమే అమతోగధాతి నిబ్బానపతిట్ఠా. అమతపరియోసానాతి నిబ్బానావసానా. ఛట్ఠే మేథునధమ్మసమాపత్తియాతి మేథునధమ్మేన సమఙ్గిభావతో. న్హారుదద్దులన్తి న్హారుఖణ్డం న్హారువిలేఖనం వా. అనుసన్దతీతి పవత్తతి. నత్థి మే పుబ్బేనాపరం విసేసోతి నత్థి మయ్హం పుబ్బేన అభావితకాలేన సద్ధిం అపరం భావితకాలే విసేసో. లోకచిత్రేసూతి తిధాతుకలోకసన్నివాససఙ్ఖాతేసు లోకచిత్రేసు. ఆలస్యేతి ఆలసియభావే. విస్సట్ఠియేతి విస్సట్ఠభావే. అననుయోగేతి యోగస్స అననుయుఞ్జనే. అహఙ్కారమమఙ్కారమానాపగతన్తి అహఙ్కారదిట్ఠితో చ మమఙ్కారతణ్హాతో చ నవవిధమానతో చ అపగతం. విధాసమతిక్కన్తన్తి తిస్సో విధా అతిక్కన్తం. సన్తన్తి తప్పచ్చనీకకిలేసేహి సన్తం. సువిముత్తన్తి పఞ్చహి విముత్తీహి సుట్ఠు విముత్తం.

౭. మేథునసుత్తవణ్ణనా

౫౦. సత్తమే ఉపసఙ్కమీతి భుత్తపాతరాసో దాసకమ్మకరపరివుతో ఉపసఙ్కమి. భవమ్పినోతి భవమ్పి ను. బ్రహ్మచారీ పటిజానాతీతి ‘‘అహం బ్రహ్మచారీ’’తి ఏవం బ్రహ్మచరియవాసం పటిజానాతీతి పుచ్ఛతి. ఏవం కిరస్స అహోసి – ‘‘బ్రాహ్మణసమయే వేదం ఉగ్గణ్హన్తా అట్ఠచత్తాలీస వస్సాని బ్రహ్మచరియం చరన్తి. సమణో పన గోతమో అగారం అజ్ఝావసన్తో తీసు పాసాదేసు తివిధనాటకరతియా అభిరమి, ఇదాని కిం ను ఖో వక్ఖతీ’’తి ఇమమత్థం సన్ధాయేవం పుచ్ఛతి. తతో భగవా మన్తేన కణ్హసప్పం గణ్హన్తో వియ అమిత్తం గీవాయ పాదేన అక్కమన్తో వియ అత్తనో సంకిలేసకాలే ఛబ్బస్సాని పధానచరియాయ రజ్జసుఖం వా పాసాదేసు నాటకసమ్పత్తిం వా ఆరబ్భ వితక్కమత్తస్సాపి అనుప్పన్నభావం సన్ధాయ సీహనాదం నదన్తో యఞ్హి తం బ్రాహ్మణాతిఆదిమాహ. తత్థ ద్వయంద్వయసమాపత్తిన్తి ద్వీహి ద్వీహి సమాపజ్జితబ్బభావం. దుక్ఖస్మాతి సకలవట్టదుక్ఖతో. సఞ్జగ్ఘతీతి హసితకథం కథేతి. సంకీళతీతి కేళిం కరోతి. సంకేళాయతీతి మహాహసితం హసతి. చక్ఖునా చక్ఖున్తి అత్తనో చక్ఖునా తస్సా చక్ఖుం పటివిజ్ఝిత్వా ఉపనిజ్ఝాయతి. తిరోకుట్టం వా తిరోపాకారం వాతి పరకుట్టే వా పరపాకారే వా. దేవోతి ఏకో దేవరాజా. దేవఞ్ఞతరోతి అఞ్ఞతరో దేవపుత్తో. అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిన్తి అరహత్తఞ్చేవ సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణఞ్చ.

౮. సంయోగసుత్తవణ్ణనా

౫౧. అట్ఠమే సంయోగవిసంయోగన్తి సంయోగవిసంయోగసాధకం. ధమ్మపరియాయన్తి ధమ్మకారణం. అజ్ఝత్తం ఇత్థిన్ద్రియన్తి నియకజ్ఝత్తే ఇత్థిభావం. ఇత్థికుత్తన్తి ఇత్థికిరియం. ఇత్థాకప్పన్తి నివాసనపారుపనాదిఇత్థిఆకప్పం. ఇత్థివిధన్తి ఇత్థియా మానవిధం. ఇత్థిఛన్దన్తి ఇత్థియా అజ్ఝాసయచ్ఛన్దం. ఇత్థిస్సరన్తి ఇత్థిసద్దం. ఇత్థాలఙ్కారన్తి ఇత్థియా పసాధనభణ్డం. పురిసిన్ద్రియాదీసుపి ఏసేవ నయో. బహిద్ధా సంయోగన్తి పురిసేన సద్ధిం సమాగమం. అతివత్తతీతి అనభిరతాతి ఏవం వుత్తాయ బలవవిపస్సనాయ అరియమగ్గం పత్వా అతివత్తతి. ఇమస్మిం సుత్తే వట్టవివట్టం కథితం.

౯. దానమహప్ఫలసుత్తవణ్ణనా

౫౨. నవమే సాపేఖోతి సతణ్హో. పటిబద్ధచిత్తోతి విపాకే బద్ధచిత్తో. సన్నిధిపేఖోతి నిధానపేఖో హుత్వా. పేచ్చాతి పరలోకం గన్త్వా. తం కమ్మం ఖేపేత్వాతి తం కమ్మవిపాకం ఖేపేత్వా. ఇద్ధిన్తి విపాకిద్ధిం. యసన్తి పరివారసమ్పదం. ఆధిపచ్చన్తి జేట్ఠభావకారణం. ఆగన్తా ఇత్థత్తన్తి ఇత్థభావం ఇమే పఞ్చక్ఖన్ధే పున ఆగన్తా, న తత్రూపపత్తికో న ఉపరూపపత్తికో, హేట్ఠాగామీయేవ హోతీతి అత్థో. సాహు దానన్తి దానం నామేతం సాధు భద్దకం సున్దరం. తాని మహాయఞ్ఞానీతి తాని సప్పినవనీతదధిమధుఫాణితాదీహి నిట్ఠానం గతాని మహాదానాని. చిత్తాలఙ్కారచిత్తపరిక్ఖారన్తి సమథవిపస్సనాచిత్తస్స అలఙ్కారభూతఞ్చేవ పరివారభూతఞ్చ. బ్రహ్మకాయికానం దేవానం సహబ్యతన్తి న సక్కా తత్థ దానేన ఉపపజ్జితుం. యస్మా పన తం సమథవిపస్సనాచిత్తస్స అలఙ్కారభూతం, తస్మా తేన దానాలఙ్కతేన చిత్తేన ఝానఞ్చేవ అరియమగ్గఞ్చ నిబ్బత్తేత్వా ఝానేన తత్థ ఉపపజ్జతి. అనాగామీ హోతీతి ఝానానాగామీ నామ హోతి. అనాగన్తా ఇత్థత్తన్తి పున ఇత్థభావం న ఆగన్తా, ఉపరూపపత్తికో వా తత్రూపపత్తికో వా హుత్వా తత్థేవ పరినిబ్బాయతి. ఇతి ఇమేసు దానేసు పఠమం తణ్హుత్తరియదానం, దుతియం చిత్తీకారదానం, తతియం హిరోత్తప్పదానం, చతుత్థం నిరవసేసదానం, పఞ్చమం దక్ఖిణేయ్యదానం, ఛట్ఠం సోమనస్సుపవిచారదానం, సత్తమం అలఙ్కారపరివారదానం నామాతి.

౧౦. నన్దమాతాసుత్తవణ్ణనా

౫౩. దసమం అత్థుప్పత్తివసేన దేసితం. సత్థా కిర వుత్థవస్సో పవారేత్వా ద్వే అగ్గసావకే ఓహాయ ‘‘దక్ఖిణాగిరిం చారికం గమిస్సామీ’’తి నిక్ఖమి, రాజా పసేనది కోసలో, అనాథపిణ్డికో గహపతి, విసాఖా మహాఉపాసికా, అఞ్ఞే చ బహుజనా దసబలం నివత్తేతుం నాసక్ఖింసు. అనాథపిణ్డికో గహపతి ‘‘సత్థారం నివత్తేతుం నాసక్ఖి’’న్తి రహో చిన్తయమానో నిసీది. అథ నం పుణ్ణా నామ దాసీ దిస్వా ‘‘కిం ను ఖో తే, సామి, న పుబ్బే వియ ఇన్ద్రియాని విప్పసన్నానీ’’తి పుచ్ఛి. ఆమ, పుణ్ణే, సత్థా చారికం పక్కన్తో, తమహం నివత్తేతుం నాసక్ఖిం. న ఖో పన సక్కా జానితుం పున సీఘం ఆగచ్ఛేయ్య వా న వా, తేనాహం చిన్తయమానో నిసిన్నోతి. సచాహం దసబలం నివత్తేయ్యం, కిం మే కరేయ్యాసీతి? భుజిస్సం తం కరిస్సామీతి. సా గన్త్వా సత్థారం వన్దిత్వా ‘‘నివత్తథ, భన్తే’’తి ఆహ. మమ నివత్తనపచ్చయా త్వం కిం కరిస్ససీతి? తుమ్హే, భన్తే, మమ పరాధీనభావం జానాథ, అఞ్ఞం కిఞ్చి కాతుం న సక్కోమి, సరణేసు పన పతిట్ఠాయ పఞ్చ సీలాని రక్ఖిస్సామీతి. సాధు సాధు పుణ్ణేతి, సత్థా ధమ్మగారవేన ఏకపదస్మిఞ్ఞేవ నివత్తి. వుత్తఞ్హేతం – ‘‘ధమ్మగరు, భిక్ఖవే, తథాగతో ధమ్మగారవో’’తి (అ. ని. ౫.౯౯).

సత్థా నివత్తిత్వా జేతవనమహావిహారం పావిసి. మహాజనో పుణ్ణాయ సాధుకారసహస్సాని అదాసి. సత్థా తస్మిం సమాగమే ధమ్మం దేసేసి, చతురాసీతిపాణసహస్సాని అమతపానం పివింసు. పుణ్ణాపి సేట్ఠినా అనుఞ్ఞాతా భిక్ఖునిఉపస్సయం గన్త్వా పబ్బజి. సమ్మాసమ్బుద్ధో సారిపుత్తమోగ్గల్లానే ఆమన్తేత్వా ‘‘అహం యం దిసం చారికాయ నిక్ఖన్తో, తత్థ న గచ్ఛామి. తుమ్హే తుమ్హాకం పరిసాయ సద్ధిం తం దిసం చారికం గచ్ఛథా’’తి వత్వా ఉయ్యోజేసి. ఇమిస్సం అత్థుప్పత్తియం ఏకం సమయం ఆయస్మా సారిపుత్తోతిఆది వుత్తం.

తత్థ వేళుకణ్డకీతి వేళుకణ్టకనగరవాసినీ. తస్స కిర నగరస్స పాకారగుత్తత్థాయ పాకారపరియన్తేన వేళూ రోపితా, తేనస్స వేళుకణ్టకన్తేవ నామం జాతం. పారాయనన్తి నిబ్బానసఙ్ఖాతపారం అయనతో పారాయనన్తి లద్ధవోహారం ధమ్మం. సరేన భాసతీతి సత్తభూమికస్స పాసాదస్స ఉపరిమతలే సుసంవిహితారక్ఖట్ఠానే నిసిన్నా సమాపత్తిబలేన రత్తిభాగం వీతినామేత్వా సమాపత్తితో వుట్ఠాయ ‘‘ఇమం రత్తావసేసం కతరాయ రతియా వీతినామేస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘ధమ్మరతియా’’తి కతసన్నిట్ఠానా తీణి ఫలాని పత్తా అరియసావికా అడ్ఢతేయ్యగాథాసతపరిమాణం పారాయనసుత్తం మధురేన సరభఞ్ఞేన భాసతి. అస్సోసి ఖోతి ఆకాసట్ఠకవిమానాని పరిహరిత్వా తస్స పాసాదస్స ఉపరిభాగం గతేన మగ్గేన నరవాహనయానం ఆరుయ్హ గచ్ఛమానో అస్సోసి. కథాపరియోసానం ఆగమయమానో అట్ఠాసీతి ‘‘కిం సద్దో ఏస భణే’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘నన్దమాతాయ ఉపాసికాయ సరభఞ్ఞసద్దో’’తి వుత్తే ఓతరిత్వా ‘‘ఇదమవోచా’’తి ఇదం దేసనాపరియోసానం ఓలోకేన్తో అవిదూరట్ఠానే ఆకాసే అట్ఠాసి.

సాధు భగిని, సాధు భగినీతి ‘‘సుగ్గహితా తే భగిని ధమ్మదేసనా సుకథితా, పాసాణకచేతియే నిసీదిత్వా సోళసన్నం పారాయనికబ్రాహ్మణానం సమ్మాసమ్బుద్ధేన కథితదివసే చ అజ్జ చ న కిఞ్చి అన్తరం పస్సామి, మజ్ఝే భిన్నసువణ్ణం వియ తే సత్థు కథితేన సద్ధిం సదిసమేవ కథిత’’న్తి వత్వా సాధుకారం దదన్తో ఏవమాహ. కో పనేసో భద్రముఖాతి ఇమస్మిం సుసంవిహితారక్ఖట్ఠానే ఏవం మహన్తేన సద్దేన కో నామేస, భద్రముఖ, లద్ధముఖ, కిం నాగో సుపణ్ణో దేవో మారో బ్రహ్మాతి సువణ్ణపట్టవణ్ణం వాతపానం వివరిత్వా విగతసారజ్జా తీణి ఫలాని పత్తా అరియసావికా వేస్సవణేన సద్ధిం కథయమానా ఏవమాహ. అహం తే భగిని భాతాతి సయం సోతాపన్నత్తా అనాగామిఅరియసావికం జేట్ఠికం మఞ్ఞమానో ‘‘భగినీ’’తి వత్వా పున తం పఠమవయే ఠితత్తా అత్తనో కనిట్ఠం, అత్తానం పన నవుతివస్ససతసహస్సాయుకత్తా మహల్లకతరం మఞ్ఞమానో ‘‘భాతా’’తి ఆహ. సాధు భద్రముఖాతి, భద్రముఖ, సాధు సున్దరం, స్వాగమనం తే ఆగమనం, ఆగన్తుం యుత్తట్ఠానమేవసి ఆగతోతి అత్థో. ఇదం తే హోతు ఆతిథేయ్యన్తి ఇదమేవ ధమ్మభణనం తవ అతిథిపణ్ణాకారో హోతు, న హి తే అఞ్ఞం ఇతో ఉత్తరితరం దాతబ్బం పస్సామీతి అధిప్పాయో. ఏవఞ్చేవ మే భవిస్సతి ఆతిథేయ్యన్తి ఏవం అత్తనో పత్తిదానం యాచిత్వా ‘‘అయం తే ధమ్మకథికసక్కారో’’తి అడ్ఢతేళసాని కోట్ఠసతాని రత్తసాలీనం పూరేత్వా ‘‘యావాయం ఉపాసికా చరతి, తావ మా ఖయం గమింసూ’’తి అధిట్ఠహిత్వా పక్కామి. యావ ఉపాసికా అట్ఠాసి, తావ కోట్ఠానం హేట్ఠిమతలం నామ దట్ఠుం నాసక్ఖింసు. తతో పట్ఠాయ ‘‘నన్దమాతాయ కోట్ఠాగారం వియా’’తి వోహారో ఉదపాది.

అకతపాతరాసోతి అభుత్తపాతరాసో. పుఞ్ఞన్తి పుబ్బచేతనా చ ముఞ్చనచేతనా చ. పుఞ్ఞమహీతి అపరచేతనా. సుఖాయ హోతూతి సుఖత్థాయ హితత్థాయ హోతు. ఏవం అత్తనో దానే వేస్సవణస్స పత్తిం అదాసి.

పకరణేతి కారణే. ఓక్కస్స పసయ్హాతి ఆకడ్ఢిత్వా అభిభవిత్వా. యక్ఖయోనిన్తి భుమ్మదేవతాభావం. తేనేవ పురిమేన అత్తభావేన ఉద్దస్సేతీతి పురిమసరీరసదిసమేవ సరీరం మాపేత్వా అలఙ్కతపటియత్తో సిరిగబ్భసయనతలే అత్తానం దస్సేతి. ఉపాసికా పటిదేసితాతి ఉపాసికా అహన్తి ఏవం ఉపాసికాభావం దేసేసిం. యావదేతి యావదేవ. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

మహాయఞ్ఞవగ్గో పఞ్చమో.