౬. అబ్యాకతవగ్గో

౧. అబ్యాకతసుత్తవణ్ణనా

౫౪. ఛట్ఠవగ్గస్స పఠమే అబ్యాకతవత్థూసూతి ఏకంసాదివసేన అకథితవత్థూసు. తథాగతోతి సత్తో. దిట్ఠిగతమేతన్తి మిచ్ఛాదిట్ఠిమత్తకమేతం, న తాయ దిట్ఠియా గహితసత్తో నామ అత్థి. పటిపదన్తి అరియమగ్గం. న ఛమ్భతీతి దిట్ఠివసేన న కమ్పతి. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. తణ్హాగతన్తి దిట్ఠితణ్హా. సఞ్ఞాగతాదీసుపి ఏసేవ నయో. దిట్ఠిసఞ్ఞా ఏవ హేత్థ సఞ్ఞాగతం, దిట్ఠినిస్సితమానోయేవ దిట్ఠిమఞ్ఞితమేవ వా మఞ్ఞితం, దిట్ఠిపపఞ్చోవ పపఞ్చితం, దిట్ఠుపాదానమేవ ఉపాదానం, దిట్ఠియా విరూపం పటిసరణభావోయేవ విప్పటిసారో నామాతి వేదితబ్బో. ఏత్థ చ దిట్ఠిగ్గహణేన ద్వాసట్ఠి దిట్ఠియో, దిట్ఠినిరోధగామినిపటిపదాగహణేన సోతాపత్తిమగ్గో గహితోతి.

౨. పురిసగతిసుత్తవణ్ణనా

౫౫. దుతియే పురిసగతియోతి పురిసస్స ఞాణగతియో. అనుపాదాపరినిబ్బానన్తి అపచ్చయనిబ్బానం. నో చస్సాతి అతీతే అత్తభావనిబ్బత్తకం కమ్మం నో చే అభవిస్స. నో చ మే సియాతి ఏతరహి మే అయం అత్తభావో న సియా. న భవిస్సతీతి ఏతరహి మే అనాగతత్తభావనిబ్బత్తకం కమ్మం న భవిస్సతి. న చ మే భవిస్సతీతి అనాగతే మే అత్తభావో న భవిస్సతి. యదత్థి యం భూతన్తి యం అత్థి యం భూతం పచ్చుప్పన్నక్ఖన్ధపఞ్చకం. తం పజహామీతి ఉపేక్ఖం పటిలభతీతి తం తత్థ ఛన్దరాగప్పహానేన పజహామీతి విపస్సనుపేక్ఖం పటిలభతి. భవే న రజ్జతీతి అతీతే ఖన్ధపఞ్చకే తణ్హాదిట్ఠీహి న రజ్జతి. సమ్భవే న రజ్జతీతి అనాగతేపి తథేవ న రజ్జతి. అత్థుత్తరి పదం సన్తన్తి ఉత్తరి సన్తం నిబ్బానపదం నామ అత్థి. సమ్మప్పఞ్ఞాయ పస్సతీతి తం సహవిపస్సనాయ మగ్గపఞ్ఞాయ సమ్మా పస్సతి. న సబ్బేన సబ్బన్తి ఏకచ్చానం కిలేసానం అప్పహీనత్తా సచ్చపటిచ్ఛాదకస్స తమస్స సబ్బసో అవిద్ధంసితత్తా న సబ్బాకారేన సబ్బం. హఞ్ఞమానేతి సణ్డాసేన గహేత్వా ముట్ఠికాయ కోట్టియమానే. అన్తరాపరినిబ్బాయీతి ఉపపత్తిసమనన్తరతో పట్ఠాయ ఆయునో వేమజ్ఝం అనతిక్కమిత్వా ఏత్థన్తరే కిలేసపరినిబ్బానేన పరినిబ్బుతో హోతి. అనుపహచ్చ తలన్తి ఆకాసతలం అనుపహచ్చ అనతిక్కమిత్వా, భూమిం అప్పత్వా ఆకాసేయేవ నిబ్బాయేయ్యాతి ఇమాహి తీహి ఉపమాహి తయో అన్తరాపరినిబ్బాయీ దస్సితా.

ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీతి ఆయువేమజ్ఝం అతిక్కమిత్వా పచ్ఛిమకోటిం అప్పత్వా పరినిబ్బుతో హోతి. ఉపహచ్చ తలన్తి జలమానా గన్త్వా ఆకాసతలం అతిక్కమిత్వా పథవీతలం వా ఉపహనిత్వా పథవియం పతితమత్తావ నిబ్బాయేయ్య. అసఙ్ఖారేన అప్పయోగేన కిలేసే ఖేపేత్వా పరినిబ్బాయీతి అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ. ససఙ్ఖారేన సప్పయోగేన కిలేసే ఖేపేత్వా పరినిబ్బాయీతి ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ. గచ్ఛన్తి నిరారక్ఖం అరఞ్ఞం. దాయన్తి సారక్ఖం అభయత్థాయ దిన్నం అరఞ్ఞం. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవ. ఇమస్మిం సుత్తే అరియపుగ్గలావ కథితాతి.

౩. తిస్సబ్రహ్మాసుత్తవణ్ణనా

౫౬. తతియే భిక్ఖునియోతి మహాపజాపతియా పరివారా పఞ్చసతా భిక్ఖునియో. విముత్తాతి పఞ్చహి విముత్తీహి విముత్తా. అనుపాదిసేసాతి ఉపాదానసేసం అట్ఠపేత్వా పఞ్చహి విముత్తీహి అనవసేసాహిపి విముత్తా. సఉపాదిసేసే వా సఉపాదిసేసోతి సఉపాదానసేసే పుగ్గలే ‘‘సఉపాదానసేసో అయ’’న్తి. ఇతరస్మిమ్పి ఏసేవ నయో. తిస్సోతి థేరస్స సద్ధివిహారికబ్రహ్మా. అనులోమికానీతి పటిపత్తియా అనులోమాని వివిత్తాని అన్తిమపరియన్తిమాని. ఇన్ద్రియానీతి సద్ధాదీని విపస్సనిన్ద్రియాని. సమన్నానయమానోతి సమన్నాహారే ఠపయమానో. న హి పన తేతి ఇదం కస్మా ఆరభి? సత్తమస్స పుగ్గలస్స దస్సనత్థం. సత్తమో హి సద్ధానుసారిపుగ్గలో న దస్సితో. అథ భగవా బలవవిపస్సకవసేన తం దస్సేన్తో ఏవమాహ. తత్థ సబ్బనిమిత్తానన్తి సబ్బేసం నిచ్చనిమిత్తాదీనం. అనిమిత్తన్తి బలవవిపస్సనాసమాధిం.

౪. సీహసేనాపతిసుత్తవణ్ణనా

౫౭. చతుత్థే మచ్ఛరీతి పఞ్చమచ్ఛేరయుత్తో. కదరియోతి థద్ధమచ్ఛరియో, పరేసం దియ్యమానమ్పి వారేతి. అనుప్పదానరతోతి పునప్పునం దానం దదమానోవ రమతి. అనుకమ్పన్తాతి ‘‘కో అజ్జ అమ్హేహి అనుగ్గహేతబ్బో, కస్స దేయ్యధమ్మం వా పటిగ్గణ్హేయ్యామ, ధమ్మం వా దేసేయ్యామా’’తి ఏవం చిత్తేన అనుకమ్పమానా.

౫. అరక్ఖేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౫౮. పఞ్చమే నిమిత్తన్తి ధమ్మనిమిత్తమ్పి పుగ్గలనిమిత్తమ్పి. అయఞ్హి అత్తనా దేసితధమ్మే ఏకపదమ్పి దురక్ఖాతం అనియ్యానికం అపస్సన్తో ధమ్మనిమిత్తం న సమనుపస్సతి, ‘‘దురక్ఖాతో తయా ధమ్మో న స్వాక్ఖాతో’’తి ఉట్ఠహిత్వా పటిప్ఫరన్తం ఏకం పుగ్గలమ్పి అపస్సన్తో పుగ్గలనిమిత్తం న సమనుపస్సతి నామ. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. ఛట్ఠసత్తమాని ఉత్తానానేవ.

౮. పచలాయమానసుత్తవణ్ణనా

౬౧. అట్ఠమే పచలాయమానోతి తం గామం ఉపనిస్సాయ ఏకస్మిం వనసణ్డే సమణధమ్మం కరోన్తో సత్తాహం చఙ్కమనవీరియేన నిమ్మథితత్తా కిలన్తగత్తో చఙ్కమనకోటియం పచలాయమానో నిసిన్నో హోతి. పచలాయసి నోతి నిద్దాయసి ను. అనుమజ్జిత్వాతి పరిమజ్జిత్వా. ఆలోకసఞ్ఞన్తి మిద్ధవినోదనఆలోకసఞ్ఞం. దివాసఞ్ఞన్తి దివాతిసఞ్ఞం. యథా దివా తథా రత్తిన్తి యథా దివా ఆలోకసఞ్ఞా అధిట్ఠితా, తథా నం రత్తిమ్పి అధిట్ఠహేయ్యాసి. యథా రత్తిం తథా దివాతి యథా చ తే రత్తిం ఆలోకసఞ్ఞా అధిట్ఠితా, తథా నం దివాపి అధిట్ఠహేయ్యాసి. సప్పభాసన్తి దిబ్బచక్ఖుఞాణత్థాయ సహోభాసం. పచ్ఛాపురేసఞ్ఞీతి పురతో చ పచ్ఛతో చ అభిహరణసఞ్ఞాయ సఞ్ఞావా. అన్తోగతేహి ఇన్ద్రియేహీతి బహి అవిక్ఖిత్తేహి అన్తో అనుపవిట్ఠేహేవ పఞ్చహి ఇన్ద్రియేహి. మిద్ధసుఖన్తి నిద్దాసుఖం. ఏత్తకేన ఠానేన భగవా థేరస్స మిద్ధవినోదనకమ్మట్ఠానం కథేసి. సోణ్డన్తి మానసోణ్డం. కిచ్చకరణీయానీతి ఏత్థ అవస్సం కత్తబ్బాని కిచ్చాని, ఇతరాని కరణీయాని. మఙ్కుభావోతి నిత్తేజతా దోమనస్సతా. ఏత్తకేన ఠానేన సత్థారా థేరస్స భిక్ఖాచారవత్తం కథితం.

ఇదాని భస్సే పరియన్తకారితాయ సమాదపేతుం తస్మాతిహాతిఆదిమాహ. తత్థ విగ్గాహికకథన్తి ‘‘న త్వం ఇమం ధమ్మవినయం ఆజానాసీ’’తిఆదినయప్పవత్తా విగ్గాహికకథా. నాహం మోగ్గల్లానాతిఆది పాపమిత్తసంసగ్గవివజ్జనత్థం వుత్తం. కిత్తావతా ను ఖోతి కిత్తకేన ను ఖో. తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తో హోతీతి తణ్హాసఙ్ఖయే నిబ్బానే తం ఆరమ్మణం కత్వా విముత్తచిత్తతాయ తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తో నామ సంఖిత్తేన కిత్తావతా హోతి. యాయ పటిపత్తియా తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తో హోతి, తమేవ ఖీణాసవస్స భిక్ఖునో పుబ్బభాగపటిపదం సంఖిత్తేన దేసేథాతి పుచ్ఛతి. అచ్చన్తనిట్ఠోతి ఖయవయసఙ్ఖాతం అన్తం అతీతాతి అచ్చన్తా, అచ్చన్తా నిట్ఠా అస్సాతి అచ్చన్తనిట్ఠో, ఏకన్తనిట్ఠో సతతనిట్ఠోతి అత్థో. అచ్చన్తయోగక్ఖేమీతి అచ్చన్తం యోగక్ఖేమీ, నిచ్చయోగక్ఖేమీతి అత్థో. అచ్చన్తబ్రహ్మచారీతి అచ్చన్తం బ్రహ్మచారీ, నిచ్చబ్రహ్మచారీతి అత్థో. అచ్చన్తం పరియోసానమస్సాతి పురిమనయేనేవ అచ్చన్తపరియోసానో. సేట్ఠో దేవమనుస్సానన్తి దేవానఞ్చ మనుస్సానఞ్చ సేట్ఠో ఉత్తమో. ఏవరూపో భిక్ఖు కిత్తావతా హోతి, సఙ్ఖేపేనేవ తస్స పటిపత్తిం కథేథాతి యాచతి.

సబ్బే ధమ్మా నాలం అభినివేసాయాతి ఏత్థ సబ్బే ధమ్మా నామ పఞ్చక్ఖన్ధా ద్వాదసాయతనాని అట్ఠారస ధాతుయో, తే సబ్బేపి తణ్హాదిట్ఠివసేన అభినివేసాయ నాలం న పరియత్తా న సమత్తా న యుత్తా. కస్మా? గహితాకారేన అతిట్ఠనతో. తే హి నిచ్చా సుఖా అత్తాతి గహితాపి అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తావ సమ్పజ్జన్తి. తస్మా నాలం అభినివేసాయ. అభిజానాతీతి అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తాతి ఞాతపరిఞ్ఞాయ అభిజానాతి. పరిజానాతీతి తథేవ తీరణపరిఞ్ఞాయ పరిజానాతి. యంకిఞ్చి వేదనన్తి అన్తమసో పఞ్చవిఞ్ఞాణసమ్పయుత్తం యంకిఞ్చి అప్పమత్తకమ్పి వేదనం అనుభవతి. ఇమినా భగవా థేరస్స వేదనావసేన చ వినివట్టేత్వా అరూపపరిగ్గహం దస్సేసి.

అనిచ్చానుపస్సీతి అనిచ్చతో అనుపస్సన్తో. విరాగానుపస్సీతి ఏత్థ ద్వే విరాగా ఖయవిరాగో చ అచ్చన్తవిరాగో చ. తత్థ సఙ్ఖారానం ఖయం ఖయతో పస్సనా విపస్సనాపి, అచ్చన్తవిరాగం నిబ్బానం విరాగతో దస్సనమగ్గఞాణమ్పి విరాగానుపస్సనా. తదుభయసమఙ్గిపుగ్గలో విరాగానుపస్సీ నామ. తం సన్ధాయ వుత్తం – ‘‘విరాగానుపస్సీ’’తి, విరాగతో అనుపస్సన్తోతి అత్థో. నిరోధానుపస్సిమ్హిపి ఏసేవ నయో. నిరోధోపి హి ఖయనిరోధో అచ్చన్తనిరోధోతి దువిధోయేవ. పటినిస్సగ్గానుపస్సీతి ఏత్థ పటినిస్సగ్గో వుచ్చతి వోస్సగ్గో. సో చ పరిచ్చాగవోస్సగ్గో పక్ఖన్దనవోస్సగ్గోతి దువిధో హోతి. తత్థ పరిచ్చాగవోస్సగ్గోతి విపస్సనా. సా హి తదఙ్గవసేన కిలేసే చ ఖన్ధే చ వోస్సజతి. పక్ఖన్దనవోస్సగ్గోతి మగ్గో. సో హి నిబ్బానం ఆరమ్మణతో పక్ఖన్దతి. ద్వీహిపి వా కారణేహి సో వోస్సగ్గోయేవ, సముచ్ఛేదవసేన ఖన్ధానం కిలేసానఞ్చ వోస్సజనతో నిబ్బానే చ పక్ఖన్దనతో. తస్మా కిలేసే చ ఖన్ధే చ పరిచ్చజతీతి పరిచ్చాగవోస్సగ్గో. నిరోధాయ నిబ్బానధాతుయా చిత్తం పక్ఖన్దతీతి పక్ఖన్దనవోస్సగ్గోతి ఉభయమ్పేతం మగ్గే సమేతి. తదుభయసమఙ్గీ పుగ్గలో ఇమాయ పటినిస్సగ్గానుపస్సనాయ సమన్నాగతత్తా పటినిస్సగ్గానుపస్సీ నామ హోతి. తం సన్ధాయేతం వుత్తం. న కిఞ్చి లోకే ఉపాదియతీతి కిఞ్చి ఏకమ్పి సఙ్ఖారగతం తణ్హావసేన న ఉపాదియతి న గణ్హాతి న పరామసతి. అనుపాదియం న పరితస్సతీతి అగ్గణ్హన్తో తణ్హాపరితస్సనాయ న పరితస్సతి. పచ్చత్తంయేవ పరినిబ్బాయతీతి సయమేవ కిలేసపరినిబ్బానేన పరినిబ్బాయతి. ఖీణా జాతీతిఆదినా పనస్స పచ్చవేక్ఖణా దస్సితా. ఇతి భగవా సంఖిత్తేన ఖీణాసవస్స పుబ్బభాగప్పటిపదం పుచ్ఛితో సంఖిత్తేనేవ కథేసి. ఇదం పన సుత్తం థేరస్స ఓవాదోపి అహోసి విపస్సనాపి. సో ఇమస్మింయేవ సుత్తే విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పత్తోతి.

౯. మేత్తసుత్తవణ్ణనా

౬౨. నవమే మా, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞానం భాయిత్థాతి పుఞ్ఞాని కరోన్తా తేసం మా భాయిత్థ. మేత్తచిత్తం భావేసిన్తి తికచతుక్కజ్ఝానికాయ మేత్తాయ సమ్పయుత్తం పణీతం కత్వా చిత్తం భావేసిన్తి దస్సేతి. సంవట్టమానే సుదాహన్తి సంవట్టమానే సుదం అహం. సంవట్టమానేతి ఝాయమానే విపజ్జమానే. ధమ్మికోతి దసకుసలధమ్మసమన్నాగతో. ధమ్మరాజాతి తస్సేవ వేవచనం. ధమ్మేన వా లద్ధరజ్జత్తా ధమ్మరాజా. చాతురన్తోతి పురత్థిమసముద్దాదీనం చతున్నం సముద్దానం వసేన చాతురన్తాయ పథవియా ఇస్సరో. విజితావీతి విజితసఙ్గామో. జనపదో తస్మిం థావరియం థిరభావం పత్తోతి జనపదత్థావరియప్పత్తో. పరోసహస్సన్తి అతిరేకసహస్సం. సూరాతి అభీరునో. వీరఙ్గరూపాతి వీరానం అఙ్గం వీరఙ్గం, వీరియస్సేతం నామం. వీరఙ్గరూపమేతేసన్తి వీరఙ్గరూపా. వీరియజాతికా వీరియసభావా వీరియమయా వియ అకిలాసునో దివసమ్పి యుజ్ఝన్తా న కిలమన్తీతి వుత్తం హోతి. సాగరపరియన్తన్తి చక్కవాళపబ్బతం సీమం కత్వా ఠితసముద్దపరియన్తం. అదణ్డేనాతి ధనదణ్డేనపి ఛేజ్జభేజ్జానుసాసనేన సత్థదణ్డేనపి వినాయేవ. అసత్థేనాతి ఏకతోధారాదినా పరవిహేఠనసత్థేనపి వినాయేవ. ధమ్మేన అభివిజియాతి ఏహి ఖో, మహారాజాతి ఏవం పటిరాజూహి సమ్పటిచ్ఛితాగమనో ‘‘పాణో న హన్తబ్బో’’తిఆదినా ధమ్మేనేవ వుత్తప్పకారం పథవిం అభివిజినిత్వా.

సుఖేసినోతి సుఖపరియేసకే సత్తే ఆమన్తేతి. సుఞ్ఞబ్రహ్మూపగోతి సుఞ్ఞబ్రహ్మవిమానూపగో. పథవిం ఇమన్తి ఇమం సాగరపరియన్తం మహాపథవిం. అసాహసేనాతి న సాహసికకమ్మేన. సమేన మనుసాసితన్తి సమేన కమ్మేన అనుసాసిం. తేహి ఏతం సుదేసితన్తి తేహి సఙ్గాహకేహి మహాకారుణికేహి బుద్ధేహి ఏతం ఏత్తకం ఠానం సుదేసితం సుకథితం. పథబ్యోతి పుథవిసామికో.

౧౦. భరియాసుత్తవణ్ణనా

౬౩. దసమే కేవట్టా మఞ్ఞే మచ్ఛవిలోపేతి కేవట్టానం మచ్ఛపచ్ఛిం ఓతారేత్వా ఠితట్ఠానే జాలే వా ఉదకతో ఉక్ఖిత్తమత్తే మచ్ఛగ్గాహకానం మహాసద్దో హోతి, తం సన్ధాయేతం వుత్తం. సుజాతాతి విసాఖాయ కనిట్ఠా. సా నేవ సస్సుం ఆదియతీతి సస్సుయా కత్తబ్బవత్తం నామ అత్థి, తం న కరోతి, సస్సూతిపి నం న గణేతి. న ససురం ఆదియతీతి వచనం న గణ్హాతి. ఏవం అనాదరతాయపి అగ్గహణేనపి న ఆదియతి నామ. సేసేసుపి ఏసేవ నయో. ఏవం అనాథపిణ్డికో సుణిసాయ ఆచారం గహేత్వా సత్థు పురతో నిసీది. సాపి సుజాతా ‘‘కిం ను ఖో అయం సేట్ఠి దసబలస్స సన్తికే మయ్హం గుణం కథేస్సతి ఉదాహు అగుణ’’న్తి గన్త్వా అవిదూరే సద్దం సుణన్తీ అట్ఠాసి. అథ నం సత్థా ఏహి సుజాతేతి ఆమన్తేసి.

అహితానుకమ్పినీతి న హితానుకమ్పినీ. అఞ్ఞేసూతి పరపురిసేసు. అతిమఞ్ఞతేతి ఓమానాతి మానవసేన అతిమఞ్ఞతి. ధనేన కీతస్సాతి ధనేన కీతా అస్స. వధాయ ఉస్సుకా వధితుం ఉస్సుక్కమాపన్నా. యం ఇత్థియా విన్దతి సామికో ధనన్తి ఇత్థియా సామికో యం ధనం లభతి. అప్పమ్పి తస్స అపహాతుమిచ్ఛతీతి థోకతోపి అస్స హరితుం ఇచ్ఛతి, ఉద్ధనే ఆరోపితఉక్ఖలియం పక్ఖిపితబ్బతణ్డులతోపి థోకం హరితుమేవ వాయమతి. అలసాతి నిసిన్నట్ఠానే నిసిన్నావ ఠితట్ఠానే ఠితావ హోతి. ఫరుసాతి ఖరా. దురుత్తవాదినీతి దుబ్భాసితభాసినీ, కక్ఖళం వాళకథమేవ కథేతి. ఉట్ఠాయకానం అభిభుయ్య వత్తతీతి ఏత్థ ఉట్ఠాయకానన్తి బహువచనవసేన విరియుట్ఠానసమ్పన్నో సామికో వుత్తో, తస్స తం ఉట్ఠానసమ్పత్తిం అభిభవిత్వా హేట్ఠా కత్వా వత్తతి. పమోదతీతి ఆమోదితపమోదితా హోతి. కోలేయ్యకాతి కులసమ్పన్నా. పతిబ్బతాతి పతిదేవతా. వధదణ్డతజ్జితాతి దణ్డకం గహేత్వా వధేన తజ్జితా, ‘‘ఘాతేస్సామి న’’న్తి వుత్తా. దాసీసమన్తి సామికస్స వత్తపూరికా దాసీతి మం భగవా ధారేతూతి వత్వా సరణేసు పతిట్ఠాసి.

౧౧. కోధనసుత్తవణ్ణనా

౬౪. ఏకాదసమే సపత్తకన్తాతి సపత్తానం వేరీనం కన్తా పియా తేహి ఇచ్ఛితపత్థితా. సపత్తకరణాతి సపత్తానం వేరీనం అత్థకరణా. కోధపరేతోతి కోధానుగతో. పచురత్థతాయాతి బహుఅత్థతాయ బహుహితతాయ. అనత్థమ్పీతి అవుద్ధిమ్పి. అత్థో మే గహితోతి వుడ్ఢి మే గహితా.

అథో అత్థం గహేత్వానాతి అథో వుద్ధిం గహేత్వా. అనత్థం అధిపజ్జతీతి అనత్థో మే గహితోతి సల్లక్ఖేతి. వధం కత్వానాతి పాణాతిపాతకమ్మం కత్వా. కోధసమ్మదసమ్మత్తోతి కోధమదేన మత్తో, ఆదిన్నగహితపరామట్ఠోతి అత్థో. ఆయసక్యన్తి అయసభావం, అయసో నియసో హోతీతి అత్థో. అన్తరతో జాతన్తి అబ్భన్తరే ఉప్పన్నం. అత్థం న జానాతీతి వుద్ధిఅత్థం న జానాతి. ధమ్మం న పస్సతీతి సమథవిపస్సనాధమ్మం న పస్సతి. అన్ధతమన్తి అన్ధభావకరం తమం బహలతమం. సహతేతి అభిభవతి.

దుమ్మఙ్కుయన్తి దుమ్మఙ్కుభావం నిత్తేజతం దుబ్బణ్ణముఖతం. యతో పతాయతీతి యదా నిబ్బత్తతి. న వాచో హోతి గారవోతి వచనస్సపి గరుభావో న హోతి. న దీపం హోతి కిఞ్చనన్తి కాచి పతిట్ఠా నామ న హోతి. తపనీయానీతి తాపజనకాని. ధమ్మేహీతి సమథవిపస్సనాధమ్మేహి. ఆరకాతి దూరే. బ్రాహ్మణన్తి ఖీణాసవబ్రాహ్మణం. యాయ మాతు భతోతి యాయ మాతరా భతో పోసితో. పాణదదిం సన్తిన్తి జీవితదాయికం సమానం. హన్తి కుద్ధో పుథుత్తానన్తి కుద్ధో పుగ్గలో పుథు నానాకారణేహి అత్తానం హన్తి. నానారూపేసు ముచ్ఛితోతి నానారమ్మణేసు అధిముచ్ఛితో హుత్వా. రజ్జుయా బజ్ఝ మీయన్తీతి రజ్జుయా బన్ధిత్వా మరన్తి. పబ్బతామపి కన్దరేతి పబ్బతకన్దరేపి పతిత్వా మరన్తి.

భూనహచ్చానీతి హతవుద్ధీని. ఇతాయన్తి ఇతి అయం. తం దమేన సముచ్ఛిన్దేతి తం కోధం దమేన ఛిన్దేయ్య. కతరేన దమేనాతి? పఞ్ఞావీరియేన దిట్ఠియాతి విపస్సనాపఞ్ఞాయ చేవ విపస్సనాసమ్పయుత్తేన కాయికచేతసికవీరియేన చ మగ్గసమ్మాదిట్ఠియా చ. తథేవ ధమ్మే సిక్ఖేథాతి యథా అకుసలం సముచ్ఛిన్దేయ్య, సమథవిపస్సనాధమ్మేపి తథేవ సిక్ఖేయ్య. మా నో దుమ్మఙ్కుయం అహూతి మా అమ్హాకం దుమ్మఙ్కుభావో అహోసీతి ఇమమత్థం పత్థయమానా. అనాయాసాతి అనుపాయాసా. అనుస్సుకాతి కత్థచి ఉస్సుక్కం అనాపన్నా. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

అబ్యాకతవగ్గో ఛట్ఠో.