౨. వస్సకారసుత్తవణ్ణనా

౨౨. దుతియే అభియాతుకామోతి అభిభవనత్థాయ యాతుకామో. వజ్జీతి వజ్జిరాజానో. ఏవంమహిద్ధికేతి ఏవం మహతియా రాజిద్ధియా సమన్నాగతే. ఏతేన నేసం సమగ్గభావం కథేతి. ఏవంమహానుభావేతి ఏవం మహన్తేన రాజానుభావేన సమన్నాగతే. ఏతేన నేసం హత్థిసిప్పాదీసు కతసిక్ఖతం కథేతి, యం సన్ధాయ వుత్తం – ‘‘సిక్ఖితా వతిమే లిచ్ఛవికుమారకా, సుసిక్ఖితా వతిమే లిచ్ఛవికుమారకా, యత్ర హి నామ సుఖుమేన తాళచ్ఛిగ్గళేన అసనం అతిపాతయిస్సన్తి పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖం అవిరాధిత’’న్తి (సం. ని. ౫.౧౧౧౫). ఉచ్ఛేచ్ఛామీతి ఉచ్ఛిన్దిస్సామి. వినాసేస్సామీతి అదస్సనం నయిస్సామి. అనయబ్యసనన్తి అవడ్ఢిఞ్చేవ, ఞాతిబ్యసనఞ్చ. ఆపాదేస్సామీతి పాపయిస్సామి.

ఇతి కిర సో ఠాననిసజ్జాదీసు ఇమం యుద్ధకథమేవ కథేతి, ‘‘గమనసజ్జా హోథా’’తి చ బలకాయం ఆణాపేతి. కస్మా? గఙ్గాయ కిర ఏకం పట్టనగామం నిస్సాయ అద్ధయోజనం అజాతసత్తునో విజితం, అద్ధయోజనం లిచ్ఛవీనం. తత్ర పబ్బతపాదతో మహగ్ఘభణ్డం ఓతరతి. తం సుత్వా ‘‘అజ్జ యామి, స్వే యామీ’’తి అజాతసత్తునో సంవిదహన్తస్సేవ లిచ్ఛవినో సమగ్గా సమ్మోదమానా పురేతరం ఆగన్త్వా సబ్బం గణ్హన్తి. అజాతసత్తు పచ్ఛా ఆగన్త్వా తం పవత్తిం ఞత్వా కుజ్ఝిత్వా గచ్ఛతి. తే పునసంవచ్ఛరేపి తథేవ కరోన్తి. అథ సో బలవాఘాతజాతో, తదా ఏవమకాసి.

తతో చిన్తేసి – ‘‘గణేన సద్ధిం యుద్ధం నామ భారియం, ఏకోపి మోఘప్పహారో నామ నత్థి. ఏకేన ఖో పన పణ్డితేన సద్ధిం మన్తేత్వా కరోన్తో నిరపరాధో హోతి, పణ్డితో చ సత్థారా సదిసో నత్థి, సత్థా చ అవిదూరే ధురవిహారే వసతి, హన్దాహం పేసేత్వా పుచ్ఛామి. సచే మే గతేన కోచి అత్థో భవిస్సతి, సత్థా తుణ్హీ భవిస్సతి. అనత్థే పన సతి ‘కిం రఞ్ఞో తత్థ గతేనా’తి వక్ఖతీ’’తి. సో వస్సకారం బ్రాహ్మణం పేసేసి. బ్రాహ్మణో గన్త్వా భగవతో తమత్థం ఆరోచేసి. తేన వుత్తం – అథ ఖో రాజా…పే… ఆపాదేస్సామి వజ్జీతి.

భగవన్తం బీజయమానోతి థేరో వత్తసీసే ఠత్వా భగవన్తం బీజతి, భగవతో పన సీతం వా ఉణ్హం వా నత్థి. భగవా బ్రాహ్మణస్స వచనం సుత్వా తేన సద్ధిం అమన్తేత్వా థేరేన సద్ధిం మన్తేతుకామో కిన్తి తే, ఆనన్ద, సుతన్తిఆదిమాహ. తం వుత్తత్థమేవ.

ఏకమిదాహన్తి ఇదం భగవా పుబ్బే వజ్జీనం ఇమస్స వజ్జిసత్తకస్స దేసితభావప్పకాసనత్థం ఆహ. అకరణీయాతి అకత్తబ్బా, అగ్గహేతబ్బాతి అత్థో. యదిదన్తి నిపాతమత్తం. యుద్ధస్సాతి కరణత్థే సామివచనం, అభిముఖం యుద్ధేన గహేతుం న సక్కాతి అత్థో. అఞ్ఞత్ర ఉపలాపనాయాతి ఠపేత్వా ఉపలాపనం. ఉపలాపనా నామ ‘‘అలం వివాదేన, ఇదాని సమగ్గా హోమా’’తి హత్థిఅస్సరథహిరఞ్ఞసువణ్ణాదీని పేసేత్వా సఙ్గహకరణం, ఏవఞ్హి సఙ్గహం కత్వా కేవలం విస్సాసేన సక్కా గణ్హితున్తి అత్థో. అఞ్ఞత్ర మిథుభేదాతి ఠపేత్వా మిథుభేదం. ఇమినా ‘‘అఞ్ఞమఞ్ఞభేదం కత్వాపి సక్కా ఏతే గహేతు’’న్తి దస్సేతి. ఇదం బ్రాహ్మణో భగవతో కథాయ నయం లభిత్వా ఆహ. కిం పన భగవా బ్రాహ్మణస్స ఇమాయ కథాయ నయలాభం జానాతీతి? ఆమ జానాతి. జానన్తో కస్మా కథేసి? అనుకమ్పాయ. ఏవం కిరస్స అహోసి – ‘‘మయా అకథితేపి కతిపాహేన గన్త్వా సబ్బే గణ్హిస్సతి, కథితే పన సమగ్గే భిన్దన్తో తీహి సంవచ్ఛరేహి గణ్హిస్సతి. ఏత్తకమ్పి జీవితమేవ వరం. ఏత్తకఞ్హి జీవన్తా అత్తనో పతిట్ఠాభూతం పుఞ్ఞం కరిస్సన్తీ’’తి. అభినన్దిత్వాతి చిత్తేన నన్దిత్వా. అనుమోదిత్వాతి ‘‘యావ సుభాసితమిదం భోతా గోతమేనా’’తి వాచాయ అనుమోదిత్వా. పక్కామీతి రఞ్ఞో సన్తికం గతో. రాజాపి తమేవ పేసేత్వా సబ్బే భిన్దిత్వా గన్త్వా అనయబ్యసనం పాపేసి.