౪. దేవతావగ్గో

౧. సేఖసుత్తవణ్ణనా

౩౧. చతుత్థస్స పఠమే సేఖస్సాతి సత్తవిధస్స సేఖస్స. పుథుజ్జనే పన వత్తబ్బమేవ నత్థి. పరిహానాయాతి ఉపరూపరిగుణపరిహానాయ.

౨-౩. అపరిహానసుత్తద్వయవణ్ణనా

౩౨-౩౩. దుతియే సత్థుగారవతాతి సత్థరి గరుభావో. ధమ్మగారవతాతి నవవిధే లోకుత్తరధమ్మే గరుభావో. సఙ్ఘగారవతాతి సఙ్ఘే గరుభావో. సిక్ఖాగారవతాతి తీసు సిక్ఖాసు గరుభావో. అప్పమాదగారవతాతి అప్పమాదే గరుభావో. పటిసన్థారగారవతాతి ధమ్మామిసవసేన దువిధే పటిసన్థారే గరుభావో. సత్థా గరు అస్సాతి సత్థుగరు. ధమ్మో గరు అస్సాతి ధమ్మగరు. తిబ్బగారవోతి బహలగారవో. పటిసన్థారే గారవో అస్సాతి పటిసన్థారగారవో. తతియే సప్పతిస్సోతి సజేట్ఠకో సగారవో. హిరోత్తప్పం పనేత్థ మిస్సకం కథితం.

౪. మహామోగ్గల్లానసుత్తవణ్ణనా

౩౪. చతుత్థే తిస్సో నామ భిక్ఖూతి థేరస్సేవ సద్ధివిహారికో. మహిద్ధికో మహానుభావోతి ఇజ్ఝనట్ఠేన మహతీ ఇద్ధి అస్సాతి మహిద్ధికో. అనుఫరణట్ఠేన మహా ఆనుభావో అస్సాతి మహానుభావో. చిరస్సం ఖో, మారిస మోగ్గల్లాన, ఇమం పరియాయమకాసీతి ఏవరూపం లోకే పకతియా పియసముదాహారవచనం హోతి. లోకియా హి చిరస్సం ఆగతమ్పి అనాగతపుబ్బమ్పి మనాపజాతియం ఆగతం దిస్వా ‘‘కుతో భవం ఆగతో, చిరస్సం భవం ఆగతో, కథం తే ఇధాగమనమగ్గో ఞాతో, కిం మగ్గమూళ్హోసీ’’తిఆదీని వదన్తి. అయం పన ఆగతపుబ్బత్తాయేవ ఏవమాహ. థేరో హి కాలేన కాలం బ్రహ్మలోకం గచ్ఛతియేవ. తత్థ పరియాయమకాసీతి వారం అకాసి. యదిదం ఇధాగమనాయాతి యో అయం ఇధాగమనాయ వారో, తం చిరస్సం అకాసీతి వుత్తం హోతి. ఇదమాసనం పఞ్ఞత్తన్తి మహారహం బ్రహ్మపల్లఙ్కం పఞ్ఞాపేత్వా ఏవమాహ. అవేచ్చప్పసాదేనాతి అధిగతేన అచలేన మగ్గప్పసాదేన. ఇమస్మిం సుత్తే సోతాపత్తిమగ్గఞాణం కథితం.

౫. విజ్జాభాగియసుత్తవణ్ణనా

౩౫. పఞ్చమే విజ్జాభాగియాతి విజ్జాకోట్ఠాసికా. అనిచ్చసఞ్ఞాతి అనిచ్చానుపస్సనాఞాణే ఉప్పన్నసఞ్ఞా. అనిచ్చే దుక్ఖసఞ్ఞాతి దుక్ఖానుపస్సనాఞాణే ఉప్పన్నసఞ్ఞా. దుక్ఖే అనత్తసఞ్ఞాతి అనత్తానుపస్సనాఞాణే ఉప్పన్నసఞ్ఞా. పహానసఞ్ఞాతి పహానానుపస్సనాఞాణే ఉప్పన్నసఞ్ఞా. విరాగసఞ్ఞాతి విరాగానుపస్సనాఞాణే ఉప్పన్నసఞ్ఞా. నిరోధసఞ్ఞాతి నిరోధానుపస్సనాఞాణే ఉప్పన్నసఞ్ఞా.

౬. వివాదమూలసుత్తవణ్ణనా

౩౬. ఛట్ఠే వివాదమూలానీతి వివాదస్స మూలాని. కోధనోతి కుజ్ఝనలక్ఖణేన కోధేన సమన్నాగతో. ఉపనాహీతి వేరఅప్పటినిస్సగ్గలక్ఖణేన ఉపనాహేన సమన్నాగతో. అహితాయ దుక్ఖాయ దేవమనుస్సానన్తి ద్విన్నం భిక్ఖూనం వివాదో కథం దేవమనుస్సానం అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తతి? కోసమ్బకక్ఖన్ధకే వియ ద్వీసు భిక్ఖూసు వివాదం ఆపన్నేసు తస్మిం విహారే తేసం అన్తేవాసికా వివదన్తి, తేసం ఓవాదం గణ్హన్తో భిక్ఖునిసఙ్ఘో వివదతి. తతో తేసం ఉపట్ఠాకా వివదన్తి, అథ మనుస్సానం ఆరక్ఖదేవతా ద్వే కోట్ఠాసా హోన్తి. తథా ధమ్మవాదీనం ఆరక్ఖదేవతా ధమ్మవాదినియో హోన్తి, అధమ్మవాదీనం అధమ్మవాదినియో. తతో ఆరక్ఖదేవతానం మిత్తా భుమ్మదేవతా భిజ్జన్తి. ఏవం పరమ్పరాయ యావ బ్రహ్మలోకా ఠపేత్వా అరియసావకే సబ్బే దేవమనుస్సా ద్వే కోట్ఠాసా హోన్తి. ధమ్మవాదీహి పన అధమ్మవాదినోవ బహుతరా హోన్తి. తతో యం బహుకేహి గహితం, తం గచ్ఛన్తి. ధమ్మం విస్సజ్జేత్వా బహుతరావ అధమ్మం గణ్హన్తి. తే అధమ్మం పురక్ఖత్వా విహరన్తా అపాయే నిబ్బత్తన్తి. ఏవం ద్విన్నం భిక్ఖూనం వివాదో దేవమనుస్సానం అహితాయ దుక్ఖాయ హోతి. అజ్ఝత్తం వాతి తుమ్హాకం అబ్భన్తరపరిసాయ. బహిద్ధాతి పరేసం పరిసాయ.

మక్ఖీతి పరేసం గుణమక్ఖనలక్ఖణేన మక్ఖేన సమన్నాగతో. పళాసీతి యుగగ్గాహలక్ఖణేన పళాసేన సమన్నాగతో. ఇస్సుకీతి పరస్స సక్కారాదీని ఇస్సాయనలక్ఖణాయ ఇస్సాయ సమన్నాగతో. మచ్ఛరీతి ఆవాసమచ్ఛరియాదీహి సమన్నాగతో. సఠోతి కేరాటికో. మాయావీతి కతపటిచ్ఛాదకో. పాపిచ్ఛోతి అసన్తసమ్భావనిచ్ఛకో దుస్సీలో. మిచ్ఛాదిట్ఠీతి నత్థికవాదీ, అహేతువాదీ, అకిరియవాదీ. సన్దిట్ఠిపరామాసీతి సయం దిట్ఠమేవ పరామసతి. ఆధానగ్గాహీతి దళ్హగ్గాహీ. దుప్పటినిస్సగ్గీతి న సక్కా హోతి గహితం విస్సజ్జాపేతుం. ఇమస్మిం సుత్తే వట్టమేవ కథితం.

౭. దానసుత్తవణ్ణనా

౩౭. సత్తమే వేళుకణ్డకీతి వేళుకణ్డకనగరవాసినీ. ఛళఙ్గసమన్నాగతన్తి ఛహి గుణఙ్గేహి సమన్నాగతం. దక్ఖిణం పతిట్ఠాపేతీతి దానం దేతి. పుబ్బేవ దానా సుమనోతి దానం దస్సామీతి మాసడ్ఢమాసతో పట్ఠాయ సోమనస్సప్పత్తో హోతి. ఏత్థ హి పుబ్బేచేతనా దస్సామీతి చిత్తుప్పాదకాలతో పట్ఠాయ ‘‘ఇతో ఉట్ఠితేన దానం దస్సామీ’’తి ఖేత్తగ్గహణం ఆదిం కత్వా చిన్తేన్తస్స లబ్భతి. దదం చిత్తం పసాదేతీతి ఏవం వుత్తా ముఞ్చచేతనా పన దానకాలేయేవ లబ్భతి. దత్వా అత్తమనో హోతీతి అయం పన అపరచేతనా అపరాపరం అనుస్సరన్తస్స లబ్భతి. వీతరాగాతి విగతరాగా ఖీణాసవా. రాగవినయాయ వా పటిపన్నాతి రాగవినయపటిపదం పటిపన్నా. ఉక్కట్ఠదేసనా చేసా, న కేవలం పన ఖీణాసవానం, అనాగామి-సకదాగామి-సోతాపన్నానమ్పి అన్తమసో తదహుపబ్బజితస్స భణ్డగాహకసామణేరస్సాపి దిన్నా దక్ఖిణా ఛళఙ్గసమన్నాగతావ హోతి. సోపి హి సోతాపత్తిమగ్గత్థమేవ పబ్బజితో.

యఞ్ఞస్స సమ్పదాతి దానస్స పరిపుణ్ణతా. సఞ్ఞతాతి సీలసఞ్ఞమేన సఞ్ఞతా. సయం ఆచమయిత్వానాతి అత్తనావ హత్థపాదే ధోవిత్వా ముఖం విక్ఖాలేత్వా. సకేహి పాణిభీతి అత్తనో హత్థేహి. సయేహీతిపి పాఠో. సద్ధోతి రతనత్తయగుణే సద్దహన్తో. ముత్తేన చేతసాతి లాభమచ్ఛరియాదీహి విముత్తేన చిత్తేన. అబ్యాపజ్ఝం సుఖం లోకన్తి నిద్దుక్ఖం ఉళారసుఖసోమనస్సం దేవలోకం.

౮. అత్తకారీసుత్తవణ్ణనా

౩౮. అట్ఠమే అద్దసం వా అస్సోసిం వాతి అక్ఖీని ఉమ్మీలేత్వా మా అద్దసం, అసుకస్మిం నామ ఠానే వసతీతి మా అస్సోసిం, కథేన్తస్స వా వచనం మా అస్సోసిం. కథఞ్హి నామాతి కేన నామ కారణేన. ఆరమ్భధాతూతి ఆరభనవసేన పవత్తవీరియం. నిక్కమధాతూతి కోసజ్జతో నిక్ఖమనసభావం వీరియం. పరక్కమధాతూతి పరక్కమసభావో. థామధాతూతి థామసభావో. ఠితిధాతూతి ఠితిసభావో. ఉపక్కమధాతూతి ఉపక్కమసభావో. సబ్బం చేతం తేన తేనాకారేన పవత్తస్స వీరియస్సేవ నామం.

౯-౧౦. నిదానసుత్తాదివణ్ణనా

౩౯-౪౦. నవమే కమ్మానన్తి వట్టగామికమ్మానం. సముదయాయాతి పిణ్డకరణత్థాయ. నిదానన్తి పచ్చయో. లోభజేనాతి లోభతో జాతేన. న పఞ్ఞాయన్తీతి ‘‘ఏవరూపేన కమ్మేన నిబ్బత్తా’’తి న దిస్సన్తి. సుక్కపక్ఖే కమ్మానన్తి వివట్టగామికమ్మానం. ఇతి ఇమస్మిం సుత్తే వట్టవివట్టం కథితం. దసమే నిచులవనేతి మహాముచలిన్దవనే. సద్ధమ్మోతి సాసనసద్ధమ్మో.

౧౧. దారుక్ఖన్ధసుత్తవణ్ణనా

౪౧. ఏకాదసమే చేతోవసిప్పత్తోతి చిత్తవసిభావం పత్తో. పథవీత్వేవ అధిముచ్చేయ్యాతి థద్ధాకారం పథవీధాతూతి సల్లక్ఖేయ్య. యం నిస్సాయాతి యం విజ్జమానం థద్ధాకారం పథవీధాతుం నిస్సాయ అముం దారుక్ఖన్ధం పథవీత్వేవ అధిముచ్చేయ్య, సా ఏత్థ పథవీధాతు అత్థీతి. ఇమినా నయేన సేసపదానిపి వేదితబ్బాని. యథేవ హి తస్మిం థద్ధాకారా పథవీధాతు అత్థి, ఏవం యూసాకారా ఆపోధాతు, ఉణ్హాకారా తేజోధాతు, విత్థమ్భనాకారా వాయోధాతు, రత్తవణ్ణమ్హి సారే పదుమపుప్ఫవణ్ణా సుభధాతు, పూతిభూతే చుణ్ణే చేవ ఫేగ్గుపపటికాసు చ అమనుఞ్ఞవణ్ణా అసుభధాతు, తం నిస్సాయ అముం దారుక్ఖన్ధం అసుభన్త్వేవ అధిముచ్చేయ్య సల్లక్ఖేయ్యాతి. ఇమస్మిం సుత్తే మిస్సకవిహారో నామ కథితో.

౧౨. నాగితసుత్తవణ్ణనా

౪౨. ద్వాదసమే గామన్తవిహారిన్తి గామన్తసేనాసనవాసిం. సమాహితం నిసిన్నన్తి తస్మిం గామన్తసేనాసనే సమాధిం అప్పేత్వా నిసిన్నం. ఇదానిమన్తి ఇదాని ఇమం. సమాధిమ్హా చావేస్సతీతి సమాధితో ఉట్ఠాపేస్సతి. న అత్తమనో హోమీతి న సకమనో హోమి. పచలాయమానన్తి నిద్దాయమానం. ఏకత్తన్తి ఏకసభావం, ఏకగ్గతాభూతం అరఞ్ఞసఞ్ఞంయేవ చిత్తే కరిస్సతీతి అత్థో. అనురక్ఖిస్సతీతి అనుగ్గణ్హిస్సతి. అవిముత్తం వా చిత్తం విమోచేస్సతీతి అఞ్ఞస్మిం కాలే అవిముత్తం చిత్తం ఇదాని పఞ్చహి విముత్తీహి విమోచయిస్సతి. రిఞ్చతీతి వజ్జేతి విస్సజ్జేతి. పటిపణామేత్వాతి పనుదిత్వా విస్సజ్జేత్వా. ఉచ్చారపస్సావకమ్మాయాతి ఉచ్చారపస్సావకరణత్థాయ. ఇమినా ఏత్తకేన ఠానేన సత్థారా అరఞ్ఞసేనాసనస్స వణ్ణో కథితో. సుత్తస్స పన పఠమకోట్ఠాసే యం వత్తబ్బం, తం హేట్ఠా వుత్తమేవాతి.

దేవతావగ్గో చతుత్థో.