౩. నిస్సారణీయసుత్తవణ్ణనా

౧౩. తతియే నిస్సారణీయా ధాతుయోతి నిస్సరణధాతుయోవ. మేత్తా హి ఖో మే చేతోవిముత్తీతి ఏత్థ పచ్చనీకధమ్మేహి విముత్తత్తా తికచతుక్కజ్ఝానికా మేత్తావ మేత్తాచేతోవిముత్తి నామ. భావితాతి వడ్ఢితా. బహులీకతాతి పునప్పునం కతా. యానీకతాతి యుత్తయానసదిసా కతా. వత్థుకతాతి పతిట్ఠా కతా. అనుట్ఠితాతి అధిట్ఠితా. పరిచితాతి సమన్తతో చితా ఆచితా ఉపచితా. సుసమారద్ధాతి సుప్పగుణకరణేన సుట్ఠు సమారద్ధా. పరియాదాయ తిట్ఠతీతి పరియాదియిత్వా గహేత్వా తిట్ఠతి. మా హేవన్తిస్స వచనీయోతి యస్మా అభూతబ్యాకరణం బ్యాకరోతి, తస్మా ‘‘మా ఏవం భణీ’’తి వత్తబ్బో. యదిదం మేత్తాచేతోవిముత్తీతి యా అయం మేత్తాచేతోవిముత్తి, ఇదం నిస్సరణం బ్యాపాదస్స, బ్యాపాదతో నిస్సటాతి అత్థో. యో పన మేత్తాయ తికచతుక్కజ్ఝానతో వుట్ఠితో సఙ్ఖారే సమ్మసిత్వా తతియమగ్గం పత్వా ‘‘పున బ్యాపాదో నత్థీ’’తి తతియఫలేన నిబ్బానం పస్సతి, తస్స చిత్తం అచ్చన్తనిస్సరణం బ్యాపాదస్స. ఏతేనుపాయేన సబ్బత్థ అత్థో వేదితబ్బో.

అనిమిత్తాచేతోవిముత్తీతి బలవవిపస్సనా. దీఘభాణకా పన అరహత్తఫలసమాపత్తీతి వదన్తి. సా హి రాగనిమిత్తాదీనఞ్చేవ రూపనిమిత్తాదీనఞ్చ నిచ్చనిమిత్తాదీనఞ్చ అభావా అనిమిత్తాతి వుత్తా. నిమిత్తానుసారీతి వుత్తప్పభేదం నిమిత్తం అనుసరణసభావం.

అస్మీతి అస్మిమానో. అయమహమస్మీతి పఞ్చసు ఖన్ధేసు అయం నామ అహం అస్మీతి. ఏత్తావతా అరహత్తం బ్యాకతం హోతి. విచికిచ్ఛాకథంకథాసల్లన్తి విచికిచ్ఛాభూతం కథంకథాసల్లం. మా హేవన్తిస్స వచనీయోతి సచే తే పఠమమగ్గవజ్ఝా విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జతి, అరహత్తబ్యాకరణం మిచ్ఛా హోతి, తస్మా ‘‘మా అభూతం గణ్హీ’’తి వారేతబ్బో. అస్మీతి మానసముగ్ఘాతోతి అరహత్తమగ్గో. అరహత్తమగ్గఫలవసేన హి నిబ్బానే దిట్ఠే పున అస్మిమానో నత్థీతి అరహత్తమగ్గో ‘‘అస్మీతి మానసముగ్ఘాతో’’తి వుత్తో. ఇతి ఇమస్మిం సుత్తే అభూతబ్యాకరణం నామ కథితం.