(౧౮) ౩. ఉపాసకవగ్గో

౧-౩. సారజ్జసుత్తాదివణ్ణనా

౧౭౧-౧౭౩. తతియస్స పఠమదుతియతతియేసు అగారియప్పటిపత్తి కథితా. సోతాపన్నసకదాగామినోపి హోన్తు, వట్టన్తియేవ.

౪. వేరసుత్తవణ్ణనా

౧౭౪. చతుత్థే భయానీతి చిత్తుత్రాసభయాని. వేరానీతి అకుసలవేరానిపి పుగ్గలవేరానిపి. చేతసికన్తి చిత్తనిస్సితం. దుక్ఖన్తి కాయపసాదవత్థుకం దుక్ఖం. దోమనస్సన్తి దోమనస్సవేదనం. ఇమస్మిం సుత్తే విరతిపహానం కథితం.

౫. చణ్డాలసుత్తవణ్ణనా

౧౭౫. పఞ్చమే ఉపాసకపతికుట్ఠోతి ఉపాసకపచ్ఛిమకో. కోతూహలమఙ్గలికోతి ‘‘ఇమినా ఇదం భవిస్సతీ’’తి ఏవం పవత్తత్తా కోతూహలసఙ్ఖాతేన దిట్ఠసుతముతమఙ్గలేన సమన్నాగతో. మఙ్గలం పచ్చేతి నో కమ్మన్తి మఙ్గలం ఓలోకేతి, కమ్మం న ఓలోకేతి. ఇతో చ బహిద్ధాతి ఇమమ్హా సాసనా బహిద్ధా. పుబ్బకారం కరోతీతి దానాదికం కుసలకిచ్చం పఠమతరం కరోతి.

౬. పీతిసుత్తవణ్ణనా

౧౭౬. ఛట్ఠే కిన్తి మయన్తి కేన నామ ఉపాయేన మయం. పవివేకం పీతిన్తి పఠమదుతియజ్ఝానాని నిస్సాయ ఉప్పజ్జనకపీతిం. కామూపసంహితన్తి కామనిస్సితం దువిధే కామే ఆరబ్భ ఉప్పజ్జనకం. అకుసలూపసంహితన్తి ‘‘మిగసూకరాదయో విజ్ఝిస్సామీ’’తి సరం ఖిపిత్వా తస్మిం విరద్ధే ‘‘విరద్ధం మయా’’తి ఏవం అకుసలే నిస్సాయ ఉప్పజ్జనకం. తాదిసేసు పన ఠానేసు అవిరజ్ఝన్తస్స ‘‘సుట్ఠు మే విద్ధం, సుట్ఠు మే పహట’’న్తి ఉప్పజ్జనకం అకుసలూపసంహితం సుఖం సోమనస్సం నామ. దానాదిఉపకరణానం అసమ్పత్తియా ఉప్పజ్జమానం పన కుసలూపసంహితం దుక్ఖం దోమనస్సన్తి వేదితబ్బం.

౭. వణిజ్జాసుత్తవణ్ణనా

౧౭౭. సత్తమే వణిజ్జాతి వాణిజకమ్మాని. ఉపాసకేనాతి తిసరణగతేన. సత్థవణిజ్జాతి ఆవుధభణ్డం కారేత్వా తస్స విక్కయో. సత్తవణిజ్జాతి మనుస్సవిక్కయో. మంసవణిజ్జాతి సూకరమిగాదయో పోసేత్వా తేసం విక్కయో. మజ్జవణిజ్జాతి యంకిఞ్చి మజ్జం కారేత్వా తస్స విక్కయో. విసవణిజ్జాతి విసం కారేత్వా తస్స విక్కయో. ఇతి సబ్బమ్పి ఇమం వణిజ్జం నేవ అత్తనా కాతుం, న పరే సమాదపేత్వా కారేతుం వట్టతి.

౮. రాజసుత్తవణ్ణనా

౧౭౮. అట్ఠమే పబ్బాజేన్తీతి రట్ఠమ్హా పబ్బాజేన్తి. యథాపచ్చయం వా కరోన్తీతి యథాధిప్పాయం యథాజ్ఝాసయం కరోన్తి. తథేవ పాపకమ్మం పవేదేన్తీతి యథా తేన కతం, తం తథేవ అఞ్ఞేసం ఆరోచేన్తి కథేన్తి.

౯. గిహిసుత్తవణ్ణనా

౧౭౯. నవమే సంవుతకమ్మన్తన్తి పిహితకమ్మన్తం. ఆభిచేతసికానన్తి ఉత్తమచిత్తనిస్సితానం. దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానన్తి పచ్చక్ఖేయేవ ధమ్మే పవత్తిక్ఖణే సుఖవిహారానం. అరియకన్తేహీతి అరియానం కన్తేహి మగ్గఫలసీలేహి.

అరియధమ్మం సమాదాయాతి ఏత్థ అరియధమ్మోతి పఞ్చ సీలాని కథితాని. మేరయం వారుణిన్తి చతుబ్బిధం మేరయం పఞ్చవిధఞ్చ సురం. ధమ్మఞ్చానువితక్కయేతి నవవిధం లోకుత్తరధమ్మం అనుస్సతివసేనేవ వితక్కేయ్య. అబ్యాపజ్ఝం హితం చిత్తన్తి నిద్దుక్ఖం మేత్తాదిబ్రహ్మవిహారచిత్తం. దేవలోకాయ భావయేతి బ్రహ్మలోకత్థాయ భావేయ్య. పుఞ్ఞత్థస్స జిగీసతోతి పుఞ్ఞేన అత్థికస్స పుఞ్ఞం గవేసన్తస్స. సన్తేసూతి బుద్ధపచ్చేకబుద్ధతథాగతసావకేసు. విపులా హోతి దక్ఖిణాతి ఏవం దిన్నదానం మహప్ఫలం హోతి. అనుపుబ్బేనాతి సీలపూరణాదినా అనుక్కమేన. సేసం తికనిపాతే వుత్తత్థమేవ.

౧౦. గవేసీసుత్తవణ్ణనా

౧౮౦. దసమే సితం పాత్వాకాసీతి మహామగ్గేనేవ గచ్ఛన్తో తం సాలవనం ఓలోకేత్వా ‘‘అత్థి ను ఖో ఇమస్మిం ఠానే కిఞ్చి సుకారణం ఉప్పన్నపుబ్బ’’న్తి అద్దస కస్సపబుద్ధకాలే గవేసినా ఉపాసకేన కతం సుకారణం. అథస్స ఏతదహోసి – ‘‘ఇదం సుకారణం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స అపాకటం పటిచ్ఛన్నం, హన్ద నం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పాకటం కరోమీ’’తి మగ్గా ఓక్కమ్మ అఞ్ఞతరస్మిం పదేసే ఠితోవ సితపాతుకమ్మం అకాసి, అగ్గగ్గదన్తే దస్సేత్వా మన్దహసితం హసి. యథా హి లోకియమనుస్సా ఉదరం పహరన్తా ‘‘కహం కహ’’న్తి హసన్తి, న ఏవం బుద్ధా. బుద్ధానం పన హసితం హట్ఠపహట్ఠాకారమత్తమేవ హోతి.

హసితఞ్చ నామేతం తేరసహి సోమనస్ససహగతచిత్తేహి హోతి. తత్థ లోకియమహాజనో అకుసలతో చతూహి, కామావచరకుసలతో చతూహీతి అట్ఠహి చిత్తేహి హసతి, సేఖా అకుసలతో దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తాని ద్వే అపనేత్వా ఛహి చిత్తేహి హసన్తి, ఖీణాసవా చతూహి సహేతుకకిరియచిత్తేహి, ఏకేన అహేతుకకిరియచిత్తేనాతి పఞ్చహి చిత్తేహి హసన్తి. తేసుపి బలవారమ్మణే ఆపాథమాగతే ద్వీహి ఞాణసమ్పయుత్తచిత్తేహి హసన్తి, దుబ్బలారమ్మణే దుహేతుకచిత్తద్వయేన చ అహేతుకచిత్తేన చాతి తీహి చిత్తేహి హసన్తి. ఇమస్మిం పన ఠానే కిరియాహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతుసోమనస్ససహగతచిత్తం భగవతో పహట్ఠాకారమత్తహసితం ఉప్పాదేతి.

తం పనేతం హసితం ఏవం అప్పమత్తకమ్పి థేరస్స పాకటం అహోసి. కథం? తథారూపే హి కాలే తథాగతస్స చతూహి దాఠాహి చాతుద్దీపికమహామేఘముఖతో సమోసరితా విజ్జులతా వియ విరోచమానా మహాతాలక్ఖన్ధప్పమాణా రస్మివట్టియో ఉట్ఠహిత్వా తిక్ఖత్తుం సిరవరం పదక్ఖిణం కత్వా దాఠగ్గేసుయేవ అన్తరధాయన్తి. తేన సఞ్ఞాణేన ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పచ్ఛతో గచ్ఛమానోపి సితపాతుభావం జానాతి.

ఇద్ధన్తి సమిద్ధం. ఫీతన్తి అతిసమిద్ధం సబ్బపాలిఫుల్లం వియ. ఆకిణ్ణమనుస్సన్తి జనసమాకులం. సీలేసు అపరిపూరకారీతి పఞ్చసు సీలేసు అసమత్తకారీ. పటిదేసితానీతి ఉపాసకభావం పటిదేసితాని. సమాదపితానీతి సరణేసు పతిట్ఠాపితానీతి అత్థో. ఇచ్చేతం సమసమన్తి ఇతి ఏతం కారణం సబ్బాకారతో సమభావేనేవ సమం, న ఏకదేసేన. నత్థి కిఞ్చి అతిరేకన్తి మయ్హం ఇమేహి కిఞ్చి అతిరేకం నత్థి. హన్దాతి వవస్సగ్గత్థే నిపాతో. అతిరేకాయాతి విసేసకారణత్థాయ పటిపజ్జామీతి అత్థో. సీలేసు పరిపూరకారిం ధారేథాతి పఞ్చసు సీలేసు సమత్తకారీతి జానాథ. ఏత్తావతా తేన పఞ్చ సీలాని సమాదిన్నాని నామ హోన్తి. కిమఙ్గ పన న మయన్తి మయం పన కేనేవ కారణేన పరిపూరకారినో న భవిస్సామ. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవాతి.

ఉపాసకవగ్గో తతియో.