(౮) ౩. యోధాజీవవగ్గో

౧. పఠమచేతోవిముత్తిఫలసుత్తవణ్ణనా

౭౧. తతియస్స పఠమే యతో ఖో, భిక్ఖవేతి హేట్ఠా వుత్తనయేన విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పత్తస్స భిక్ఖునో ఇదాని వణ్ణభణనత్థం ఇదం ఆరద్ధం. తత్థ యతో ఖోతి యదా ఖో. ఉక్ఖిత్తపలిఘోతి అవిజ్జాపలిఘం ఉక్ఖిపిత్వా అపనేత్వా ఠితో. సంకిణ్ణపరిఖోతి సంసారపరిఖం సంకిరిత్వా వినాసేత్వా ఠితో. అబ్బూళ్హేసికోతి తణ్హాసఙ్ఖాతం ఏసికాథమ్భం అబ్బుయ్హ లుఞ్చిత్వా ఠితో. నిరగ్గళోతి నీవరణకవాటం ఉగ్ఘాటేత్వా ఠితో. పన్నద్ధజో పన్నభారోతి మానద్ధజఞ్చ ఖన్ధాభిసఙ్ఖారకిలేసభారఞ్చ పాతేత్వా ఓతారేత్వా ఠితో. విసంయుత్తోతి వట్టేన విసంయుత్తో. సేసం పాళినయేనేవ వేదితబ్బం. ఏత్తావతా భగవతా మగ్గేన కిలేసే ఖేపేత్వా నిరోధసయనవరగతస్స నిబ్బానారమ్మణం ఫలసమాపత్తిం అప్పేత్వా విహరతో ఖీణాసవస్స కాలో దస్సితో.

యథా హి ద్వే నగరాని ఏకం చోరనగరం ఏకం ఖేమనగరం. అథ ఏకస్స మహాయోధస్స ఏవం భవేయ్య – ‘‘యావిమం చోరనగరం తిట్ఠతి, తావ ఖేమనగరం భయతో న ముచ్చతి, చోరనగరం అనగరం కరిస్సామీ’’తి సన్నాహం కత్వా ఖగ్గం గహేత్వా చోరనగరం ఉపసఙ్కమిత్వా నగరద్వారే ఉస్సాపితే ఏసికాథమ్భే ఖగ్గేన ఛిన్దిత్వా సద్ధిం ద్వారబాహాహి కవాటం భిన్దిత్వా పలిఘం ఉక్ఖిపిత్వా పాకారం భిన్దిత్వా పరిఖం వికిరిత్వా నగరసోభత్థాయ ఉస్సితే ధజే పాతేత్వా నగరం అగ్గినా ఝాపేత్వా ఖేమనగరం పవిసిత్వా పాసాదం ఆరుయ్హ ఞాతిగణపరివుతో సురసభోజనం భుఞ్జేయ్య. ఏవం చోరనగరం వియ సక్కాయో, ఖేమనగరం వియ నిబ్బానం, మహాయోధో వియ యోగావచరో. తస్సేవం హోతి – ‘‘యావ సక్కాయవట్టం వట్టతి, తావ ద్వత్తింసకమ్మకారణాఅట్ఠనవుతిరోగపఞ్చవీసతిమహాభయేహి పరిముచ్చనం నత్థీ’’తి. సో మహాయోధో సన్నాహం వియ సీలసన్నాహం కత్వా పఞ్ఞాఖగ్గం గహేత్వా ఖగ్గేన ఏసికాథమ్భే వియ అరహత్తమగ్గేన తణ్హేసికం లుఞ్చిత్వా, సో యోధో సద్వారబాహకం నగరకవాటం వియ పఞ్చోరమ్భాగియసంయోజనఅగ్గళం ఉగ్ఘాటేత్వా, సో యోధో పలిఘం వియ అవిజ్జాపలిఘం ఉక్ఖిపిత్వా, సో యోధో పాకారం భిన్దన్తో పరిఖం వియ కమ్మాభిసఙ్ఖారం భిన్దన్తో జాతిసంసారపరిఖం వికిరిత్వా, సో యోధో నగరం సోభత్థాయ ఉస్సాపితద్ధజే వియ మానద్ధజే పాతేత్వా సక్కాయనగరం ఝాపేత్వా, సో యోధో ఖేమనగరే ఉపరిపాసాదే సుభోజనం వియ కిలేసపరినిబ్బాననగరం పవిసిత్వా అమతం నిరోధారమ్మణం ఫలసమాపత్తిసుఖం అనుభవమానో కాలం వీతినామేతి.

౨. దుతియచేతోవిముత్తిఫలసుత్తవణ్ణనా

౭౨. దుతియే అనిచ్చసఞ్ఞాతి ఖన్ధపఞ్చకం హుత్వా అభావాకారేన అనిచ్చన్తి ఉప్పజ్జనకసఞ్ఞా. అనిచ్చే దుక్ఖసఞ్ఞాతి యదనిచ్చం, తం పటిపీళనాకారేన దుక్ఖన్తి ఉప్పజ్జనకసఞ్ఞా. దుక్ఖే అనత్తసఞ్ఞాతి యం దుక్ఖం, తం అవసవత్తనాకారేన అనత్తాతి ఉప్పజ్జనకసఞ్ఞా. సేసం హేట్ఠా వుత్తనయమేవ. ఇమేసు పన ద్వీసుపి సుత్తేసు విపస్సనాఫలం నామ కథితన్తి.

౩. పఠమధమ్మవిహారీసుత్తవణ్ణనా

౭౩. తతియే దివసం అతినామేతీతి దివసం అతిక్కామేతి. రిఞ్చతి పటిసల్లానన్తి ఏకీభావం విస్సజ్జేతి. దేసేతీతి కథేతి పకాసేతి. ధమ్మపఞ్ఞత్తియాతి ధమ్మస్స పఞ్ఞాపనాయ. ధమ్మం పరియాపుణాతీతి నవఙ్గవసేన చతుసచ్చధమ్మం పరియాపుణాతి వళఞ్జేతి కథేతి. న రిఞ్చతి పటిసల్లానన్తి ఏకీభావం న విస్సజ్జేతి. అనుయుఞ్జతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథన్తి నియకజ్ఝత్తే చిత్తసమాధిం ఆసేవతి భావేతి, సమథకమ్మట్ఠానే యుత్తప్పయుత్తో హోతి.

హితేసినాతి హితం ఏసన్తేన. అనుకమ్పకేనాతి అనుకమ్పమానేన. అనుకమ్పం ఉపాదాయాతి అనుకమ్పం చిత్తేన పరిగ్గహేత్వా, పటిచ్చాతిపి వుత్తం హోతి. కతం వో తం మయాతి తం మయా ఇమే పఞ్చ పుగ్గలే దేసేన్తేన తుమ్హాకం కతం. ఏత్తకమేవ హి అనుకమ్పకస్స సత్థు కిచ్చం యదిదం అవిపరీతధమ్మదేసనా, ఇతో పరం పన పటిపత్తి నామ సావకానం కిచ్చం. తేనాహ – ఏతాని భిక్ఖు రుక్ఖమూలాని…పే… అమ్హాకం అనుసాసనీతి. తత్థ చ రుక్ఖమూలానీతి ఇమినా రుక్ఖమూలసేనాసనం దస్సేతి. సుఞ్ఞాగారానీతి ఇమినా జనవివిత్తట్ఠానం. ఉభయేనాపి చ యోగానురూపం సేనాసనమాచిక్ఖతి, దాయజ్జం నియ్యాతేతి. ఝాయథాతి ఆరమ్మణూపనిజ్ఝానేన అట్ఠతింసారమ్మణాని, లక్ఖణూపనిజ్ఝానేన చ అనిచ్చాదితో ఖన్ధాయతనాదీని ఉపనిజ్ఝాయథ, సమథఞ్చ విపస్సనఞ్చ వడ్ఢేథాతి వుత్తం హోతి. మా పమాదత్థాతి మా పమజ్జిత్థ. మా పచ్ఛా విప్పటిసారినో అహువత్థాతి యే హి పుబ్బే దహరకాలే ఆరోగ్యకాలే సత్తసప్పాయాదిసమ్పత్తికాలే సత్థు సమ్ముఖీభావకాలే చ యోనిసోమనసికారవిరహితా రత్తిన్దివం మఙ్కులభత్తా హుత్వా సేయ్యసుఖమిద్ధసుఖమనుయుత్తా పమజ్జన్తి, తే పచ్ఛా జరాకాలే రోగకాలే మరణకాలే విపత్తికాలే సత్థు పరినిబ్బానకాలే చ తం పుబ్బే పమాదవిహారం అనుస్సరన్తా సప్పటిసన్ధికాలకిరియఞ్చ భారియం సమ్పస్సమానా విప్పటిసారినో హోన్తి. తుమ్హే పన తాదిసా మా అహువత్థాతి ఏతమత్థం దస్సేన్తో ఆహ – ‘‘మా పచ్ఛా విప్పటిసారినో అహువత్థా’’తి. అయం వో అమ్హాకం అనుసాసనీతి అయం అమ్హాకం సన్తికా ‘‘ఝాయథ మా పమాదత్థా’’తి తుమ్హాకం అనుసాసనీ, ఓవాదోతి వుత్తం హోతి.

౪. దుతియధమ్మవిహారీసుత్తవణ్ణనా

౭౪. చతుత్థే ఉత్తరి చస్స పఞ్ఞాయ అత్థం నప్పజానాతీతి తతో పరియత్తితో ఉత్తరి తస్స ధమ్మస్స సహవిపస్సనాయ మగ్గపఞ్ఞాయ అత్థం నప్పజానాతి, చత్తారి సచ్చాని న పస్సతి నప్పటివిజ్ఝతీతి అత్థో. సేసవారేసుపి ఏసేవ నయో. ఏవమేతేసు ద్వీసుపి సుత్తేసు బహుస్సుతభిక్ఖు విపస్సనాకమ్మికో సోతాపన్నో సకదాగామీ అనాగామీ ఖీణాసవోతి ఛ జనా ధమ్మవిహారినో నామాతి వేదితబ్బా.

౫. పఠమయోధాజీవసుత్తవణ్ణనా

౭౫. పఞ్చమే యోధాజీవాతి యుద్ధూపజీవినో. రజగ్గన్తి హత్థిఅస్సాదీనం పాదప్పహారభిన్నాయ భూమియా ఉగ్గతం రజక్ఖన్ధం. న సన్థమ్భతీతి సన్థమ్భిత్వా ఠాతుం న సక్కోతి. సహతి రజగ్గన్తి రజక్ఖన్ధం దిస్వాపి అధివాసేతి. ధజగ్గన్తి హత్థిఅస్సదీనం పిట్ఠేసు వా రథేసు వా ఉస్సాపితానం ధజానం అగ్గం. ఉస్సారణన్తి హత్థిఅస్సరథానఞ్చేవ బలకాయస్స చ ఉచ్చాసద్దమహాసద్దం. సమ్పహారేతి సమాగతే అప్పమత్తకేపి పహారే. హఞ్ఞతీతి విహఞ్ఞతి విఘాతం ఆపజ్జతి. బ్యాపజ్జతీతి విపత్తిం ఆపజ్జతి, పకతిభావం జహతి. సహతి సమ్పహారన్తి ద్వే తయో పహారే పత్వాపి సహతి అధివాసేతి. తమేవ సఙ్గామసీసన్తి తంయేవ జయక్ఖన్ధావారట్ఠానం. అజ్ఝావసతీతి సత్తాహమత్తం అభిభవిత్వా ఆవసతి. కిం కారణా? లద్ధపహారానం పహారజగ్గనత్థఞ్చేవ కతకమ్మానం విసేసం ఞత్వా ఠానన్తరదానత్థఞ్చ ఇస్సరియసుఖానుభవనత్థఞ్చ.

ఇదాని యస్మా సత్థు యోధాజీవేహి కిచ్చం నత్థి, ఇమస్మిం పన సాసనే తథారూపే పఞ్చ పుగ్గలే దస్సేతుం ఇదం ఓపమ్మం ఆభతం. తస్మా తే పుగ్గలే దస్సేన్తో ఏవమేవ ఖోతిఆదిమాహ. తత్థ సంసీదతీతి మిచ్ఛావితక్కస్మిం సంసీదతి అనుప్పవిసతి. న సక్కోతి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతున్తి బ్రహ్మచరియవాసం అనుపచ్ఛిజ్జమానం గోపేతుం న సక్కోతి. సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వాతి సిక్ఖాయ దుబ్బలభావం పకాసేత్వా. కిమస్స రజగ్గస్మిన్తి కిం తస్స పుగ్గలస్స రజగ్గం నామాతి వదతి. అభిరూపాతి అభిరూపవతీ. దస్సనీయాతి దస్సనయోగ్గా. పాసాదికాతి దస్సనేనేవ చిత్తప్పసాదావహా. పరమాయాతి ఉత్తమాయ. వణ్ణపోక్ఖరతాయాతి సరీరవణ్ణేన చేవ అఙ్గసణ్ఠానేన చ. ఊహసతీతి అవహసతి. ఉల్లపతీతి కథేతి. ఉజ్ఝగ్ఘతీతి పాణిం పహరిత్వా మహాహసితం హసతి. ఉప్పణ్డేతీతి ఉప్పణ్డనకథం కథేతి. అభినిసీదతీతి అభిభవిత్వా సన్తికే వా ఏకాసనే వా నిసీదతి. దుతియపదేపి ఏసేవ నయో. అజ్ఝోత్థరతీతి అవత్థరతి. వినివేఠేత్వా వినిమోచేత్వాతి గహితట్ఠానతో తస్సా హత్థం వినిబ్బేఠేత్వా చేవ మోచేత్వా చ. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవాతి. ఇమస్మిం సుత్తే వట్టవివట్టం కథితం.

౬. దుతియయోధాజీవసుత్తవణ్ణనా

౭౬. ఛట్ఠే అసిచమ్మం గహేత్వాతి అసిఞ్చ చమ్మఞ్చ గహేత్వా. ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వాతి ధనుఞ్చ సరకలాపఞ్చ సన్నయ్హిత్వా. వియూళ్హన్తి యుద్ధసన్నివేసవేసేన ఠితం. సఙ్గామం ఓతరతీతి మహాయుద్ధం ఓతరతి. ఉస్సహతి వాయమతీతి ఉస్సాహఞ్చ వాయామఞ్చ కరోతి. హనన్తీతి ఘాతేన్తి. పరియాపాదేన్తీతి పరియాపాదయన్తి. ఉపలిక్ఖన్తీతి విజ్ఝన్తి. అపనేన్తీతి సకసేనం గహేత్వా గచ్ఛన్తి. అపనేత్వా ఞాతకానం నేన్తీతి సకసేనం నేత్వా తతో ఞాతకానం సన్తికం నేన్తి. నీయమానోతి అత్తనో గేహం వా సేసఞాతిసన్తికం వా నియ్యమానో. ఉపట్ఠహన్తి పరిచరన్తీతి పహారసోధనవణకప్పనాదీని కరోన్తా జగ్గన్తి గోపయన్తి.

అరక్ఖితేనేవ కాయేనాతి అరక్ఖితేన కాయద్వారేన. అరక్ఖితాయ వాచాయాతి అరక్ఖితేన వచీద్వారేన. అరక్ఖితేన చిత్తేనాతి అరక్ఖితేన మనోద్వారేన. అనుపట్ఠితాయ సతియాతి సతిం సుపట్ఠితం అకత్వా. అసంవుతేహి ఇన్ద్రియేహీతి మనచ్ఛట్ఠేహి ఇన్ద్రియేహి అపిహితేహి అగోపితేహి. రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతీతి రాగో ఉప్పజ్జమానోవ సమథవిపస్సనాచిత్తం ధంసేతి, దూరే ఖిపతి. రాగపరియుట్ఠితోమ్హి, ఆవుసో, రాగపరేతోతి అహం, ఆవుసో, రాగేన రత్తో, రాగేన అనుగతో.

అట్ఠికఙ్కలూపమాతిఆదీసు అట్ఠికఙ్కలూపమా అప్పస్సాదట్ఠేన. మంసపేసూపమా బహుసాధారణట్ఠేన. తిణుక్కూపమా అనుదహనట్ఠేన. అఙ్గారకాసూపమా మహాభితాపట్ఠేన. సుపినకూపమా ఇత్తరపచ్చుపట్ఠానట్ఠేన. యాచితకూపమా తావకాలికట్ఠేన. రుక్ఖఫలూపమా సబ్బఙ్గపచ్చఙ్గపలిభఞ్జనట్ఠేన. అసిసూనూపమా అధికుట్టనట్ఠేన. సత్తిసూలూపమా వినివిజ్ఝనట్ఠేన. సప్పసిరూపమా సాసఙ్కసప్పటిభయట్ఠేన. ఉస్సహిస్సామీతి ఉస్సాహం కరిస్సామి. ధారయిస్సామీతి సమణభావం ధారయిస్సామి. అభిరమిస్సామీతి అభిరతిం ఉప్పాదేస్సామి న ఉక్కణ్ఠిస్సామి. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవ. ఇమస్మిం సుత్తే వట్టవివట్టం కథితన్తి.

౭. పఠమఅనాగతభయసుత్తవణ్ణనా

౭౭. సత్తమే ఆరఞ్ఞకేనాతి అరఞ్ఞవాసినా. అప్పత్తస్సాతి అసమ్పత్తస్స ఝానవిపస్సనామగ్గఫలప్పభేదస్స విసేసస్స పత్తియా. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. సో మమస్స అన్తరాయోతి సో మమ జీవితన్తరాయో చ బ్రహ్మచరియన్తరాయో చ, పుథుజ్జనకాలకిరియం కరోన్తస్స సగ్గన్తరాయో చ మగ్గన్తరాయో చ భవేయ్య. హన్దాతి వవస్సగ్గత్థే నిపాతో. వీరియం ఆరభామీతి దువిధమ్పి వీరియం కరోమి. సత్థకాతి సత్థం వియ సన్ధిబన్ధనచ్ఛేదకవాతా. వాళేహీతి కక్ఖళేహి. మాణవేహీతి చోరేహి. కతకమ్మేహి వా అకతకమ్మేహి వాతి ఏత్థ చోరికం కత్వా నిక్ఖన్తా కతకమ్మా నామ, చోరికం కాతుం గచ్ఛన్తా అకతకమ్మా నామ. తత్థ కతకమ్మా కమ్మస్స నిప్ఫన్నత్తా సత్తానం గలలోహితం గహేత్వా దేవతానం బలిం కరోన్తి, అకతకమ్మా ‘‘ఏవం నో కమ్మం నిప్ఫజ్జిస్సతీ’’తి పఠమతరం కరోన్తి. ఇదం సన్ధాయ తే మం జీవితా వోరోపేయ్యున్తి వుత్తం. వాళా అమనుస్సాతి కక్ఖళా దుట్ఠా యక్ఖాదయో అమనుస్సా.

౮. దుతియఅనాగతభయసుత్తవణ్ణనా

౭౮. అట్ఠమే పురా మం సో ధమ్మో ఆగచ్ఛతీతి యావ సో ధమ్మో మం న ఉపగచ్ఛతి, తావ అహం పురేతరమేవ వీరియం ఆరభామీతి అత్థో. ఖీరోదకీభూతాతి ఖీరోదకం వియ భూతా ఏకీభావం ఉపగతా. పియచక్ఖూహీతి మేత్తచక్ఖూహి.

౯. తతియఅనాగతభయసుత్తవణ్ణనా

౭౯. నవమే ధమ్మసన్దోసా వినయసన్దోసోతి ధమ్మసన్దోసేన వినయసన్దోసో హోతి. కథం పన ధమ్మస్మిం దుస్సన్తే వినయో దుస్సతి నామ? సమథవిపస్సనాధమ్మేసు గబ్భం అగ్గణ్హన్తేసు పఞ్చవిధో వినయో న హోతి, ఏవం ధమ్మే దుస్సన్తే వినయో దుస్సతి. దుస్సీలస్స పన సంవరవినయో నామ న హోతి, తస్మిం అసతి సమథవిపస్సనా గబ్భం న గణ్హాతి. ఏవం వినయసన్దోసేనపి ధమ్మసన్దోసో వేదితబ్బో. అభిధమ్మకథన్తి సీలాదిఉత్తమధమ్మకథం. వేదల్లకథన్తి వేదపటిసంయుత్తం ఞాణమిస్సకకథం. కణ్హధమ్మం ఓక్కమమానాతి రన్ధగవేసితాయ ఉపారమ్భపరియేసనవసేన కాళకధమ్మం ఓక్కమమానా. అపిచ దుట్ఠచిత్తేన పుగ్గలం ఘట్టేన్తాపి తం కణ్హధమ్మం అత్తనో దహన్తాపి లాభసక్కారత్థం కథేన్తాపి కణ్హధమ్మం ఓక్కమన్తియేవ.

గమ్భీరాతి పాళిగమ్భీరా. గమ్భీరత్థాతి అత్థగమ్భీరా. లోకుత్తరాతి లోకుత్తరధమ్మదీపకా. సుఞ్ఞతాపటిసంయుత్తాతి ఖన్ధధాతుఆయతనపచ్చయాకారపటిసంయుత్తా. న అఞ్ఞా చిత్తం ఉపట్ఠపేస్సన్తీతి జాననత్థాయ చిత్తం న ఠపేస్సన్తి. ఉగ్గహేతబ్బం పరియాపుణితబ్బన్తి ఉగ్గహేతబ్బే చ వళఞ్జేతబ్బే చ. కవితాతి సిలోకాదిబన్ధనవసేన కవీహి కతా. కావేయ్యాతి తస్సేవ వేవచనం. బాహిరకాతి సాసనతో బహిద్ధా ఠితా. సావకభాసితాతి బాహిరసావకేహి భాసితా. సేసమేత్థ హేట్ఠా వుత్తనయత్తా సువిఞ్ఞేయ్యత్తా చ ఉత్తానత్థమేవ.

౧౦. చతుత్థఅనాగతభయసుత్తవణ్ణనా

౮౦. దసమే కల్యాణకామాతి సున్దరకామా. రసగ్గానీతి ఉత్తమరసాని. సంసట్ఠా విహరిస్సన్తీతి పఞ్చవిధేన సంసగ్గేన సంసట్ఠా విహరిస్సన్తి. సన్నిధికారపరిభోగన్తి సన్నిధికతస్స పరిభోగం. ఓళారికమ్పి నిమిత్తన్తి ఏత్థ పథవిం ఖణన్తోపి ఖణాహీతి ఆణాపేన్తోపి పథవియం ఓళారికం నిమిత్తం కరోతి నామ. తిణకట్ఠసాఖాపలాసం ఛిన్దన్తోపి ఛిన్దాతి ఆణాపేన్తోపి హరితగ్గే ఓళారికం నిమిత్తం కరోతి నామ. ఆజీవత్థాయ పణ్ణనివాపఆదీని గాహాపేన్తో ఫలాని ఓచినన్తే వా ఓచినాపేన్తేన వత్తబ్బమేవ నత్థి. ఇమేసు చతూసు సుత్తేసు సత్థారా సాసనే వుద్ధిపరిహాని కథితాతి.

యోధాజీవవగ్గో తతియో.