౧. సోతానుగతసుత్తవణ్ణనా

౧౯౧. పఞ్చమస్స పఠమే సోతానుగతానన్తి పసాదసోతం ఓదహిత్వా ఞాణసోతేన వవత్థపితానం. చత్తారో ఆనిసంసా పాటికఙ్ఖాతి చత్తారో గుణానిసంసా పాటికఙ్ఖితబ్బా. ఇదం పన భగవతా అత్థుప్పత్తివసేన ఆరద్ధం. కతరఅత్థుప్పత్తివసేనాతి? భిక్ఖూనం ధమ్మస్సవనాయ అనుపసఙ్కమనఅత్థుప్పత్తివసేన. పఞ్చసతా కిర బ్రాహ్మణపబ్బజితా ‘‘సమ్మాసమ్బుద్ధో లిఙ్గవచనవిభత్తిపదబ్యఞ్జనాదీహి కథేన్తో అమ్హేహి ఞాతమేవ కథేస్సతి, అఞ్ఞాతం కిం కథేస్సతీ’’తి ధమ్మస్సవనత్థం న గచ్ఛన్తి. సత్థా తం పవత్తిం సుత్వా తే పక్కోసాపేత్వా ‘‘కస్మా ఏవం కరోథ, సక్కచ్చం ధమ్మం సుణాథ, సక్కచ్చం ధమ్మం సుణన్తానఞ్చ సజ్ఝాయన్తానఞ్చ ఇమే ఏత్తకా ఆనిసంసా’’తి దస్సేన్తో ఇమం దేసనం ఆరభి.

తత్థ ధమ్మం పరియాపుణాతీతి సుత్తం గేయ్యన్తిఆదికం నవఙ్గం సత్థుసాసనభూతం తన్తిధమ్మం వళఞ్జేతి. సోతానుగతా హోన్తీతి సోతం అనుప్పత్తా అనుపవిట్ఠా హోన్తి. మనసానుపేక్ఖితాతి చిత్తేన ఓలోకితా. దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధాతి అత్థతో చ కారణతో చ పఞ్ఞాయ సుట్ఠు పటివిద్ధా పచ్చక్ఖం కతా. ముట్ఠస్సతి కాలం కురుమానోతి నయిదం బుద్ధవచనం అనుస్సరణసతియా అభావేన వుత్తం, పుథుజ్జనకాలకిరియం పన సన్ధాయ వుత్తం. పుథుజ్జనో హి ముట్ఠస్సతి కాలం కరోతి నామ. ఉపపజ్జతీతి సుద్ధసీలే పతిట్ఠితో దేవలోకే నిబ్బత్తతి. ధమ్మపదా ప్లవన్తీతి అన్తరాభవే నిబ్బత్తముట్ఠస్సతినో, యేపి పుబ్బే సజ్ఝాయమూలికా వాచాపరిచితబుద్ధవచనధమ్మా, తే సబ్బే పసన్నే ఆదాసే ఛాయా వియ ప్లవన్తి, పాకటా హుత్వా పఞ్ఞాయన్తి. దన్ధో, భిక్ఖవే, సతుప్పాదోతి బుద్ధవచనానుస్సరణసతియా ఉప్పాదో దన్ధో గరు. అథ సో సత్తో ఖిప్పంయేవ విసేసగామీ హోతి, నిబ్బానగామీ హోతీతి అత్థో.

ఇద్ధిమా చేతోవసిప్పత్తోతి ఇద్ధిసమ్పన్నో చిత్తస్స వసిభావపత్తో ఖీణాసవో. అయం వా సో ధమ్మవినయోతి ఏత్థ విభావనత్థో వా-సద్దో. యత్థాతి యస్మిం ధమ్మవినయే. బ్రహ్మచరియం అచరిన్తి బ్రహ్మచరియవాసం వసిం. ఇదమ్పి బుద్ధవచనం మయా పుబ్బే వళఞ్జితన్తి బుద్ధవచనానుస్సరణవసేనేతం వుత్తం. దేవపుత్తోతి పఞ్చాలచణ్డో వియ హత్థకమహాబ్రహ్మా వియ సనఙ్కుమారబ్రహ్మా వియ చ ఏకో ధమ్మకథికదేవపుత్తో. ఓపపాతికో ఓపపాతికం సారేతీతి పఠమం ఉప్పన్నో దేవపుత్తో పచ్ఛా ఉప్పన్నం సారేతి. సహపంసుకీళికాతి ఏతేన నేసం దీఘరత్తం కతపరిచయభావం దస్సేతి. సమాగచ్ఛేయ్యున్తి సాలాయ వా రుక్ఖమూలే వా సమ్ముఖీభావం గచ్ఛేయ్యుం. ఏవం వదేయ్యాతి సాలాయ వా రుక్ఖమూలే వా పఠమతరం నిసిన్నో పచ్ఛా ఆగతం ఏవం వదేయ్య. సేసమేత్థ పాళినయేనేవ వేదితబ్బం.