(౧౪) ౪. పుగ్గలవగ్గో

౧. సంయోజనసుత్తవణ్ణనా

౧౩౧. చతుత్థస్స పఠమే ఉపపత్తిపటిలాభియానీతి యేహి అనన్తరా ఉపపత్తిం పటిలభతి. భవపటిలాభియానీతి ఉపపత్తిభవస్స పటిలాభాయ పచ్చయాని. సకదాగామిస్సాతి ఇదం అప్పహీనసంయోజనేసు అరియేసు ఉత్తమకోటియా గహితం. యస్మా పన అన్తరాపరినిబ్బాయిస్స అన్తరా ఉపపత్తి నత్థి, యం పన సో తత్థ ఝానం సమాపజ్జతి, తం కుసలత్తా ‘‘ఉపపత్తిభవస్స పచ్చయో’’ తేవ సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి. తస్మాస్స ‘‘ఉపపత్తిపటిలాభియాని సంయోజనాని పహీనాని, భవపటిలాభియాని సంయోజనాని అప్పహీనానీ’’తి వుత్తం. ఓరమ్భాగియేసు చ అప్పహీనం ఉపాదాయ సకదాగామిస్స అవిసేసేన ‘‘ఓరమ్భాగియాని సంయోజనాని అప్పహీనానీ’’తి వుత్తం. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

౨. పటిభానసుత్తవణ్ణనా

౧౩౨. దుతియే యుత్తప్పటిభానో నో ముత్తప్పటిభానోతి పఞ్హం కథేన్తో యుత్తమేవ కథేతి, సీఘం పన న కథేతి, సణికమేవ కథేతీతి అత్థో. ఇమినా నయేన సబ్బపదాని వేదితబ్బాని.

౩. ఉగ్ఘటితఞ్ఞూసుత్తవణ్ణనా

౧౩౩. తతియే చతున్నమ్పి పుగ్గలానం ఇమినా సుత్తేన విసేసో వేదితబ్బో –

‘‘కతమో చ పుగ్గలో ఉగ్ఘటితఞ్ఞూ, యస్స పుగ్గలస్స సహ ఉదాహటవేలాయ ధమ్మాభిసమయో హోతి, అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ఉగ్ఘటితఞ్ఞూ. కతమో చ పుగ్గలో విపఞ్చితఞ్ఞూ, యస్స పుగ్గలస్స విత్థారేన అత్థే విభజియమానే ధమ్మాభిసమయో హోతి, అయం వుచ్చతి పుగ్గలో విపఞ్చితఞ్ఞూ. కతమో చ పుగ్గలో నేయ్యో, యస్స పుగ్గలస్స ఉద్దేసతో పరిపుచ్ఛతో యోనిసోమనసికరోతో కల్యాణమిత్తే సేవతో భజతో పయిరుపాసతో అనుపుబ్బేన ధమ్మాభిసమయో హోతి, అయం వుచ్చతి పుగ్గలో నేయ్యో. కతమో చ పుగ్గలో పదపరమో, యస్స పుగ్గలస్స బహుమ్పి సుణతో బహుమ్పి భణతో బహుమ్పి ధారయతో బహుమ్పి వాచయతో న తాయ జాతియా ధమ్మాభిసమయో హోతి, అయం వుచ్చతి పుగ్గలో పదపరమో’’తి (పు. ప. ౧౪౮-౧౫౧).

౪. ఉట్ఠానఫలసుత్తవణ్ణనా

౧౩౪. చతుత్థే ఉట్ఠానవీరియేనేవ దివసం వీతినామేత్వా తస్స నిస్సన్దఫలమత్తం కిఞ్చిదేవ లభిత్వా జీవికం కప్పేతి, తం పన ఉట్ఠానం ఆగమ్మ కిఞ్చి పుఞ్ఞఫలం నప్పటిలభతి, అయం ఉట్ఠానఫలూపజీవీ న కమ్మఫలూపజీవీ నామ. చాతుమహారాజికే పన దేవే ఆదిం కత్వా సబ్బేపి దేవా ఉట్ఠానవీరియేన వినా పుఞ్ఞఫలస్సేవ ఉపజీవనతో కమ్మఫలూపజీవినో న ఉట్ఠానఫలూపజీవినో నామ. రాజరాజమహామత్తాదయో ఉట్ఠానఫలూపజీవినో చ కమ్మఫలూపజీవినో చ. నేరయికసత్తా నేవ ఉట్ఠానఫలూపజీవినో న కమ్మఫలూపజీవినో. ఇమస్మిం సుత్తే పుఞ్ఞఫలమేవ కమ్మఫలన్తి అధిప్పేతం, తఞ్చ తేసం నత్థి.

౫. సావజ్జసుత్తవణ్ణనా

౧౩౫. పఞ్చమే పఠమో అన్ధబాలపుథుజ్జనో, దుతియో అన్తరన్తరా కుసలకారకో లోకియపుథుజ్జనో, తతియో సోతాపన్నో, సకదాగామిఅనాగామినోపి ఏతేనేవ సఙ్గహితా. చతుత్థో ఖీణాసవో. సో హి ఏకన్తేనేవ అనవజ్జో.

౬-౭. సీలసుత్తాదివణ్ణనా

౧౩౬-౧౩౭. ఛట్ఠే పఠమో లోకియమహాజనో, దుతియో సుక్ఖవిపస్సకో సోతాపన్నో చ సకదాగామీ చ, తతియో అనాగామీ. సో హి యస్మా తఙ్ఖణికమ్పి ఉపపత్తినిమిత్తకం ఝానం పటిలభతియేవ, తస్మా సుక్ఖవిపస్సకోపి సమాధిస్మిం పరిపూరకారీయేవ. చతుత్థో ఖీణాసవోయేవ. సో హి సబ్బేసం సీలాదిపచ్చనీకానం పహీనత్తా సబ్బత్థ పరిపూరకారీ నామ. సత్తమేపి ఛట్ఠే వుత్తనయేనేవ పుగ్గలపరిచ్ఛేదో వేదితబ్బో.

౮. నికట్ఠసుత్తవణ్ణనా

౧౩౮. అట్ఠమే నికట్ఠకాయోతి నిగ్గతకాయో. అనికట్ఠచిత్తోతి అనుపవిట్ఠచిత్తో. కాయేనేవ గామతో నిక్ఖన్తో, చిత్తేన అరఞ్ఞే వసన్తోపి గామమేవ పవిట్ఠోతి వుత్తం హోతి. ఇమినా నయేన సబ్బత్థ అత్థో వేదితబ్బో.

౯. ధమ్మకథికసుత్తవణ్ణనా

౧౩౯. నవమే అసహితన్తి అత్థేన అసంయుత్తం. న కుసలా హోతీతి న ఛేకా హోతి. సహితాసహితస్సాతి అత్థనిస్సితస్స వా అనిస్సితస్స వా. ఏవం సబ్బత్థ అత్థో వేదితబ్బో.

౧౦. వాదీసుత్తవణ్ణనా

౧౪౦. దసమే అత్థతో పరియాదానం గచ్ఛతీతి అట్ఠకథం పుచ్ఛితో పరియాదానం పరిక్ఖయం గచ్ఛతి, కథేతుం న సక్కోతి. నో బ్యఞ్జనతోతి బ్యఞ్జనం పనస్స పవత్తతి న పరియాదియతి. ఏసేవ నయో సబ్బత్థాతి.

పుగ్గలవగ్గో చతుత్థో.