(౬) ౧. పుఞ్ఞాభిసన్దవగ్గో

౧. పఠమపుఞ్ఞాభిసన్దసుత్తవణ్ణనా

౫౧. దుతియస్స పఠమే పుఞ్ఞాభిసన్దాతి పుఞ్ఞస్స అభిసన్దా, పుఞ్ఞప్పత్తియోతి అత్థో. కుసలాభిసన్దాతి తస్సేవ వేవచనం. తే పనేతే సుఖం ఆహరన్తీతి సుఖస్సాహారా. సుట్ఠు అగ్గానం రూపాదీనం దాయకాతి సోవగ్గికా. సుఖో నేసం విపాకోతి సుఖవిపాకా. సగ్గే ఉపపత్తి సగ్గో, సగ్గాయ సంవత్తన్తీతి సగ్గసంవత్తనికా. చీవరం పరిభుఞ్జమానోతి చీవరత్థాయ వత్థం లభిత్వా సూచిసుత్తాదీనం అభావేన తం నిక్ఖిపన్తోపి కరోన్తోపి పారుపన్తోపి జిణ్ణకాలే పచ్చత్థరణం కరోన్తోపి పచ్చత్థరితుమ్పి అసక్కుణేయ్యం భూమత్థరణం కరోన్తోపి భూమత్థరణస్స అననుచ్ఛవికం ఫాలేత్వా పాదపుఞ్ఛనం కరోన్తోపి ‘‘పరిభుఞ్జమానో’’త్వేవ వుచ్చతి. యదా పన ‘‘పాదపుఞ్ఛనమ్పి న సక్కా ఇద’’న్తి సమ్మజ్జిత్వా ఛడ్డితం హోతి, తదా పరిభుఞ్జమానో నామ న హోతి. అప్పమాణం చేతోసమాధిన్తి అరహత్తఫలసమాధిం. అప్పమాణో తస్స పుఞ్ఞాభిసన్దోతి ఇమినా దాయకస్స పుఞ్ఞచేతనాయ అప్పమాణతం కథేతి. తస్స హి ‘‘ఖీణాసవో మే చీవరం పరిభుఞ్జతీ’’తి పునప్పునం అనుస్సరణవసేన పవత్తా పుఞ్ఞచేతనా అప్పమాణా హోతి. తం సన్ధాయేతం వుత్తం. పిణ్డపాతాదీసు పన యో పిణ్డపాతం పరిభుఞ్జిత్వా సత్తాహమ్పి తేనేవ యాపేతి, అఞ్ఞం న పరిభుఞ్జతి, సో సత్తాహమ్పి తంయేవ పిణ్డపాతం పరిభుఞ్జమానో నామ హోతి. ఏకస్మిం పన సేనాసనే రత్తిట్ఠానదివాట్ఠానాదీసు చఙ్కమన్తోపి యావ తం సేనాసనం పహాయ అఞ్ఞం న గణ్హాతి, తావ పరిభుఞ్జమానో నామ హోతి. ఏకేన పన భేసజ్జేన బ్యాధిమ్హి వూపసన్తే యావ అఞ్ఞం భేసజ్జం న పరిభుఞ్జతి, తావదేవ పరిభుఞ్జమానో నామ హోతి.

బహుభేరవన్తి బహూహి భేరవారమ్మణేహి సమన్నాగతం. రతనవరానన్తి సత్తన్నమ్పి వరరతనానం. ఆలయన్తి నివాసట్ఠానం. పుథూ సవన్తీతి బహుకా హుత్వా సన్దమానా. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

౨. దుతియపుఞ్ఞాభిసన్దసుత్తవణ్ణనా

౫౨. దుతియే అరియకన్తేహీతి మగ్గఫలసమ్పయుత్తేహి. తాని హి అరియానం కన్తాని హోన్తి పియాని మనాపాని. సేసం సుత్తన్తే తావ యం వత్తబ్బం సియా, తం విసుద్ధిమగ్గే (విసుద్ధి. ౧.౧౨౪ ఆదయో) వుత్తమేవ.

గాథాసు పన సద్ధాతి సోతాపన్నస్స సద్ధా అధిప్పేతా. సీలమ్పి సోతాపన్నస్స సీలమేవ. ఉజుభూతఞ్చ దస్సనన్తి కాయవఙ్కాదీనం అభావేన ఖీణాసవస్స దస్సనం ఉజుభూతదస్సనం నామ. ఆహూతి కథయన్తి. పసాదన్తి బుద్ధధమ్మసఙ్ఘేసు పసాదం. ధమ్మదస్సనన్తి చతుసచ్చధమ్మదస్సనం.

౩. పఠమసంవాససుత్తవణ్ణనా

౫౩. తతియే సమ్బహులాపి ఖో గహపతీ చ గహపతానియో చాతి బహుకా గహపతయో చ గహపతానియో చ ఆవాహవివాహకరణత్థాయ గచ్ఛన్తా తమేవ మగ్గం పటిపన్నా హోన్తి. సంవాసాతి సహవాసా ఏకతోవాసా. ఛవో ఛవాయాతి గుణమరణేన మతత్తా ఛవో గుణమరణేనేవ మతాయ ఛవాయ సద్ధిం. దేవియా సద్ధిన్తి గుణేహి దేవిభూతాయ సద్ధిం. దుస్సీలోతి నిస్సీలో. పాపధమ్మోతి లామకధమ్మో. అక్కోసకపరిభాసకోతి దసహి అక్కోసవత్థూహి అక్కోసకో, భయం దస్సేత్వా సన్తజ్జనేన పరిభాసకో. ఏవం సబ్బత్థ అత్థో వేదితబ్బో.

కదరియాతి థద్ధమచ్ఛరినో. జానిపతయోతి జయమ్పతికా. వదఞ్ఞూతి యాచకానం వచనస్స అత్థం జానన్తి. సఞ్ఞతాతి సీలసంయమేన సమన్నాగతా. ధమ్మజీవినోతి ధమ్మే ఠత్వా జీవికం కప్పేన్తీతి ధమ్మజీవినో. అత్థాసం పచురా హోన్తీతి వడ్ఢిసఙ్ఖాతా అత్థా ఏతేసం బహూ హోన్తి. ఫాసుకం ఉపజాయతీతి అఞ్ఞమఞ్ఞం ఫాసువిహారో జాయతి. కామకామినోతి కామే కామయమానా.

౪. దుతియసంవాససుత్తవణ్ణనా

౫౪. చతుత్థే కమ్మపథవసేన దేసనా పవత్తితా. సేసం తాదిసమేవ. ఇమేసు పన ద్వీసుపి సుత్తేసు అగారికపటిపదా కథితా. సోతాపన్నసకదాగామీనమ్పి వట్టతి.

౫-౬. సమజీవీసుత్తద్వయవణ్ణనా

౫౫-౫౬. పఞ్చమే తేనుపసఙ్కమీతి కిమత్థం ఉపసఙ్కమి? అనుగ్గణ్హనత్థం. తథాగతో హి తం రట్ఠం పాపుణన్తో ఇమేసంయేవ ద్విన్నం సఙ్గణ్హనత్థాయ పాపుణాతి. నకులపితా కిర పఞ్చ జాతిసతాని తథాగతస్స పితా అహోసి, పఞ్చ జాతిసతాని మహాపితా, పఞ్చ జాతిసతాని చూళపితా. నకులమాతాపి పఞ్చ జాతిసతాని తథాగతస్స మాతా అహోసి, పఞ్చ జాతిసతాని మహామాతా, పఞ్చ జాతిసతాని చూళమాతా. తే సత్థు దిట్ఠకాలతో పట్ఠాయ పుత్తసినేహం పటిలభిత్వా ‘‘హన్తాత, హన్తాతా’’తి వచ్ఛకం దిస్వా వచ్ఛగిద్ధినీ గావీ వియ విరవమానా ఉపసఙ్కమిత్వా పఠమదస్సనేనేవ సోతాపన్నా జాతా. నివేసనే పఞ్చసతానం భిక్ఖూనం ఆసనాని సదా పఞ్ఞత్తానేవ హోన్తి. ఇతి భగవా తేసం అనుగ్గణ్హనత్థాయ ఉపసఙ్కమి. అతిచరితాతి అతిక్కమితా. అభిసమ్పరాయఞ్చాతి పరలోకే చ. సమసద్ధాతి సద్ధాయ సమా ఏకసదిసా. సీలాదీసుపి ఏసేవ నయో. ఛట్ఠం కేవలం భిక్ఖూనం దేసితం. సేసమేత్థ తాదిసమేవ.

౭. సుప్పవాసాసుత్తవణ్ణనా

౫౭. సత్తమే పజ్జనికన్తి తస్స నిగమస్స నామం. కోలియానన్తి కోలరాజకులానం. ఆయుం ఖో పన దత్వాతి ఆయుదానం దత్వా. ఆయుస్స భాగినీ హోతీతి ఆయుభాగపటిలాభినీ హోతి, ఆయుం వా భజనికా హోతి, ఆయుప్పటిలాభినీతి అత్థో. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో.

రససా ఉపేతన్తి రసేన ఉపేతం రససమ్పన్నం. ఉజ్జుగతేసూతి కాయవఙ్కాదిరహితత్తా ఉజుకమేవ గతేసు ఖీణాసవేసు. చరణూపపన్నేసూతి పఞ్చదసహి చరణధమ్మేహి సమన్నాగతేసు. మహగ్గతేసూతి మహత్తం గతేసు. ఖీణాసవానఞ్ఞేవేతం నామం. పుఞ్ఞేన పుఞ్ఞం సంసన్దమానాతి పుఞ్ఞేన సద్ధిం పుఞ్ఞం ఘటయమానా. మహప్ఫలా లోకవిదూన వణ్ణితాతి ఏవరూపా దానసఙ్ఖాతా దక్ఖిణా తివిధలోకం విదితం కత్వా ఠితత్తా లోకవిదూనం బుద్ధానం వణ్ణితా, బుద్ధేహి పసత్థాతి అత్థో. యఞ్ఞమనుస్సరన్తాతి యఞ్ఞం దానం అనుస్సరన్తా. వేదజాతాతి తుట్ఠిజాతా.

౮. సుదత్తసుత్తవణ్ణనా

౫౮. అట్ఠమే సఞ్ఞతానన్తి కాయవాచాహి సంయతానం. పరదత్తభోజినన్తి పరేహి దిన్నమేవ భుఞ్జిత్వా యాపేన్తానం. కాలేనాతి యుత్తప్పత్తకాలేన. సక్కచ్చ దదాతీతి సహత్థా సక్కారం కత్వా దదాతి. చత్తారి ఠానాని అనుప్పవేచ్ఛతీతి చత్తారి కారణాని అనుప్పవేసేతి దదాతి. యసవా హోతీతి మహాపరివారో హోతి. నవమం కేవలం భిక్ఖూనం కథితం. సేసమేత్థ తాదిసమేవ.

౧౦. గిహిసామీచిసుత్తవణ్ణనా

౬౦. దసమే గిహిసామీచిపటిపదన్తి గిహీనం అనుచ్ఛవికం పటిపత్తిం. పచ్చుపట్ఠితో హోతీతి అతిహరిత్వా దాతుకామతాయ పతిఉపట్ఠితో హోతి ఉపగతో, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చీవరం దేతీతి అత్థో.

ఉపట్ఠితాతి ఉపట్ఠాయకో. తేసం దివా చ రత్తో చాతి యే ఏవం చతూహి పచ్చయేహి ఉపట్ఠహన్తి, తేసం దివా చ రత్తిఞ్చ పరిచ్చాగవసేన చ అనుస్సరణవసేన చ సదా పుఞ్ఞం పవడ్ఢతి. సగ్గఞ్చ కమతిట్ఠానన్తి తాదిసో చ భద్దకం కమ్మం కత్వా సగ్గట్ఠానం ఉపగచ్ఛతి. ఇమేసు చతూసుపి సుత్తేసు ఆగారియపటిపదా కథితా. సోతాపన్నసకదాగామీనమ్పి వట్టతి.

పుఞ్ఞాభిసన్దవగ్గో పఠమో.