(౧౨) ౨. ఆపాయికవగ్గో

౧. ఆపాయికసుత్తవణ్ణనా

౧౧౪. దుతియస్స పఠమే అపాయం గచ్ఛిస్సన్తీతి ఆపాయికా. నిరయం గచ్ఛిస్సన్తీతి నేరయికా. ఇదమప్పహాయాతి ఇదం బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞతాదిం పాపధమ్మత్తయం అవిజహిత్వా. బ్రహ్మచారిపటిఞ్ఞోతి బ్రహ్మచారిపటిరూపకో, తేసం వా ఆకప్పం అవిజహనేన ‘‘అహమ్పి బ్రహ్మచారీ’’తి ఏవంపటిఞ్ఞో. అనుద్ధంసేతీతి అక్కోసతి పరిభాసతి చోదేతి. నత్థి కామేసు దోసోతి కిలేసకామేన వత్థుకామే సేవన్తస్స నత్థి దోసో. పాతబ్యతన్తి పివితబ్బతం పరిభుఞ్జితబ్బతం నిరాసఙ్కేన చిత్తేన పిపాసితస్స పానీయపివనసదిసం పరిభుఞ్జితబ్బతం. ఇమస్మిం సుత్తే వట్టమేవ కథితం.

౨. దుల్లభసుత్తవణ్ణనా

౧౧౫. దుతియే కతఞ్ఞూ కతవేదీతి ‘‘ఇమినా మయ్హం కత’’న్తి తేన కతకమ్మం ఞత్వా విదితం పాకటం కత్వా పటికరణకపుగ్గలో.

౩. అప్పమేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౧౧౬. తతియే సుఖేన మేతబ్బోతి సుప్పమేయ్యో. దుక్ఖేన మేతబ్బోతి దుప్పమేయ్యో. పమేతుం న సక్కోతీతి అప్పమేయ్యో. ఉన్నళోతి ఉగ్గతనళో, తుచ్ఛమానం ఉక్ఖిపిత్వా ఠితోతి అత్థో. చపలోతి పత్తమణ్డనాదినా చాపల్లేన సమన్నాగతో. ముఖరోతి ముఖఖరో. వికిణ్ణవాచోతి అసఞ్ఞతవచనో. అసమాహితోతి చిత్తేకగ్గతారహితో. విబ్భన్తచిత్తోతి భన్తచిత్తో భన్తగావిభన్తమిగసప్పటిభాగో. పాకతిన్ద్రియోతి వివటిన్ద్రియో. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవాతి.

౪. ఆనేఞ్జసుత్తవణ్ణనా

౧౧౭. చతుత్థే తదస్సాదేతీతి తం ఝానం అస్సాదేతి. తం నికామేతీతి తదేవ పత్థేతి. తేన చ విత్తిం ఆపజ్జతీతి తేన ఝానేన తుట్ఠిం ఆపజ్జతి. తత్ర ఠితోతి తస్మిం ఝానే ఠితో. తదధిముత్తోతి తత్థేవ అధిముత్తో. తబ్బహులవిహారీతి తేన బహులం విహరన్తో. సహబ్యతం ఉపపజ్జతీతి సహభావం ఉపపజ్జతి, తస్మిం దేవలోకే నిబ్బత్తతీతి అత్థో. నిరయమ్పి గచ్ఛతీతిఆది నిరయాదీహి అవిప్పముత్తత్తా అపరపరియాయవసేన తత్థ గమనం సన్ధాయ వుత్తం. న హి తస్స ఉపచారజ్ఝానతో బలవతరం అకుసలం అత్థి, యేన అనన్తరం అపాయే నిబ్బత్తేయ్య. భగవతో పన సావకోతి సోతాపన్నసకదాగామిఅనాగామీనం అఞ్ఞతరో. తస్మింయేవ భవేతి తత్థేవ అరూపభవే. పరినిబ్బాయతీతి అప్పచ్చయపరినిబ్బానేన పరినిబ్బాయతి. అధిప్పయాసోతి అధికప్పయోగో. సేసమేత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఇమస్మిం పన సుత్తే పుథుజ్జనస్స ఉపపత్తిజ్ఝానం కథితం, అరియసావకస్స తదేవ ఉపపత్తిజ్ఝానఞ్చ విపస్సనాపాదకజ్ఝానఞ్చ కథితం.

౫. విపత్తిసమ్పదాసుత్తవణ్ణనా

౧౧౮. పఞ్చమే సీలవిపత్తీతి సీలస్స విపన్నాకారో. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. నత్థి దిన్నన్తి దిన్నస్స ఫలాభావం సన్ధాయ వదతి. యిట్ఠం వుచ్చతి మహాయోగో. హుతన్తి పహేణకసక్కారో అధిప్పేతో. తమ్పి ఉభయం ఫలాభావమేవ సన్ధాయ పటిక్ఖిపతి. సుకతదుక్కటానన్తి సుకతదుక్కతానం, కుసలాకుసలానన్తి అత్థో. ఫలం విపాకోతి యం ఫలన్తి వా విపాకోతి వా వుచ్చతి, తం నత్థీతి వదతి. నత్థి అయం లోకోతి పరలోకే ఠితస్స అయం లోకో నత్థి, నత్థి పరో లోకోతి ఇధ లోకే ఠితస్సాపి పరలోకో నత్థి, సబ్బే తత్థ తత్థేవ ఉచ్ఛిజ్జన్తీతి దస్సేతి. నత్థి మాతా నత్థి పితాతి తేసు సమ్మాపటిపత్తిమిచ్ఛాపటిపత్తీనం ఫలాభావవసేన వదతి. నత్థి సత్తా ఓపపాతికాతి చవిత్వా ఉప్పజ్జనకసత్తా నామ నత్థీతి వదతి. సమ్పదాతి పారిపూరియో. సీలసమ్పదాతి సీలస్స పరిపుణ్ణఅవేకల్లభావో. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. అత్థి దిన్నన్తిఆది వుత్తపటిపక్ఖనయేన గహేతబ్బం.

౬. అపణ్ణకసుత్తవణ్ణనా

౧౧౯. ఛట్ఠే అపణ్ణకో మణీతి ఛహి తలేహి సమన్నాగతో పాసకో. సుగతిం సగ్గన్తి చాతుమహారాజికాదీసు అఞ్ఞతరం సగ్గం లోకం. ఇమస్మిం సుత్తే సీలఞ్చ సమ్మాదిట్ఠి చాతి ఉభయమ్పి మిస్సకం కథితం. సత్తమం ఉత్తానమేవ.

౮. పఠమసోచేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౧౨౧. అట్ఠమే సోచేయ్యానీతి సుచిభావా. కాయసోచేయ్యన్తి కాయద్వారే సుచిభావో. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. ఇమేసు పన పటిపాటియా చతూసు సుత్తేసు అగారికపటిపదా కథితా. సోతాపన్నసకదాగామీనమ్పి వట్టతి.

౯. దుతియసోచేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౧౨౨. నవమే అజ్ఝత్తన్తి నియకజ్ఝత్తం. కామచ్ఛన్దన్తి కామచ్ఛన్దనీవరణం. బ్యాపాదాదీసుపి ఏసేవ నయో. సేసమేత్థ హేట్ఠా వుత్తనయమేవ. గాథాయ పన కాయసుచిన్తి కాయద్వారే సుచిం, కాయేన వా సుచిం. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. నిన్హాతపాపకన్తి సబ్బే పాపే నిన్హాపేత్వా ధోవిత్వా ఠితం. ఇమినా సుత్తేనపి గాథాయపి ఖీణాసవోవ కథితోతి.

౧౦. మోనేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౧౨౩. దసమే మోనేయ్యానీతి మునిభావా. కాయమోనేయ్యన్తి కాయద్వారే మునిభావో సాధుభావో పణ్డితభావో. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, కాయమోనేయ్యన్తి ఇదం తివిధకాయదుచ్చరితప్పహానం కాయమోనేయ్యం నామ. అపిచ తివిధం కాయసుచరితమ్పి కాయమోనేయ్యం, తథా కాయారమ్మణం ఞాణం కాయమోనేయ్యం, కాయపరిఞ్ఞా కాయమోనేయ్యం, పరిఞ్ఞాసహగతో మగ్గో కాయమోనేయ్యం, కాయే ఛన్దరాగస్స పహానం కాయమోనేయ్యం, కాయసఙ్ఖారనిరోధో చతుత్థజ్ఝానసమాపత్తి కాయమోనేయ్యం. వచీమోనేయ్యేపి ఏసేవ నయో.

అయం పనేత్థ విసేసో – యథా ఇధ చతుత్థజ్ఝానసమాపత్తి, ఏవం తత్థ వచీసఙ్ఖారనిరోధో దుతియజ్ఝానసమాపత్తి వచీమోనేయ్యన్తి వేదితబ్బా. మనోమోనేయ్యమ్పి ఇమినావ నయేన అత్థం ఞత్వా చిత్తసఙ్ఖారనిరోధో సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి మనోమోనేయ్యన్తి వేదితబ్బా. కాయమునిన్తి కాయద్వారే మునిం ఉత్తమం పరిసుద్ధం, కాయేన వా మునిం. సేసద్వయేపి ఏసేవ నయో. సబ్బప్పహాయినన్తి ఖీణాసవం. ఖీణాసవో హి సబ్బప్పహాయీ నామాతి.

ఆపాయికవగ్గో దుతియో.