౧. వజ్జసుత్తవణ్ణనా

౧. దుకనిపాతస్స పఠమే వజ్జానీతి దోసా అపరాధా. దిట్ఠధమ్మికన్తి దిట్ఠేవ ధమ్మే ఇమస్మింయేవ అత్తభావే ఉప్పన్నఫలం. సమ్పరాయికన్తి సమ్పరాయే అనాగతే అత్తభావే ఉప్పన్నఫలం. ఆగుచారిన్తి పాపకారిం అపరాధకారకం. రాజానో గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తేతి చోరం గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా రాజపురిసా కరోన్తి, రాజానో పన తా కారేన్తి నామ. తం చోరం ఏవం కమ్మకారణా కారియమానం ఏస పస్సతి. తేన వుత్తం – ‘‘పస్సతి చోరం ఆగుచారిం రాజానో గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తే’’తి. అద్ధదణ్డకేహీతి ముగ్గరేహి, పహారసాధనత్థం వా చతుహత్థదణ్డం ద్వేధా ఛేత్వా గహితదణ్డకేహి. బిలఙ్గథాలికన్తి కఞ్జియఉక్ఖలికకమ్మకారణం. తం కరోన్తా సీసకటాహం ఉప్పాటేత్వా తత్తం అయోగుళం సణ్డాసేన గహేత్వా తత్థ పక్ఖిపన్తి, తేన మత్థలుఙ్గం పక్కుథిత్వా ఉత్తరతి. సఙ్ఖముణ్డికన్తి సఙ్ఖముణ్డకమ్మకారణం. తం కరోన్తా ఉత్తరోట్ఠఉభతోకణ్ణచూళికగలవాటకపరిచ్ఛేదేన చమ్మం ఛిన్దిత్వా సబ్బకేసే ఏకతో గణ్ఠిం కత్వా దణ్డకేన వేఠేత్వా ఉప్పాటేన్తి, సహ కేసేహి చమ్మం ఉట్ఠహతి. తతో సీసకటాహం థూలసక్ఖరాహి ఘంసిత్వా ధోవన్తా సఙ్ఖవణ్ణం కరోన్తి. రాహుముఖన్తి రాహుముఖకమ్మకారణం. తం కరోన్తా సఙ్కునా ముఖం వివరిత్వా అన్తోముఖే దీపం జాలేన్తి, కణ్ణచూళికాహి వా పట్ఠాయ ముఖం నిఖాదనేన ఖనన్తి, లోహితం పగ్ఘరిత్వా ముఖం పూరేతి.

జోతిమాలికన్తి సకలసరీరం తేలపిలోతికాయ వేఠేత్వా ఆలిమ్పేన్తి. హత్థపజ్జోతికన్తి హత్థే తేలపిలోతికాయ వేఠేత్వా దీపం వియ పజ్జాలేన్తి. ఏరకవత్తికన్తి ఏరకవత్తకమ్మకారణం. తం కరోన్తా హేట్ఠాగీవతో పట్ఠాయ చమ్మవట్టే కన్తిత్వా గోప్ఫకే ఠపేన్తి, అథ నం యోత్తేహి బన్ధిత్వా కడ్ఢన్తి. సో అత్తనో చమ్మవట్టే అక్కమిత్వా అక్కమిత్వా పతతి. చీరకవాసికన్తి చీరకవాసికకమ్మకారణం. తం కరోన్తా తథేవ చమ్మవట్టే కన్తిత్వా కటియం ఠపేన్తి, కటితో పట్ఠాయ కన్తిత్వా గోప్ఫకేసు ఠపేన్తి, ఉపరిమేహి హేట్ఠిమసరీరం చీరకనివాసననివత్థం వియ హోతి. ఏణేయ్యకన్తి ఏణేయ్యకకమ్మకారణం. తం కరోన్తా ఉభోసు కప్పరేసు చ ఉభోసు జాణుకేసు చ అయవలయాని దత్వా అయసూలాని కోట్టేన్తి. సో చతూహి అయసూలేహి భూమియం పతిట్ఠహతి. అథ నం పరివారేత్వా అగ్గిం కరోన్తి. ‘‘ఏణేయ్యకో జోతిపరిగ్గహో యథా’’తి ఆగతట్ఠానేపి ఇదమేవ వుత్తం. తం కాలేన కాలం సూలాని అపనేత్వా చతూహి అట్ఠికోటీహియేవ ఠపేన్తి. ఏవరూపా కమ్మకారణా నామ నత్థి.

బళిసమంసికన్తి ఉభతోముఖేహి బళిసేహి పహరిత్వా చమ్మమంసన్హారూని ఉప్పాటేన్తి. కహాపణికన్తి సకలసరీరం తిణ్హాహి వాసీహి కోటితో పట్ఠాయ కహాపణమత్తం, కహాపణమత్తం పాతేన్తా కోట్టేన్తి. ఖారాపతచ్ఛికన్తి సరీరం తత్థ తత్థ ఆవుధేహి పహరిత్వా కోచ్ఛేహి ఖారం ఘంసన్తి, చమ్మమంసన్హారూని పగ్ఘరిత్వా అట్ఠికసఙ్ఖలికావ తిట్ఠతి. పలిఘపరివత్తికన్తి ఏకేన పస్సేన నిపజ్జాపేత్వా కణ్ణచ్ఛిద్దేన అయసూలం కోట్టేత్వా పథవియా ఏకాబద్ధం కరోన్తి. అథ నం పాదే గహేత్వా ఆవిఞ్ఛన్తి. పలాలపీఠకన్తి ఛేకో కారణికో ఛవిచమ్మం అచ్ఛిన్దిత్వా నిసదపోతేహి అట్ఠీని భిన్దిత్వా కేసేసు గహేత్వా ఉక్ఖిపతి, మంసరాసియేవ హోతి. అథ నం కేసేహేవ పరియోనన్ధిత్వా గణ్హన్తి, పలాలవట్టిం వియ కత్వా పున వేఠేన్తి. సునఖేహిపీతి కతిపయాని దివసాని ఆహారం అదత్వా ఛాతకసునఖేహి ఖాదాపేన్తి. తే ముహుత్తేన అట్ఠికసఙ్ఖలికమేవ కరోన్తి. సూలే ఉత్తాసేన్తేతి సూలే ఆరోపేన్తే.

న పరేసం పాభతం విలుమ్పన్తో చరతీతి పరేసం సన్తకం భణ్డం పరమ్ముఖం ఆభతం అన్తమసో అన్తరవీథియం పతితం సహస్సభణ్డికమ్పి దిస్వా ‘‘ఇమినా జీవిస్సామీ’’తి విలుమ్పన్తో న విచరతి, కో ఇమినా అత్థోతి పిట్ఠిపాదేన వా పవట్టేత్వా గచ్ఛతి.

పాపకోతి లామకో. దుక్ఖోతి అనిట్ఠో. కిఞ్చ తన్తి కిం నామ తం కారణం భవేయ్య. యాహన్తి యేన అహం. కాయదుచ్చరితన్తి పాణాతిపాతాది తివిధం అకుసలం కాయకమ్మం. కాయసుచరితన్తి తస్స పటిపక్ఖభూతం తివిధం కుసలకమ్మం. వచీదుచ్చరితన్తి ముసావాదాది చతుబ్బిధం అకుసలం వచీకమ్మం. వచీసుచరితన్తి తస్స పటిపక్ఖభూతం చతుబ్బిధం కుసలకమ్మం. మనోదుచ్చరితన్తి అభిజ్ఝాది తివిధం అకుసలకమ్మం. మనోసుచరితన్తి తస్స పటిపక్ఖభూతం తివిధం కుసలకమ్మం. సుద్ధం అత్తానం పరిహరతీతి ఏత్థ దువిధా సుద్ధి – పరియాయతో చ నిప్పరియాయతో చ. సరణగమనేన హి పరియాయేన సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి నామ. తథా పఞ్చహి సీలేహి, దసహి సీలేహి – చతుపారిసుద్ధిసీలేన, పఠమజ్ఝానేన…పే… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనేన, సోతాపత్తిమగ్గేన, సోతాపత్తిఫలేన…పే… అరహత్తమగ్గేన పరియాయేన సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి నామ. అరహత్తఫలే పతిట్ఠితో పన ఖీణాసవో ఛిన్నమూలకే పఞ్చక్ఖన్ధే న్హాపేన్తోపి ఖాదాపేన్తోపి భుఞ్జాపేన్తోపి నిసీదాపేన్తోపి నిపజ్జాపేన్తోపి నిప్పరియాయేనేవ సుద్ధం నిమ్మలం అత్తానం పరిహరతి పటిజగ్గతీతి వేదితబ్బో.

తస్మాతి యస్మా ఇమాని ద్వే వజ్జానేవ, నో న వజ్జాని, తస్మా. వజ్జభీరునోతి వజ్జభీరుకా. వజ్జభయదస్సావినోతి వజ్జాని భయతో దస్సనసీలా. ఏతం పాటికఙ్ఖన్తి ఏతం ఇచ్ఛితబ్బం, ఏతం అవస్సంభావీతి అత్థో. యన్తి నిపాతమత్తం, కారణవచనం వా యేన కారణేన పరిముచ్చిస్సతి సబ్బవజ్జేహి. కేన పన కారణేన పరిముచ్చిస్సతీతి? చతుత్థమగ్గేన చేవ చతుత్థఫలేన చ. మగ్గేన హి పరిముచ్చతి నామ, ఫలం పత్తో పరిముత్తో నామ హోతీతి. కిం పన ఖీణాసవస్స అకుసలం న విపచ్చతీతి? విపచ్చతి, తం పన ఖీణాసవభావతో పుబ్బే కతం. తఞ్చ ఖో ఇమస్మింయేవ అత్తభావే, సమ్పరాయే పనస్స కమ్మఫలం నామ నత్థీతి. పఠమం.