౧. కమ్మకారణవగ్గో

౧. వజ్జసుత్తవణ్ణనా

౧. దుకనిపాతస్స పఠమే వజ్జానీతి దోసా అపరాధా. దిట్ఠధమ్మికన్తి దిట్ఠేవ ధమ్మే ఇమస్మింయేవ అత్తభావే ఉప్పన్నఫలం. సమ్పరాయికన్తి సమ్పరాయే అనాగతే అత్తభావే ఉప్పన్నఫలం. ఆగుచారిన్తి పాపకారిం అపరాధకారకం. రాజానో గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తేతి చోరం గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా రాజపురిసా కరోన్తి, రాజానో పన తా కారేన్తి నామ. తం చోరం ఏవం కమ్మకారణా కారియమానం ఏస పస్సతి. తేన వుత్తం – ‘‘పస్సతి చోరం ఆగుచారిం రాజానో గహేత్వా వివిధా కమ్మకారణా కారేన్తే’’తి. అద్ధదణ్డకేహీతి ముగ్గరేహి, పహారసాధనత్థం వా చతుహత్థదణ్డం ద్వేధా ఛేత్వా గహితదణ్డకేహి. బిలఙ్గథాలికన్తి కఞ్జియఉక్ఖలికకమ్మకారణం. తం కరోన్తా సీసకటాహం ఉప్పాటేత్వా తత్తం అయోగుళం సణ్డాసేన గహేత్వా తత్థ పక్ఖిపన్తి, తేన మత్థలుఙ్గం పక్కుథిత్వా ఉత్తరతి. సఙ్ఖముణ్డికన్తి సఙ్ఖముణ్డకమ్మకారణం. తం కరోన్తా ఉత్తరోట్ఠఉభతోకణ్ణచూళికగలవాటకపరిచ్ఛేదేన చమ్మం ఛిన్దిత్వా సబ్బకేసే ఏకతో గణ్ఠిం కత్వా దణ్డకేన వేఠేత్వా ఉప్పాటేన్తి, సహ కేసేహి చమ్మం ఉట్ఠహతి. తతో సీసకటాహం థూలసక్ఖరాహి ఘంసిత్వా ధోవన్తా సఙ్ఖవణ్ణం కరోన్తి. రాహుముఖన్తి రాహుముఖకమ్మకారణం. తం కరోన్తా సఙ్కునా ముఖం వివరిత్వా అన్తోముఖే దీపం జాలేన్తి, కణ్ణచూళికాహి వా పట్ఠాయ ముఖం నిఖాదనేన ఖనన్తి, లోహితం పగ్ఘరిత్వా ముఖం పూరేతి.

జోతిమాలికన్తి సకలసరీరం తేలపిలోతికాయ వేఠేత్వా ఆలిమ్పేన్తి. హత్థపజ్జోతికన్తి హత్థే తేలపిలోతికాయ వేఠేత్వా దీపం వియ పజ్జాలేన్తి. ఏరకవత్తికన్తి ఏరకవత్తకమ్మకారణం. తం కరోన్తా హేట్ఠాగీవతో పట్ఠాయ చమ్మవట్టే కన్తిత్వా గోప్ఫకే ఠపేన్తి, అథ నం యోత్తేహి బన్ధిత్వా కడ్ఢన్తి. సో అత్తనో చమ్మవట్టే అక్కమిత్వా అక్కమిత్వా పతతి. చీరకవాసికన్తి చీరకవాసికకమ్మకారణం. తం కరోన్తా తథేవ చమ్మవట్టే కన్తిత్వా కటియం ఠపేన్తి, కటితో పట్ఠాయ కన్తిత్వా గోప్ఫకేసు ఠపేన్తి, ఉపరిమేహి హేట్ఠిమసరీరం చీరకనివాసననివత్థం వియ హోతి. ఏణేయ్యకన్తి ఏణేయ్యకకమ్మకారణం. తం కరోన్తా ఉభోసు కప్పరేసు చ ఉభోసు జాణుకేసు చ అయవలయాని దత్వా అయసూలాని కోట్టేన్తి. సో చతూహి అయసూలేహి భూమియం పతిట్ఠహతి. అథ నం పరివారేత్వా అగ్గిం కరోన్తి. ‘‘ఏణేయ్యకో జోతిపరిగ్గహో యథా’’తి ఆగతట్ఠానేపి ఇదమేవ వుత్తం. తం కాలేన కాలం సూలాని అపనేత్వా చతూహి అట్ఠికోటీహియేవ ఠపేన్తి. ఏవరూపా కమ్మకారణా నామ నత్థి.

బళిసమంసికన్తి ఉభతోముఖేహి బళిసేహి పహరిత్వా చమ్మమంసన్హారూని ఉప్పాటేన్తి. కహాపణికన్తి సకలసరీరం తిణ్హాహి వాసీహి కోటితో పట్ఠాయ కహాపణమత్తం, కహాపణమత్తం పాతేన్తా కోట్టేన్తి. ఖారాపతచ్ఛికన్తి సరీరం తత్థ తత్థ ఆవుధేహి పహరిత్వా కోచ్ఛేహి ఖారం ఘంసన్తి, చమ్మమంసన్హారూని పగ్ఘరిత్వా అట్ఠికసఙ్ఖలికావ తిట్ఠతి. పలిఘపరివత్తికన్తి ఏకేన పస్సేన నిపజ్జాపేత్వా కణ్ణచ్ఛిద్దేన అయసూలం కోట్టేత్వా పథవియా ఏకాబద్ధం కరోన్తి. అథ నం పాదే గహేత్వా ఆవిఞ్ఛన్తి. పలాలపీఠకన్తి ఛేకో కారణికో ఛవిచమ్మం అచ్ఛిన్దిత్వా నిసదపోతేహి అట్ఠీని భిన్దిత్వా కేసేసు గహేత్వా ఉక్ఖిపతి, మంసరాసియేవ హోతి. అథ నం కేసేహేవ పరియోనన్ధిత్వా గణ్హన్తి, పలాలవట్టిం వియ కత్వా పున వేఠేన్తి. సునఖేహిపీతి కతిపయాని దివసాని ఆహారం అదత్వా ఛాతకసునఖేహి ఖాదాపేన్తి. తే ముహుత్తేన అట్ఠికసఙ్ఖలికమేవ కరోన్తి. సూలే ఉత్తాసేన్తేతి సూలే ఆరోపేన్తే.

న పరేసం పాభతం విలుమ్పన్తో చరతీతి పరేసం సన్తకం భణ్డం పరమ్ముఖం ఆభతం అన్తమసో అన్తరవీథియం పతితం సహస్సభణ్డికమ్పి దిస్వా ‘‘ఇమినా జీవిస్సామీ’’తి విలుమ్పన్తో న విచరతి, కో ఇమినా అత్థోతి పిట్ఠిపాదేన వా పవట్టేత్వా గచ్ఛతి.

పాపకోతి లామకో. దుక్ఖోతి అనిట్ఠో. కిఞ్చ తన్తి కిం నామ తం కారణం భవేయ్య. యాహన్తి యేన అహం. కాయదుచ్చరితన్తి పాణాతిపాతాది తివిధం అకుసలం కాయకమ్మం. కాయసుచరితన్తి తస్స పటిపక్ఖభూతం తివిధం కుసలకమ్మం. వచీదుచ్చరితన్తి ముసావాదాది చతుబ్బిధం అకుసలం వచీకమ్మం. వచీసుచరితన్తి తస్స పటిపక్ఖభూతం చతుబ్బిధం కుసలకమ్మం. మనోదుచ్చరితన్తి అభిజ్ఝాది తివిధం అకుసలకమ్మం. మనోసుచరితన్తి తస్స పటిపక్ఖభూతం తివిధం కుసలకమ్మం. సుద్ధం అత్తానం పరిహరతీతి ఏత్థ దువిధా సుద్ధి – పరియాయతో చ నిప్పరియాయతో చ. సరణగమనేన హి పరియాయేన సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి నామ. తథా పఞ్చహి సీలేహి, దసహి సీలేహి – చతుపారిసుద్ధిసీలేన, పఠమజ్ఝానేన…పే… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనేన, సోతాపత్తిమగ్గేన, సోతాపత్తిఫలేన…పే… అరహత్తమగ్గేన పరియాయేన సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి నామ. అరహత్తఫలే పతిట్ఠితో పన ఖీణాసవో ఛిన్నమూలకే పఞ్చక్ఖన్ధే న్హాపేన్తోపి ఖాదాపేన్తోపి భుఞ్జాపేన్తోపి నిసీదాపేన్తోపి నిపజ్జాపేన్తోపి నిప్పరియాయేనేవ సుద్ధం నిమ్మలం అత్తానం పరిహరతి పటిజగ్గతీతి వేదితబ్బో.

తస్మాతి యస్మా ఇమాని ద్వే వజ్జానేవ, నో న వజ్జాని, తస్మా. వజ్జభీరునోతి వజ్జభీరుకా. వజ్జభయదస్సావినోతి వజ్జాని భయతో దస్సనసీలా. ఏతం పాటికఙ్ఖన్తి ఏతం ఇచ్ఛితబ్బం, ఏతం అవస్సంభావీతి అత్థో. యన్తి నిపాతమత్తం, కారణవచనం వా యేన కారణేన పరిముచ్చిస్సతి సబ్బవజ్జేహి. కేన పన కారణేన పరిముచ్చిస్సతీతి? చతుత్థమగ్గేన చేవ చతుత్థఫలేన చ. మగ్గేన హి పరిముచ్చతి నామ, ఫలం పత్తో పరిముత్తో నామ హోతీతి. కిం పన ఖీణాసవస్స అకుసలం న విపచ్చతీతి? విపచ్చతి, తం పన ఖీణాసవభావతో పుబ్బే కతం. తఞ్చ ఖో ఇమస్మింయేవ అత్తభావే, సమ్పరాయే పనస్స కమ్మఫలం నామ నత్థీతి. పఠమం.

౨. పధానసుత్తవణ్ణనా

౨. దుతియే పధానానీతి వీరియాని. వీరియఞ్హి పదహితబ్బతో పధానభావకరణతో వా పధానన్తి వుచ్చతి. దురభిసమ్భవానీతి దుస్సహాని దుప్పూరియాని, దుక్కరానీతి అత్థో. అగారం అజ్ఝావసతన్తి అగారే వసన్తానం. చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారానుప్పదానత్థం పధానన్తి ఏతేసం చీవరాదీనం చతున్నం పచ్చయానం అనుప్పదానత్థాయ పధానం నామ దురభిసమ్భవన్తి దస్సేతి. చతురతనికమ్పి హి పిలోతికం, పసతతణ్డులమత్తం వా భత్తం, చతురతనికం వా పణ్ణసాలం, తేలసప్పినవనీతాదీసు వా అప్పమత్తకమ్పి భేసజ్జం పరేసం దేథాతి వత్తుమ్పి నీహరిత్వా దాతుమ్పి దుక్కరం ఉభతోబ్యూళ్హసఙ్గామప్పవేసనసదిసం. తేనాహ భగవా –

‘‘దానఞ్చ యుద్ధఞ్చ సమానమాహు,

అప్పాపి సన్తా బహుకే జినన్తి;

అప్పమ్పి చే సద్దహానో దదాతి,

తేనేవ సో హోతి సుఖీ పరత్థా’’తి. (జా. ౧.౮.౭౨; సం. ని. ౧.౩౩);

అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితానన్తి గేహతో నిక్ఖమిత్వా అగారస్స ఘరావాసస్స హితావహేహి కసిగోరక్ఖాదీహి విరహితం అనగారియం పబ్బజ్జం ఉపగతానం. సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గత్థాయ పధానన్తి సబ్బేసం ఖన్ధూపధికిలేసూపధిఅభిసఙ్ఖారూపధిసఙ్ఖాతానం ఉపధీనం పటినిస్సగ్గసఙ్ఖాతస్స నిబ్బానస్స అత్థాయ విపస్సనాయ చేవ మగ్గేన చ సహజాతవీరియం. తస్మాతి యస్మా ఇమాని ద్వే పధానాని దురభిసమ్భవాని, తస్మా. దుతియం.

౩. తపనీయసుత్తవణ్ణనా

౩. తతియే తపనీయాతి ఇధ చేవ సమ్పరాయే చ తపన్తీతి తపనీయా. తప్పతీతి చిత్తసన్తాపేన తప్పతి అనుసోచతి కాయదుచ్చరితం కత్వా నన్దయక్ఖో వియ నన్దమాణవో వియ నన్దగోఘాతకో వియ దేవదత్తో వియ ద్వేభాతికా వియ చ. తే కిర గావం వధిత్వా మంసం ద్వే కోట్ఠాసే అకంసు. తతో కనిట్ఠో జేట్ఠకం ఆహ – ‘‘మయ్హం దారకా బహూ, ఇమాని మే అన్తాని దేహీ’’తి. అథ నం సో ‘‘సబ్బం మంసం ద్వేధా విభత్తం, పున కిం మగ్గసీ’’తి పహరిత్వా జీవితక్ఖయం పాపేసి. నివత్తిత్వా చ నం ఓలోకేన్తో మతం దిస్వా ‘‘భారియం మే కమ్మం కత’’న్తి చిత్తం ఉప్పాదేసి. అథస్స బలవసోకో ఉప్పజ్జి. సో ఠితట్ఠానేపి నిసిన్నట్ఠానేపి తదేవ కమ్మం ఆవజ్జేతి, చిత్తస్సాదం న లభతి. అసితపీతఖాయితసాయితమ్పిస్స సరీరే ఓజం న ఫరతి, అట్ఠిచమ్మమత్తమేవ అహోసి. అథ నం ఏకో థేరో దిస్వా – ‘‘ఉపాసక, త్వం పహూతఅన్నపానో, అట్ఠిచమ్మమత్తమేవ తే అవసిట్ఠం, అత్థి ను ఖో తే కిఞ్చి తపనీయకమ్మ’’న్తి? సో ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి సబ్బం ఆరోచేసి. అథ నం థేరో ‘‘భారియం తే ఉపాసక కమ్మం కతం, అనపరాధట్ఠానే అపరద్ధ’’న్తి ఆహ. సో తేనేవ కమ్మేన కాలం కత్వా నిరయే నిబ్బత్తో. వచీదుచ్చరితేన సుప్పబుద్ధసక్కకోకాలికచిఞ్చమాణవికాదయో వియ తప్పతి. సేసమేత్థ చతుత్థే చ ఉత్తానత్థమేవ. తతియం.

౫. ఉపఞ్ఞాతసుత్తవణ్ణనా

౫. పఞ్చమే ద్విన్నాహన్తి ద్విన్నం అహం. ఉపఞ్ఞాసిన్తి ఉపగన్త్వా గుణం అఞ్ఞాసిం, జానిం పటివిజ్ఝిన్తి అత్థో. ఇదాని తే ధమ్మే దస్సేన్తో యా చ అసన్తుట్ఠితాతిఆదిమాహ. ఇమఞ్హి ధమ్మద్వయం నిస్సాయ సత్థా సబ్బఞ్ఞుతం పత్తో, తస్మా తస్సానుభావం దస్సేన్తో ఏవమాహ. తత్థ అసన్తుట్ఠితా కుసలేసు ధమ్మేసూతి ఇమినా ఇమం దీపేతి – ‘‘అహం ఝానమత్తకేన వా ఓభాసనిమిత్తమత్తకేన వా అసన్తుట్ఠో హుత్వా అరహత్తమగ్గమేవ ఉప్పాదేసిం. యావ సో న ఉప్పజ్జి, న తావాహం సన్తుట్ఠో అహోసిం. పధానస్మిం చ అనుక్కణ్ఠితో హుత్వా అనోసక్కనాయ ఠత్వాయేవ పధానకిరియం అకాసి’’న్తి ఇమమత్థం దస్సేన్తో యా చ అప్పటివానితాతిఆదిమాహ. తత్థ అప్పటివానితాతి అప్పటిక్కమనా అనోసక్కనా. అప్పటివానీ సుదాహం, భిక్ఖవే, పదహామీతి ఏత్థ సుదన్తి నిపాతమత్తం. అహం, భిక్ఖవే, అనోసక్కనాయం ఠితో బోధిసత్తకాలే సబ్బఞ్ఞుతం పత్థేన్తో పధానమకాసిన్తి అయమేత్థ అత్థో.

ఇదాని యథా తేన తం పధానం కతం, తం దస్సేన్తో కామం తచో చాతిఆదిమాహ. తత్థ పత్తబ్బన్తి ఇమినా పత్తబ్బం గుణజాతం దస్సేతి. పురిసథామేనాతిఆదినా పురిసస్స ఞాణథామో ఞాణవీరియం ఞాణపరక్కమో చ కథితో. సణ్ఠానన్తి ఠపనా అప్పవత్తనా ఓసక్కనా, పటిప్పస్సద్ధీతి అత్థో. ఏత్తావతా తేన చతురఙ్గసమన్నాగతం వీరియాధిట్ఠానం నామ కథితం. ఏత్థ హి కామం తచో చాతి ఏకం అఙ్గం, న్హారు చాతి ఏకం, అట్ఠి చాతి ఏకం, మంసలోహితన్తి ఏకం, ఇమాని చత్తారి అఙ్గాని. పురిసథామేనాతిఆదీని అధిమత్తవీరియాధివచనాని. ఇతి పురిమేహి చతూహి అఙ్గేహి సమన్నాగతేన హుత్వా ఏవం అధిట్ఠితం వీరియం చతురఙ్గసమన్నాగతం వీరియాధిట్ఠానం నామాతి వేదితబ్బం. ఏత్తావతా తేన బోధిపల్లఙ్కే అత్తనో ఆగమనీయపటిపదా కథితా.

ఇదాని తాయ పటిపదాయ పటిలద్ధగుణం కథేతుం తస్స మయ్హం, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తత్థ అప్పమాదాధిగతాతి సతిఅవిప్పవాససఙ్ఖాతేన అప్పమాదేన అధిగతా, న సుత్తప్పమత్తేన లద్ధా. సమ్బోధీతి చతుమగ్గఞాణఞ్చేవ సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణఞ్చ. న హి సక్కా ఏతం సుత్తప్పమత్తేన అధిగన్తున్తి. తేనాహ – ‘‘అప్పమాదాధిగతా సమ్బోధీ’’తి. అనుత్తరో యోగక్ఖేమోతి న కేవలం బోధియేవ, అరహత్తఫలనిబ్బానసఙ్ఖాతో అనుత్తరో యోగక్ఖేమోపి అప్పమాదాధిగతోవ.

ఇదాని అత్తనా పటిలద్ధగుణేసు భిక్ఖుసఙ్ఘం సమాదపేన్తో తుమ్హే చేపి భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తత్థ యస్సత్థాయాతి యస్స అత్థాయ, యం ఉపసమ్పజ్జ విహరితుకామా హుత్వాతి అత్థో. తదనుత్తరన్తి తం అనుత్తరం. బ్రహ్మచరియపరియోసానన్తి మగ్గబ్రహ్మచరియస్స పరియోసానభూతం అరియఫలం. అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వాతి అభిఞ్ఞాయ ఉత్తమపఞ్ఞాయ పచ్చక్ఖం కత్వా. ఉపసమ్పజ్జ విహరిస్సథాతి పటిలభిత్వా పాపుణిత్వా విహరిస్సథ. తస్మాతి యస్మా అప్పటివానపధానం నామేతం బహూపకారం ఉత్తమత్థసాధకం, తస్మా. పఞ్చమం.

౬. సంయోజనసుత్తవణ్ణనా

౬. ఛట్ఠే సంయోజనియేసు ధమ్మేసూతి దసన్నం సంయోజనానం పచ్చయభూతేసు తేభూమకధమ్మేసు. అస్సాదానుపస్సితాతి అస్సాదతో పస్సితా పస్సనభావోతి అత్థో. నిబ్బిదానుపస్సితాతి నిబ్బిదావసేన ఉక్కణ్ఠనవసేన పస్సనభావో. జాతియాతి ఖన్ధనిబ్బత్తితో. జరాయాతి ఖన్ధపరిపాకతో. మరణేనాతి ఖన్ధభేదతో. సోకేహీతి అన్తోనిజ్ఝాయనలక్ఖణేహి సోకేహి. పరిదేవేహీతి తన్నిస్సితలాలప్పితలక్ఖణేహి పరిదేవేహి. దుక్ఖేహీతి కాయపటిపీళనదుక్ఖేహి. దోమనస్సేహీతి మనోవిఘాతదోమనస్సేహి. ఉపాయాసేహీతి అధిమత్తాయాసలక్ఖణఉపాయాసేహి. దుక్ఖస్మాతి సకలవట్టదుక్ఖతో. పజహతీతి మగ్గేన పజహతి. పహాయాతి ఏత్థ పన ఫలక్ఖణో కథితో. ఇమస్మిం సుత్తే వట్టవివట్టం కథితం. ఛట్ఠం.

౭. కణ్హసుత్తవణ్ణనా

౭. సత్తమే కణ్హాతి న కాళవణ్ణతాయ కణ్హా, కణ్హతాయ పన ఉపనేన్తీతి నిప్ఫత్తికాళతాయ కణ్హా. సరసేనాపి వా సబ్బాకుసలధమ్మా కణ్హా ఏవ. న హి తేసం ఉప్పత్తియా చిత్తం పభస్సరం హోతి. అహిరికన్తి అహిరికభావో. అనోత్తప్పన్తి అనోత్తాపిభావో. సత్తమం.

౮. సుక్కసుత్తవణ్ణనా

౮. అట్ఠమే సుక్కాతి న వణ్ణసుక్కతాయ సుక్కా, సుక్కతాయ పన ఉపనేన్తీతి నిప్ఫత్తిసుక్కతాయ సుక్కా. సరసేనాపి వా సబ్బకుసలధమ్మా సుక్కా ఏవ. తేసం హి ఉప్పత్తియా చిత్తం పభస్సరం హోతి. హిరీ చ ఓత్తప్పఞ్చాతి ఏత్థ పాపతో జిగుచ్ఛనలక్ఖణా హిరీ, భాయనలక్ఖణం ఓత్తప్పం. యం పనేత్థ విత్థారతో వత్తబ్బం సియా, తం విసుద్ధిమగ్గే వుత్తమేవ. అట్ఠమం.

౯. చరియసుత్తవణ్ణనా

౯. నవమే లోకం పాలేన్తీతి లోకం సన్ధారేన్తి ఠపేన్తి రక్ఖన్తి. నయిధ పఞ్ఞాయేథ మాతాతి ఇమస్మిం లోకే జనికా మాతా ‘‘అయం మే మాతా’’తి గరుచిత్తీకారవసేన న పఞ్ఞాయేథ. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. సమ్భేదన్తి సఙ్కరం మరియాదభేదం వా. యథా అజేళకాతిఆదీసు ఏతే హి సత్తా ‘‘అయం మే మాతా’’తి వా ‘‘మాతుచ్ఛా’’తి వా గరుచిత్తీకారవసేన న జానన్తి. యం వత్థుం నిస్సాయ ఉప్పన్నా, తత్థేవ విప్పటిపజ్జన్తి. తస్మా ఉపమం ఆహరన్తో ‘‘యథా అజేళకా’’తిఆదిమాహ. నవమం.

౧౦. వస్సూపనాయికసుత్తవణ్ణనా

౧౦. దసమం అట్ఠుప్పత్తియం వుత్తం. కతరఅట్ఠుప్పత్తియం? మనుస్సానం ఉజ్ఝాయనే. భగవతా హి పఠమబోధియం వీసతి వస్సాని వస్సూపనాయికా అప్పఞ్ఞత్తా అహోసి. భిక్ఖూ అనిబద్ధవాసా వస్సేపి ఉతువస్సేపి యథాసుఖం విచరింసు. తే దిస్వా మనుస్సా ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా హేమన్తమ్పి గిమ్హమ్పి వస్సమ్పి చారికం చరిస్సన్తి హరితాని తిణాని సమ్మద్దన్తా ఏకిన్ద్రియం జీవం విహేఠేన్తా బహూ ఖుద్దకే పాణే సఙ్ఘాతం ఆపాదేన్తా. ఇమే హి నామ అఞ్ఞతిత్థియా దురక్ఖాతధమ్మా వస్సావాసం అల్లీయిస్సన్తి సంకసాయిస్సన్తి, ఇమే నామ సకుణా రుక్ఖగ్గేసు కులావకాని కత్వా వస్సావాసం అల్లీయిస్సన్తి సంకసాయిస్సన్తీ’’తిఆదీని వత్వా ఉజ్ఝాయింసు. తమత్థం భిక్ఖూ భగవతో ఆరోచేసుం. భగవా తం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా ఇమం సుత్తం దేసేన్తో పఠమం తావ ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, వస్సం ఉపగన్తు’’న్తి (మహావ. ౧౮౪) ఏత్తకమేవాహ. అథ భిక్ఖూనం ‘‘కదా ను ఖో వస్సం ఉపగన్తబ్బ’’న్తి ఉప్పన్నం వితక్కం సుత్వా ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, వస్సానే వస్సం ఉపగన్తు’’న్తి ఆహ. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కతి ను ఖో వస్సూపనాయికా’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. తం సుత్వా సకలమ్పి ఇదం సుత్తం దేసేన్తో ద్వేమా, భిక్ఖవేతిఆదిమాహ. తత్థ వస్సూపనాయికాతి వస్సూపగమనాని. పురిమికాతి అపరజ్జుగతాయ ఆసాళ్హియా ఉపగన్తబ్బా పురిమకత్తికపుణ్ణమిపరియోసానా పఠమా తేమాసీ. పచ్ఛిమికాతి మాసగతాయ ఆసాళ్హియా ఉపగన్తబ్బా పచ్ఛిమకత్తికపరియోసానా పచ్ఛిమా తేమాసీతి. దసమం.

కమ్మకారణవగ్గో పఠమో.