౧. సబ్బసఙ్గాహికవారో

౯౭౮. కతి ఖన్ధా, కతి ఆయతనాని, కతి ధాతుయో, కతి సచ్చాని, కతి ఇన్ద్రియాని, కతి హేతూ, కతి ఆహారా, కతి ఫస్సా, కతి వేదనా, కతి సఞ్ఞా, కతి చేతనా, కతి చిత్తాని?

పఞ్చక్ఖన్ధా, ద్వాదసాయతనాని, అట్ఠారస ధాతుయో, చత్తారి సచ్చాని, బావీసతిన్ద్రియాని, నవ హేతూ, చత్తారో ఆహారా, సత్త ఫస్సా, సత్త వేదనా, సత్త సఞ్ఞా, సత్త చేతనా, సత్త చిత్తాని.

౯౭౯. తత్థ కతమే పఞ్చక్ఖన్ధా? రూపక్ఖన్ధో, వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘పఞ్చక్ఖన్ధా’’.

౯౮౦. తత్థ కతమాని ద్వాదసాయతనాని? చక్ఖాయతనం, రూపాయతనం, సోతాయతనం, సద్దాయతనం, ఘానాయతనం, గన్ధాయతనం, జివ్హాయతనం, రసాయతనం, కాయాయతనం, ఫోట్ఠబ్బాయతనం, మనాయతనం, ధమ్మాయతనం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘ద్వాదసాయతనాని’’.

౯౮౧. తత్థ కతమా అట్ఠారస ధాతుయో? చక్ఖుధాతు, రూపధాతు, చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు, సోతధాతు, సద్దధాతు, సోతవిఞ్ఞాణధాతు, ఘానధాతు, గన్ధధాతు, ఘానవిఞ్ఞాణధాతు, జివ్హాధాతు, రసధాతు, జివ్హావిఞ్ఞాణధాతు, కాయధాతు, ఫోట్ఠబ్బధాతు, కాయవిఞ్ఞాణధాతు, మనోధాతు, ధమ్మధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇమా వుచ్చన్తి ‘‘అట్ఠారస ధాతుయో’’.

౯౮౨. తత్థ కతమాని చత్తారి సచ్చాని? దుక్ఖసచ్చం, సముదయసచ్చం, నిరోధసచ్చం, మగ్గసచ్చం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘చత్తారి సచ్చాని’’.

౯౮౩. తత్థ కతమాని బావీసతిన్ద్రియాని? చక్ఖున్ద్రియం, సోతిన్ద్రియం, ఘానిన్ద్రియం, జివ్హిన్ద్రియం, కాయిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియం, ఇత్థిన్ద్రియం, పురిసిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, సుఖిన్ద్రియం, దుక్ఖిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, దోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం, సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం, అఞ్ఞిన్ద్రియం, అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘బావీసతిన్ద్రియాని’’.

౯౮౪. తత్థ కతమే నవ హేతూ? తయో కుసలహేతూ, తయో అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ.

తత్థ కతమే తయో కుసలహేతూ? అలోభో కుసలహేతు, అదోసో కుసలహేతు, అమోహో కుసలహేతు – ఇమే తయో కుసలహేతూ.

తత్థ కతమే తయో అకుసలహేతూ? లోభో అకుసలహేతు, దోసో అకుసలహేతు, మోహో అకుసలహేతు – ఇమే తయో అకుసలహేతూ.

తత్థ కతమే తయో అబ్యాకతహేతూ? కుసలానం వా ధమ్మానం విపాకతో కిరియాబ్యాకతేసు వా ధమ్మేసు అలోభో, అదోసో, అమోహో – ఇమే తయో అబ్యాకతహేతూ. ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘నవ హేతూ’’.

౯౮౫. తత్థ కతమే చత్తారో ఆహారా? కబళీకారాహారో [కబళింకారో ఆహారో (సీ. స్యా.)], ఫస్సాహారో, మనోసఞ్చేతనాహారో, విఞ్ఞాణాహారో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘చత్తారో ఆహారా’’.

౯౮౬. తత్థ కతమే సత్త ఫస్సా? చక్ఖుసమ్ఫస్సో, సోతసమ్ఫస్సో, ఘానసమ్ఫస్సో, జివ్హాసమ్ఫస్సో, కాయసమ్ఫస్సో, మనోధాతుసమ్ఫస్సో, మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సో – ఇమే వుచ్చన్తి ‘‘సత్త ఫస్సా’’.

౯౮౭. తత్థ కతమా సత్త వేదనా? చక్ఖుసమ్ఫస్సజా వేదనా, సోతసమ్ఫస్సజా వేదనా, ఘానసమ్ఫస్సజా వేదనా, జివ్హాసమ్ఫస్సజా వేదనా, కాయసమ్ఫస్సజా వేదనా, మనోధాతుసమ్ఫస్సజా వేదనా, మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా వేదనా – ఇమా వుచ్చన్తి ‘‘సత్త వేదనా’’.

౯౮౮. తత్థ కతమా సత్త సఞ్ఞా? చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా, సోతసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా, ఘానసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా, జివ్హాసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా, కాయసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా, మనోధాతుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా, మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా – ఇమా వుచ్చన్తి ‘‘సత్త సఞ్ఞా’’.

౯౮౯. తత్థ కతమా సత్త చేతనా? చక్ఖుసమ్ఫస్సజా చేతనా, సోతసమ్ఫస్సజా చేతనా, ఘానసమ్ఫస్సజా చేతనా, జివ్హాసమ్ఫస్సజా చేతనా, కాయసమ్ఫస్సజా చేతనా, మనోధాతుసమ్ఫస్సజా చేతనా, మనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా చేతనా – ఇమా వుచ్చన్తి ‘‘సత్త చేతనా’’.

౯౯౦. తత్థ కతమాని సత్త చిత్తాని? చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇమాని వుచ్చన్తి ‘‘సత్త చిత్తాని’’.