౮. అట్ఠకనిద్దేసో

(౧) అట్ఠ కిలేసవత్థూని

౯౫౨. తత్థ కతమాని అట్ఠ కిలేసవత్థూని? లోభో, దోసో, మోహో, మానో, దిట్ఠి, విచికిచ్ఛా, థినం, ఉద్ధచ్చం – ఇమాని అట్ఠ కిలేసవత్థూని.

(౨) అట్ఠ కుసీతవత్థూని

౯౫౩. తత్థ కతమాని అట్ఠ కుసీతవత్థూని?

(క) ఇధ భిక్ఖునా కమ్మం కాతబ్బం హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘కమ్మం ఖో మే కాతబ్బం భవిస్సతి. కమ్మం ఖో పన మే కరోన్తస్స కాయో కిలమిస్సతి. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం పఠమం కుసీతవత్థు.

(ఖ) పున చపరం భిక్ఖునా కమ్మం కతం హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అహం ఖో కమ్మం అకాసిం. కమ్మం ఖో పన మే కరోన్తస్స కాయో కిలన్తో. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం దుతియం కుసీతవత్థు.

(గ) పున చపరం భిక్ఖునా మగ్గో గన్తబ్బో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘మగ్గో ఖో మే గన్తబ్బో భవిస్సతి. మగ్గం ఖో పన మే గచ్ఛన్తస్స కాయో కిలమిస్సతి. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం తతియం కుసీతవత్థు.

(ఘ) పున చపరం భిక్ఖునా మగ్గో గతో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అహం ఖో మగ్గం అగమాసిం. మగ్గం ఖో పన మే గచ్ఛన్తస్స కాయో కిలన్తో. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం చతుత్థం కుసీతవత్థు.

(ఙ) పున చపరం భిక్ఖు గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ చరన్తో న లభతి లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అహం ఖో గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ చరన్తో నాలత్థం లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం. తస్స మే కాయో కిలన్తో అకమ్మఞ్ఞో. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం పఞ్చమం కుసీతవత్థు.

(చ) పున చపరం భిక్ఖు గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ చరన్తో లభతి లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అహం ఖో గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ చరన్తో అలత్థం లూఖస్స వా పణీతస్స వా భోజనస్స యావదత్థం పారిపూరిం. తస్స మే కాయో కిలన్తో అకమ్మఞ్ఞో మాసాచితం మఞ్ఞే. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం ఛట్ఠం కుసీతవత్థు.

(ఛ) పున చపరం భిక్ఖునో ఉప్పన్నో హోతి అప్పమత్తకో ఆబాధో. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘ఉప్పన్నో ఖో మే అయం అప్పమత్తకో ఆబాధో. అత్థి కప్పో నిపజ్జితుం. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం సత్తమం కుసీతవత్థు.

(జ) పున చపరం భిక్ఖు గిలానా వుట్ఠితో [గిలానవుట్ఠితో (సద్దనీభి) అ. ని. ౬.౧౬ పాళియా టీకా పస్సితబ్బా] హోతి అచిరవుట్ఠితో గేలఞ్ఞా. తస్స ఏవం హోతి – ‘‘అహం ఖో గిలానా వుట్ఠితో అచిరవుట్ఠితో గేలఞ్ఞా. తస్స మే కాయో దుబ్బలో అకమ్మఞ్ఞో. హన్దాహం నిపజ్జామీ’’తి. సో నిపజ్జతి; న వీరియం ఆరభతి అప్పత్తస్స పత్తియా, అనధిగతస్స అధిగమాయ, అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. ఇదం అట్ఠమం కుసీతవత్థు. ఇమాని అట్ఠ కుసీతవత్థూని.

(౩) అట్ఠసు లోకధమ్మేసు చిత్తస్స పటిఘాతో

౯౫౪. తత్థ కతమేసు అట్ఠసు లోకధమ్మేసు చిత్తస్స పటిఘాతో? లాభే సారాగో, అలాభే పటివిరోధో, యసే సారాగో, అయసే పటివిరోధో, పసంసాయ సారాగో, నిన్దాయ పటివిరోధో, సుఖే సారాగో, దుక్ఖే పటివిరోధో – ఇమేసు అట్ఠసు లోకధమ్మేసు చిత్తస్స పటిఘాతో.

(౪) అట్ఠఅనరియవోహారా

౯౫౫. తత్థ కతమే అట్ఠ అనరియవోహారా? అదిట్ఠే దిట్ఠవాదితా, అస్సుతే సుతవాదితా, అముతే ముతవాదితా, అవిఞ్ఞాతే విఞ్ఞాతవాదితా, దిట్ఠే అదిట్ఠవాదితా, సుతే అస్సుతవాదితా, ముతే అముతవాదితా, విఞ్ఞాతే అవిఞ్ఞాతవాదితా – ఇమే అట్ఠ అనరియవోహారా.

(౫) అట్ఠ మిచ్ఛత్తా

౯౫౬. తత్థ కతమే అట్ఠ మిచ్ఛత్తా? మిచ్ఛాదిట్ఠి, మిచ్ఛాసఙ్కప్పో, మిచ్ఛావాచా, మిచ్ఛాకమ్మన్తో, మిచ్ఛాఆజీవో, మిచ్ఛావాయామో, మిచ్ఛాసతి, మిచ్ఛాసమాధి – ఇమే అట్ఠ మిచ్ఛత్తా.

(౬) అట్ఠ పురిసదోసా

౯౫౭. తత్థ కతమే అట్ఠ పురిసదోసా? (క) ఇధ భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో [చోదియమానో (సీ. స్యా.) అ. ని. ౮.౧౪] ‘‘న సరామి న సరామీ’’తి అస్సతియావ నిబ్బేఠేతి. అయం పఠమో పురిసదోసో.

(ఖ) పున చపరం భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో చోదకంయేవ పటిప్ఫరతి – ‘‘కిం ను ఖో తుయ్హం బాలస్స అబ్యత్తస్స భణితేన! త్వమ్పి నామ మం భణితబ్బం మఞ్ఞసీ’’తి! అయం దుతియో పురిసదోసో.

(గ) పున చపరం భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో చోదకంయేవ [చోదకస్సేవ (స్యా.) అ. ని. ౮.౧౪] పచ్చారోపేతి – ‘‘త్వమ్పి ఖోసి ఇత్థన్నామం ఆపత్తిం ఆపన్నో. త్వం తావ పఠమం పటికరోహీ’’తి. అయం తతియో పురిసదోసో.

(ఘ) పున చపరం భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో అఞ్ఞేనాఞ్ఞం పటిచరతి, బహిద్ధా కథం అపనామేతి, కోపఞ్చ దోసఞ్చ అప్పచ్చయఞ్చ పాతుకరోతి. అయం చతుత్థో పురిసదోసో.

(ఙ) పున చపరం భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో సఙ్ఘమజ్ఝే బాహావిక్ఖేపకం భణతి. అయం పఞ్చమో పురిసదోసో.

(చ) పున చపరం భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో అనాదియిత్వా సఙ్ఘం, అనాదియిత్వా చోదకం, సాపత్తికోవ [ఆపత్తికోవ (క.) అ. ని. ౮.౧౪] యేనకామం పక్కమతి. అయం ఛట్ఠో పురిసదోసో.

(ఛ) పున చపరం భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో ‘‘నేవాహం ఆపన్నోమ్హి, న పనాహం అనాపన్నోమ్హీ’’తి తుణ్హీభూతో సఙ్ఘం విహేసేతి. అయం సత్తమో పురిసదోసో.

(జ) పున చపరం భిక్ఖూ భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. సో భిక్ఖు భిక్ఖూహి ఆపత్తియా చోదియమానో ఏవమాహ – ‘‘కిం ను ఖో తుమ్హే ఆయస్మన్తో అతిబాళ్హం మయి బ్యావటా. ఇదానాహం సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’తి. సో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిత్వా ఏవమాహ – ‘‘ఇదాని ఖో తుమ్హే ఆయస్మన్తో అత్తమనా హోథా’’తి. అయం అట్ఠమో పురిసదోసో. ఇమే అట్ఠ పురిసదోసా.

(౭) అట్ఠ అసఞ్ఞీవాదా

౯౫౮. తత్థ కతమే అట్ఠ అసఞ్ఞీవాదా? ‘‘రూపీ అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – అసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; అరూపీ అత్తా…పే… రూపీ చ అరూపీ చ…పే… నేవరూపీనారూపీ…పే… ‘‘అన్తవా అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – అసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘అనన్తవా అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – అసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘అన్తవా చ అనన్తవా చ అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – అసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘నేవన్తవా నానన్తవా అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – అసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి. ఇమే అట్ఠ అసఞ్ఞీవాదా.

(౮) అట్ఠ నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీవాదా

౯౫౯. తత్థ కతమే అట్ఠ నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీవాదా? ‘‘రూపీ అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘అరూపీ అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘రూపీ చ అరూపీ చ అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘నేవరూపీనారూపీ అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘అన్తవా అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘అనన్తవా అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘అన్తవా చ అనన్తవా చ అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి; ‘‘నేవన్తవా నానన్తవా అత్తా హోతి అరోగో పరం మరణా’’తి – నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీతి నం పఞ్ఞపేన్తి. ఇమే అట్ఠ నేవసఞ్ఞీనాసఞ్ఞీవాదా.

అట్ఠకం.