౧౭. ఖుద్దకవత్థువిభఙ్గో
౧. ఏకకమాతికా
౮౩౨. (౧)జాతిమదో (౨)గోత్తమదో (౩)ఆరోగ్యమదో (౪)యోబ్బనమదో (౫)జీవితమదో (౬)లాభమదో (౭)సక్కారమదో (౮) గరుకారమదో (౯) పురేక్ఖారమదో (౧౦) పరివారమదో (౧౧) భోగమదో (౧౨) వణ్ణమదో (౧౩) సుతమదో (౧౪) పటిభానమదో (౧౫) రత్తఞ్ఞుమదో (౧౬) పిణ్డపాతికమదో (౧౭) అనవఞ్ఞాతమదో (౧౮) ఇరియాపథమదో (౧౯) ఇద్ధిమదో (౨౦) యసమదో (౨౧) సీలమదో (౨౨) ఝానమదో (౨౩) సిప్పమదో (౨౪) ఆరోహమదో (౨౫) పరిణాహమదో (౨౬) సణ్ఠానమదో (౨౭) పారిపూరిమదో (౨౮)మదో (౨౯) పమాదో (౩౦) థమ్భో (౩౧) సారమ్భో (౩౨) అత్రిచ్ఛతా (౩౩)మహిచ్ఛతా (౩౪) పాపిచ్ఛతా (౩౫) సిఙ్గం (౩౬) తిన్తిణం (౩౭) చాపల్యం (౩౮)అసభాగవుత్తి (౩౯) అరతి (౪౦) తన్దీ (౪౧) విజమ్భితా (౪౨) భత్తసమ్మదో (౪౩) చేతసో చ లీనత్తం [చేతసో లీనత్తం (స్యా.)] (౪౪) కుహనా (౪౫) లపనా (౪౬) నేమిత్తికతా (౪౭)నిప్పేసికతా (౪౮) లాభేన లాభం నిజిగీసనతా [నిజిగింసనతా (సీ.), జిగింసనతా (స్యా.)] (౪౯) సేయ్యోహమస్మీతి మానో (౫౦) సదిసోహమస్మీతి మానో (౫౧) హీనో హమస్మీతి మానో (౫౨) సేయ్యస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో (౫౩) సేయ్యస్స సదిసోహమస్మీతి మానో (౫౪) సేయ్యస్స హీనోహమస్మీతి మానో (౫౫) సదిసస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో (౫౬) సదిసస్స సదిసోహమస్మీతి మానో (౫౭) సదిసస్స హీనోహమస్మీతి మానో (౫౮) హీనస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో (౫౯) హీనస్స సదిసోహమస్మీతి మానో (౬౦) హీనస్స హీనోహమస్మీతి మానో (౬౧) మానో (౬౨) అతిమానో (౬౩) మానాతిమానో (౬౪) ఓమానో (౬౫)అధిమానో (౬౬) అస్మిమానో (౬౭) మిచ్ఛామానో (౬౮) ఞాతివితక్కో (౬౯)జనపదవితక్కో (౭౦) అమరవితక్కో (౭౧) పరానుద్దయతాపటిసంయుత్తో వితక్కో (౭౨) లాభసక్కారసిలోకపటిసంయుత్తో వితక్కో (౭౩) అనవఞ్ఞత్తిపటిసంయుత్తో వితక్కో
ఏకకం.
౨. దుకమాతికా
౮౩౩. (౧) కోధో చ ఉపనాహో చ (౨) మక్ఖో చ పళాసో [పలాసో (సీ. స్యా.)] చ (౩) ఇస్సా చ మచ్ఛరియఞ్చ (౪) మాయా చ సాఠేయ్యఞ్చ (౫) అవిజ్జా చ భవతణ్హా చ (౬) భవదిట్ఠి చ విభవదిట్ఠి చ (౭) సస్సతదిట్ఠి చ ఉచ్ఛేదదిట్ఠి చ (౮) అన్తవాదిట్ఠి చ అనన్తవాదిట్ఠి చ (౯) పుబ్బన్తానుదిట్ఠి చ అపరన్తానుదిట్ఠి చ (౧౦) అహిరికఞ్చ అనోత్తప్పఞ్చ (౧౧) దోవచస్సతా చ పాపమిత్తతా చ (౧౨) అనజ్జవో చ అమద్దవో చ (౧౩) అక్ఖన్తి చ అసోరచ్చఞ్చ (౧౪) అసాఖల్యఞ్చ అప్పటిసన్థారో చ (౧౫)ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారతా చ భోజనే అమత్తఞ్ఞుతా చ (౧౬) ముట్ఠస్సచ్చఞ్చ అసమ్పజఞ్ఞఞ్చ (౧౭) సీలవిపత్తి చ దిట్ఠివిపత్తి చ (౧౮) అజ్ఝత్తసంయోజనఞ్చ బహిద్ధాసంయోజనఞ్చ
దుకం.
౩. తికమాతికా
౮౩౪. (౧) తీణి అకుసలమూలాని (౨) తయో అకుసలవితక్కా (౩) తిస్సో అకుసలసఞ్ఞా (౪) తిస్సో అకుసలధాతుయో (౫) తీణి దుచ్చరితాని (౬) తయో ఆసవా (౭) తీణి సంయోజనాని (౮) తిస్సో తణ్హా (౯) అపరాపి తిస్సో తణ్హా (౧౦) అపరాపి తిస్సో తణ్హా (౧౧) తిస్సో ఏసనా (౧౨) తిస్సో విధా (౧౩) తీణి భయాని (౧౪)తీణి తమాని (౧౫) తీణి తిత్థాయతనాని (౧౬) తయో కిఞ్చనా (౧౭) తీణి అఙ్గణాని (౧౮) తీణి మలాని (౧౯) తీణి విసమాని (౨౦) అపరానిపి తీణి విసమాని (౨౧) తయో అగ్గీ (౨౨) తయో కసావా (౨౩) అపరేపి తయో కసావా (౨౪)అస్సాదదిట్ఠి, అత్తానుదిట్ఠి, మిచ్ఛాదిట్ఠి (౨౫) అరతి, విహేసా, అధమ్మచరియా (౨౬)దోవచస్సతా, పాపమిత్తతా, నానత్తసఞ్ఞా (౨౭) ఉద్ధచ్చం, కోసజ్జం, పమాదో (౨౮) అసన్తుట్ఠితా, అసమ్పజఞ్ఞతా, మహిచ్ఛతా (౨౯) అహిరికం, అనోత్తప్పం, పమాదో (౩౦)అనాదరియం, దోవచస్సతా, పాపమిత్తతా (౩౧) అస్సద్ధియం, అవదఞ్ఞుతా, కోసజ్జం (౩౨) ఉద్ధచ్చం, అసంవరో, దుస్సీల్యం (౩౩) అరియానం అదస్సనకమ్యతా, సద్ధమ్మం అసోతుకమ్యతా, ఉపారమ్భచిత్తతా (౩౪) ముట్ఠస్సచ్చం, అసమ్పజఞ్ఞం, చేతసో విక్ఖేపో (౩౫)అయోనిసో మనసికారో, కుమ్మగ్గసేవనా, చేతసో చ లీనత్తం
తికం.
౪. చతుక్కమాతికా
౮౩౫. (౧) చత్తారో ఆసవా (౨) చత్తారో గన్థా (౩) చత్తారో ఓఘా (౪) చత్తారో యోగా (౫) చత్తారి ఉపాదానాని (౬) చత్తారో తణ్హుప్పాదా (౭) చత్తారి అగతిగమనాని (౮) చత్తారో విపరియాసా [విపరియేసా (సీ. స్యా. క.)] (౯) చత్తారో అనరియవోహారా (౧౦) అపరేపి చత్తారో అనరియవోహారా (౧౧) చత్తారి దుచ్చరితాని (౧౨) అపరానిపి చత్తారి దుచ్చరితాని (౧౩)చత్తారి భయాని (౧౪) అపరానిపి చత్తారి భయాని (౧౫) చతస్సో దిట్ఠియో
చతుక్కం.
౫. పఞ్చకమాతికా
౮౩౬. (౧) పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని (౨) పఞ్చుద్ధమ్భాగియాని సంయోజనాని (౩) పఞ్చ మచ్ఛరియాని (౪) పఞ్చ సఙ్గా (౫) పఞ్చ సల్లా (౬) పఞ్చ చేతోఖిలా (౭)పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా [చేతసోవినిబద్ధా (క.)] (౮) పఞ్చ నీవరణాని (౯) పఞ్చ కమ్మాని ఆనన్తరికాని (౧౦) పఞ్చ దిట్ఠియో (౧౧) పఞ్చ వేరా (౧౨) పఞ్చ బ్యసనా (౧౩) పఞ్చ అక్ఖన్తియా ఆదీనవా (౧౪) పఞ్చ భయాని (౧౫) పఞ్చ దిట్ఠధమ్మనిబ్బానవాదా
పఞ్చకం.
౬. ఛక్కమాతికా
౮౩౭. (౧) ఛ వివాదమూలాని (౨) ఛ ఛన్దరాగా (౩) ఛ విరోధవత్థూని (౪) ఛ తణ్హాకాయా (౫) ఛ అగారవా (౬) ఛ పరిహానియా ధమ్మా (౭) అపరేపి ఛ పరిహానియా ధమ్మా (౮) ఛ సోమనస్సుపవిచారా (౯) ఛ దోమనస్సుపవిచారా (౧౦) ఛ ఉపేక్ఖుపవిచారా (౧౧) ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని (౧౨) ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని (౧౩) ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా (౧౪) ఛ దిట్ఠియో
ఛక్కం.
౭. సత్తకమాతికా
౮౩౮. (౧) సత్త అనుసయా (౨) సత్త సంయోజనాని (౩) సత్త పరియుట్ఠానాని (౪)సత్త అసద్ధమ్మా (౫) సత్త దుచ్చరితాని (౬) సత్త మానా (౭) సత్త దిట్ఠియో
సత్తకం.
౮. అట్ఠకమాతికా
౮౩౯. (౧) అట్ఠ కిలేసవత్థూని (౨) అట్ఠ కుసీతవత్థూని (౩) అట్ఠసు లోకధమ్మేసు చిత్తస్స పటిఘాతో (౪) అట్ఠ అనరియవోహారా (౫) అట్ఠ మిచ్ఛత్తా (౬) అట్ఠ పురిసదోసా (౭) అట్ఠ అసఞ్ఞివాదా (౮) అట్ఠ నేవసఞ్ఞినాసఞ్ఞివాదా
అట్ఠకం.
౯. నవకమాతికా
౮౪౦. (౧) నవ ఆఘాతవత్థూని (౨) నవ పురిసమలాని (౩) నవవిధా మానా (౪)నవ తణ్హామూలకా ధమ్మా (౫) నవ ఇఞ్జితాని (౬) నవ మఞ్ఞితాని (౭) నవ ఫన్దితాని (౮) నవ పపఞ్చితాని (౯) నవ సఙ్ఖతాని
నవకం.
౧౦. దసకమాతికా
౮౪౧. (౧) దస కిలేసవత్థూని (౨) దస ఆఘాతవత్థూని (౩) దస అకుసలకమ్మపథా (౪) దస సంయోజనాని (౫) దస మిచ్ఛత్తా (౬) దసవత్థుకా మిచ్ఛాదిట్ఠి (౭) దసవత్థుకా అన్తగ్గాహికా దిట్ఠి
దసకం.
౮౪౨. అట్ఠారస తణ్హావిచరితాని అజ్ఝత్తికస్స ఉపాదాయ, అట్ఠారస తణ్హావిచరితాని బాహిరస్స ఉపాదాయ, తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా ఛత్తింస తణ్హావిచరితాని హోన్తి. ఇతి అతీతాని ఛత్తింస తణ్హావిచరితాని, అనాగతాని ఛత్తింస తణ్హావిచరితాని, పచ్చుప్పన్నాని ఛత్తింస తణ్హావిచరితాని, తదేకజ్ఝం అభిసఞ్ఞూహిత్వా అభిసఙ్ఖిపిత్వా అట్ఠ తణ్హావిచరితసతం హోతి. యాని చ ద్వాసట్ఠి దిట్ఠిగతాని బ్రహ్మజాలే వేయ్యాకరణే వుత్తాని భగవతా.
మాతికా.
౧. ఏకకనిద్దేసో
(౧) జాతిమదో
౮౪౩. తత్థ కతమో జాతిమదో? జాతిం పటిచ్చ మదో మజ్జనా మజ్జితత్తం మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో [ఉణ్ణతి ఉణ్ణామో (స్యా. క.) ధ. స. ౧౧౨౧] ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘జాతిమదో’’.
(౨-౨౭) గోత్తమదాదీ
౮౪౪. తత్థ కతమో గోత్తమదో? గోత్తం పటిచ్చ…పే… ఆరోగ్యం పటిచ్చ…పే… యోబ్బనం పటిచ్చ…పే… జీవితం పటిచ్చ…పే… లాభం పటిచ్చ…పే… సక్కారం పటిచ్చ…పే… గరుకారం పటిచ్చ…పే… పురేక్ఖారం పటిచ్చ…పే… పరివారం పటిచ్చ…పే… భోగం పటిచ్చ…పే… వణ్ణం పటిచ్చ…పే… సుతం పటిచ్చ…పే… పటిభానం పటిచ్చ…పే… రత్తఞ్ఞుతం పటిచ్చ…పే… పిణ్డపాతికత్తం పటిచ్చ…పే… అనవఞ్ఞాతం పటిచ్చ…పే… ఇరియాపథం పటిచ్చ…పే… ఇద్ధిం పటిచ్చ…పే… యసం పటిచ్చ…పే… సీలం పటిచ్చ…పే… ఝానం పటిచ్చ…పే… సిప్పం పటిచ్చ…పే… ఆరోహం పటిచ్చ…పే… పరిణాహం పటిచ్చ…పే… సణ్ఠానం పటిచ్చ…పే… పారిపూరిం పటిచ్చ మదో మజ్జనా మజ్జితత్తం మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘పారిపూరిమదో’’.
(౨౮) మదో
౮౪౫. తత్థ కతమో మదో? యో మదో మజ్జనా మజ్జితత్తం మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘మదో’’.
(౨౯) పమాదో
౮౪౬. తత్థ కతమో పమాదో? కాయదుచ్చరితే వా వచీదుచ్చరితే వా మనోదుచ్చరితే వా పఞ్చసు వా కామగుణేసు చిత్తస్స వోస్సగ్గో వోస్సగ్గానుప్పదానం కుసలానం వా ధమ్మానం భావనాయ అసక్కచ్చకిరియతా అసాతచ్చకిరియతా అనట్ఠితకిరియతా ఓలీనవుత్తితా నిక్ఖిత్తఛన్దతా నిక్ఖిత్తధురతా అనాసేవనా అభావనా అబహులీకమ్మం అనధిట్ఠానం అననుయోగో పమాదో, యో ఏవరూపో పమాదో పమజ్జనా పమజ్జితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘పమాదో’’.
(౩౦) థమ్భో
౮౪౭. తత్థ కతమో థమ్భో? యో థమ్భో థమ్భనా థమ్భితత్తం కక్ఖళియం ఫారుసియం ఉజుచిత్తతా అముదుతా – అయం వుచ్చతి ‘‘థమ్భో’’.
(౩౧) సారమ్భో
౮౪౮. తత్థ కతమో సారమ్భో? యో సారమ్భో పటిసారమ్భో సారమ్భనా పటిసారమ్భనా పటిసారమ్భితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘సారమ్భో’’.
(౩౨) అత్రిచ్ఛతా
౮౪౯. తత్థ కతమా అత్రిచ్ఛతా? ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేహి పఞ్చహి వా కామగుణేహి అసన్తుట్ఠస్స భియ్యోకమ్యతా, యా ఏవరూపా ఇచ్ఛా ఇచ్ఛాగతా అత్రిచ్ఛతా రాగో సారాగో చిత్తస్స సారాగో – అయం వుచ్చతి ‘‘అత్రిచ్ఛతా’’.
(౩౩) మహిచ్ఛతా
౮౫౦. తత్థ కతమా మహిచ్ఛతా? ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేహి పఞ్చహి వా కామగుణేహి అసన్తుట్ఠస్స భియ్యోకమ్యతా, యా ఏవరూపా ఇచ్ఛా ఇచ్ఛాగతా మహిచ్ఛతా రాగో సారాగో చిత్తస్స సారాగో – అయం వుచ్చతి ‘‘మహిచ్ఛతా’’.
(౩౪) పాపిచ్ఛతా
౮౫౧. తత్థ కతమా పాపిచ్ఛతా? ఇధేకచ్చో అస్సద్ధో సమానో ‘‘సద్ధోతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, దుస్సీలో సమానో ‘‘సీలవాతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, అప్పస్సుతో సమానో ‘‘బహుస్సుతోతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, సఙ్గణికారామో సమానో ‘‘పవివిత్తోతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, కుసీతో సమానో ‘‘ఆరద్ధవీరియోతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, ముట్ఠస్సతీ సమానో ‘‘ఉపట్ఠితస్సతీతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, అసమాహితో సమానో ‘‘సమాహితోతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, దుప్పఞ్ఞో సమానో ‘‘పఞ్ఞవాతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి, అఖీణాసవో సమానో ‘‘ఖీణాసవోతి మం జనో జానాతూ’’తి ఇచ్ఛతి – యా ఏవరూపా ఇచ్ఛా ఇచ్ఛాగతా పాపిచ్ఛతా రాగో సారాగో చిత్తస్స సారాగో – అయం వుచ్చతి ‘‘పాపిచ్ఛతా’’.
(౩౫) సిఙ్గం
౮౫౨. తత్థ కతమం సిఙ్గం? యం సిఙ్గం సిఙ్గారతా చాతురతా చాతురియం పరిక్ఖత్తతా పారిక్ఖత్తియం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సిఙ్గం’’.
(౩౬) తిన్తిణం
౮౫౩. తత్థ కతమం తిన్తిణం? యం తిన్తిణం తిన్తిణాయనా తిన్తిణాయితత్తం లోలుప్పం లోలుప్పాయనా లోలుప్పాయితత్తం పుచ్ఛఞ్జికతా సాధుకమ్యతా – ఇదం వుచ్చతి ‘‘తిన్తిణం’’.
(౩౭) చాపల్యం
౮౫౪. తత్థ కతమం చాపల్యం? చీవరమణ్డనా పత్తమణ్డనా సేనాసనమణ్డనా ఇమస్స వా పూతికాయస్స బాహిరానం వా పరిక్ఖారానం మణ్డనా విభూసనా కేళనా పరికేళనా గిద్ధికతా గిద్ధికత్తం చపలతా చాపల్యం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చాపల్యం’’.
(౩౮) అసభాగవుత్తి
౮౫౫. తత్థ కతమం అసభాగవుత్తి? మాతరి వా పితరి వా జేట్ఠే వా భాతరి వా ఆచరియేసు వా ఉపజ్ఝాయే వా బుద్ధే వా సావకేసు వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేసు గరుట్ఠానియేసు విప్పటికూలగ్గాహితా విపచ్చనీకసాతతా అనాదరియం అనాదరియతా అగారవతా అప్పతిస్సవతా – అయం వుచ్చతి ‘‘అసభాగవుత్తి’’.
(౩౯) అరతి
౮౫౬. తత్థ కతమా అరతి? పన్తేసు వా సేనాసనేసు అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేసు వా అధికుసలేసు ధమ్మేసు అరతి అరతితా అనభిరతి అనభిరమణా ఉక్కణ్ఠితా పరితస్సితా – అయం వుచ్చతి ‘‘అరతి’’.
(౪౦) తన్దీ
౮౫౭. తత్థ కతమా తన్దీ? యా తన్దీ తన్దియనా తన్దిమనకతా ఆలస్యం ఆలస్యాయనా ఆలస్యాయితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘తన్దీ’’.
(౪౧) విజమ్భితా
౮౫౮. తత్థ కతమా విజమ్భితా? యా కాయస్స జమ్భనా విజమ్భనా ఆనమనా వినమనా సన్నమనా పణమనా బ్యాధియకం – అయం వుచ్చతి ‘‘విజమ్భితా’’.
(౪౨) భత్తసమ్మదో
౮౫౯. తత్థ కతమో భత్తసమ్మదో? యా భుత్తావిస్స భత్తముచ్ఛా భత్తకిలమథో భత్తపరిళాహో కాయదుట్ఠుల్లం – అయం వుచ్చతి ‘‘భత్తసమ్మదో’’.
(౪౩) చేతసో చ లీనత్తం
౮౬౦. తత్థ కతమం చేతసో చ లీనత్తం? యా చిత్తస్స అకల్యతా అకమ్మఞ్ఞతా ఓలీయనా సల్లీయనా లీనం లీయనా లీయితత్తం థినం థీయనా థీయితత్తం చిత్తస్స – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చేతసో చ లీనత్తం’’.
(౪౪) కుహనా
౮౬౧. తత్థ కతమా కుహనా? లాభసక్కారసిలోకసన్నిస్సితస్స పాపిచ్ఛస్స ఇచ్ఛాపకతస్స పచ్చయపటిసేవనసఙ్ఖాతేన [పచ్చయపటిసేధనసఙ్ఖాతేన (సీ.)] వా సామన్తజప్పితేన వా ఇరియాపథస్స వా అఠపనా [ఆఠపనా (క.)] ఠపనా సణ్ఠపనా భాకుటితా భాకుటియం కుహనా కుహాయనా కుహితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘కుహనా’’.
(౪౫) లపనా
౮౬౨. తత్థ కతమా లపనా? లాభసక్కారసిలోకసన్నిస్సితస్స పాపిచ్ఛస్స ఇచ్ఛాపకతస్స యా పరేసం ఆలపనా లపనా సల్లపనా ఉల్లపనా సముల్లపనా ఉన్నహనా సమున్నహనా ఉక్కాచనా సముక్కాచనా అనుప్పియభాణితా చాటుకమ్యతా ముగ్గసూప్యతా పారిభటయతా – అయం వుచ్చతి ‘‘లపనా’’.
(౪౬) నేమిత్తికతా
౮౬౩. తత్థ కతమా నేమిత్తికతా? లాభసక్కారసిలోకసన్నిస్సితస్స పాపిచ్ఛస్స ఇచ్ఛాపకతస్స యం పరేసం నిమిత్తం నిమిత్తకమ్మం ఓభాసో ఓభాసకమ్మం సామన్తజప్పా పరికథా – అయం వుచ్చతి ‘‘నేమిత్తికతా’’.
(౪౭) నిప్పేసికతా
౮౬౪. తత్థ కతమా నిప్పేసికతా? లాభసక్కారసిలోకసన్నిస్సితస్స పాపిచ్ఛస్స ఇచ్ఛాపకతస్స యా పరేసం అక్కోసనా వమ్భనా గరహణా ఉక్ఖేపనా సముక్ఖేపనా ఖిపనా సఙ్ఖిపనా పాపనా సమ్పాపనా అవణ్ణహారికా పరపిట్ఠిమంసికతా – అయం వుచ్చతి ‘‘నిప్పేసికతా’’.
(౪౮) లాభేన లాభం నిజిగీసనతా
౮౬౫. తత్థ కతమా లాభేన లాభం నిజిగీసనతా? లాభసక్కారసిలోకసన్నిస్సితో పాపిచ్ఛో ఇచ్ఛాపకతో ఇతో లద్ధం ఆమిసం అముత్ర హరతి అముత్ర వా లద్ధం ఆమిసం ఇధ ఆహరతి, యా ఏవరూపా ఆమిసస్స ఏట్ఠి గవేట్ఠి పరియేట్ఠి ఏసనా గవేసనా పరియేసనా – అయం వుచ్చతి ‘‘లాభేన లాభం నిజిగీసనతా’’.
(౪౯) సేయ్యోహమస్మీతి మానో
౮౬౬. తత్థ కతమో సేయ్యోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన [విజ్జట్ఠానేన (స్యా.)] వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా మానం జప్పేతి, యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘సేయ్యోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౦) సదిసోహమస్మీతి మానో
౮౬౭. తత్థ కతమో సదిసోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా మానం జప్పేతి, యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘సదిసోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౧) హీనోహమస్మీతి మానో
౮౬౮. తత్థ కతమో హీనోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా ఓమానం జప్పేతి, యో ఏవరూపో ఓమానో ఓమఞ్ఞనా ఓమఞ్ఞితత్తం హీళనా ఓహీళనా ఓహీళితత్తం అత్తుఞ్ఞా అత్తవఞ్ఞా అత్తపరిభవో – అయం వుచ్చతి ‘‘హీనోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౨) సేయ్యస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో
౮౬౯. తత్థ కతమో సేయ్యస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో సేయ్యో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి సేయ్యం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ మానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘సేయ్యస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౩) సేయ్యస్స సదిసోహమస్మీతి మానో
౮౭౦. తత్థ కతమో సేయ్యస్స సదిసోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో సేయ్యో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి సదిసం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ మానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘సేయ్యస్స సదిసోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౪) సేయ్యస్స హీనోహమస్మీతి మానో
౮౭౧. తత్థ కతమో సేయ్యస్స హీనోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో సేయ్యో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి హీనం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ ఓమానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో ఓమానో ఓమఞ్ఞనా ఓమఞ్ఞితత్తం హీళనా ఓహీళనా ఓహీళితత్తం అత్తుఞ్ఞా అత్తవఞ్ఞా అత్తపరిభవో – అయం వుచ్చతి ‘‘సేయ్యస్స హీనోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౫) సదిసస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో
౮౭౨. తత్థ కతమో సదిసస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో సదిసో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి సేయ్యం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ మానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం…పే… కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘సదిసస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౬) సదిసస్స సదిసోహమస్మీతి మానో
౮౭౩. తత్థ కతమో సదిసస్స సదిసోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో సదిసో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి సదిసం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ మానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘సదిసస్స సదిసోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౭) సదిసస్స హీనోహమస్మీతి మానో
౮౭౪. తత్థ కతమో సదిసస్స హీనోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో సదిసో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి హీనం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ ఓమానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో ఓమానో ఓమఞ్ఞనా ఓమఞ్ఞితత్తం హీళనా ఓహీళనా ఓహీళితత్తం అత్తుఞ్ఞా అత్తవఞ్ఞా అత్తపరిభవో – అయం వుచ్చతి ‘‘సదిసస్స హీనోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౮) హీనస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో
౮౭౫. తత్థ కతమో హీనస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో హీనో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి సేయ్యం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ మానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘హీనస్స సేయ్యోహమస్మీతి మానో’’.
(౫౯) హీనస్స సదిసోహమస్మీతి మానో
౮౭౬. తత్థ కతమో హీనస్స సదిసోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో హీనో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి సదిసం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ మానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘హీనస్స సదిసోహమస్మీతి మానో’’.
(౬౦) హీనస్స హీనోహమస్మీతి మానో
౮౭౭. తత్థ కతమో హీనస్స హీనోహమస్మీతి మానో? ఇధేకచ్చో హీనో హోతి జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి సదిసం అత్తానం దహతి; సో తం నిస్సాయ ఓమానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో ఓమానో ఓమఞ్ఞనా ఓమఞ్ఞితత్తం హీళనా ఓహీళనా ఓహీళితత్తం అత్తుఞ్ఞా అత్తవఞ్ఞా అత్తపరిభవో – అయం వుచ్చతి ‘‘హీనస్స హీనోహమస్మీతి మానో’’.
(౬౧) మానో
౮౭౮. తత్థ కతమో మానో? యో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘మానో’’.
(౬౨) అతిమానో
౮౭౯. తత్థ కతమో అతిమానో? ఇధేకచ్చో జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పరేహి అత్తానం అతిమఞ్ఞతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘అతిమానో’’.
(౬౩) మానాతిమానో
౮౮౦. తత్థ కతమో మానాతిమానో? ఇధేకచ్చో జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా…పే… అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా పుబ్బకాలం పరేహి సదిసం అత్తానం దహతి, అపరకాలం అత్తానం సేయ్యం దహతి. యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘మానాతిమానో’’.
(౬౪) ఓమానో
౮౮౧. తత్థ కతమో ఓమానో? ఇధేకచ్చో జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా ఓమానం జప్పేతి. యో ఏవరూపో ఓమానో ఓమఞ్ఞనా ఓమఞ్ఞితత్తం హీళనా ఓహీళనా ఓహీళితత్తం అత్తుఞ్ఞా అత్తవఞ్ఞా అత్తపరిభవో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఓమానో’’.
(౬౫) అధిమానో
౮౮౨. తత్థ కతమో అధిమానో? అప్పత్తే పత్తసఞ్ఞితా, అకతే కతసఞ్ఞితా, అనధిగతే అధిగతసఞ్ఞితా, అసచ్ఛికతే సచ్ఛికతసఞ్ఞితా, యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘అధిమానో’’.
(౬౬) అస్మిమానో
౮౮౩. తత్థ కతమో అస్మిమానో? రూపం అస్మీతి మానో, అస్మీతి ఛన్దో, అస్మీతి అనుసయో, వేదనా…పే… సఞ్ఞా…పే… సఙ్ఖారా…పే… విఞ్ఞాణం అస్మీతి మానో, అస్మీతి ఛన్దో, అస్మీతి అనుసయో, యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘అస్మిమానో’’.
(౬౭) మిచ్ఛామానో
౮౮౪. తత్థ కతమో మిచ్ఛామానో? ఇధేకచ్చో పాపకేన వా కమ్మాయతనేన పాపకేన వా సిప్పాయతనేన పాపకేన వా విజ్జాట్ఠానేన పాపకేన వా సుతేన పాపకేన వా పటిభానేన పాపకేన వా సీలేన పాపకేన వా వతేన పాపకేన వా సీలబ్బతేన పాపికాయ వా దిట్ఠియా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా మానం జప్పేతి, యో ఏవరూపో మానో మఞ్ఞనా మఞ్ఞితత్తం ఉన్నతి ఉన్నామో ధజో సమ్పగ్గాహో కేతుకమ్యతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘మిచ్ఛామానో’’.
(౬౮) ఞాతివితక్కో
౮౮౫. తత్థ కతమో ఞాతివితక్కో? ఞాతకే ఆరబ్భ గేహసితో తక్కో వితక్కో మిచ్ఛాసఙ్కప్పో – అయం వుచ్చతి ‘‘ఞాతివితక్కో’’.
(౬౯) జనపదవితక్కో
౮౮౬. తత్థ కతమో జనపదవితక్కో? జనపదం ఆరబ్భ గేహసితో తక్కో వితక్కో మిచ్ఛాసఙ్కప్పో – అయం వుచ్చతి ‘‘జనపదవితక్కో’’.
(౭౦) అమరవితక్కో
౮౮౭. తత్థ కతమో అమరవితక్కో? దుక్కరకారితాపటిసంయుత్తో వా దిట్ఠిగతపటిసంయుత్తో వా గేహసితో తక్కో వితక్కో మిచ్ఛాసఙ్కప్పో – అయం వుచ్చతి ‘‘అమరవితక్కో’’.
(౭౧) పరానుద్దయతాపటిసంయుత్తో వితక్కో
౮౮౮. తత్థ కతమో పరానుద్దయతాపటిసంయుత్తో వితక్కో? ఇధేకచ్చో గిహీహి సంసట్ఠో విహరతి సహనన్దీ సహసోకీ, సుఖితేసు సుఖితో, దుక్ఖితేసు దుక్ఖితో, ఉప్పన్నేసు కిచ్చకరణీయేసు అత్తనా వా యోగం ఆపజ్జతి. యో తత్థ గేహసితో తక్కో వితక్కో మిచ్ఛాసఙ్కప్పో – అయం వుచ్చతి ‘‘పరానుద్దయతాపటిసంయుత్తో వితక్కో’’.
(౭౨) లాభాదిపటిసంయుత్తో వితక్కో
౮౮౯. తత్థ కతమో లాభసక్కారసిలోకపటిసంయుత్తో వితక్కో? లాభసక్కారసిలోకం ఆరబ్భ గేహసితో తక్కో వితక్కో మిచ్ఛాసఙ్కప్పో – అయం వుచ్చతి ‘‘లాభసక్కారసిలోకపటిసంయుత్తో వితక్కో’’.
(౭౩) అనవఞ్ఞత్తిపటిసంయుత్తో వితక్కో
౮౯౦. తత్థ కతమో అనవఞ్ఞత్తిపటిసంయుత్తో వితక్కో? ఇధేకచ్చో జాతియా వా గోత్తేన వా కోలపుత్తియేన వా వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా ధనేన వా అజ్ఝేనేన వా కమ్మాయతనేన వా సిప్పాయతనేన వా విజ్జాట్ఠానేన వా సుతేన వా పటిభానేన వా అఞ్ఞతరఞ్ఞతరేన వత్థునా మా మం పరే అవజానింసూతి. యో తత్థ గేహసితో తక్కో వితక్కో మిచ్ఛాసఙ్కప్పో – అయం వుచ్చతి ‘‘అనవఞ్ఞత్తిపటిసంయుత్తో వితక్కో’’.
ఏకకం.
౨. దుకనిద్దేసో
(౧) కోధో చ ఉపనాహో చ
౮౯౧. (క) తత్థ కతమో కోధో? యో కోధో కుజ్ఝనా కుజ్ఝితత్తం దోసో దుస్సనా దుస్సితత్తం బ్యాపత్తి బ్యాపజ్జనా బ్యాపజ్జితత్తం విరోధో పటివిరోధో చణ్డిక్కం అసురోపో అనత్తమనతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘కోధో’’.
(ఖ) తత్థ కతమో ఉపనాహో? పుబ్బకాలం కోధో, అపరకాలం ఉపనాహో. యో ఏవరూపో ఉపనాహో ఉపనయ్హనా ఉపనయ్హితత్తం అట్ఠపనా ఠపనా సణ్ఠపనా అనుసంసన్దనా అనుప్పబన్ధనా దళ్హీకమ్మం కోధస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపనాహో’’.
(౨) మక్ఖో చ పళాసో చ
౮౯౨. (క) తత్థ కతమో మక్ఖో? యో మక్ఖో మక్ఖాయనా మక్ఖాయితత్తం [మక్ఖియనా మక్ఖియితత్తం (సీ. క.)] నిట్ఠురియం నిట్ఠురియకమ్మం – అయం వుచ్చతి ‘‘మక్ఖో’’.
(ఖ) తత్థ కతమో పళాసో? యో పళాసో పళాసాయనా [పలాసాయనా పలాసాయితత్తం (స్యా.)] పళాసాహారో వివాదట్ఠానం యుగగ్గాహో అప్పటినిస్సగ్గో – అయం వుచ్చతి ‘‘పళాసో’’.
(౩) ఇస్సా చ మచ్ఛరియఞ్చ
౮౯౩. (క) తత్థ కతమా ఇస్సా? యా పరలాభసక్కారగరుకారమాననవన్దనపూజనాసు ఇస్సా ఇస్సాయనా ఇస్సాయితత్తం ఉసూయా ఉసూయనా ఉసూయితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘ఇస్సా’’.
(ఖ) తత్థ కతమం మచ్ఛరియం? పఞ్చ మచ్ఛరియాని – ఆవాసమచ్ఛరియం, కులమచ్ఛరియం, లాభమచ్ఛరియం, వణ్ణమచ్ఛరియం, ధమ్మమచ్ఛరియం. యం ఏవరూపం మచ్ఛేరం మచ్ఛరాయనా మచ్ఛరాయితత్తం వేవిచ్ఛం కదరియం కటుకఞ్చుకతా అగ్గహితత్తం [పగ్గహితత్తం (సీ. క.) ధ. స. ౧౧౨౭] చిత్తస్స – ఇదం వుచ్చతి ‘‘మచ్ఛరియం’’.
(౪) మాయా చ సాఠేయ్యఞ్చ
౮౯౪. (క) తత్థ కతమా మాయా? ఇధేకచ్చో కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా తస్స పటిచ్ఛాదనహేతుం పాపికం ఇచ్ఛం పణిదహతి. ‘‘మా మం జఞ్ఞా’’తి ఇచ్ఛతి. ‘‘మా మం జఞ్ఞా’’తి సఙ్కప్పేతి. ‘‘మా మం జఞ్ఞా’’తి వాచం భాసతి. ‘‘మా మం జఞ్ఞా’’తి కాయేన పరక్కమతి. యా ఏవరూపా మాయా మాయావితా అచ్చాసరా వఞ్చనా నికతి వికిరణా పరిహరణా గూహనా పరిగూహనా ఛాదనా పటిచ్ఛాదనా అనుత్తానీకమ్మం అనావికమ్మం వోచ్ఛాదనా పాపకిరియా – అయం వుచ్చతి ‘‘మాయా’’.
(ఖ) తత్థ కతమం సాఠేయ్యం? ఇధేకచ్చో సఠో హోతి పరిసఠో. యం తత్థ సఠం సఠతా సాఠేయ్యం కక్కరతా కక్కరియం [కక్ఖళతా కక్ఖళియం (స్యా.)] పరిక్ఖత్తతా పారిక్ఖత్తియం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సాఠేయ్యం’’.
(౫) అవిజ్జా చ భవతణ్హా చ
౮౯౫. (క) తత్థ కతమా అవిజ్జా? యం అఞ్ఞాణం అదస్సనం…పే… అవిజ్జాలఙ్గీ మోహో అకుసలమూలం – అయం వుచ్చతి ‘‘అవిజ్జా’’.
(ఖ) తత్థ కతమా భవతణ్హా? యో భవేసు భవచ్ఛన్దో భవరాగో భవనన్దీ భవతణ్హా భవసినేహో భవపరిళాహో భవముచ్ఛా భవజ్ఝోసానం – అయం వుచ్చతి ‘‘భవతణ్హా’’.
(౬) భవదిట్ఠి చ విభవదిట్ఠి చ
౮౯౬. (క) తత్థ కతమా భవదిట్ఠి? ‘‘భవిస్సతి అత్తా చ లోకో చా’’తి – యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి ‘‘భవదిట్ఠి’’.
(ఖ) తత్థ కతమా విభవదిట్ఠి? ‘‘న భవిస్సతి అత్తా చ లోకో చా’’తి – యా ఏవరూపా దిట్ఠి దిట్ఠిగతం…పే… విపరియాసగ్గాహో – అయం వుచ్చతి విభవదిట్ఠి.