౬. ఛక్కనిద్దేసో

(౧) ఛ వివాదమూలాని

౯౪౪. తత్థ కతమాని ఛ వివాదమూలాని? కోధో, మక్ఖో, ఇస్సా, సాఠేయ్యం, పాపిచ్ఛతా, సన్దిట్ఠిపరామాసితా – ఇమాని ఛ వివాదమూలాని.

(౨) ఛ ఛన్దరాగా

తత్థ కతమే ఛ ఛన్దరాగా? ఛన్దరాగా గేహసితా ధమ్మా. మనాపియేసు రూపేసు గేహసితో రాగో సారాగో చిత్తస్స సారాగో, మనాపియేసు సద్దేసు…పే… మనాపియేసు గన్ధేసు…పే… మనాపియేసు రసేసు…పే… మనాపియేసు ఫోట్ఠబ్బేసు…పే… మనాపియేసు ధమ్మేసు గేహసితో రాగో సారాగో చిత్తస్స సారాగో – ఇమే ఛ ఛన్దరాగా.

(౩) ఛ విరోధవత్థూని

తత్థ కతమాని ఛ విరోధవత్థూని? అమనాపియేసు రూపేసు చిత్తస్స ఆఘాతో పటిఘాతో చణ్డిక్కం అసురోపో అనత్తమనతా చిత్తస్స, అమనాపియేసు సద్దేసు…పే… అమనాపియేసు గన్ధేసు…పే… అమనాపియేసు రసేసు…పే… అమనాపియేసు ఫోట్ఠబ్బేసు…పే… అమనాపియేసు ధమ్మేసు చిత్తస్స ఆఘాతో పటిఘాతో చణ్డిక్కం అసురోపో అనత్తమనతా చిత్తస్స – ఇమాని ఛ విరోధవత్థూని.

(౪) ఛ తణ్హాకాయా

తత్థ కతమే ఛ తణ్హాకాయా? రూపతణ్హా, సద్దతణ్హా, గన్ధతణ్హా, రసతణ్హా, ఫోట్ఠబ్బతణ్హా, ధమ్మతణ్హా – ఇమే ఛ తణ్హాకాయా.

(౫) ఛ అగారవా

౯౪౫. తత్థ కతమే ఛ అగారవా? సత్థరి అగారవో విహరతి అప్పతిస్సో, ధమ్మే అగారవో విహరతి అప్పతిస్సో, సఙ్ఘే అగారవో విహరతి అప్పతిస్సో, సిక్ఖాయ అగారవో విహరతి అప్పతిస్సో, అప్పమాదే అగారవో విహరతి అప్పతిస్సో, పటిసన్థారే అగారవో విహరతి అప్పతిస్సో – ఇమే ఛ అగారవా.

(౬) ఛ పరిహానియా ధమ్మా

తత్థ కతమే ఛ పరిహానియా ధమ్మా? కమ్మారామతా, భస్సారామతా, నిద్దారామతా, సఙ్గణికారామతా, సంసగ్గారామతా, పపఞ్చారామతా – ఇమే ఛ పరిహానియా ధమ్మా.

(౭) అపరేపి ఛ పరిహానియా ధమ్మా

౯౪౬. తత్థ కతమే అపరేపి ఛ పరిహానియా ధమ్మా? కమ్మారామతా, భస్సారామతా, నిద్దారామతా, సఙ్గణికారామతా, దోవచస్సతా, పాపమిత్తతా – ఇమే ఛ పరిహానియా ధమ్మా.

(౮) ఛ సోమనస్సుపవిచారా

తత్థ కతమే ఛ సోమనస్సుపవిచారా? చక్ఖునా రూపం దిస్వా సోమనస్సట్ఠానియం రూపం ఉపవిచరతి, సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా…పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా…పే… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ సోమనస్సట్ఠానియం ధమ్మం ఉపవిచరతి – ఇమే ఛ సోమనస్సుపవిచారా.

(౯) ఛ దోమనస్సుపవిచారా

తత్థ కతమే ఛ దోమనస్సుపవిచారా? చక్ఖునా రూపం దిస్వా దోమనస్సట్ఠానియం రూపం ఉపవిచరతి, సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా…పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా …పే… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ దోమనస్సట్ఠానియం ధమ్మం ఉపవిచరతి – ఇమే ఛ దోమనస్సుపవిచారా.

(౧౦) ఛ ఉపేక్ఖుపవిచారా

తత్థ కతమే ఛ ఉపేక్ఖుపవిచారా? చక్ఖునా రూపం దిస్వా ఉపేక్ఖాట్ఠానియం రూపం ఉపవిచరతి, సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా…పే… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా…పే… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా…పే… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ ఉపేక్ఖాట్ఠానియం ధమ్మం ఉపవిచరతి – ఇమే ఛ ఉపేక్ఖుపవిచారా.

(౧౧) ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని

౯౪౭. తత్థ కతమాని ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని? మనాపియేసు రూపేసు గేహసితం చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా, మనాపియేసు సద్దేసు…పే… మనాపియేసు గన్ధేసు…పే… మనాపియేసు రసేసు…పే… మనాపియేసు ఫోట్ఠబ్బేసు…పే… మనాపియేసు ధమ్మేసు గేహసితం చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – ఇమాని ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని.

(౧౨) ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని

తత్థ కతమాని ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని? అమనాపియేసు రూపేసు గేహసితం చేతసికం అసాతం చేతసికం దుక్ఖం చేతోసమ్ఫస్సజం అసాతం దుక్ఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అసాతా దుక్ఖా వేదనా, అమనాపియేసు సద్దేసు…పే… అమనాపియేసు గన్ధేసు…పే… అమనాపియేసు రసేసు…పే… అమనాపియేసు ఫోట్ఠబ్బేసు…పే… అమనాపియేసు ధమ్మేసు గేహసితం చేతసికం అసాతం చేతసికం దుక్ఖం చేతోసమ్ఫస్సజం అసాతం దుక్ఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అసాతా దుక్ఖా వేదనా – ఇమాని ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని.

(౧౩) ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా

తత్థ కతమా ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా? ఉపేక్ఖాట్ఠానియేసు రూపేసు గేహసితం చేతసికం నేవ సాతం నాసాతం చేతోసమ్ఫస్సజం అదుక్ఖమసుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా, ఉపేక్ఖాట్ఠానియేసు సద్దేసు…పే… ఉపేక్ఖాట్ఠానియేసు గన్ధేసు…పే… ఉపేక్ఖాట్ఠానియేసు రసేసు…పే… ఉపేక్ఖాట్ఠానియేసు ఫోట్ఠబ్బేసు…పే… ఉపేక్ఖాట్ఠానియేసు ధమ్మేసు గేహసితం చేతసికం నేవ సాతం నాసాతం చేతోసమ్ఫస్సజం అదుక్ఖమసుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – ఇమా ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా.

(౧౪) ఛ దిట్ఠియో

౯౪౮. తత్థ కతమా ఛ దిట్ఠియో? ‘‘అత్థి మే అత్తా’’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి, ‘‘నత్థి మే అత్తా’’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి, ‘‘అత్తనా వా అత్తానం సఞ్జానామీ’’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి, ‘‘అత్తనా వా అనత్తానం సఞ్జానామీ’’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి, ‘‘అనత్తనా వా అత్తానం సఞ్జానామీ’’తి వా అస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; అథ వా పనస్స ఏవందిట్ఠి హోతి – ‘‘సో మే అయం అత్తా వదో వేదేయ్యో తత్ర తత్ర దీఘరత్తం కల్యాణపాపకానం కమ్మానం విపాకం పచ్చనుభోతి. న సో జాతో నాహోసి, న సో జాతో న భవిస్సతి, నిచ్చో ధువో సస్సతో అవిపరిణామధమ్మో’’తి వా పనస్స సచ్చతో థేతతో దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. ఇమా ఛ దిట్ఠియో.

ఛక్కం.