(౧) తీణి అకుసలమూలాని

౯౦౯. తత్థ కతమాని తీణి అకుసలమూలాని? లోభో, దోసో, మోహో.

(క) తత్థ కతమో లోభో? యో రాగో సారాగో అనునయో అనురోధో నన్దీ నన్దిరాగో చిత్తస్స సారాగో ఇచ్ఛా ముచ్ఛా అజ్ఝోసానం గేధో పరిగేధో సఙ్గో పఙ్కో ఏజా మాయా జనికా సఞ్జననీ సిబ్బినీ జాలినీ సరితా విసత్తికా సోతం విసటా [విసదా (సీ. క.) ధ. స. ౧౧౪౧] ఆయూహనీ [ఆయూహినీ (క.)] దుతియా పణిధి భవనేత్తి వనం వనథో సన్థవో [సన్ధవో (క.)] సినేహో అపేక్ఖా పటిబన్ధు ఆసా ఆసీసనా ఆసీసితత్తం [ఆసింసనా ఆసింసితత్తం (సీ. స్యా.)] రూపాసా సద్దాసా గన్ధాసా రసాసా ఫోట్ఠబ్బాసా లాభాసా ధనాసా పుత్తాసా జీవితాసా జప్పా అభిజప్పా జప్పనా జప్పితత్తం లోలుప్పం లోలుప్పాయనా లోలుప్పాయితత్తం పుచ్ఛఞ్జికతా సాధుకమ్యతా అధమ్మరాగో విసమలోభో నికన్తి నికామనా పత్థనా పిహనా సమ్పత్థనా కామతణ్హా భవతణ్హా విభవతణ్హా రూపతణ్హా అరూపతణ్హా నిరోధతణ్హా సద్దతణ్హా రూపతణ్హా గన్ధతణ్హా రసతణ్హా ఫోట్ఠబ్బతణ్హా ధమ్మతణ్హా ఓఘో యోగో గన్థో ఉపాదానం ఆవరణం నీవరణం ఛదనం బన్ధనం ఉపక్కిలేసో అనుసయో పరియుట్ఠానం లతా వేవిచ్ఛం దుక్ఖమూలం దుక్ఖనిదానం దుక్ఖప్పభవో మారపాసో మారబళిసం మారవిసయో తణ్హానదీ తణ్హాజాలం తణ్హాగద్దులం తణ్హాసముద్దో అభిజ్ఝా లోభో అకుసలమూలం – అయం వుచ్చతి ‘‘లోభో’’.

(ఖ) తత్థ కతమో దోసో? ‘‘అనత్థం మే అచరీ’’తి ఆఘాతో జాయతి, ‘‘అనత్థం మే చరతీ’’తి ఆఘాతో జాయతి, ‘‘అనత్థం మే చరిస్సతీ’’తి ఆఘాతో జాయతి, ‘‘పియస్స మే మనాపస్స అనత్థం అచరి’’…పే… అనత్థం చరతి…పే… ‘‘అనత్థం చరిస్సతీ’’తి ఆఘాతో జాయతి, ‘‘అప్పియస్స మే అమనాపస్స అత్థం అచరి’’…పే… అత్థం చరతి…పే… ‘‘అత్థం చరిస్సతీ’’తి ఆఘాతో జాయతి, అట్ఠానే వా పన ఆఘాతో జాయతి. యో ఏవరూపో చిత్తస్స ఆఘాతో పటిఘాతో పటిఘం పటివిరోధో కోపో పకోపో సమ్పకోపో దోసో పదోసో సమ్పదోసో చిత్తస్స బ్యాపత్తి మనోపదోసో కోధో కుజ్ఝనా కుజ్ఝితత్తం దోసో దుస్సనా దుస్సితత్తం బ్యాపత్తి బ్యాపజ్జనా బ్యాపజ్జితత్తం విరోధో పటివిరోధో చణ్డిక్కం అసురోపో అనత్తమనతా చిత్తస్స – అయం వుచ్చతి ‘‘దోసో’’.

(గ) తత్థ కతమో మోహో? దుక్ఖే అఞ్ఞాణం, దుక్ఖసముదయే అఞ్ఞాణం, దుక్ఖనిరోధే అఞ్ఞాణం, దుక్ఖనిరోధగామినియా పటిపదాయ అఞ్ఞాణం, పుబ్బన్తే అఞ్ఞాణం, అపరన్తే అఞ్ఞాణం, పుబ్బన్తాపరన్తే అఞ్ఞాణం, ఇదప్పచ్చయతా పటిచ్చసముప్పన్నేసు ధమ్మేసు అఞ్ఞాణం, యం ఏవరూపం అఞ్ఞాణం అదస్సనం…పే… అవిజ్జాలఙ్గీ మోహో అకుసలమూలం – అయం వుచ్చతి ‘‘మోహో’’. ఇమాని తీణి అకుసలమూలాని.