౩. తికనిద్దేసో
౭౬౮. (౧. క) తత్థ కతమా చిన్తామయా పఞ్ఞా?
యోగవిహితేసు వా కమ్మాయతనేసు యోగవిహితేసు వా సిప్పాయతనేసు యోగవిహితేసు వా విజ్జాట్ఠానేసు కమ్మస్సకతం వా సచ్చానులోమికం వా రూపం అనిచ్చన్తి వా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం అనిచ్చన్తి వా, యం ఏవరూపిం అనులోమికం ఖన్తిం దిట్ఠిం రుచిం ముదిం పేక్ఖం ధమ్మనిజ్ఝానక్ఖన్తిం పరతో అస్సుత్వా పటిలభతి – అయం వుచ్చతి ‘‘చిన్తామయా పఞ్ఞా’’.
(ఖ) తత్థ కతమా సుతమయా పఞ్ఞా? యోగవిహితేసు వా కమ్మాయతనేసు యోగవిహితేసు వా సిప్పాయతనేసు యోగవిహితేసు వా విజ్జాట్ఠానేసు కమ్మస్సకతం వా సచ్చానులోమికం వా రూపం అనిచ్చన్తి వా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం అనిచ్చన్తి వా, యం ఏవరూపిం అనులోమికం ఖన్తిం దిట్ఠిం రుచిం ముదిం పేక్ఖం ధమ్మనిజ్ఝానక్ఖన్తిం పరతో సుత్వా పటిలభతి – అయం వుచ్చతి ‘‘సుతమయా పఞ్ఞా’’.
(గ) సబ్బాపి సమాపన్నస్స పఞ్ఞా భావనామయా పఞ్ఞా.
౭౬౯. (౨. క) తత్థ కతమా దానమయా పఞ్ఞా? దానం ఆరబ్భ దానాధిగచ్ఛ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘దానమయా పఞ్ఞా’’.
(ఖ) తత్థ కతమా సీలమయా పఞ్ఞా? సీలం ఆరబ్భ సీలాధిగచ్ఛ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘సీలమయా పఞ్ఞా’’.
(గ) సబ్బాపి సమాపన్నస్స పఞ్ఞా భావనామయా పఞ్ఞా.
౭౭౦. (౩. క) తత్థ కతమా అధిసీలే పఞ్ఞా? పాతిమోక్ఖసంవరం సంవరన్తస్స యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘అధిసీలే పఞ్ఞా’’.
(ఖ) తత్థ కతమా అధిచిత్తే పఞ్ఞా? రూపావచరారూపావచరసమాపత్తిం సమాపజ్జన్తస్స యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘అధిచిత్తే పఞ్ఞా’’.
(గ) తత్థ కతమా అధిపఞ్ఞాయ పఞ్ఞా? చతూసు మగ్గేసు చతూసు ఫలేసు పఞ్ఞా – అయం వుచ్చతి ‘‘అధిపఞ్ఞాయ పఞ్ఞా’’.
౭౭౧. (౪. క) తత్థ కతమం ఆయకోసల్లం? ‘‘ఇమే ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నా చేవ అకుసలా ధమ్మా న ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నా చ అకుసలా ధమ్మా పహీయన్తి. ఇమే వా పనిమే ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నా చేవ కుసలా ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నా చ కుసలా ధమ్మా భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా సంవత్తన్తీ’’తి – యా తత్థ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం వుచ్చతి ‘‘ఆయకోసల్లం’’.
(ఖ) తత్థ కతమం అపాయకోసల్లం? ‘‘ఇమే ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నా చేవ కుసలా ధమ్మా న ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నా చ కుసలా ధమ్మా నిరుజ్ఝన్తి. ఇమే వా పనిమే ధమ్మే మనసికరోతో అనుప్పన్నా చేవ అకుసలా ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి, ఉప్పన్నా చ అకుసలా ధమ్మా భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ సంవత్తన్తీ’’తి – యా తత్థ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం వుచ్చతి ‘‘అపాయకోసల్లం’’.
(గ) సబ్బాపి తత్రుపాయా పఞ్ఞా ఉపాయకోసల్లం.
౭౭౨. (౫. క) చతూసు భూమీసు విపాకే పఞ్ఞా విపాకా పఞ్ఞా.
(ఖ) చతూసు భూమీసు కుసలే పఞ్ఞా విపాకధమ్మధమ్మా పఞ్ఞా.
(గ) తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతే పఞ్ఞా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా పఞ్ఞా.
౭౭౩. (౬. క) తీసు భూమీసు విపాకే పఞ్ఞా ఉపాదిన్నుపాదానియా పఞ్ఞా.
(ఖ) తీసు భూమీసు కుసలే తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతే పఞ్ఞా అనుపాదిన్నుపాదానియా పఞ్ఞా.
(గ) చతూసు మగ్గేసు చతూసు ఫలేసు పఞ్ఞా అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా పఞ్ఞా.
౭౭౪. (౭. క) వితక్కవిచారసమ్పయుత్తా పఞ్ఞా సవితక్కసవిచారా పఞ్ఞా.
(ఖ) వితక్కవిప్పయుత్తా విచారసమ్పయుత్తా పఞ్ఞా అవితక్కవిచారమత్తా పఞ్ఞా.
(గ) వితక్కవిచారవిప్పయుత్తా పఞ్ఞా అవితక్కఅవిచారా పఞ్ఞా.
౭౭౫. (౮. క) పీతిసమ్పయుత్తా పఞ్ఞా పీతిసహగతా పఞ్ఞా.
(ఖ) సుఖసమ్పయుత్తా పఞ్ఞా సుఖసహగతా పఞ్ఞా.
(గ) ఉపేక్ఖాసమ్పయుత్తా పఞ్ఞా ఉపేక్ఖాసహగతా పఞ్ఞా.
౭౭౬. (౯. క) తీసు భూమీసు కుసలే పఞ్ఞా ఆచయగామినీ పఞ్ఞా.
(ఖ) చతూసు మగ్గేసు పఞ్ఞా అపచయగామినీ పఞ్ఞా.
(గ) చతూసు భూమీసు విపాకే తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతే పఞ్ఞా నేవాచయగామినాపచయగామినీ పఞ్ఞా.
౭౭౭. (౧౦. క) చతూసు మగ్గేసు తీసు ఫలేసు పఞ్ఞా సేక్ఖా పఞ్ఞా.
(ఖ) ఉపరిట్ఠిమా [ఉపరిట్ఠిమే (స్యా.), ఉపరిట్ఠిమం (క.)] అరహత్తఫలే పఞ్ఞా అసేక్ఖా పఞ్ఞా.
(గ) తీసు భూమీసు కుసలే తీసు భూమీసు విపాకే తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతే పఞ్ఞా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా పఞ్ఞా.
౭౭౮. (౧౧. క) కామావచరకుసలాబ్యాకతే పఞ్ఞా పరిత్తా పఞ్ఞా.
(ఖ) రూపావచరారూపావచరకుసలాబ్యాకతే పఞ్ఞా మహగ్గతా పఞ్ఞా.
(గ) చతూసు మగ్గేసు చతూసు ఫలేసు పఞ్ఞా అప్పమాణా పఞ్ఞా.
౭౭౯. (౧౨. క) తత్థ కతమా పరిత్తారమ్మణా పఞ్ఞా? పరిత్తే ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘పరిత్తారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౮౦. (ఖ) తత్థ కతమా మహగ్గతారమ్మణా పఞ్ఞా? మహగ్గతే ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘మహగ్గతారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౮౧. (గ) తత్థ కతమా అప్పమాణారమ్మణా పఞ్ఞా? అప్పమాణే ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘అప్పమాణారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౮౨. (౧౩. క) తత్థ కతమా మగ్గారమ్మణా పఞ్ఞా? అరియమగ్గం ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘మగ్గారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
(ఖ) చతూసు మగ్గేసు పఞ్ఞా మగ్గహేతుకా పఞ్ఞా.
౭౮౩. (గ) తత్థ కతమా మగ్గాధిపతినీ పఞ్ఞా? అరియమగ్గం అధిపతిం కరిత్వా యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘మగ్గాధిపతినీ పఞ్ఞా’’.
౭౮౪. (౧౪) చతూసు భూమీసు విపాకే పఞ్ఞా సియా ఉప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినీ, న వత్తబ్బా అనుప్పన్నాతి. చతూసు భూమీసు కుసలే తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతే పఞ్ఞా సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, న వత్తబ్బా ఉప్పాదినీతి.
౭౮౫. (౧౫) సబ్బావ పఞ్ఞా సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా.
౭౮౬. (౧౬. క) తత్థ కతమా అతీతారమ్మణా పఞ్ఞా? అతీతే ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘అతీతారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౮౭. (ఖ) తత్థ కతమా అనాగతారమ్మణా పఞ్ఞా? అనాగతే ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘అనాగతారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౮౮. (గ) తత్థ కతమా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా పఞ్ఞా? పచ్చుప్పన్నే ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా …పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘పచ్చుప్పన్నారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౮౯. (౧౭) సబ్బావ పఞ్ఞా సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా.
౭౯౦. (౧౮. క) తత్థ కతమా అజ్ఝత్తారమ్మణా పఞ్ఞా? అజ్ఝత్తే ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘అజ్ఝత్తారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౯౧. (ఖ) తత్థ కతమా బహిద్ధారమ్మణా పఞ్ఞా? బహిద్ధాధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘బహిద్ధారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
౭౯౨. (గ) తత్థ కతమా అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా పఞ్ఞా? అజ్ఝత్తబహిద్ధా ధమ్మే ఆరబ్భ యా ఉప్పజ్జతి పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం వుచ్చతి ‘‘అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా పఞ్ఞా’’.
ఏవం తివిధేన ఞాణవత్థు.
తికం.