౮. అట్ఠమవగ్గో

(౭౫) ౩. కామగుణకథా

౫౧౦. పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి? ఆమన్తా. నను అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూ’’తి. నను అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తో రాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దరాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో సఙ్కప్పో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో రాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో సఙ్కప్పరాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తా పీతి తప్పటిసఞ్ఞుత్తం సోమనస్సం తప్పటిసఞ్ఞుత్తం పీతిసోమనస్సన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తం పీతిసోమనస్సం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూ’’తి.

పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి? ఆమన్తా. మనుస్సానం చక్ఖు న కామధాతూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మనుస్సానం సోతం…పే… మనుస్సానం ఘానం…పే… మనుస్సానం జివ్హా…పే… మనుస్సానం కాయో…పే… మనుస్సానం మనో న కామధాతూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

మనుస్సానం మనో న కామధాతూతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘పఞ్చ కామగుణా లోకే, మనోచ్ఛట్ఠా పవేదితా;

ఏత్థ ఛన్దం విరాజేత్వా, ఏవం దుక్ఖా పముచ్చతీ’’తి [సు. ని. ౧౭౩; సం. ని. ౧.౩౦].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘మనుస్సానం మనో న కామధాతూ’’తి.

౫౧౧. పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి? ఆమన్తా. కామగుణా భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామగుణూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామగుణూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణా పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణే సమ్మాసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, పచ్చేకసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, సావకయుగం ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కామధాతు భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. కామగుణా భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామధాతూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి కామగుణూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామధాతూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి కామగుణూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కామధాతుయా సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. కామగుణే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… కామధాతుయా అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. కామగుణే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామధాతు పఞ్చవోకారభవోతి? ఆమన్తా. కామగుణా పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామధాతుయా సమ్మాసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, పచ్చేకసబుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, సావకయుగం ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. కామగుణే సమ్మాసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, పచ్చేకసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, సావకయుగం ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౧౨. న వత్తబ్బం – ‘‘పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూ’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా! కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా, సోతవిఞ్ఞేయ్యా సద్దా…పే… ఘానవిఞ్ఞేయ్యా గన్ధా…పే… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా…పే… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా’’తి. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి.

కామగుణకథా నిట్ఠితా.