౮. అట్ఠమవగ్గో
(౭౩) ౧. ఛగతికథా
౫౦౩. ఛ గతియోతి? ఆమన్తా. నను పఞ్చ గతియో వుత్తా భగవతా – నిరయో, తిరచ్ఛానయోని, పేత్తివిసయో, మనుస్సా, దేవాతి [మ. ని. ౧.౧౫౩]? ఆమన్తా. హఞ్చి పఞ్చ గతియో వుత్తా భగవతా – నిరయో, తిరచ్ఛానయోని, పేత్తివిసయో, మనుస్సా, దేవా; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఛ గతియో’’తి.
ఛ గతియోతి? ఆమన్తా. నను కాలకఞ్చికా [కాలకఞ్జికా (సీ. స్యా. కం.), కాళకఞ్జకా (పీ.)] సురా పేతానం సమానవణ్ణా సమానభోగా సమానాహారా సమానాయుకా పేతేహి సహ ఆవాహవివాహం గచ్ఛన్తీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి కాలకఞ్చికా అసురా పేతానం సమానవణ్ణా సమానభోగా సమానాహారా సమానాయుకా పేతేహి సహ ఆవాహవివాహం గచ్ఛన్తి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఛ గతియో’’తి.
ఛ గతియోతి? ఆమన్తా. నను వేపచిత్తిపరిసా దేవానం సమానవణ్ణా సమానభోగా సమానాహారా సమానాయుకా దేవేహి సహ ఆవాహవివాహం గచ్ఛన్తీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి వేపచిత్తిపరిసా దేవానం సమానవణ్ణా సమానభోగా సమానాహారా సమానాయుకా దేవేహి సహ ఆవాహవివాహం గచ్ఛన్తి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఛ గతియో’’తి.
ఛ గతియోతి? ఆమన్తా. నను వేపచిత్తిపరిసా పుబ్బదేవాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి వేపచిత్తిపరిసా పుబ్బదేవా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఛ గతియో’’తి.
౫౦౪. న వత్తబ్బం – ‘‘ఛ గతియో’’తి? ఆమన్తా. నను అత్థి అసురకాయోతి, ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి అసురకాయో, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఛ గతియో’’తి.
ఛగతికథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౭౪) ౨. అన్తరాభవకథా
౫౦౫. అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. కామభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. రూపభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. అరూపభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. కామభవస్స చ రూపభవస్స చ అన్తరే అత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. రూపభవస్స చ అరూపభవస్స చ అన్తరే అత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కామభవస్స చ రూపభవస్స చ అన్తరే నత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి కామభవస్స చ రూపభవస్స చ అన్తరే నత్థి అన్తరాభవో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి అన్తరాభవో’’తి. రూపభవస్స చ అరూపభవస్స చ అన్తరే నత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి రూపభవస్స చ అరూపభవస్స చ అన్తరే నత్థి అన్తరాభవో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి అన్తరాభవో’’తి.
౫౦౬. అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. పఞ్చమీ సా యోని, ఛట్ఠమీ సా గతి, అట్ఠమీ సా విఞ్ఞాణట్ఠితి, దసమో సో సత్తావాసోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. అన్తరాభవో భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అన్తరాభవూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అన్తరాభవూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అన్తరాభవే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అన్తరాభవే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అన్తరాభవో పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౦౭. అత్థి కామభవో, కామభవో భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవో, అన్తరాభవో భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామభవూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామభవూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామభవే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. అన్తరాభవే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామభవే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. అన్తరాభవే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామభవో పఞ్చవోకారభవోతి? ఆమన్తా. అన్తరాభవో పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి రూపభవో, రూపభవో భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవో, అన్తరాభవో భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపభవూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపభవూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపభవే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. అన్తరాభవే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపభవే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. అన్తరాభవే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపభవో పఞ్చవోకారభవోతి? ఆమన్తా. అన్తరాభవో పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి అరూపభవో, అరూపభవో భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవో, అన్తరాభవో భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అరూపభవూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అరూపభవూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి అన్తరాభవూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపభవే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. అన్తరాభవే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపభవే అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. అన్తరాభవే అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపభవో చతువోకారభవోతి? ఆమన్తా. అన్తరాభవో చతువోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౦౮. అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. సబ్బేసఞ్ఞేవ సత్తానం అత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… సబ్బేసఞ్ఞేవ సత్తానం నత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సబ్బేసఞ్ఞేవ సత్తానం నత్థి అన్తరాభవో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి అన్తరాభవో’’తి.
అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. ఆనన్తరియస్స పుగ్గలస్స అత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఆనన్తరియస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఆనన్తరియస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి అన్తరాభవో’’తి.
న ఆనన్తరియస్స పుగ్గలస్స అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. ఆనన్తరియస్స పుగ్గలస్స అత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఆనన్తరియస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. న ఆనన్తరియస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నిరయూపగస్స పుగ్గలస్స…పే… అసఞ్ఞసత్తూపగస్స పుగ్గలస్స …పే… అరూపూపగస్స పుగ్గలస్స అత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపూపగస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అరూపూపగస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి అన్తరాభవో’’తి.
న అరూపూపగస్స పుగ్గలస్స అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. అరూపూపగస్స పుగ్గలస్స అత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపూపగస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. న అరూపూపగస్స పుగ్గలస్స నత్థి అన్తరాభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౦౯. న వత్తబ్బం అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. నను అన్తరాపరినిబ్బాయీ పుగ్గలో అత్థీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అన్తరాపరినిబ్బాయీ పుగ్గలో అత్థి, తేన వత రే [నో చ వత రే (సీ. క.), నో వత రే (స్యా.)] వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి అన్తరాభవో’’తి.
అన్తరాపరినిబ్బాయీ పుగ్గలో అత్థీతి కత్వా అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ పుగ్గలో అత్థీతి కత్వా అత్థి ఉపహచ్చభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అన్తరాపరినిబ్బాయీ పుగ్గలో అత్థీతి కత్వా అత్థి అన్తరాభవోతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ పుగ్గలో…పే… ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ పుగ్గలో అత్థీతి కత్వా అత్థి ససఙ్ఖారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అన్తరాభవకథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౭౫) ౩. కామగుణకథా
౫౧౦. పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి? ఆమన్తా. నను అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూ’’తి. నను అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తో రాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో ఛన్దరాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో సఙ్కప్పో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో రాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తో సఙ్కప్పరాగో తప్పటిసఞ్ఞుత్తా పీతి తప్పటిసఞ్ఞుత్తం సోమనస్సం తప్పటిసఞ్ఞుత్తం పీతిసోమనస్సన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి తప్పటిసఞ్ఞుత్తం పీతిసోమనస్సం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూ’’తి.
పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి? ఆమన్తా. మనుస్సానం చక్ఖు న కామధాతూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మనుస్సానం సోతం…పే… మనుస్సానం ఘానం…పే… మనుస్సానం జివ్హా…పే… మనుస్సానం కాయో…పే… మనుస్సానం మనో న కామధాతూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
మనుస్సానం మనో న కామధాతూతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –
‘‘పఞ్చ కామగుణా లోకే, మనోచ్ఛట్ఠా పవేదితా;
ఏత్థ ఛన్దం విరాజేత్వా, ఏవం దుక్ఖా పముచ్చతీ’’తి [సు. ని. ౧౭౩; సం. ని. ౧.౩౦].
అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘మనుస్సానం మనో న కామధాతూ’’తి.
౫౧౧. పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి? ఆమన్తా. కామగుణా భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామగుణూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామగుణూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణా పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామగుణే సమ్మాసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, పచ్చేకసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, సావకయుగం ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కామధాతు భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. కామగుణా భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామధాతూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి కామగుణూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కామధాతూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి కామగుణూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కామధాతుయా సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. కామగుణే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… కామధాతుయా అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. కామగుణే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామధాతు పఞ్చవోకారభవోతి? ఆమన్తా. కామగుణా పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామధాతుయా సమ్మాసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, పచ్చేకసబుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, సావకయుగం ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. కామగుణే సమ్మాసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, పచ్చేకసమ్బుద్ధా ఉప్పజ్జన్తి, సావకయుగం ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౧౨. న వత్తబ్బం – ‘‘పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూ’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా! కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా, సోతవిఞ్ఞేయ్యా సద్దా…పే… ఘానవిఞ్ఞేయ్యా గన్ధా…పే… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా…పే… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా’’తి. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పఞ్చేవ కామగుణా కామధాతూతి.
కామగుణకథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౭౬) ౪. కామకథా
౫౧౩. పఞ్చేవాయతనా కామాతి? ఆమన్తా. నను అత్థి తప్పటిసంయుత్తో ఛన్దోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి తప్పటిసంయుత్తో ఛన్దో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చేవాయతనా కామా’’తి. నను అత్థి తప్పటిసంయుత్తో రాగో తప్పటిసంయుత్తో ఛన్దో తప్పటిసంయుత్తో ఛన్దరాగో తప్పటిసంయుత్తో సఙ్కప్పో తప్పటిసంయుత్తో రాగో తప్పటిసంయుత్తో సఙ్కప్పరాగో తప్పటిసంయుత్తా పీతి తప్పటిసంయుత్తం సోమనస్సం తప్పటిసంయుత్తం పీతిసోమనస్సన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి తప్పటిసంయుత్తం పీతిసోమనస్సం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చేవాయతనా కామా’’తి.
౫౧౪. న వత్తబ్బం – ‘‘పఞ్చేవాయతనా కామా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా! కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా…పే… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా’’తి. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పఞ్చేవాయతనా కామాతి.
పఞ్చేవాయతనా కామాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా! కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా…పే… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా. అపి చ, భిక్ఖవే, నేతే కామా కామగుణా నామేతే అరియస్స వినయే వుచ్చ’’న్తి –
‘‘సఙ్కప్పరాగో పురిసస్స కామో,
న తే కామా యాని చిత్రాని లోకే;
సఙ్కప్పరాగో పురిసస్స కామో,
తిట్ఠన్తి చిత్రాని తథేవ లోకే;
అథేత్థ ధీరా వినయన్తి ఛన్ద’’న్తి [అ. ని. ౬.౬౩ నిబ్బేధికసుత్తే].
అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘పఞ్చేవాయతనా కామా’’తి.
కామకథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౭౭) ౫. రూపధాతుకథా
౫౧౫. రూపినో ధమ్మా రూపధాతూతి? ఆమన్తా. రూపం భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపం పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
రూపధాతు భవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. రూపం భవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపధాతూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి రూపూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపధాతూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి రూపూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
రూపధాతుయా సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. రూపే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపధాతుయా అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. రూపే అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపధాతు పఞ్చవోకారభవోతి? ఆమన్తా. రూపం పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౧౬. రూపినో ధమ్మా రూపధాతు, కామధాతుయా అత్థి రూపన్తి? ఆమన్తా. సావ కామధాతు, సా రూపధాతూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సావ కామధాతు, సా రూపధాతూతి? ఆమన్తా. కామభవేన సమన్నాగతో పుగ్గలో ద్వీహి భవేహి సమన్నాగతో హోతి – కామభవేన చ రూపభవేన చాతి? న హేవం వత్తబ్బే.
రూపధాతుకథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౭౮) ౬. అరూపధాతుకథా
౫౧౭. అరూపినో ధమ్మా అరూపధాతూతి? ఆమన్తా. వేదనా భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి వేదనూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి వేదనూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనాయ సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనాయ అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా చతువోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అరూపధాతు భవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. వేదనా భవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అరూపధాతూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి వేదనూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి అరూపధాతూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి వేదనూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అరూపధాతుయా సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. వేదనాయ సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపధాతుయా అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. వేదనాయ అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపధాతు చతువోకారభవోతి? ఆమన్తా. వేదనా చతువోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౧౮. అరూపినో ధమ్మా అరూపధాతు, కామధాతుయా అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. సావ కామధాతు, సా అరూపధాతూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సావ కామధాతు, సా అరూపధాతూతి? ఆమన్తా. కామభవేన సమన్నాగతో పుగ్గలో ద్వీహి భవేహి సమన్నాగతో హోతి – కామభవేన చ అరూపభవేన చాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
రూపినో ధమ్మా రూపధాతు, అరూపినో ధమ్మా అరూపధాతు, కామధాతుయా అత్థి రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. సావ కామధాతు, సా రూపధాతు, సా అరూపధాతూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సావ కామధాతు, సా రూపధాతు, సా అరూపధాతూతి? ఆమన్తా. కామభవేన సమన్నాగతో పుగ్గలో తీహి భవేహి సమన్నాగతో హోతి – కామభవేన చ రూపభవేన చ అరూపభవేన చాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అరూపధాతుకథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౭౯) ౭. రూపధాతుయాఆయతనకథా
౫౧౯. అత్థి సళాయతనికో అత్తభావో రూపధాతుయాతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ ఘానాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ గన్ధాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ జివ్హాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ రసాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నత్థి తత్థ గన్ధాయతనన్తి? ఆమన్తా. నత్థి తత్థ ఘానాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి తత్థ రసాయతనన్తి? ఆమన్తా. నత్థి తత్థ జివ్హాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి తత్థ ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? ఆమన్తా. నత్థి తత్థ కాయాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౨౦. అత్థి తత్థ చక్ఖాయతనం, అత్థి రూపాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ ఘానాయతనం, అత్థి గన్ధాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ చక్ఖాయతనం, అత్థి రూపాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ జివ్హాయతనం, అత్థి రసాయతనం…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనం, అత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ సోతాయతనం, అత్థి సద్దాయతనం…పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం, అత్థి ధమ్మాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ ఘానాయతనం, అత్థి గన్ధాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం, అత్థి ధమ్మాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ జివ్హాయతనం, అత్థి రసాయతనన్తి…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనం, అత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి తత్థ ఘానాయతనం, నత్థి గన్ధాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ చక్ఖాయతనం, నత్థి రూపాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ ఘానాయతనం, నత్థి గన్ధాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ సోతాయతనం, నత్థి సద్దాయతనం…పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం, నత్థి ధమ్మాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ జివ్హాయతనం, నత్థి రసాయతనం…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనం, నత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ చక్ఖాయతనం, నత్థి రూపాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనం, నత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ సోతాయతనం, నత్థి సద్దాయతనం …పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం, నత్థి ధమ్మాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౨౧. అత్థి తత్థ చక్ఖాయతనం అత్థి రూపాయతనం, తేన చక్ఖునా తం రూపం పస్సతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ ఘానాయతనం అత్థి గన్ధాయతనం, తేన ఘానేన తం గన్ధం ఘాయతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ చక్ఖాయతనం అత్థి రూపాయతనం, తేన చక్ఖునా తం రూపం పస్సతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ జివ్హాయతనం అత్థి రసాయతనం, తాయ జివ్హాయ తం రసం సాయతి…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనం అత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనం, తేన కాయేన తం ఫోట్ఠబ్బం ఫుసతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి తత్థ సోతాయతనం అత్థి సద్దాయతనం…పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం అత్థి ధమ్మాయతనం, తేన మనేన తం ధమ్మం విజానాతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ ఘానాయతనం అత్థి గన్ధాయతనం, తేన ఘానేన తం గన్ధం ఘాయతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం అత్థి ధమ్మాయతనం, తేన మనేన తం ధమ్మం విజానాతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ జివ్హాయతనం అత్థి రసాయతనం…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనం అత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనం, తేన కాయేన తం ఫోట్ఠబ్బం ఫుసతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి తత్థ ఘానాయతనం అత్థి గన్ధాయతనం, న చ తేన ఘానేన తం గన్ధం ఘాయతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ చక్ఖాయతనం అత్థి రూపాయతనం, న చ తేన చక్ఖునా తం రూపం పస్సతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి తత్థ ఘానాయతనం అత్థి గన్ధాయతనం, న చ తేన ఘానేన తం గన్ధం ఘాయతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ సోతాయతనం అత్థి సద్దాయతనం…పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం అత్థి ధమ్మాయతనం, న చ తేన మనేన తం ధమ్మం విజానాతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి తత్థ జివ్హాయతనం అత్థి రసాయతనం…పే… అత్థి తత్థ కాయాయతనం అత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనం, న చ తేన కాయేన తం ఫోట్ఠబ్బం ఫుసతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ సోతాయతనం అత్థి సద్దాయతనం…పే… అత్థి తత్థ మనాయతనం అత్థి ధమ్మాయతనం, న చ తేన మనేన తం ధమ్మం విజానాతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౨౨. అత్థి తత్థ ఘానాయతనం అత్థి గన్ధాయతనం, తేన ఘానేన తం గన్ధం ఘాయతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ మూలగన్ధో సారగన్ధో తచగన్ధో పత్తగన్ధో పుప్ఫగన్ధో ఫలగన్ధో ఆమగన్ధో విస్సగన్ధో సుగన్ధో దుగ్గన్ధోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి తత్థ జివ్హాయతనం అత్థి రసాయతనం, తాయ జివ్హాయ తం రసం సాయతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ మూలరసో ఖన్ధరసో తచరసో పత్తరసో పుప్ఫరసో ఫలరసో అమ్బిలం మధురం తిత్తకం కటుకం లోణియం ఖారియం లమ్బిలం కసావో సాదు అసాదూతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి తత్థ కాయాయతనం అత్థి ఫోట్ఠబ్బాయతనం, తేన కాయేన తం ఫోట్ఠబ్బం ఫుసతీతి? ఆమన్తా. అత్థి తత్థ కక్ఖళం ముదుకం సణ్హం ఫరుసం సుఖసమ్ఫస్సం దుక్ఖసమ్ఫస్సం గరుకం లహుకన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౨౩. న వత్తబ్బం – ‘‘సళాయతనికో అత్తభావో రూపధాతుయా’’తి? ఆమన్తా. నను అత్థి తత్థ ఘాననిమిత్తం జివ్హానిమిత్తం కాయనిమిత్తన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి తత్థ ఘాననిమిత్తం జివ్హానిమిత్తం కాయనిమిత్తం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సళాయతనికో అత్తభావో రూపధాతుయా’’తి.
రూపధాతుయా ఆయతనకథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౮౦) ౮. అరూపే రూపకథా
౫౨౪. అత్థి రూపం అరూపేసూతి? ఆమన్తా. రూపభవో రూపగతి రూపసత్తావాసో రూపసంసారో రూపయోని రూపత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అరూపభవో అరూపగతి అరూపసత్తావాసో అరూపసంసారో అరూపయోని అరూపత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అరూపభవో…పే… అరూపత్తభావపటిలాభో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి రూపం అరూపేసూ’’తి.
అత్థి రూపం అరూపేసూతి? ఆమన్తా. పఞ్చవోకారభవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను చతువోకారభవో…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి చతువోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి రూపం అరూపేసూ’’తి.
౫౨౫. అత్థి రూపం రూపధాతుయా, సో చ రూపభవో రూపగతి రూపసత్తావాసో రూపసంసారో రూపయోని రూపత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అత్థి రూపం అరూపేసు, సో చ రూపభవో రూపగతి…పే… రూపత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపం రూపధాతుయా, సో చ పఞ్చవోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అత్థి రూపం అరూపేసు, సో చ పఞ్చవోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. అత్థి రూపం అరూపేసు, సో చ అరూపభవో అరూపగతి అరూపసత్తావాసో అరూపసంసారో అరూపయోని అరూపత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అత్థి రూపం రూపధాతుయా [అరూపధాతుయా (సబ్బత్థ)], సో చ అరూపభవో అరూపగతి…పే… అరూపత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపం అరూపేసు, సో చ చతువోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అత్థి రూపం రూపధాతుయా [అరూపధాతుయా (సబ్బత్థ)], సో చ చతువోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౨౬. అత్థి రూపం అరూపేసూతి? ఆమన్తా. నను రూపానం నిస్సరణం అరూపం [ఇతివు. ౭౨; అ. ని. ౫.౨౦౦; దీ. ని. ౩.౩౨౧] వుత్తం భగవతాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి రూపానం నిస్సరణం అరూపం [ఇతివు. ౭౨; అ. ని. ౫.౨౦౦; దీ. ని. ౩.౩౨౧] వుత్తం భగవతా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి రూపం అరూపేసూ’’తి.
రూపానం నిస్సరణం అరూపం వుత్తం భగవతా, అత్థి రూపం అరూపేసూతి? ఆమన్తా. కామానం నిస్సరణం నేక్ఖమ్మం వుత్తం భగవతా, అత్థి నేక్ఖమ్మేసు కామా, అత్థి అనాసవేసు ఆసవా, అత్థి అపరియాపన్నేసు పరియాపన్నాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అరూపే రూపకథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౮౧) ౯. రూపం కమ్మన్తికథా
౫౨౭. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలన్తి? ఆమన్తా. సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో సమన్నాహారో మనసికారో చేతనా పత్థనా పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో సమన్నాహారో మనసికారో చేతనా పత్థనా పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసల’’న్తి.
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో కుసలో సారమ్మణో, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… చేతనా… సద్ధా… వీరియం… సతి… సమాధి…పే… పఞ్ఞా కుసలా సారమ్మణా, అత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో కుసలో అనారమ్మణో, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… చేతనా… సద్ధా… వీరియం… సతి… సమాధి…పే… పఞ్ఞా కుసలా అనారమ్మణా, నత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౨౮. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలన్తి? ఆమన్తా. యం కిఞ్చి కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపం సబ్బం తం కుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం కుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు … ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు కుసలాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు … తేజోధాతు …పే… వాయోధాతు అబ్యాకతాతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౨౯. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం కుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అనారమ్మణా కుసలాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం … రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అనారమ్మణా అబ్యాకతాతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౦. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం ఫస్సవిప్పయుత్తం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం ఫస్సవిప్పయుత్తం కుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం ఫస్సవిప్పయుత్తం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు ఫస్సవిప్పయుత్తా కుసలాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు ఫస్సవిప్పయుత్తా అబ్యాకతాతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౧. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం కుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం కుసలన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అనారమ్మణా ఫస్సవిప్పయుత్తా కుసలాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అనారమ్మణా ఫస్సవిప్పయుత్తా అబ్యాకతాతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౨. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం కుసలన్తి? ఆమన్తా. సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధి; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం కుసల’’న్తి.
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో కుసలో సారమ్మణో, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం కుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… చేతనా… సద్ధా… వీరియం… సతి… సమాధి…పే… పఞ్ఞా కుసలా సారమ్మణా, అత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం కుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం కుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో కుసలో అనారమ్మణో, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం కుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… చేతనా… సద్ధా… వీరియం… సతి… సమాధి…పే… పఞ్ఞా కుసలా అనారమ్మణా, నత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం కుసలన్తి? ఆమన్తా. యం కిఞ్చి కుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపం సబ్బం తం కుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… యథా కాయకమ్మం తథా వచీకమ్మన్తి.
౫౩౩. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో సమన్నాహారో మనసికారో చేతనా పత్థనా పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో సమన్నాహారో మనసికారో చేతనా పత్థనా పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో సమన్నాహారో మనసికారో చేతనా పత్థనా పణిధి; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అకుసల’’న్తి.
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో అకుసలో సారమ్మణో, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అకుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… చేతనా… రాగో… దోసో… మోహో… మానో… దిట్ఠి… విచికిచ్ఛా… థినం… ఉద్ధచ్చం… అహిరికం…పే… అనోత్తప్పం అకుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అకుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అకుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో అకుసలో అనారమ్మణో, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అకుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… చేతనా… రాగో… దోసో… మోహో… మానో… దిట్ఠి… విచికిచ్ఛా… థినం… ఉద్ధచ్చం… అహిరికం…పే… అనోత్తప్పం అకుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం కాయకమ్మం రూపం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. యం కిఞ్చి అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపం సబ్బం తం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౪. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధి; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసల’’న్తి.
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో అకుసలో సారమ్మణో, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా … చేతనా… రాగో… దోసో… మోహో… మానో… దిట్ఠి… విచికిచ్ఛా… థినం… ఉద్ధచ్చం… అహిరికం…పే… అనోత్తప్పం అకుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో అకుసలో అనారమ్మణో, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితా వేదనా…పే… సఞ్ఞా… చేతనా… రాగో… దోసో… మోహో… మానో… దిట్ఠి… విచికిచ్ఛా… థినం… ఉద్ధచ్చం… అహిరికం…పే… అనోత్తప్పం అకుసలం అనారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. యం కిఞ్చి అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపం సబ్బం తం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౫. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో అకుసలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో అబ్యాకతోతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౬. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం…పే… రసాయతనం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో అనారమ్మణో అకుసలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో అనారమ్మణో అబ్యాకతోతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౭. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం ఫస్సవిప్పయుత్తం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం ఫస్సవిప్పయుత్తం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం ఫస్సవిప్పయుత్తం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో ఫస్సవిప్పయుత్తో అకుసలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో అనారమ్మణో ఫస్సవిప్పయుత్తో అబ్యాకతోతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో అనారమ్మణో ఫస్సవిప్పయుత్తో అకుసలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం రూపాయతనం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం సద్దాయతనం…పే… గన్ధాయతనం… రసాయతనం… ఫోట్ఠబ్బాయతనం… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో అనారమ్మణో ఫస్సవిప్పయుత్తో అబ్యాకతోతి? ఆమన్తా. అకుసలేన చిత్తేన సముట్ఠితం వచీకమ్మం రూపం అనారమ్మణం ఫస్సవిప్పయుత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౮. న వత్తబ్బం – ‘‘రూపం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీ’’తి? ఆమన్తా. నను కాయకమ్మం వచీకమ్మం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి కాయకమ్మం వచీకమ్మం కుసలమ్పి అకుసలమ్పి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘రూపం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీ’’తి.
రూపం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీతి? ఆమన్తా. చక్ఖాయతనం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీతి? ఆమన్తా. సోతాయతనం…పే… ఘానాయతనం… జివ్హాయతనం… కాయాయతనం… రూపాయతనం… సద్దాయతనం… గన్ధాయతనం… రసాయతనం … ఫోట్ఠబ్బాయతనం… పథవీధాతు… ఆపోధాతు… తేజోధాతు…పే… వాయోధాతు అసుచి అస్సు లోహితం సేదో కుసలోపి అకుసలోపీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కాయో రూపం, కాయకమ్మం రూపన్తి? ఆమన్తా. మనో రూపం, మనోకమ్మం రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… మనో అరూపం, మనోకమ్మం అరూపన్తి? ఆమన్తా. కాయో అరూపం, కాయకమ్మం అరూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కాయో రూపన్తి, కాయకమ్మం రూపన్తి? ఆమన్తా. చక్ఖాయతనం రూపన్తి, చక్ఖువిఞ్ఞాణం రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కాయో రూపన్తి, కాయకమ్మం రూపన్తి? ఆమన్తా. సోతాయతనం రూపన్తి, సోతవిఞ్ఞాణం రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కాయో రూపన్తి, కాయకమ్మం రూపన్తి? ఆమన్తా. ఘానాయతనం రూపన్తి, ఘానవిఞ్ఞాణం రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కాయో రూపన్తి, కాయకమ్మం రూపన్తి? ఆమన్తా. జివ్హాయతనం రూపన్తి, జివ్హావిఞ్ఞాణం రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కాయో రూపన్తి, కాయకమ్మం రూపన్తి? ఆమన్తా. కాయాయతనం రూపన్తి, కాయవిఞ్ఞాణం రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౩౯. రూపం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘చేతనాహం, భిక్ఖవే, కమ్మం వదామి; చేతయిత్వా కమ్మం కరోతి కాయేన వాచాయ మనసా’’తి [అ. ని. ౬.౬౩ నిబ్బేధికసుత్తే]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘రూపం కమ్మ’’న్తి.
రూపం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘కాయే వా, ఆనన్ద [హానన్ద (సం. ని. ౨.౨౫)], సతి కాయసఞ్చేతనాహేతు ఉప్పజ్జతి అజ్ఝత్తం సుఖదుక్ఖం; వాచాయ వా, ఆనన్ద [హానన్ద (సం. ని. ౨.౨౫)], సతి వచీసఞ్చేతనాహేతు ఉప్పజ్జతి అజ్ఝత్తం సుఖదుక్ఖం; మనే వా, ఆనన్ద [హానన్ద (సం. ని. ౨.౨౫)], సతి మనోసఞ్చేతనాహేతు ఉప్పజ్జతి అజ్ఝత్తం సుఖదుక్ఖ’’న్తి [సం. ని. ౨.౨౫; అ. ని. ౪.౧౭౧]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘రూపం కమ్మ’’న్తి.
రూపం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘తివిధా, భిక్ఖవే, కాయసఞ్చేతనా అకుసలం కాయకమ్మం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకం; చతుబ్బిధా, భిక్ఖవే, వచీసఞ్చేతనా అకుసలం వచీకమ్మం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకం; తివిధా, భిక్ఖవే, మనోసఞ్చేతనా అకుసలం మనోకమ్మం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకం; తివిధా, భిక్ఖవే, కాయసఞ్చేతనా కుసలం కాయకమ్మం సుఖుద్రయం సుఖవిపాకం; చతుబ్బిధా, భిక్ఖవే, వచీసఞ్చేతనా కుసలం వచీకమ్మం సుఖుద్రయం సుఖవిపాకం; తివిధా, భిక్ఖవే, మనోసఞ్చేతనా కుసలం మనోకమ్మం సుఖుద్రయం సుఖవిపాక’’న్తి [అ. ని. ౧౦.౨౧౭ థోకం పన విసదిసం]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘రూపం కమ్మ’’న్తి.
రూపం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘సచాయం, ఆనన్ద, సమిద్ధి మోఘపురిసో పాటలిపుత్తస్స [పోతలిపుత్తస్స (మ. ని. ౩.౩౦౦)] పరిబ్బాజకస్స ఏవం పుట్ఠో ఏవం బ్యాకరేయ్య – ‘సఞ్చేతనియం, ఆవుసో పాటలిపుత్త, కమ్మం కత్వా కాయేన వాచాయ మనసా సుఖవేదనియం సుఖం సో వేదయతి; సఞ్చేతనియం, ఆవుసో పాటలిపుత్త, కమ్మం కత్వా కాయేన వాచాయ మనసా దుక్ఖవేదనియం దుక్ఖం సో వేదయతి; సఞ్చేతనియం, ఆవుసో పాటలిపుత్త, కమ్మం కత్వా కాయేన వాచాయ మనసా అదుక్ఖమసుఖవేదనియం అదుక్ఖమసుఖం సో వేదయతీ’తి, ఏవం బ్యాకరమానో ఖో, ఆనన్ద, సమిద్ధి మోఘపురిసో పాటలిపుత్తస్స పరిబ్బాజకస్స సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్యా’’తి [మ. ని. ౩.౩౦౦]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘రూపం కమ్మ’’న్తి.
రూపం కమ్మన్తికథా నిట్ఠితా.
౮. అట్ఠమవగ్గో
(౮౨) ౧౦. జీవితిన్ద్రియకథా
౫౪౦. నత్థి రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. నత్థి రూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి రూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నత్థి రూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి.
అత్థి అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా, అత్థి అరూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి రూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా, అత్థి రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి రూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా, నత్థి రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా, నత్థి అరూపజీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు అరూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. రూపీనం ధమ్మానం ఆయు రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపీనం ధమ్మానం ఆయు న వత్తబ్బం – ‘‘రూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి? ఆమన్తా. అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు న వత్తబ్బం – ‘‘అరూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౪౧. రూపీనం ధమ్మానం ఆయు అరూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు న వత్తబ్బం – ‘‘రూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి? ఆమన్తా. రూపీనం ధమ్మానం ఆయు న వత్తబ్బం – ‘‘అరూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
రూపీనఞ్చ అరూపీనఞ్చ ధమ్మానం ఆయు అరూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. రూపీనఞ్చ అరూపీనఞ్చ ధమ్మానం ఆయు రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
రూపీనఞ్చ అరూపీనఞ్చ ధమ్మానం ఆయు న వత్తబ్బం – ‘‘రూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి? ఆమన్తా. రూపీనఞ్చ అరూపీనఞ్చ ధమ్మానం ఆయు న వత్తబ్బం – ‘‘అరూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. నిరోధం సమాపన్నస్స నత్థి జీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౪౨. నిరోధం సమాపన్నస్స అత్థి జీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి నిరోధం సమాపన్నస్స అత్థి జీవితిన్ద్రియం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నత్థి రూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి.
నిరోధం సమాపన్నస్స అత్థి జీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. కతమక్ఖన్ధపరియాపన్నన్తి? సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నన్తి. నిరోధం సమాపన్నస్స అత్థి సఙ్ఖారక్ఖన్ధోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నిరోధం సమాపన్నస్స అత్థి సఙ్ఖారక్ఖన్ధోతి? ఆమన్తా. నిరోధం సమాపన్నస్స అత్థి వేదనాక్ఖన్ధో…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధో…పే… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నిరోధం సమాపన్నస్స అత్థి వేదనాక్ఖన్ధో…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధో…పే… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధోతి? ఆమన్తా. న నిరోధం సమాపన్నోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౪౩. నత్థి రూపజీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అసఞ్ఞసత్తానం నత్థి జీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అసఞ్ఞసత్తానం అత్థి జీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అసఞ్ఞసత్తానం అత్థి జీవితిన్ద్రియం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నత్థి రూపజీవితిన్ద్రియ’’న్తి. అసఞ్ఞసత్తానం అత్థి జీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. కతమక్ఖన్ధపరియాపన్నన్తి? సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నన్తి. అసఞ్ఞసత్తానం అత్థి సఙ్ఖారక్ఖన్ధోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అసఞ్ఞసత్తానం అత్థి సఙ్ఖారక్ఖన్ధోతి? ఆమన్తా. అసఞ్ఞసత్తానం అత్థి వేదనాక్ఖన్ధో…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధో…పే… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అసఞ్ఞసత్తానం అత్థి వేదనాక్ఖన్ధో…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధో…పే… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధోతి? ఆమన్తా. పఞ్చవోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౪౪. ఉపపత్తేసియేన చిత్తేన సముట్ఠితం జీవితిన్ద్రియం ఉపపత్తేసియే చిత్తే భిజ్జమానే ఏకదేసం భిజ్జతీతి? ఆమన్తా. ఉపపత్తేసియేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో ఉపపత్తేసియే చిత్తే భిజ్జమానే ఏకదేసో భిజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ఉపపత్తేసియేన చిత్తేన సముట్ఠితో ఫస్సో ఉపపత్తేసియే చిత్తే భిజ్జమానే అనవసేసో భిజ్జతీతి? ఆమన్తా. ఉపపత్తేసియేన చిత్తేన సముట్ఠితం జీవితిన్ద్రియం ఉపపత్తేసియే చిత్తే భిజ్జమానే అనవసేసం భిజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౫౪౫. ద్వే జీవితిన్ద్రియానీతి? ఆమన్తా. ద్వీహి జీవితేహి జీవతి, ద్వీహి మరణేహి మీయతీతి? ఆమన్తా [న హేవం వత్తబ్బే (స్యా. కం. పీ.)].
జీవితిన్ద్రియకథా నిట్ఠితా.