౯. నవమవగ్గో

(౮౪) ౧. ఆనిసంసదస్సావీకథా

౫౪౭. ఆనిసంసదస్సావిస్స సంయోజనానం పహానన్తి? ఆమన్తా. నను సఙ్ఖారే అనిచ్చతో మనసికరోతో సంయోజనా పహీయన్తీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఙ్ఖారే అనిచ్చతో మనసికరోతో సంయోజనా పహీయన్తి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఆనిసంసదస్సావిస్స సంయోజనానం పహాన’’న్తి.

నను సఙ్ఖారే దుక్ఖతో…పే… రోగతో… గణ్డతో… సల్లతో… అఘతో… ఆబాధతో… పరతో… పలోకతో… ఈతితో… ఉపద్దవతో… భయతో… ఉపసగ్గతో… చలతో… పభఙ్గుతో… అద్ధువతో… అతాణతో… అలేణతో… అసరణతో… అసరణీభూతతో… రిత్తతో… తుచ్ఛతో… సుఞ్ఞతో… అనత్తతో… ఆదీనవతో…పే… విపరిణామధమ్మతో మనసికరోతో సంయోజనా పహీయన్తీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఙ్ఖారే విపరిణామధమ్మతో మనసికరోతో సంయోజనా పహీయన్తి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఆనిసంసదస్సావిస్స సంయోజనానం పహాన’’న్తి.

సఙ్ఖారే చ అనిచ్చతో మనసి కరోతి నిబ్బానే చ ఆనిసంసదస్సావీ హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారే చ అనిచ్చతో మనసి కరోతి నిబ్బానే చ ఆనిసంసదస్సావీ హోతీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఫస్సానం…పే… ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారే చ దుక్ఖతో…పే… విపరిణామధమ్మతో మనసి కరోతి నిబ్బానే చ ఆనిసంసదస్సావీ హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారే చ విపరిణామధమ్మతో మనసి కరోతి నిబ్బానే చ ఆనిసంసదస్సావీ హోతీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఫస్సానం…పే… ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౪౮. న వత్తబ్బం – ‘‘ఆనిసంసదస్సావిస్స సంయోజనానం పహాన’’న్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నిబ్బానే సుఖానుపస్సీ విహరతి సుఖసఞ్ఞీ సుఖపటిసంవేదీ, సతతం సమితం అబ్బోకిణ్ణం చేతసా అధిముచ్చమానో పఞ్ఞాయ పరియోగాహమానో’’తి [అ. ని. ౭.౧౯]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి ఆనిసంసదస్సావిస్స సంయోజనానం పహానన్తి.

ఆనిసంసదస్సావీకథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౮౫) ౨. అమతారమ్మణకథా

౫౪౯. అమతారమ్మణం సంయోజనన్తి? ఆమన్తా. అమతం సంయోజనియం గన్థనియం ఓఘనియం యోగనియం నీవరణియం పరామట్ఠం ఉపాదానియం సంకిలేసియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అమతం అసంయోజనియం అగన్థనియం…పే… అసంకిలేసియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అమతం అసంయోజనియం…పే… అసంకిలేసియం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అమతారమ్మణం సంయోజన’’న్తి.

అమతం ఆరబ్భ రాగో ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. అమతం రాగట్ఠానియం రజనియం కమనియం మదనియం బన్ధనియం ముచ్ఛనియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అమతం న రాగట్ఠానియం న రజనియం న కమనియం న మదనియం న బన్ధనియం న ముచ్ఛనియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అమతం న రాగట్ఠానియం న రజనియం న కమనియం న మదనియం న బన్ధనియం న ముచ్ఛనియం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అమతం ఆరబ్భ రాగో ఉప్పజ్జతీ’’తి.

అమతం ఆరబ్భ దోసో ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. అమతం దోసట్ఠానియం కోపట్ఠానియం పటిఘట్ఠానియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అమతం న దోసట్ఠానియం న కోపట్ఠానియం న పటిఘట్ఠానియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అమతం న దోసట్ఠానియం న కోపట్ఠానియం న పటిఘట్ఠానియం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అమతం ఆరబ్భ దోసో ఉప్పజ్జతీ’’తి.

అమతం ఆరబ్భ మోహో ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. అమతం మోహట్ఠానియం అఞ్ఞాణకరణం అచక్ఖుకరణం పఞ్ఞానిరోధియం విఘాతపక్ఖియం అనిబ్బానసంవత్తనియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అమతం న మోహట్ఠానియం న అఞ్ఞాణకరణం న అచక్ఖుకరణం పఞ్ఞాబుద్ధియం అవిఘాతపక్ఖియం నిబ్బానసంవత్తనియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అమతం న మోహట్ఠానియం న అఞ్ఞాణకరణం…పే… నిబ్బానసంవత్తనియం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అమతం ఆరబ్భ మోహో ఉప్పజ్జతీ’’తి.

౫౫౦. రూపం ఆరబ్భ సంయోజనా ఉప్పజ్జన్తి, రూపం సంయోజనియం గన్థనియం…పే… సంకిలేసియన్తి? ఆమన్తా. అమతం ఆరబ్భ సంయోజనా ఉప్పజ్జన్తి, అమతం సంయోజనియం…పే… సంకిలేసియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

రూపం ఆరబ్భ రాగో ఉప్పజ్జతి, రూపం రాగట్ఠానియం రజనియం కమనియం మదనియం బన్ధనియం ముచ్ఛనియన్తి? ఆమన్తా. అమతం ఆరబ్భ రాగో ఉప్పజ్జతి, అమతం రాగట్ఠానియం…పే… ముచ్ఛనియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

రూపం ఆరబ్భ దోసో ఉప్పజ్జతి, రూపం దోసట్ఠానియం కోపట్ఠానియం పటిఘట్ఠానియన్తి? ఆమన్తా. అమతం ఆరబ్భ దోసో ఉప్పజ్జతి, అమతం దోసట్ఠానియం కోపట్ఠానియం పటిఘట్ఠానియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

రూపం ఆరబ్భ మోహో ఉప్పజ్జతి, రూపం మోహట్ఠానియం అఞ్ఞాణకరణం…పే… అనిబ్బానసంవత్తనియన్తి? ఆమన్తా. అమతం ఆరబ్భ మోహో ఉప్పజ్జతి, అమతం మోహట్ఠానియం అఞ్ఞాణకరణం…పే… అనిబ్బానసంవత్తనియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అమతం ఆరబ్భ సంయోజనా ఉప్పజ్జన్తి, అమతం అసంయోజనియం అగన్థనియం అనోఘనియం అయోగనియం అనీవరణియం అపరామట్ఠం అనుపాదానియం అసంకిలేసియన్తి? ఆమన్తా. రూపం ఆరబ్భ సంయోజనా ఉప్పజ్జన్తి, రూపం అసంయోజనియం అగన్థనియం…పే… అసంకిలేసియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అమతం ఆరబ్భ రాగో ఉప్పజ్జతి, అమతం న రాగట్ఠానియం న రజనియం న కమనియం న మదనియం న బన్ధనియం న ముచ్ఛనియన్తి? ఆమన్తా. రూపం ఆరబ్భ రాగో ఉప్పజ్జతి, రూపం న రాగట్ఠానియం…పే… న ముచ్ఛనియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అమతం ఆరబ్భ దోసో ఉప్పజ్జతి, అమతం న దోసట్ఠానియం న కోపట్ఠానియం న పటిఘట్ఠానియన్తి? ఆమన్తా. రూపం ఆరబ్భ దోసో ఉప్పజ్జతి, రూపం న దోసట్ఠానియం న కోపట్ఠానియం న పటిఘట్ఠానియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అమతం ఆరబ్భ మోహో ఉప్పజ్జతి, అమతం న మోహట్ఠానియం న అఞ్ఞాణకరణం…పే… నిబ్బానసంవత్తనియన్తి? ఆమన్తా. రూపం ఆరబ్భ మోహో ఉప్పజ్జతి, రూపం న మోహట్ఠానియం న అఞ్ఞాణకరణం…పే… నిబ్బానసంవత్తనియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౫౧. న వత్తబ్బం – ‘‘అమతారమ్మణం సంయోజన’’న్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘నిబ్బానం నిబ్బానతో సఞ్జానాతి, నిబ్బానం నిబ్బానతో సఞ్జానిత్వా నిబ్బానం మఞ్ఞతి, నిబ్బానస్మిం మఞ్ఞతి, నిబ్బానతో మఞ్ఞతి, నిబ్బానం మేతి మఞ్ఞతి, నిబ్బానం అభినన్దతీ’’తి [మ. ని. ౧.౬]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అమతారమ్మణం సంయోజనన్తి.

అమతారమ్మణకథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౮౬) ౩. రూపం సారమ్మణన్తికథా

౫౫౨. రూపం సారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. అత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో సమన్నాహారో మనసికారో చేతనా పత్థనా పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘రూపం సారమ్మణ’’న్తి.

ఫస్సో సారమ్మణో, అత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. రూపం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

వేదనా…పే… సఞ్ఞా చేతనా చిత్తం సద్ధా వీరియం సతి సమాధి పఞ్ఞా రాగో దోసో మోహో మానో దిట్ఠి విచికిచ్ఛా థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం…పే… అనోత్తప్పం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. రూపం సారమ్మణం, అత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

రూపం సారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. ఫస్సో సారమ్మణో, నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

రూపం సారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. వేదనా…పే… అనోత్తప్పం సారమ్మణం, నత్థి తస్స ఆవట్టనా ఆభోగో…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౫౩. న వత్తబ్బం – ‘‘రూపం సారమ్మణ’’న్తి? ఆమన్తా. నను రూపం సప్పచ్చయన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి రూపం సప్పచ్చయం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘రూపం సారమ్మణ’’న్తి.

రూపం సారమ్మణన్తికథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౮౭) ౪. అనుసయా అనారమ్మణకథా

౫౫౪. అనుసయా అనారమ్మణాతి? ఆమన్తా. రూపం నిబ్బానం చక్ఖాయతనం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కామరాగానుసయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కామరాగో కామరాగపరియుట్ఠానం కామరాగసంయోజనం కామోఘో కామయోగో కామచ్ఛన్దనీవరణం అనారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామరాగో కామరాగపరియుట్ఠానం కామరాగసంయోజనం కామోఘో కామయోగో కామచ్ఛన్దనీవరణం సారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. కామరాగానుసయో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కామరాగానుసయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కతమక్ఖన్ధపరియాపన్నోతి? సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నోతి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కామరాగానుసయో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కామరాగో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామరాగో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో సారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కామరాగానుసయో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కామరాగానుసయో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో అనారమ్మణో, కామరాగో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో సారమ్మణోతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౫౫. పటిఘానుసయో మానానుసయో దిట్ఠానుసయో విచికిచ్ఛానుసయో భవరాగానుసయో అవిజ్జానుసయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. అవిజ్జా అవిజ్జోఘో అవిజ్జాయోగో అవిజ్జానుసయో అవిజ్జాపరియుట్ఠానం అవిజ్జాసంయోజనం అవిజ్జానీవరణం అనారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అవిజ్జా అవిజ్జోఘో…పే… అవిజ్జానీవరణం సారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. అవిజ్జానుసయో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అవిజ్జానుసయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కతమక్ఖన్ధపరియాపన్నోతి? సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నోతి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అవిజ్జానుసయో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. అవిజ్జా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా అనారమ్మణాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అవిజ్జా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా సారమ్మణాతి? ఆమన్తా. అవిజ్జానుసయో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అవిజ్జానుసయో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో అనారమ్మణో, అవిజ్జా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా సారమ్మణాతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౫౬. న వత్తబ్బం – ‘‘అనుసయా అనారమ్మణా’’తి? ఆమన్తా. పుథుజ్జనో కుసలాబ్యాకతే చిత్తే వత్తమానే సానుసయోతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. అత్థి తేసం అనుసయానం ఆరమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… తేన హి అనుసయా అనారమ్మణాతి. పుథుజ్జనో కుసలాబ్యాకతే చిత్తే వత్తమానే సరాగోతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. అత్థి తస్స రాగస్స ఆరమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. తేన హి రాగో అనారమ్మణోతి.

అనుసయా అనారమ్మణాతికథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౮౮) ౫. ఞాణం అనారమ్మణన్తికథా

౫౫౭. ఞాణం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. రూపం నిబ్బానం చక్ఖాయతనం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఞాణం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం సమ్మాదిట్ఠి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం సమ్మాదిట్ఠి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో సారమ్మణోతి? ఆమన్తా. ఞాణం సారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఞాణం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. కతమక్ఖన్ధపరియాపన్నన్తి? సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నన్తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఞాణం సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. పఞ్ఞా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా అనారమ్మణాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పఞ్ఞా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా సారమ్మణాతి? ఆమన్తా. ఞాణం సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నం సారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఞాణం సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నం అనారమ్మణం, పఞ్ఞా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా సారమ్మణాతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో ఏకదేసో సారమ్మణో ఏకదేసో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౫౮. న వత్తబ్బం – ‘‘ఞాణం అనారమ్మణ’’న్తి? ఆమన్తా. అరహా చక్ఖువిఞ్ఞాణసమఙ్గీ ఞాణీతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. అత్థి తస్స ఞాణస్స ఆరమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… తేన హి ఞాణం అనారమ్మణన్తి. అరహా చక్ఖువిఞ్ఞాణసమఙ్గీ పఞ్ఞవాతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. అత్థి తాయ పఞ్ఞాయ ఆరమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. తేన హి పఞ్ఞా అనారమ్మణాతి.

ఞాణం అనారమ్మణన్తికథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౮౯) ౬. అతీతానాగతారమ్మణకథా

౫౫౯. అతీతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. నను అతీతారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అతీతారమ్మణం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణ’’న్తి. అతీతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి మిచ్ఛా. హఞ్చి వా పన అనారమ్మణం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతారమ్మణ’’న్తి. అనారమ్మణం అతీతారమ్మణన్తి మిచ్ఛా.

అతీతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. నను అతీతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అతీతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణ’’న్తి.

౫౬౦. అనాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. నను అనాగతారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనాగతారమ్మణం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణ’’న్తి. అనాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి మిచ్ఛా. హఞ్చి వా పన అనారమ్మణం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనాగతారమ్మణ’’న్తి. అనారమ్మణం అనాగతారమ్మణన్తి మిచ్ఛా.

అనాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. నను అనాగతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనాగతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణ’’న్తి.

పచ్చుప్పన్నం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణం చిత్తం సారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. అతీతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, అతీతారమ్మణం చిత్తం సారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పచ్చుప్పన్నం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణం చిత్తం సారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. అనాగతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, అనాగతారమ్మణం చిత్తం సారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అతీతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, అతీతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. పచ్చుప్పన్నం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అనాగతం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, అనాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. పచ్చుప్పన్నం ఆరబ్భ అత్థి ఆవట్టనా…పే… పణిధి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౬౧. న వత్తబ్బం – ‘‘అతీతానాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణ’’న్తి? ఆమన్తా. నను అతీతానాగతం నత్థీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అతీతానాగతం నత్థి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతానాగతారమ్మణం చిత్తం అనారమ్మణ’’న్తి…పే….

అతీతానాగతారమ్మణకథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౯౦) ౭. వితక్కానుపతితకథా

౫౬౨. సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతితన్తి? ఆమన్తా. సబ్బం చిత్తం విచారానుపతితం పీతానుపతితం సుఖానుపతితం దుక్ఖానుపతితం సోమనస్సానుపతితం దోమనస్సానుపతితం ఉపేక్ఖానుపతితం సద్ధానుపతితం వీరియానుపతితం సతానుపతితం సమాధానుపతితం పఞ్ఞానుపతితం రాగానుపతితం దోసానుపతితం…పే… అనోత్తప్పానుపతితన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతితన్తి? ఆమన్తా. నను అత్థి అవితక్కో విచారమత్తో సమాధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి అవితక్కో విచారమత్తో సమాధి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతిత’’న్తి.

సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతితన్తి? ఆమన్తా. నను అత్థి అవితక్కో అవిచారో సమాధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి అవితక్కో అవిచారో సమాధి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతిత’’న్తి. సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతితన్తి? ఆమన్తా. నను తయో సమాధీ వుత్తా భగవతా – సవితక్కో సవిచారో సమాధి, అవితక్కో విచారమత్తో సమాధి, అవితక్కో అవిచారో సమాధీతి [దీ. ని. ౩.౩౦౫, ౩౫౩]? ఆమన్తా. హఞ్చి తయో సమాధీ వుత్తా భగవతా – సవితక్కో సవిచారో సమాధి, అవితక్కో విచారమత్తో సమాధి, అవితక్కో అవిచారో సమాధి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతిత’’న్తి.

వితక్కానుపతితకథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౯౧) ౮. వితక్కవిప్ఫారసద్దకథా

౫౬౩. సబ్బసో వితక్కయతో విచారయతో వితక్కవిప్ఫారో సద్దోతి? ఆమన్తా. సబ్బసో ఫుసయతో ఫస్సవిప్ఫారో సద్దో, సబ్బసో వేదయతో వేదనావిప్ఫారో సద్దో, సబ్బసో సఞ్జానతో సఞ్ఞావిప్ఫారో సద్దో, సబ్బసో చేతయతో చేతనావిప్ఫారో సద్దో, సబ్బసో చిన్తయతో చిత్తవిప్ఫారో సద్దో, సబ్బసో సరతో సతివిప్ఫారో సద్దో, సబ్బసో పజానతో పఞ్ఞావిప్ఫారో సద్దోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సబ్బసో వితక్కయతో విచారయతో వితక్కవిప్ఫారో సద్దోతి? ఆమన్తా. వితక్కవిప్ఫారో సద్దో సోతవిఞ్ఞేయ్యో సోతస్మిం పటిహఞ్ఞతి సోతస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. నను వితక్కవిప్ఫారో సద్దో న సోతవిఞ్ఞేయ్యో న సోతస్మిం పటిహఞ్ఞతి న సోతస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి వితక్కవిప్ఫారో సద్దో న సోతవిఞ్ఞేయ్యో న సోతస్మిం పటిహఞ్ఞతి న సోతస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బసో వితక్కయతో విచారయతో వితక్కవిప్ఫారో సద్దో’’తి.

వితక్కవిప్ఫారసద్దకథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౯౨) ౯. న యథాచిత్తస్స వాచాతికథా

౫౬౪. న యథాచిత్తస్స వాచాతి? ఆమన్తా. అఫస్సకస్స వాచా అవేదనకస్స వాచా అసఞ్ఞకస్స వాచా అచేతనకస్స వాచా అచిత్తకస్స వాచాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను సఫస్సకస్స వాచా సవేదనకస్స వాచా ససఞ్ఞకస్స వాచా సచేతనకస్స వాచా సచిత్తకస్స వాచాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఫస్సకస్స వాచా…పే… సచిత్తకస్స వాచా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స వాచా’’తి.

న యథాచిత్తస్స వాచాతి? ఆమన్తా. అనావట్టేన్తస్స [అనావట్టన్తస్స (పీ.), అనావజ్జన్తస్స (సీ. స్యా. క.) కథా. ౪౮౪ పస్సితబ్బం] వాచా…పే… అనాభోగస్స వాచా…పే… అప్పణిదహన్తస్స వాచాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను ఆవట్టేన్తస్స వాచా ఆభోగస్స వాచా…పే… పణిదహన్తస్స వాచాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఆవట్టేన్తస్స వాచా ఆభోగస్స వాచా పణిదహన్తస్స వాచా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స వాచా’’తి.

న యథాచిత్తస్స వాచాతి? ఆమన్తా. నను వాచా చిత్తసముట్ఠానా చిత్తేన సహజాతా చిత్తేన సహ ఏకుప్పాదాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి వాచా చిత్తసముట్ఠానా చిత్తేన సహజాతా చిత్తేన సహ ఏకుప్పాదా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స వాచా’’తి.

న యథాచిత్తస్స వాచాతి? ఆమన్తా. న భణితుకామో భణతి, న కథేతుకామో కథేతి, న ఆలపితుకామో ఆలపతి, న వోహరితుకామో వోహరతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను భణితుకామో భణతి, కథేతుకామో కథేతి, ఆలపితుకామో ఆలపతి, వోహరితుకామో వోహరతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి భణితుకామో భణతి, కథేతుకామో కథేతి, ఆలపితుకామో ఆలపతి, వోహరితుకామో వోహరతి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స వాచా’’తి.

౫౬౫. న వత్తబ్బం – ‘‘న యథాచిత్తస్స వాచా’’తి? ఆమన్తా. నను అత్థి కోచి ‘‘అఞ్ఞం భణిస్సామీ’’తి అఞ్ఞం భణతి, ‘‘అఞ్ఞం కథేస్సామీ’’తి అఞ్ఞం కథేతి, ‘‘అఞ్ఞం ఆలపిస్సామీ’’తి అఞ్ఞం ఆలపతి, ‘‘అఞ్ఞం వోహరిస్సామీ’’తి అఞ్ఞం వోహరతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి కోచి ‘‘అఞ్ఞం భణిస్సామీ’’తి అఞ్ఞం భణతి,…పే… ‘‘అఞ్ఞం వోహరిస్సామీ’’తి అఞ్ఞం వోహరతి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స వాచా’’తి.

న యథాచిత్తస్స వాచాతికథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౯౩) ౧౦. న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మన్తికథా

౫౬౬. న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మన్తి? ఆమన్తా. అఫస్సకస్స కాయకమ్మం…పే… అచిత్తకస్స కాయకమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను సఫస్సకస్స కాయకమ్మం…పే… సచిత్తకస్స కాయకమ్మన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఫస్సకస్స కాయకమ్మం…పే… సచిత్తకస్స కాయకమ్మం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మ’’న్తి.

న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మన్తి? ఆమన్తా. అనావట్టేన్తస్స కాయకమ్మం…పే… అప్పణిదహన్తస్స కాయకమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను ఆవట్టేన్తస్స కాయకమ్మం…పే… పణిదహన్తస్స కాయకమ్మన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఆవట్టేన్తస్స కాయకమ్మం…పే… పణిదహన్తస్స కాయకమ్మం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మ’’న్తి.

న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మన్తి? ఆమన్తా. నను కాయకమ్మం చిత్తసముట్ఠానం చిత్తేన సహజాతం చిత్తేన సహ ఏకుప్పాదన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి కాయకమ్మం చిత్తసముట్ఠానం చిత్తేన సహజాతం చిత్తేన సహ ఏకుప్పాదం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మ’’న్తి.

న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మన్తి? ఆమన్తా. న అభిక్కమితుకామో అభిక్కమతి, న పటిక్కమితుకామో పటిక్కమతి, న ఆలోకేతుకామో ఆలోకేతి, న విలోకేతుకామో విలోకేతి, న సమిఞ్జితుకామో సమిఞ్జేతి, న పసారేతుకామో పసారేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. నను అభిక్కమితుకామో అభిక్కమతి, పటిక్కమితుకామో పటిక్కమతి, ఆలోకేతుకామో ఆలోకేతి, విలోకేతుకామో విలోకేతి, సమిఞ్జితుకామో సమిఞ్జేతి, పసారేతుకామో పసారేతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అభిక్కమితుకామో అభిక్కమతి…పే… పసారేతుకామో పసారేతి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మ’’న్తి.

౫౬౭. న వత్తబ్బం – ‘‘న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మ’’న్తి? ఆమన్తా. నను అత్థి కోచి ‘‘అఞ్ఞత్ర గచ్ఛిస్సామీ’’తి అఞ్ఞత్ర గచ్ఛతి…పే… ‘‘అఞ్ఞం పసారేస్సామీ’’తి అఞ్ఞం పసారేతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి కోచి ‘‘అఞ్ఞత్ర గచ్ఛిస్సామీ’’తి అఞ్ఞత్ర గచ్ఛతి…పే… ‘‘అఞ్ఞం పసారేస్సామీ’’తి అఞ్ఞం పసారేతి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మ’’న్తి.

న యథాచిత్తస్స కాయకమ్మన్తికథా నిట్ఠితా.

౯. నవమవగ్గో

(౯౪) ౧౧. అతీతానాగతసమన్నాగతకథా

౫౬౮. అతీతేన సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. నను అతీతం నిరుద్ధం విగతం విపరిణతం అత్థఙ్గతం అబ్భత్థఙ్గతన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అతీతం నిరుద్ధం విగతం విపరిణతం అత్థఙ్గతం అబ్భత్థఙ్గతం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతేన సమన్నాగతో’’తి.

అనాగతేన సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. నను అనాగతం అజాతం అభూతం అసఞ్జాతం అనిబ్బత్తం అనభినిబ్బత్తం అపాతుభూతన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనాగతం అజాతం అభూతం అసఞ్జాతం అనిబ్బత్తం అనభినిబ్బత్తం అపాతుభూతం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనాగతేన సమన్నాగతో’’తి.

౫౬౯. అతీతేన రూపక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో, అనాగతేన రూపక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నేన రూపక్ఖన్ధేన సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. తీహి రూపక్ఖన్ధేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అతీతేహి పఞ్చహి ఖన్ధేహి సమన్నాగతో, అనాగతేహి పఞ్చహి ఖన్ధేహి సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నేహి పఞ్చహి ఖన్ధేహి సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. పన్నరసహి ఖన్ధేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అతీతేన చక్ఖాయతనేన సమన్నాగతో, అనాగతేన చక్ఖాయతనేన సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నేన చక్ఖాయతనేన సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. తీహి చక్ఖాయతనేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అతీతేహి ద్వాదసహి ఆయతనేహి సమన్నాగతో, అనాగతేహి ద్వాదసహి ఆయతనేహి సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నేహి ద్వాదసహి ఆయతనేహి సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. ఛత్తింసాయతనేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అతీతాయ చక్ఖుధాతుయా సమన్నాగతో, అనాగతాయ చక్ఖుధాతుయా సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నాయ చక్ఖుధాతుయా సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. తీహి చక్ఖుధాతూహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అతీతాహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సమన్నాగతో, అనాగతాహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నాహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. చతుపఞ్ఞాసధాతూహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అతీతేన చక్ఖున్ద్రియేన సమన్నాగతో, అనాగతేన చక్ఖున్ద్రియేన సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నేన చక్ఖున్ద్రియేన సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. తీహి చక్ఖున్ద్రియేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అతీతేహి బావీసతిన్ద్రియేహి సమన్నాగతో, అనాగతేహి బావీసతిన్ద్రియేహి సమన్నాగతో, పచ్చుప్పన్నేహి బావీసతిన్ద్రియేహి సమన్నాగతోతి? ఆమన్తా. ఛసట్ఠిన్ద్రియేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౭౦. న వత్తబ్బం – ‘‘అతీతానాగతేహి సమన్నాగతో’’తి? ఆమన్తా. నను అత్థి అట్ఠవిమోక్ఖఝాయీ చతున్నం ఝానానం నికామలాభీ నవన్నం అనుపుబ్బవిహారసమాపత్తీనం లాభీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి అట్ఠవిమోక్ఖఝాయీ చతున్నం ఝానానం నికామలాభీ నవన్నం అనుపుబ్బవిహారసమాపత్తీనం లాభీ, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతానాగతేహి సమన్నాగతో’’తి.

అతీతానాగతసమన్నాగతకథా నిట్ఠితా.

నవమవగ్గో.

తస్సుద్దానం –

ఆనిసంసదస్సావిస్స సంయోజనానం పహానం, అమతారమ్మణం సంయోజనం, రూపం సారమ్మణం, అనుసయా అనారమ్మణా, ఏవమేవం ఞాణం, అతీతానాగతారమ్మణం చిత్తం, సబ్బం చిత్తం వితక్కానుపతితం, సబ్బసో వితక్కయతో విచారయతో వితక్కవిప్ఫారో సద్దో, న యథాచిత్తస్స వాచా, తథేవ కాయకమ్మం అతీతానాగతేహి సమన్నాగతోతి.