౭. సత్తమవగ్గో

(౬౭) ౫. పరిభోగమయపుఞ్ఞకథా

౪౮౩. పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి? ఆమన్తా. పరిభోగమయో ఫస్సో వడ్ఢతి, వేదనా వడ్ఢతి, సఞ్ఞా వడ్ఢతి, చేతనా వడ్ఢతి, చిత్తం వడ్ఢతి, సద్ధా వడ్ఢతి, వీరియం వడ్ఢతి, సతి వడ్ఢతి, సమాధి వడ్ఢతి, పఞ్ఞా వడ్ఢతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి? ఆమన్తా. లతా వియ వడ్ఢతి, మాలువా వియ వడ్ఢతి, రుక్ఖో వియ వడ్ఢతి, తిణం వియ వడ్ఢతి, ముఞ్జపుఞ్జో వియ వడ్ఢతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౪౮౪. పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి? ఆమన్తా. దాయకో దానం దత్వా న సమన్నాహరతి, హోతి పుఞ్ఞన్తి? ఆమన్తా. అనావట్టేన్తస్స [అనావట్టన్తస్స (సీ. పీ. క.), అనావజ్ఝన్తస్స (స్యా.)] హోతి… అనాభోగస్స హోతి… అసమన్నాహరన్తస్స హోతి… అమనసికరోన్తస్స హోతి… అచేతయన్తస్స హోతి… అపత్థయన్తస్స హోతి… అప్పణిదహన్తస్స హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను ఆవట్టేన్తస్స హోతి… ఆభోగస్స హోతి… సమన్నాహరన్తస్స హోతి… మనసికరోన్తస్స హోతి… చేతయన్తస్స హోతి… పత్థయన్తస్స హోతి… పణిదహన్తస్స హోతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఆవట్టేన్తస్స హోతి… ఆభోగస్స హోతి… సమన్నాహరన్తస్స హోతి… మనసికరోన్తస్స హోతి… చేతయన్తస్స హోతి… పత్థయన్తస్స హోతి… పణిదహన్తస్స హోతి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీ’’తి.

౪౮౫. పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి? ఆమన్తా. దాయకో దానం దత్వా కామవితక్కం వితక్కేతి, బ్యాపాదవితక్కం వితక్కేతి, విహింసావితక్కం వితక్కేతి, హోతి పుఞ్ఞన్తి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఫస్సానం…పే… ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్విన్నం ఫస్సానం…పే… ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీతి? ఆమన్తా. కుసలాకుసలా సావజ్జానవజ్జా హీనపణీతా కణ్హసుక్కసప్పటిభాగా ధమ్మా సమ్ముఖీభావం ఆగచ్ఛన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కుసలాకుసలా సావజ్జానవజ్జా హీనపణీతా కణ్హసుక్కసప్పటిభాగా ధమ్మా సమ్ముఖీభావం ఆగచ్ఛన్తీతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, సువిదూరవిదూరాని! కతమాని చత్తారి? నభఞ్చ, భిక్ఖవే, పథవీ చ – ఇదం పఠమం సువిదూరవిదూరం. ఓరిమఞ్చ, భిక్ఖవే, తీరం సముద్దస్స పారిమఞ్చ తీరం – ఇదం దుతియం సువిదూరవిదూరం. యతో చ, భిక్ఖవే, వేరోచనో అబ్భుదేతి యత్థ చ అత్థమేతి – ఇదం తతియం సువిదూరవిదూరం. సతఞ్చ, భిక్ఖవే, ధమ్మో అసతఞ్చ ధమ్మో – ఇదం చతుత్థం సువిదూరవిదూరం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి సువిదూరవిదూరానీతి.

‘‘నభఞ్చ దూరే పథవీ చ దూరే,

పారం సముద్దస్స తదాహు దూరే;

యతో చ వేరోచనో అబ్భుదేతి,

పభఙ్కరో యత్థ చ అత్థమేతి.

‘‘తతో హవే దూరతరం వదన్తి,

సతఞ్చ ధమ్మం అసతఞ్చ ధమ్మం;

అబ్యాయికో హోతి సతం సమాగమో,

యావమ్పి తిట్ఠేయ్య తథేవ హోతి.

‘‘ఖిప్పఞ్హి వేతి [ఖిప్పంహవేతి (బహూసు)] అసతం సమాగమో;

తస్మా సతం ధమ్మో అసబ్భి ఆరకా’’తి [అ. ని. ౪.౪౭].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘కుసలాకుసలా సావజ్జానవజ్జా హీనపణీతా కణ్హసుక్కసప్పటిభాగా ధమ్మా సమ్ముఖీభావం ఆగచ్ఛన్తీ’’తి.

౪౮౬. న వత్తబ్బం – ‘‘పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీ’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘ఆరామరోపా వనరోపా, యే జనా సేతుకారకా;

పపఞ్చ ఉదపానఞ్చ, యే దదన్తి ఉపస్సయం.

‘‘తేసం దివా చ రత్తో చ, సదా పుఞ్ఞం పవడ్ఢతి;

ధమ్మట్ఠా సీలసమ్పన్నా, తే జనా సగ్గగామినో’’తి [సం. ని. ౧.౪౭].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి.

న వత్తబ్బం – ‘‘పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీ’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా సోవగ్గికా సుఖవిపాకా సగ్గసంవత్తనికా ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తన్తి! కతమే చత్తారో? యస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చీవరం పరిభుఞ్జమానో అప్పమాణం చేతోసమాధిం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, అప్పమాణో తస్స పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో సోవగ్గికో సుఖవిపాకో సగ్గసంవత్తనికో ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి. యస్స, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పిణ్డపాతం పరిభుఞ్జమానో…పే… సేనాసనం పరిభుఞ్జమానో…పే… గిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారం పరిభుఞ్జమానో అప్పమాణం చేతోసమాధిం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, అప్పమాణో తస్స పుఞ్ఞాభిసన్దో కుసలాభిసన్దో సుఖస్సాహారో సోవగ్గికో సుఖవిపాకో సగ్గసంవత్తనికో ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుఞ్ఞాభిసన్దా కుసలాభిసన్దా సుఖస్సాహారా సోవగ్గికా సుఖవిపాకా సగ్గసంవత్తనికా ఇట్ఠాయ కన్తాయ మనాపాయ హితాయ సుఖాయ సంవత్తన్తీ’’తి [అ. ని. ౪.౫౧]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి.

౪౮౭. పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి? ఆమన్తా. దాయకో దానం దేతి, పటిగ్గాహకో పటిగ్గహేత్వా న పరిభుఞ్జతి ఛడ్డేతి విస్సజ్జేతి, హోతి పుఞ్ఞన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి దాయకో దానం దేతి, పటిగ్గాహకో పటిగ్గహేత్వా న పరిభుఞ్జతి ఛడ్డేతి విస్సజ్జేతి, హోతి పుఞ్ఞం; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీ’’తి.

పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీతి? ఆమన్తా. దాయకో దానం దేతి, పటిగ్గాహకే పటిగ్గహితే రాజానో వా హరన్తి, చోరా వా హరన్తి, అగ్గి వా దహతి, ఉదకం వా వహతి, అప్పియా వా దాయాదా హరన్తి, హోతి పుఞ్ఞన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి దాయకో దానం దేతి, పటిగ్గాహకే పటిగ్గహితే రాజానో వా హరన్తి, చోరా వా హరన్తి, అగ్గి వా దహతి, ఉదకం వా వహతి, అప్పియా వా దాయాదా హరన్తి, హోతి పుఞ్ఞం; నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పరిభోగమయం పుఞ్ఞం వడ్ఢతీ’’తి.

పరిభోగమయపుఞ్ఞకథా నిట్ఠితా.