(౨౯) ౯. యథాకమ్మూపగతఞాణకథా

౩౭౭. యథాకమ్మూపగతం ఞాణం [యథాకమ్మూపగతఞాణం (స్యా. కం.)] దిబ్బచక్ఖున్తి? ఆమన్తా. యథాకమ్మూపగతఞ్చ మనసి కరోతి, దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

యథాకమ్మూపగతఞ్చ మనసి కరోతి, దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఫస్సానం ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

యథాకమ్మూపగతం ఞాణం దిబ్బచక్ఖున్తి? ఆమన్తా. ‘‘ఇమే వత భోన్తో సత్తా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘కాయదుచ్చరితేన సమన్నాగతా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘వచీదుచ్చరితేన సమన్నాగతా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘మనోదుచ్చరితేన సమన్నాగతా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘అరియానం ఉపవాదకా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠికా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠికమ్మసమాదానా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపన్నా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘ఇమే వా పన భోన్తో సత్తా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘కాయసుచరితేన సమన్నాగతా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘వచీసుచరితేన సమన్నాగతా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘మనోసుచరితేన సమన్నాగతా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘అరియానం అనుపవాదకా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘సమ్మాదిట్ఠికా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘సమ్మాదిట్ఠికమ్మసమ్మాదానా’’తి చ మనసి కరోతి, ‘‘తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా’’తి చ మనసి కరోతి, దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

‘‘తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపన్నా’’తి చ మనసి కరోతి, దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతీతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం ఫస్సానం ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౭౮. యథాకమ్మూపగతం ఞాణం దిబ్బచక్ఖున్తి? ఆమన్తా. అత్థి కోచి అదిబ్బచక్ఖుకో దిబ్బచక్ఖుం అప్పటిలద్ధో అనధిగతో అసచ్ఛికతో యథాకమ్మూపగతం జానాతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి కోచి అదిబ్బచక్ఖుకో దిబ్బచక్ఖుం అప్పటిలద్ధో అనధిగతో అసచ్ఛికతో యథాకమ్మూపగతం జానాతి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘యథాకమ్మూపగతం ఞాణం దిబ్బచక్ఖు’’న్తి.

యథాకమ్మూపగతం ఞాణం దిబ్బచక్ఖున్తి? ఆమన్తా. ఆయస్మా సారిపుత్తో యథాకమ్మూపగతం ఞాణం జానాతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఆయస్మా సారిపుత్తో యథాకమ్మూపగతం ఞాణం జానాతి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘యథాకమ్మూపగతం ఞాణం దిబ్బచక్ఖు’’న్తి.

యథాకమ్మూపగతం ఞాణం దిబ్బచక్ఖున్తి? ఆమన్తా. ఆయస్మా సారిపుత్తో యథాకమ్మూపగతం ఞాణం జానాతీతి? ఆమన్తా. అత్థాయస్మతో సారిపుత్తస్స దిబ్బచక్ఖున్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థాయస్మతో సారిపుత్తస్స దిబ్బచక్ఖున్తి? ఆమన్తా. నను ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ –

‘‘నేవ పుబ్బేనివాసాయ, నపి దిబ్బస్స చక్ఖునో;

చేతోపరియాయ ఇద్ధియా, సోతధాతువిసుద్ధియా;

చుతియా ఉపపత్తియా, పణిధి మే న విజ్జతీ’’తి [థేరగా. ౯౯౬ థేరగాథాయం].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘యథాకమ్మూపగతం ఞాణం దిబ్బచక్ఖు’’న్తి.

యథాకమ్మూపగతఞాణకథా నిట్ఠితా.