౩. తతియవగ్గో

(౩౨) ౧౨. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనకథా

౩౮౪. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి? ఆమన్తా. అసఞ్ఞభవో అసఞ్ఞగతి అసఞ్ఞసత్తావాసో అసఞ్ఞసంసారో అసఞ్ఞయోని అసఞ్ఞత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నను సఞ్ఞాభవో సఞ్ఞాగతి సఞ్ఞాసత్తావాసో సఞ్ఞాసంసారో సఞ్ఞాయోని సఞ్ఞత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఞ్ఞాభవో సఞ్ఞాగతి…పే… సఞ్ఞత్తభావపటిలాభో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘సఞ్ఞా అత్థీ’’’తి.

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి? ఆమన్తా. ఏకవోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నను చతువోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి చతువోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘సఞ్ఞా అత్థీ’’’తి.

౩౮౫. అసఞ్ఞసత్తేసు న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి’’, సో చ అసఞ్ఞభవో అసఞ్ఞగతి అసఞ్ఞసత్తావాసో అసఞ్ఞసంసారో అసఞ్ఞయోని అసఞ్ఞత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి,’’ సో చ అసఞ్ఞభవో అసఞ్ఞగతి అసఞ్ఞసత్తావాసో అసఞ్ఞసంసారో అసఞ్ఞయోని అసఞ్ఞత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అసఞ్ఞసత్తేసు న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి,’’ సో చ ఏకవోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి,’’ సో చ ఏకవోకారభవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి,’’ సో చ సఞ్ఞాభవో సఞ్ఞాగతి…పే… సఞ్ఞత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అసఞ్ఞసత్తేసు న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి,’’ సో చ సఞ్ఞాభవో సఞ్ఞాగతి…పే… సఞ్ఞత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి,’’ సో చ చతువోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అసఞ్ఞసత్తేసు న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థి,’’ సో చ చతువోకారభవో గతి…పే… అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి? ఆమన్తా. నను నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘సఞ్ఞా అత్థీ’’’తి.

౩౮౬. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి? ఆమన్తా. ఆకాసానఞ్చాయతనం చతువోకారభవో ఆకాసానఞ్చాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి? ఆమన్తా. విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం…పే… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఆకాసానఞ్చాయతనం చతువోకారభవో, అత్థి తత్థ సఞ్ఞాతి? ఆమన్తా. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, అత్థి తత్థ సఞ్ఞాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం…పే… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, అత్థి తత్థ సఞ్ఞాతి? ఆమన్తా. నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, అత్థి తత్థ సఞ్ఞాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి వా ‘‘నత్థీ’’తి వాతి? ఆమన్తా. నను నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘సఞ్ఞా అత్థీ’తి వా ‘నత్థీ’తి వా’’తి.

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి వా ‘‘నత్థీ’’తి వాతి? ఆమన్తా. ఆకాసానఞ్చాయతనం…పే… విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం…పే… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం చతువోకారభవో, ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి వా ‘‘నత్థీ’’తి వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం [నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే వత్తబ్బం (?)] – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి వా ‘‘నత్థీ’’తి వాతి? ఆమన్తా. నను నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘సఞ్ఞా అత్థీ’తి వా ‘నత్థీ’తి వా’’తి.

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనన్తి కత్వా నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనే న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞా అత్థీ’’తి వా ‘‘నత్థీ’’తి వాతి? ఆమన్తా. అదుక్ఖమసుఖా వేదనాతి కత్వా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ [అదుక్ఖమసుఖా వేదనా (సీ. క.)] న వత్తబ్బం – ‘‘వేదనా’’తి వా ‘‘అవేదనా’’తి వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనకథా నిట్ఠితా.

తతియవగ్గో.

తస్సుద్దానం –

బలం సాధారణం అరియం, సరాగం చిత్తం విముచ్చతి;

విముత్తం విముచ్చమానం, అత్థి చిత్తం విముచ్చమానం.

అట్ఠమకస్స పుగ్గలస్స, దిట్ఠిపరియుట్ఠానం పహీనం;

అట్ఠమకస్స పుగ్గలస్స, నత్థి పఞ్చిన్ద్రియాని చక్ఖుం.

సోతం ధమ్ముపత్థద్ధం, యథాకమ్మూపగతం ఞాణం;

దేవేసు సంవరో అసఞ్ఞ-సత్తేసు సఞ్ఞా ఏవమేవ భవగ్గన్తి.