(౧౭) ౮. కుక్కుళకథా

౩౩౮. సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళాతి? ఆమన్తా. నను అత్థి సుఖా వేదనా, కాయికం సుఖం, చేతసికం సుఖం, దిబ్బం సుఖం, మానుసకం సుఖం, లాభసుఖం, సక్కారసుఖం, యానసుఖం, సయనసుఖం, ఇస్సరియసుఖం, ఆధిపచ్చసుఖం, గిహిసుఖం, సామఞ్ఞసుఖం, సాసవం సుఖం, అనాసవం సుఖం, ఉపధిసుఖం, నిరూపధిసుఖం, సామిసం సుఖం, నిరామిసం సుఖం, సప్పీతికం సుఖం, నిప్పీతికం సుఖం, ఝానసుఖం, విముత్తిసుఖం, కామసుఖం, నేక్ఖమ్మసుఖం, వివేకసుఖం, ఉపసమసుఖం, సమ్బోధసుఖన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి సుఖా వేదనా…పే… సమ్బోధసుఖం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళాతి? ఆమన్తా. సబ్బే సఙ్ఖారా దుక్ఖా వేదనా కాయికం దుక్ఖం చేతసికం దుక్ఖం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సఉపాయాసాతి? న హేవం వత్తబ్బే.

న వత్తబ్బం – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘సబ్బం, భిక్ఖవే, ఆదిత్తం! కిఞ్చ, భిక్ఖవే, సబ్బం ఆదిత్తం? చక్ఖుం, భిక్ఖవే, ఆదిత్తం, రూపా ఆదిత్తా, చక్ఖువిఞ్ఞాణం ఆదిత్తం, చక్ఖుసమ్ఫస్సో ఆదిత్తో; యమిదం [యమ్పిదం (సం. ని. ౪.౨౮)] చక్ఖుసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా, తమ్పి ఆదిత్తం. కేన ఆదిత్తం? ‘రాగగ్గినా దోసగ్గినా మోహగ్గినా ఆదిత్తం, జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి ఆదిత్త’న్తి వదామి. సోతం ఆదిత్తం, సద్దా ఆదిత్తా…పే… ఘానం ఆదిత్తం, గన్ధా ఆదిత్తా…పే… జివ్హా ఆదిత్తా, రసా ఆదిత్తా…పే… కాయో ఆదిత్తో, ఫోట్ఠబ్బా ఆదిత్తా…పే… మనో ఆదిత్తో, ధమ్మా ఆదిత్తా, మనోవిఞ్ఞాణం ఆదిత్తం, మనోసమ్ఫస్సో ఆదిత్తో; యమిదం మనోసమ్ఫస్సపచ్చయా ఉప్పజ్జతి వేదయితం సుఖం వా దుక్ఖం వా అదుక్ఖమసుఖం వా, తమ్పి ఆదిత్తం. కేన ఆదిత్తం? ‘రాగగ్గినా దోసగ్గినా మోహగ్గినా ఆదిత్తం, జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి ఆదిత్త’న్తి వదామీ’’తి [మహావ. ౫౪; సం. ని. ౪.౨౮]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి వత్తబ్బం [తేన హి (సీ. స్యా.), తేన హి న వత్తబ్బం (క.)] – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా! కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా, సోతవిఞ్ఞేయ్యా సద్దా…పే… ఘానవిఞ్ఞేయ్యా గన్ధా… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా’’తి [మ. ని. ౧.౧౬౬; సం. ని. ౪.౨౬౮]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

న వత్తబ్బం – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘లాభా వో, భిక్ఖవే, సులద్ధం వో, భిక్ఖవే, ఖణో వో పటిలద్ధో [పటివిద్ధో (బహూసు)] బ్రహ్మచరియవాసాయ! దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, ఛ ఫస్సాయతనికా నామ నిరయా. తత్థ యం కిఞ్చి చక్ఖునా రూపం పస్సతి, అనిట్ఠరూపఞ్ఞేవ పస్సతి నో ఇట్ఠరూపం, అకన్తరూపఞ్ఞేవ పస్సతి నో కన్తరూపం, అమనాపరూపఞ్ఞేవ పస్సతి నో మనాపరూపం. యం కిఞ్చి సోతేన సద్దం సుణాతి…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయతి… జివ్హాయ రసం సాయతి… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసతి… మనసా ధమ్మం విజానాతి, అనిట్ఠరూపఞ్ఞేవ విజానాతి నో ఇట్ఠరూపం, అకన్తరూపఞ్ఞేవ విజానాతి నో కన్తరూపం, అమనాపరూపఞ్ఞేవ విజానాతి నో మనాపరూప’’న్తి [సం. ని. ౪.౧౩౫]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి వత్తబ్బం [తేన హి న వత్తబ్బం (స్యా. క.)] – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘లాభా వో, భిక్ఖవే, సులద్ధం వో, భిక్ఖవే, ఖణో వో పటిలద్ధో బ్రహ్మచరియవాసాయ! దిట్ఠా మయా, భిక్ఖవే, ఛ ఫస్సాయతనికా నామ సగ్గా. తత్థ యం కిఞ్చి చక్ఖునా రూపం పస్సతి, ఇట్ఠరూపఞ్ఞేవ పస్సతి నో అనిట్ఠరూపం, కన్తరూపఞ్ఞేవ పస్సతి నో అకన్తరూపం, మనాపరూపఞ్ఞేవ పస్సతి నో అమనాపరూపం. యం కిఞ్చి సోతేన సద్దం సుణాతి…పే… ఘానేన గన్ధం ఘాయతి… జివ్హాయ రసం సాయతి… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసతి… మనసా ధమ్మం విజానాతి, ఇట్ఠరూపఞ్ఞేవ విజానాతి నో అనిట్ఠరూపం, కన్తరూపఞ్ఞేవ విజానాతి నో అకన్తరూపం, మనాపరూపఞ్ఞేవ విజానాతి నో అమనాపరూప’’న్తి [సం. ని. ౪.౧౩౫]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

న వత్తబ్బం – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి? ఆమన్తా. నను ‘‘యదనిచ్చం తం దుక్ఖం [సం. ని. ౩.౧౫],’’ వుత్తం భగవతా, ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా’’తి [ధ. ప. ౨౭౭; మ. ని. ౧.౩౫౬]? ఆమన్తా. హఞ్చి ‘‘యదనిచ్చం తం దుక్ఖం,’’ వుత్తం భగవతా, ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చా,’’ తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళాతి? ఆమన్తా. దానం అనిట్ఠఫలం అకన్తఫలం అమనుఞ్ఞఫలం సేచనకఫలం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకన్తి? న హేవం వత్తబ్బే.

సీలం…పే… ఉపోసథో…పే… భావనా…పే… బ్రహ్మచరియం అనిట్ఠఫలం అకన్తఫలం అమనుఞ్ఞఫలం సేచనకఫలం దుక్ఖుద్రయం దుక్ఖవిపాకన్తి? న హేవం వత్తబ్బే.

నను దానం ఇట్ఠఫలం కన్తఫలం మనుఞ్ఞఫలం అసేచనకఫలం సుఖుద్రయం సుఖవిపాకన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి దానం ఇట్ఠఫలం కన్తఫలం మనుఞ్ఞఫలం అసేచనకఫలం సుఖుద్రయం సుఖవిపాకం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

నను సీలం… ఉపోసథో… భావనా… బ్రహ్మచరియం ఇట్ఠఫలం కన్తఫలం మనుఞ్ఞఫలం అసేచనకఫలం సుఖుద్రయం సుఖవిపాకన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి బ్రహ్మచరియం ఇట్ఠఫలం కన్తఫలం మనుఞ్ఞఫలం అసేచనకఫలం సుఖుద్రయం సుఖవిపాకన్తి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘సుఖో వివేకో తుట్ఠస్స, సుతధమ్మస్స పస్సతో;

అబ్యాపజ్జం సుఖం లోకే, పాణభూతేసు సంయమో.

‘‘సుఖా విరాగతా లోకే, కామానం సమతిక్కమో;

అస్మిమానస్స యో వినయో, ఏతం వే పరమం సుఖం [మహావ. ౫; ఉదా. ౧౧ ఉదానే చ].

‘‘తం సుఖేన సుఖం పత్తం, అచ్చన్తసుఖమేవ తం;

తిస్సో విజ్జా అనుప్పత్తా, ఏతం వే పరమం సుఖ’’న్తి.

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనోధిం కత్వా కుక్కుళా’’తి.

కుక్కుళకథా నిట్ఠితా.