౨. దుతియవగ్గో

(౧౮) ౯. అనుపుబ్బాభిసమయకథా

౩౩౯. అనుపుబ్బాభిసమయోతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన సోతాపత్తిమగ్గం భావేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అనుపుబ్బేన సోతాపత్తిమగ్గం భావేతీతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే.

అనుపుబ్బాభిసమయోతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన సకదాగామిమగ్గం భావేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అనుపుబ్బేన సకదాగామిమగ్గం భావేతీతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన సకదాగామిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే.

అనుపుబ్బాభిసమయోతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన అనాగామిమగ్గం భావేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అనుపుబ్బేన అనాగామిమగ్గం భావేతీతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన అనాగామిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే.

అనుపుబ్బాభిసమయోతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన అరహత్తమగ్గం భావేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అనుపుబ్బేన అరహత్తమగ్గం భావేతీతి? ఆమన్తా. అనుపుబ్బేన అరహత్తఫలం సచ్ఛికరోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే.

౩౪౦. సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో దుక్ఖదస్సనేన కిం జహతీతి? సక్కాయదిట్ఠిం, విచికిచ్ఛం, సీలబ్బతపరామాసం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం సోతాపన్నో, చతుభాగం న సోతాపన్నో, చతుభాగం సోతాపత్తిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం సత్తక్ఖత్తుపరమో కోలఙ్కోలో ఏకబీజీ బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో, ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో చతుభాగం న అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే.

సముదయదస్సనేన…పే… నిరోధదస్సనేన…పే… మగ్గదస్సనేన కిం జహతీతి? సక్కాయదిట్ఠిం, విచికిచ్ఛం, సీలబ్బతపరామాసం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం సోతాపన్నో, చతుభాగం న సోతాపన్నో, చతుభాగం సోతాపత్తిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం సత్తక్ఖత్తుపరమో కోలఙ్కోలో ఏకబీజీ బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో, ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో, చతుభాగం న అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౪౧. సకదాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో దుక్ఖదస్సనేన కిం జహతీతి? ఓళారికం కామరాగం, ఓళారికం బ్యాపాదం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం సకదాగామీ, చతుభాగం న సకదాగామీ, చతుభాగం సకదాగామిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సముదయదస్సనేన…పే… నిరోధదస్సనేన…పే… మగ్గదస్సనేన కిం జహతీతి? ఓళారికం కామరాగం, ఓళారికం బ్యాపాదం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం సకదాగామీ, చతుభాగం న సకదాగామీ, చతుభాగం సకదాగామిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౪౨. అనాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో దుక్ఖదస్సనేన కిం జహతీతి? అణుసహగతం కామరాగం, అణుసహగతం బ్యాపాదం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం అనాగామీ, చతుభాగం న అనాగామీ, చతుభాగం అనాగామిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం అన్తరాపరినిబ్బాయీ…పే… ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ… అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ… ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ… ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీ, చతుభాగం న ఉద్ధంసోతో న అకనిట్ఠగామీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సముదయదస్సనేన…పే… నిరోధదస్సనేన…పే… మగ్గదస్సనేన కిం జహతీతి? అణుసహగతం కామరాగం, అణుసహగతం బ్యాపాదం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం అనాగామీ, చతుభాగం న అనాగామీ, చతుభాగం అనాగామిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం అన్తరాపరినిబ్బాయీ…పే… ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ… అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ… ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ… ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీ, చతుభాగం న ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౪౩. అరహత్తసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో దుక్ఖదస్సనేన కిం జహతీతి? రూపరాగం, అరూపరాగం, మానం, ఉద్ధచ్చం, అవిజ్జం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం అరహా, చతుభాగం న అరహా, చతుభాగం అరహత్తప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం వీతరాగో…పే… వీతదోసో… వీతమోహో…పే… కతకరణీయో ఓహితభారో అనుప్పత్తసదత్థో పరిక్ఖీణభవసంయోజనో సమ్మదఞ్ఞావిముత్తో ఉక్ఖిత్తపలిఘో సఙ్కిణ్ణపరిఖో అబ్బూళ్హేసికో నిరగ్గళో అరియో పన్నద్ధజో పన్నభారో విసఞ్ఞుత్తో సువిజితవిజయో, దుక్ఖం తస్స పరిఞ్ఞాతం, సముదయో పహీనో, నిరోధో సచ్ఛికతో, మగ్గో భావితో, అభిఞ్ఞేయ్యం అభిఞ్ఞాతం, పరిఞ్ఞేయ్యం పరిఞ్ఞాతం, పహాతబ్బం పహీనం, భావేతబ్బం భావితం…పే… సచ్ఛికాతబ్బం సచ్ఛికతం, చతుభాగం సచ్ఛికాతబ్బం న సచ్ఛికతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సముదయదస్సనేన … నిరోధదస్సనేన… మగ్గదస్సనేన కిం జహతీతి? రూపరాగం, అరూపరాగం, మానం, ఉద్ధచ్చం, అవిజ్జం, తదేకట్ఠే చ కిలేసే చతుభాగం జహతీతి. చతుభాగం అరహా, చతుభాగం న అరహా, చతుభాగం అరహత్తప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, చతుభాగం వీతరాగో… వీతదోసో… వీతమోహో… కతకరణీయో ఓహితభారో అనుప్పత్తసదత్థో పరిక్ఖీణభవసంయోజనో సమ్మదఞ్ఞావిముత్తో ఉక్ఖిత్తపలిఘో సఙ్కిణ్ణపరిఖో అబ్బూళ్హేసికో నిరగ్గళో అరియో పన్నద్ధజో పన్నభారో విసఞ్ఞుత్తో సువిజితవిజయో, దుక్ఖం తస్స పరిఞ్ఞాతం, సముదయో పహీనో, నిరోధో సచ్ఛికతో, మగ్గో భావితో, అభిఞ్ఞేయ్యం అభిఞ్ఞాతం, పరిఞ్ఞేయ్యం పరిఞ్ఞాతం, పహాతబ్బం పహీనం, భావేతబ్బం భావితం…పే… సచ్ఛికాతబ్బం సచ్ఛికతం, చతుభాగం సచ్ఛికాతబ్బం న సచ్ఛికతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౪౪. సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో దుక్ఖం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. దుక్ఖే దిట్ఠే ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే. సముదయం దక్ఖన్తో…పే… నిరోధం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. నిరోధే దిట్ఠే ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే.

సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో మగ్గం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, మగ్గే దిట్ఠే ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. దుక్ఖం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, దుక్ఖే దిట్ఠే ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మగ్గం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, మగ్గే దిట్ఠే ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బోతి? ఆమన్తా. సముదయం దక్ఖన్తో…పే… నిరోధం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, నిరోధే దిట్ఠే ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో దుక్ఖం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, దుక్ఖే దిట్ఠే న వత్తబ్బం – ‘‘ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బో’’తి? ఆమన్తా. మగ్గం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, మగ్గే దిట్ఠే న వత్తబ్బం – ‘‘ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బో’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సముదయం దక్ఖన్తో… నిరోధం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, నిరోధే దిట్ఠే న వత్తబ్బం – ‘‘ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బో’’తి? ఆమన్తా. మగ్గం దక్ఖన్తో ‘‘పటిపన్నకో’’తి వత్తబ్బో, మగ్గే దిట్ఠే న వత్తబ్బం – ‘‘ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బో’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

[సకవాదీపుచ్ఛాలక్ఖణం] సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో దుక్ఖం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, దుక్ఖే దిట్ఠే న వత్తబ్బం – ‘‘ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బో’’తి? ఆమన్తా. నిరత్థియం దుక్ఖదస్సనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సముదయం దక్ఖన్తో…పే… నిరోధం దక్ఖన్తో పటిపన్నకోతి వత్తబ్బో, నిరోధే దిట్ఠే న వత్తబ్బం – ‘‘ఫలే ఠితోతి వత్తబ్బో’’తి? ఆమన్తా. నిరత్థియం నిరోధదస్సనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౪౫. [పరవాదీపుచ్ఛాలక్ఖణం] దుక్ఖే దిట్ఠే చత్తారి సచ్చాని దిట్ఠాని హోన్తీతి? ఆమన్తా. దుక్ఖసచ్చం చత్తారి సచ్చానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

[సకవాదీపుచ్ఛాలక్ఖణం] రూపక్ఖన్ధే అనిచ్చతో దిట్ఠే పఞ్చక్ఖన్ధా అనిచ్చతో దిట్ఠా హోన్తీతి? ఆమన్తా. రూపక్ఖన్ధో పఞ్చక్ఖన్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

[సకవాదీపుచ్ఛాలక్ఖణం] చక్ఖాయతనే అనిచ్చతో దిట్ఠే ద్వాదసాయతనాని అనిచ్చతో దిట్ఠాని హోన్తీతి? ఆమన్తా. చక్ఖాయతనం ద్వాదసాయతనానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

[సకవాదీపుచ్ఛాలక్ఖణం] చక్ఖుధాతుయా అనిచ్చతో దిట్ఠాయ అట్ఠారస ధాతుయో అనిచ్చతో దిట్ఠా హోన్తీతి? ఆమన్తా. చక్ఖుధాతు అట్ఠారస ధాతుయోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

[సకవాదీపుచ్ఛాలక్ఖణం] చక్ఖున్ద్రియే అనిచ్చతో దిట్ఠే బావీసతిన్ద్రియాని అనిచ్చతో దిట్ఠాని హోన్తీతి? ఆమన్తా. చక్ఖున్ద్రియం బావీసతిన్ద్రియానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

[సకవాదీపుచ్ఛాలక్ఖణం] చతూహి ఞాణేహి సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? ఆమన్తా. చత్తారి సోతాపత్తిఫలానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అట్ఠహి ఞాణేహి సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? ఆమన్తా. అట్ఠ సోతాపత్తిఫలానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వాదసహి ఞాణేహి సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? ఆమన్తా. ద్వాదస సోతాపత్తిఫలానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చతుచత్తారీసాయ ఞాణేహి సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? ఆమన్తా. చతుచత్తారీసం సోతాపత్తిఫలానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సత్తసత్తతియా ఞాణేహి సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరోతీతి? ఆమన్తా. సత్తసత్తతి సోతాపత్తిఫలానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౪౬. న వత్తబ్బం – ‘‘అనుపుబ్బాభిసమయో’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, మహాసముద్దో అనుపుబ్బనిన్నో అనుపుబ్బపోణో అనుపుబ్బపబ్భారో, న ఆయతకేనేవ పపాతో; ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, ఇమస్మిం ధమ్మవినయే అనుపుబ్బసిక్ఖా అనుపుబ్బకిరియా అనుపుబ్బపటిపదా, న ఆయతకేనేవ అఞ్ఞాపటివేధో’’తి [చూళవ. ౩౮౫; అ. ని. ౮.౨౦; ఉదా. ౪౫ ఉదానే చ]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అనుపుబ్బాభిసమయోతి.

న వత్తబ్బం – ‘‘అనుపుబ్బాభిసమయో’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘అనుపుబ్బేన మేధావీ, థోకం థోకం ఖణే ఖణే;

కమ్మారో రజతస్సేవ, నిద్ధమే మలమత్తనో’’తి [ధ. ప. ౨౩౯ ధమ్మపదే].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అనుపుబ్బాభిసమయోతి.

అనుపుబ్బాభిసమయోతి? ఆమన్తా. నన్వాయస్మా గవమ్పతి థేరో భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘సమ్ముఖా మేతం, ఆవుసో, భగవతో సుతం సమ్ముఖా పటిగ్గహితం – ‘యో, భిక్ఖవే, దుక్ఖం పస్సతి దుక్ఖసముదయమ్పి సో పస్సతి, దుక్ఖనిరోధమ్పి పస్సతి, దుక్ఖనిరోధగామినిం పటిపదమ్పి పస్సతి; యో దుక్ఖసముదయం పస్సతి దుక్ఖమ్పి సో పస్సతి, దుక్ఖనిరోధమ్పి పస్సతి, దుక్ఖనిరోధగామినిం పటిపదమ్పి పస్సతి; యో దుక్ఖనిరోధం పస్సతి దుక్ఖమ్పి సో పస్సతి, దుక్ఖసముదయమ్పి పస్సతి, దుక్ఖనిరోధగామినిం పటిపదమ్పి పస్సతి; యో దుక్ఖనిరోధగామినిం పటిపదం పస్సతి దుక్ఖమ్పి సో పస్సతి, దుక్ఖసముదయమ్పి పస్సతి, దుక్ఖనిరోధమ్పి పస్సతీ’’’తి [సం. ని. ౫.౧౧౦౦]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘అనుపుబ్బాభిసమయో’’తి.

అనుపుబ్బాభిసమయోతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘సహావస్స దస్సనసమ్పదాయ,

తయస్సు ధమ్మా జహితా భవన్తి;

సక్కాయదిట్ఠీ విచికిచ్ఛితఞ్చ,

సీలబ్బతం వాపి యదత్థి కిఞ్చి;

చతూహపాయేహి చ విప్పముత్తో,

ఛచ్చాభిఠానాని అభబ్బ కాతు’’న్తి.

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘అనుపుబ్బాభిసమయో’’తి.

అనుపుబ్బాభిసమయోతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘యస్మిం, భిక్ఖవే, సమయే అరియసావకస్స విరజం వీతమలం ధమ్మచక్ఖుం ఉదపాది – ‘యం కిఞ్చి సముదయధమ్మం సబ్బం తం నిరోధధమ్మ’న్తి, సహ దస్సనుప్పాదా, భిక్ఖవే, అరియసావకస్స తీణి సంయోజనాని పహీయన్తి – సక్కాయదిట్ఠి, విచికిచ్ఛా, సీలబ్బతపరామాసో’’తి! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘అనుపుబ్బాభిసమయో’’తి.

అనుపుబ్బాభిసమయకథా నిట్ఠితా.