దుకఅత్థుద్ధారో
హేతుగోచ్ఛకం
౧౪౪౧. కతమే ధమ్మా హేతూ? తయో కుసలహేతూ, తయో అకుసలహేతూ, తయో అబ్యాకతహేతూ. అలోభో కుసలహేతు, అదోసో కుసలహేతు, చతూసు భూమీసు కుసలేసు ఉప్పజ్జన్తి. అమోహో కుసలహేతు, కామావచరకుసలతో చత్తారో ఞాణవిప్పయుత్తే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా, చతూసు భూమీసు కుసలేసు ఉప్పజ్జతి.
లోభో అట్ఠసు లోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. దోసో ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. మోహో సబ్బాకుసలేసు ఉప్పజ్జతి.
అలోభో విపాకహేతు అదోసో విపాకహేతు, కామావచరస్స విపాకతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా, చతూసు భూమీసు విపాకేసు ఉప్పజ్జన్తి. అమోహో విపాకహేతు, కామావచరస్స విపాకతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా, చత్తారో ఞాణవిప్పయుత్తే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా, చతూసు భూమీసు విపాకేసు ఉప్పజ్జతి.
అలోభో కిరియహేతు అదోసో కిరియహేతు, కామావచరకిరియతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా, తీసు భూమీసు కిరియేసు ఉప్పజ్జన్తి. అమోహో కిరియహేతు, కామావచరకిరియతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా, చత్తారో ఞాణవిప్పయుత్తే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా, తీసు భూమీసు కిరియేసు ఉప్పజ్జతి – ఇమే ధమ్మా హేతూ.
౧౪౪౨. కతమే ధమ్మా న హేతూ? ఠపేత్వా హేతూ, చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా న హేతూ.
౧౪౪౩. కతమే ధమ్మా సహేతుకా? విచికిచ్ఛాసహగతం ఉద్ధచ్చసహగతం మోహం ఠపేత్వా అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, కామావచరస్స విపాకతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా చతూసు భూమీసు విపాకో, కామావచరకిరియతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం – ఇమే ధమ్మా సహేతుకా.
౧౪౪౪. కతమే ధమ్మా అహేతుకా? విచికిచ్ఛాసహగతో మోహో, ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో, ద్వేపఞ్చవిఞ్ఞాణాని, తిస్సో చ మనోధాతుయో, పఞ్చ చ అహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతుయో, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అహేతుకా.
౧౪౪౫. కతమే ధమ్మా హేతుసమ్పయుత్తా? విచికిచ్ఛాసహగతం ఉద్ధచ్చసహగతం మోహం ఠపేత్వా అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, కామావచరస్స విపాకతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా చతూసు భూమీసు విపాకో, కామావచరకిరియతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం – ఇమే ధమ్మా హేతుసమ్పయుత్తా.
౧౪౪౬. కతమే ధమ్మా హేతువిప్పయుత్తా? విచికిచ్ఛాసహగతో మోహో, ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో, ద్వేపఞ్చవిఞ్ఞాణాని తిస్సో చ మనోధాతుయో పఞ్చ చ అహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతుయో, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా హేతువిప్పయుత్తా.
౧౪౪౭. కతమే ధమ్మా హేతూ చేవ సహేతుకా చ? యత్థ ద్వే తయో హేతూ ఏకతో ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా హేతూ చేవ సహేతుకా చ.
౧౪౪౮. కతమే ధమ్మా సహేతుకా చేవ న చ హేతూ? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, కామావచరస్స విపాకతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా చతూసు భూమీసు విపాకో, కామావచరకిరియతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, ఏత్థుప్పన్నే హేతూ ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా సహేతుకా చేవ న చ హేతూ. అహేతుకా ధమ్మా న వత్తబ్బా – హేతూ చేవ సహేతుకా చాతిపి, సహేతుకా చేవ న చ హేతూతిపి.
౧౪౪౯. కతమే ధమ్మా హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చ? యత్థ ద్వే తయో హేతూ ఏకతో ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చ.
౧౪౫౦. కతమే ధమ్మా హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, కామావచరస్స విపాకతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా చతూసు భూమీసు విపాకో, కామావచరకిరియతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, ఏత్థుప్పన్నే హేతూ ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ. హేతువిప్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చాతిపి, హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూతిపి.
౧౪౫౧. కతమే ధమ్మా న హేతూ సహేతుకా? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, కామావచరస్స విపాకతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా చతూసు భూమీసు విపాకో, కామావచరకిరియతో అహేతుకే చిత్తుప్పాదే ఠపేత్వా తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, ఏత్థుప్పన్నే హేతూ ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా న హేతూ సహేతుకా.
౧౪౫౨. కతమే ధమ్మా న హేతూ అహేతుకా? ద్వేపఞ్చవిఞ్ఞాణాని, తిస్సో చ మనోధాతుయో, పఞ్చ చ అహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతుయో, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా న హేతూ అహేతుకా. హేతూ ధమ్మా న వత్తబ్బా – న హేతూ సహేతుకాతిపి, న హేతూ అహేతుకాతిపి.
చూళన్తరదుకం
౧౪౫౩. కతమే ధమ్మా సప్పచ్చయా? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సప్పచ్చయా.
౧౪౫౪. కతమే ధమ్మా అప్పచ్చయా? నిబ్బానం – ఇమే ధమ్మా అప్పచ్చయా.
౧౪౫౫. కతమే ధమ్మా సఙ్ఖతా? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సఙ్ఖతా.
౧౪౫౬. కతమే ధమ్మా అసఙ్ఖతా? నిబ్బానం – ఇమే ధమ్మా అసఙ్ఖతా.
౧౪౫౭. కతమే ధమ్మా సనిదస్సనా? రూపాయతనం – ఇమే ధమ్మా సనిదస్సనా.
౧౪౫౮. కతమే ధమ్మా అనిదస్సనా? చక్ఖాయతనం …పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం, చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, యఞ్చ రూపం అనిదస్సనం అప్పటిఘం ధమ్మాయతనపరియాపన్నం, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అనిదస్సనా.
౧౪౫౯. కతమే ధమ్మా సప్పటిఘా? చక్ఖాయతనం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం – ఇమే ధమ్మా సప్పటిఘా.
౧౪౬౦. కతమే ధమ్మా అప్పటిఘా? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, యఞ్చ రూపం అనిదస్సనం అప్పటిఘం ధమ్మాయతనపరియాపన్నం, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అప్పటిఘా.
౧౪౬౧. కతమే ధమ్మా రూపినో? చత్తారో చ మహాభూతా, చతున్నఞ్చ మహాభూతానం ఉపాదాయ రూపం – ఇమే ధమ్మా రూపినో.
౧౪౬౨. కతమే ధమ్మా అరూపినో? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అరూపినో.
౧౪౬౩. కతమే ధమ్మా లోకియా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా లోకియా.
౧౪౬౪. కతమే ధమ్మా లోకుత్తరా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా లోకుత్తరా. సబ్బే [సబ్బేవ (స్యా.)] ధమ్మా కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా.
ఆసవగోచ్ఛకం
౧౪౬౫. కతమే ధమ్మా ఆసవా? చత్తారో ఆసవా – కామాసవో, భవాసవో, దిట్ఠాసవో, అవిజ్జాసవో. కామాసవో అట్ఠసు లోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి భవాసవో చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి దిట్ఠాసవో చతూసు దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. అవిజ్జాసవో సబ్బాకుసలేసు ఉప్పజ్జతి – ఇమే ధమ్మా ఆసవా.
౧౪౬౬. కతమే ధమ్మా నో ఆసవా? ఠపేత్వా ఆసవే అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో ఆసవా.
౧౪౬౭. కతమే ధమ్మా సాసవా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సాసవా.
౧౪౬౮. కతమే ధమ్మా అనాసవా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అనాసవా.
౧౪౬౯. కతమే ధమ్మా ఆసవసమ్పయుత్తా? ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తుప్పాదా ఏత్థుప్పన్నం మోహం ఠపేత్వా, విచికిచ్ఛాసహగతం ఉద్ధచ్చసహగతం మోహం ఠపేత్వా, అవసేసం అకుసలం – ఇమే ధమ్మా ఆసవసమ్పయుత్తా.
౧౪౭౦. కతమే ధమ్మా ఆసవవిప్పయుత్తా? ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నో మోహో, విచికిచ్ఛాసహగతో మోహో, ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా ఆసవవిప్పయుత్తా.
౧౪౭౧. కతమే ధమ్మా ఆసవా చేవ సాసవా చ? తేవ ఆసవా ఆసవా చేవ సాసవా చ.
౧౪౭౨. కతమే ధమ్మా సాసవా చేవ నో చ ఆసవా? ఠపేత్వా ఆసవే, అవసేసం అకుసలం, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సాసవా చేవ నో చ ఆసవా. అనాసవా ధమ్మా న వత్తబ్బా – ఆసవా చేవ సాసవా చాతిపి, సాసవా చేవ నో చ ఆసవాతిపి.
౧౪౭౩. కతమే ధమ్మా ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చ? యత్థ ద్వే తయో ఆసవా ఏకతో ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చ.
౧౪౭౪. కతమే ధమ్మా ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా? ఠపేత్వా ఆసవే, అవసేసం అకుసలం – ఇమే ధమ్మా ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా. ఆసవవిప్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చాతిపి, ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవాతిపి.
౧౪౭౫. కతమే ధమ్మా ఆసవవిప్పయుత్తా సాసవా? ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నో మోహో, విచికిచ్ఛాసహగతో మోహో, ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా ఆసవవిప్పయుత్తా సాసవా.
౧౪౭౬. కతమే ధమ్మా ఆసవవిప్పయుత్తా అనాసవా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా ఆసవవిప్పయుత్తా అనాసవా. ఆసవసమ్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – ఆసవవిప్పయుత్తా సాసవాతిపి, ఆసవవిప్పయుత్తా అనాసవాతిపి.
సంయోజనగోచ్ఛకం
౧౪౭౭. కతమే ధమ్మా సంయోజనా? దస సంయోజనాని – కామరాగసంయోజనం, పటిఘసంయోజనం, మానసంయోజనం, దిట్ఠిసంయోజనం, విచికిచ్ఛాసంయోజనం, సీలబ్బతపరామాససంయోజనం, భవరాగసంయోజనం, ఇస్సాసంయోజనం, మచ్ఛరియసంయోజనం, అవిజ్జాసంయోజనం. కామరాగసంయోజనం అట్ఠసు లోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. పటిఘసంయోజనం ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. మానసంయోజనం చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. దిట్ఠిసంయోజనం చతూసు దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. విచికిచ్ఛాసంయోజనం విచికిచ్ఛాసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. సీలబ్బతపరామాససంయోజనం చతూసు దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. భవరాగసంయోజనం చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. ఇస్సాసంయోజనఞ్చ మచ్ఛరియసంయోజనఞ్చ ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జన్తి. అవిజ్జాసంయోజనం సబ్బాకుసలేసు ఉప్పజ్జతి – ఇమే ధమ్మా సంయోజనా.
౧౪౭౮. కతమే ధమ్మా నో సంయోజనా. ఠపేత్వా సంయోజనే అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో సంయోజనా.
౧౪౭౯. కతమే ధమ్మా సంయోజనియా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సంయోజనియా.
౧౪౮౦. కతమే ధమ్మా అసంయోజనియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అసంయోజనియా.
౧౪౮౧. కతమే ధమ్మా సంయోజనసమ్పయుత్తా? ఉద్ధచ్చసహగతం మోహం ఠపేత్వా అవసేసం అకుసలం – ఇమే ధమ్మా సంయోజనసమ్పయుత్తా.
౧౪౮౨. కతమే ధమ్మా సంయోజనవిప్పయుత్తా? ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా సంయోజనవిప్పయుత్తా.
౧౪౮౩. కతమే ధమ్మా సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చ? తానేవ సంయోజనాని సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చ.
౧౪౮౪. కతమే ధమ్మా సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా? ఠపేత్వా సంయోజనే అవసేసం అకుసలం, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా. అసంయోజనియా ధమ్మా న వత్తబ్బా – సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చాతిపి, సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనాతిపి.
౧౪౮౫. కతమే ధమ్మా సంయోజనా చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తా చ? యత్థ ద్వే తీణి సంయోజనాని ఏకతో ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా సంయోజనా చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తా చ.
౧౪౮౬. కతమే ధమ్మా సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా? ఠపేత్వా సంయోజనే, అవసేసం అకుసలం – ఇమే ధమ్మా సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా. సంయోజనవిప్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – సంయోజనా చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తా చాతిపి, సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనాతిపి.
౧౪౮౭. కతమే ధమ్మా సంయోజనవిప్పయుత్తా సంయోజనియా? ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సంయోజనవిప్పయుత్తా సంయోజనియా.
౧౪౮౮. కతమే ధమ్మా సంయోజనవిప్పయుత్తా అసంయోజనియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా సంయోజనవిప్పయుత్తా అసంయోజనియా. సంయోజనసమ్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – సంయోజనవిప్పయుత్తా సంయోజనియాతిపి, సంయోజనవిప్పయుత్తా అసంయోజనియాతిపి.
గన్థగోచ్ఛకం
౧౪౮౯. కతమే ధమ్మా గన్థా? చత్తారో గన్థా – అభిజ్ఝాకాయగన్థో, బ్యాపాదో కాయగన్థో, సీలబ్బతపరామాసో కాయగన్థో, ఇదంసచ్చాభినివేసో కాయగన్థో. అభిజ్ఝాకాయగన్థో అట్ఠసు లోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. బ్యాపాదో కాయగన్థో ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. సీలబ్బతపరామాసో కాయగన్థో చ ఇదంసచ్చాభినివేసో కాయగన్థో చ చతూసు దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా గన్థా.
౧౪౯౦. కతమే ధమ్మా నో గన్థా? ఠపేత్వా గన్థే, అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో గన్థా.
౧౪౯౧. కతమే ధమ్మా గన్థనియా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా గన్థనియా.
౧౪౯౨. కతమే ధమ్మా అగన్థనియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అగన్థనియా.
౧౪౯౩. కతమే ధమ్మా గన్థసమ్పయుత్తా? చత్తారో దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తచిత్తుప్పాదా, చత్తారో దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతచిత్తుప్పాదా, ఏత్థుప్పన్నం లోభం ఠపేత్వా, ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తుప్పాదా, ఏత్థుప్పన్నం పటిఘం ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా గన్థసమ్పయుత్తా.
౧౪౯౪. కతమే ధమ్మా గన్థవిప్పయుత్తా? చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నో లోభో, ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నం పటిఘం, విచికిచ్ఛాసహగతో చిత్తుప్పాదో, ఉద్ధచ్చసహగతో చిత్తుప్పాదో, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా గన్థవిప్పయుత్తా.
౧౪౯౫. కతమే ధమ్మా గన్థా చేవ గన్థనియా చ? తేవ గన్థా గన్థా చేవ గన్థనియా చ.
౧౪౯౬. కతమే ధమ్మా గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా? ఠపేత్వా గన్థే అవసేసం అకుసలం, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా. అగన్థనియా ధమ్మా న వత్తబ్బా – గన్థా చేవ గన్థనియా చాతిపి, గన్థనియా చేవ నో చ గన్థాతిపి.
౧౪౯౭. కతమే ధమ్మా గన్థా చేవ గన్థసమ్పయుత్తా చ? యత్థ దిట్ఠి చ లోభో చ ఏకతో ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా గన్థా చేవ గన్థసమ్పయుత్తా చ.
౧౪౯౮. కతమే ధమ్మా గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా? అట్ఠ లోభసహగతచిత్తుప్పాదా ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తుప్పాదా, ఏత్థుప్పన్నే గన్థే ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా. గన్థవిప్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – గన్థా చేవ గన్థసమ్పయుత్తా చాతిపి, గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థాతిపి.
౧౪౯౯. కతమే ధమ్మా గన్థవిప్పయుత్తా గన్థనియా? చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నో లోభో, ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నం పటిఘం, విచికిచ్ఛాసహగతో చిత్తుప్పాదో, ఉద్ధచ్చసహగతో చిత్తుప్పాదో, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా గన్థవిప్పయుత్తా గన్థనియా.
౧౫౦౦. కతమే ధమ్మా గన్థవిప్పయుత్తా అగన్థనియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా గన్థవిప్పయుత్తా అగన్థనియా. గన్థసమ్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – గన్థవిప్పయుత్తా గన్థనియాతిపి, గన్థవిప్పయుత్తా అగన్థనియాతిపి.
ఓఘగోచ్ఛకం
౧౫౦౧. కతమే ధమ్మా ఓఘా…పే….
యోగగోచ్ఛకం
౧౫౦౨. కతమే ధమ్మా యోగా…పే….
నీవరణగోచ్ఛకం
౧౫౦౩. కతమే ధమ్మా నీవరణా? ఛ నీవరణా – కామచ్ఛన్దనీవరణం, బ్యాపాదనీవరణం, థినమిద్ధనీవరణం, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చనీవరణం, విచికిచ్ఛానీవరణం, అవిజ్జానీవరణం. కామచ్ఛన్దనీవరణం అట్ఠసు లోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి, బ్యాపాదనీవరణం ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి, థినమిద్ధనీవరణం ససఙ్ఖారికేసు అకుసలేసు ఉప్పజ్జతి, ఉద్ధచ్చనీవరణం ఉద్ధచ్చసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి, కుక్కుచ్చనీవరణం ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి, విచికిచ్ఛానీవరణం విచికిచ్ఛాసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి, అవిజ్జానీవరణం సబ్బాకుసలేసు ఉప్పజ్జతి – ఇమే ధమ్మా నీవరణా.
౧౫౦౪. కతమే ధమ్మా నో నీవరణా? ఠపేత్వా నీవరణే అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో నీవరణా.
౧౫౦౫. కతమే ధమ్మా నీవరణియా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా నీవరణియా.
౧౫౦౬. కతమే ధమ్మా అనీవరణియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అనీవరణియా.
౧౫౦౭. కతమే ధమ్మా నీవరణసమ్పయుత్తా? ద్వాదస అకుసలచిత్తుప్పాదా – ఇమే ధమ్మా నీవరణసమ్పయుత్తా.
౧౫౦౮. కతమే ధమ్మా నీవరణవిప్పయుత్తా? చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నీవరణవిప్పయుత్తా.
౧౫౦౯. కతమే ధమ్మా నీవరణా చేవ నీవరణియా చ? తానేవ నీవరణాని నీవరణా చేవ నీవరణియా చ.
౧౫౧౦. కతమే ధమ్మా నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా? ఠపేత్వా నీవరణే, అవసేసం అకుసలం, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా. అనీవరణియా ధమ్మా న వత్తబ్బా – నీవరణా చేవ నీవరణియా చాతిపి, నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణాతిపి.
౧౫౧౧. కతమే ధమ్మా నీవరణా చేవ నీవరణసమ్పయుత్తా చ? యత్థ ద్వే తీణి నీవరణాని ఏకతో ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా నీవరణా చేవ నీవరణసమ్పయుత్తా చ.
౧౫౧౨. కతమే ధమ్మా నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా? ఠపేత్వా నీవరణే, అవసేసం అకుసలం – ఇమే ధమ్మా నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా. నీవరణవిప్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – నీవరణా చేవ నీవరణసమ్పయుత్తా చాతిపి, నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణాతిపి.
౧౫౧౩. కతమే ధమ్మా నీవరణవిప్పయుత్తా నీవరణియా? తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా నీవరణవిప్పయుత్తా నీవరణియా.
౧౫౧౪. కతమే ధమ్మా నీవరణవిప్పయుత్తా అనీవరణియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నీవరణవిప్పయుత్తా అనీవరణియా. నీవరణసమ్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – నీవరణవిప్పయుత్తా నీవరణియాతిపి, నీవరణవిప్పయుత్తా అనీవరణియాతిపి.
పరామాసగోచ్ఛకం
౧౫౧౫. కతమే ధమ్మా పరామాసా? దిట్ఠిపరామాసో చతూసు దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి – ఇమే ధమ్మా పరామాసా.
౧౫౧౬. కతమే ధమ్మా నో పరామాసా? ఠపేత్వా పరామాసం అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో పరామాసా.
౧౫౧౭. కతమే ధమ్మా పరామట్ఠా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా పరామట్ఠా.
౧౫౧౮. కతమే ధమ్మా అపరామట్ఠా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అపరామట్ఠా.
౧౫౧౯. కతమే ధమ్మా పరామాససమ్పయుత్తా? చత్తారో దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తచిత్తుప్పాదా, ఏత్థుప్పన్నం పరామాసం ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా పరామాససమ్పయుత్తా.
౧౫౨౦. కతమే ధమ్మా పరామాసవిప్పయుత్తా? చత్తారో దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతచిత్తుప్పాదా, ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తుప్పాదా, విచికిచ్ఛాసహగతో చిత్తుప్పాదో, ఉద్ధచ్చసహగతో చిత్తుప్పాదో, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా పరామాసవిప్పయుత్తా. పరామాసో న వత్తబ్బో – పరామాససమ్పయుత్తోతిపి, పరామాసవిప్పయుత్తోతిపి.
౧౫౨౧. కతమే ధమ్మా పరామాసా చేవ పరామట్ఠా చ? సో ఏవ పరామాసో పరామాసో చేవ పరామట్ఠో చ.
౧౫౨౨. కతమే ధమ్మా పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా? ఠపేత్వా పరామాసం అవసేసం అకుసలం, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా. అపరామట్ఠా ధమ్మా న వత్తబ్బా – పరామాసా చేవ పరామట్ఠా చాతిపి, పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసాతిపి.
౧౫౨౩. కతమే ధమ్మా పరామాసవిప్పయుత్తా పరామట్ఠా? చత్తారో దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతచిత్తుప్పాదా, ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తుప్పాదా, విచికిచ్ఛాసహగతో చిత్తుప్పాదో, ఉద్ధచ్చసహగతో చిత్తుప్పాదో, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా పరామాసవిప్పయుత్తా పరామట్ఠా.
౧౫౨౪. కతమే ధమ్మా పరామాసవిప్పయుత్తా అపరామట్ఠా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా పరామాసవిప్పయుత్తా అపరామట్ఠా. పరామాసా చ పరామాససమ్పయుత్తా చ ధమ్మా న వత్తబ్బా – పరామాసవిప్పయుత్తా పరామట్ఠాతిపి, పరామాసవిప్పయుత్తా అపరామట్ఠాతిపి.
మహన్తరదుకం
౧౫౨౫. కతమే ధమ్మా సారమ్మణా? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం – ఇమే ధమ్మా సారమ్మణా.
౧౫౨౬. కతమే ధమ్మా అనారమ్మణా? రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అనారమ్మణా.
౧౫౨౭. కతమే ధమ్మా చిత్తా? చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇమే ధమ్మా చిత్తా.
౧౫౨౮. కతమే ధమ్మా నో చిత్తా? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో చిత్తా.
౧౫౨౯. కతమే ధమ్మా చేతసికా? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇమే ధమ్మా చేతసికా.
౧౫౩౦. కతమే ధమ్మా అచేతసికా? చిత్తఞ్చ, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అచేతసికా.
౧౫౩౧. కతమే ధమ్మా చిత్తసమ్పయుత్తా? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇమే ధమ్మా చిత్తసమ్పయుత్తా.
౧౫౩౨. కతమే ధమ్మా చిత్తవిప్పయుత్తా? రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా చిత్తవిప్పయుత్తా. చిత్తం న వత్తబ్బం – చిత్తేన సమ్పయుత్తన్తిపి, చిత్తేన విప్పయుత్తన్తిపి.
౧౫౩౩. కతమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠా? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠా.
౧౫౩౪. కతమే ధమ్మా చిత్తవిసంసట్ఠా? రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా చిత్తవిసంసట్ఠా. చిత్తం న వత్తబ్బం – చిత్తేన సంసట్ఠన్తిపి, చిత్తేన విసంసట్ఠన్తిపి.
౧౫౩౫. కతమే ధమ్మా చిత్తసముట్ఠానా? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, కాయవిఞ్ఞత్తి, వచీవిఞ్ఞత్తి, యం వా పనఞ్ఞమ్పి అత్థి రూపం చిత్తజం చిత్తహేతుకం చిత్తసముట్ఠానం – రూపాయతనం సద్దాయతనం గన్ధాయతనం రసాయతనం ఫోట్ఠబ్బాయతనం ఆకాసధాతు ఆపోధాతు రూపస్స లహుతా రూపస్స ముదుతా రూపస్స కమ్మఞ్ఞతా రూపస్స ఉపచయో రూపస్స సన్తతి కబళీకారో ఆహారో – ఇమే ధమ్మా చిత్తసముట్ఠానా.
౧౫౩౬. కతమే ధమ్మా నో చిత్తసముట్ఠానా? చిత్తఞ్చ, అవసేసఞ్చ రూపం, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో చిత్తసముట్ఠానా.
౧౫౩౭. కతమే ధమ్మా చిత్తసహభునో? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, కాయవిఞ్ఞత్తి, వచీవిఞ్ఞత్తి – ఇమే ధమ్మా చిత్తసహభునో.
౧౫౩౮. కతమే ధమ్మా నో చిత్తసహభునో? చిత్తఞ్చ, అవసేసఞ్చ రూపం, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో చిత్తసహభునో.
౧౫౩౯. కతమే ధమ్మా చిత్తానుపరివత్తినో? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, కాయవిఞ్ఞత్తి, వచీవిఞ్ఞత్తి – ఇమే ధమ్మా చిత్తానుపరివత్తినో.
౧౫౪౦. కతమే ధమ్మా నో చిత్తానుపరివత్తినో? చిత్తఞ్చ, అవసేసఞ్చ రూపం, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో చిత్తానుపరివత్తినో.
౧౫౪౧. కతమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా.
౧౫౪౨. కతమే ధమ్మా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా? చిత్తఞ్చ, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా.
౧౫౪౩. కతమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో.
౧౫౪౪. కతమే ధమ్మా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో? చిత్తఞ్చ, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో.
౧౫౪౫. కతమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇమే ధమ్మా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో.
౧౫౪౬. కతమే ధమ్మా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో? చిత్తఞ్చ, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో.
౧౫౪౭. కతమే ధమ్మా అజ్ఝత్తికా? చక్ఖాయతనం…పే… మనాయతనం – ఇమే ధమ్మా అజ్ఝత్తికా.
౧౫౪౮. కతమే ధమ్మా బాహిరా? రూపాయతనం…పే… ధమ్మాయతనం – ఇమే ధమ్మా బాహిరా.
౧౫౪౯. కతమే ధమ్మా ఉపాదా? చక్ఖాయతనం…పే… కబళీకారో ఆహారో – ఇమే ధమ్మా ఉపాదా.
౧౫౫౦. కతమే ధమ్మా నో ఉపాదా? చతూసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, చత్తారో చ మహాభూతా, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో ఉపాదా.
౧౫౫౧. కతమే ధమ్మా ఉపాదిణ్ణా? తీసు భూమీసు విపాకో, యఞ్చ రూపం కమ్మస్స కతత్తా – ఇమే ధమ్మా ఉపాదిణ్ణా.
౧౫౫౨. కతమే ధమ్మా అనుపాదిణ్ణా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, యఞ్చ రూపం న కమ్మస్స కతత్తా, చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అనుపాదిణ్ణా.
ఉపాదానగోచ్ఛకం
౧౫౫౩. కతమే ధమ్మా ఉపాదానా? చత్తారి ఉపాదానాని – కాముపాదానం, దిట్ఠుపాదానం, సీలబ్బతుపాదానం, అత్తవాదుపాదానం. కాముపాదానం అట్ఠసు లోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. దిట్ఠుపాదానఞ్చ సీలబ్బతుపాదానఞ్చ అత్తవాదుపాదానఞ్చ చతూసు దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానా.
౧౫౫౪. కతమే ధమ్మా నో ఉపాదానా? ఠపేత్వా ఉపాదానే అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో ఉపాదానా.
౧౫౫౫. కతమే ధమ్మా ఉపాదానియా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానియా.
౧౫౫౬. కతమే ధమ్మా అనుపాదానియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అనుపాదానియా.
౧౫౫౭. కతమే ధమ్మా ఉపాదానసమ్పయుత్తా? చత్తారో దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తలోభసహగతచిత్తుప్పాదా, చత్తారో దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతచిత్తుప్పాదా, ఏత్థుప్పన్నం లోభం ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానసమ్పయుత్తా.
౧౫౫౮. కతమే ధమ్మా ఉపాదానవిప్పయుత్తా? చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నో లోభో, ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తుప్పాదా, విచికిచ్ఛాసహగతో చిత్తుప్పాదో, ఉద్ధచ్చసహగతో చిత్తుప్పాదో, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానవిప్పయుత్తా.
౧౫౫౯. కతమే ధమ్మా ఉపాదానా చేవ ఉపాదానియా చ? తానేవ ఉపాదానాని ఉపాదానా చేవ ఉపాదానియా చ.
౧౫౬౦. కతమే ధమ్మా ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా? ఠపేత్వా ఉపాదానే అవసేసం అకుసలం, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా. అనుపాదానియా ధమ్మా న వత్తబ్బా – ఉపాదానా చేవ ఉపాదానియా చాతిపి, ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానాతిపి.
౧౫౬౧. కతమే ధమ్మా ఉపాదానా చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తా చ? యత్థ దిట్ఠి చ లోభో చ ఏకతో ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానా చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తా చ.
౧౫౬౨. కతమే ధమ్మా ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా? అట్ఠ లోభసహగతచిత్తుప్పాదా, ఏత్థుప్పన్నే ఉపాదానే ఠపేత్వా – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా. ఉపాదానవిప్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – ఉపాదానా చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తా చాతిపి, ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానాతిపి.
౧౫౬౩. కతమే ధమ్మా ఉపాదానవిప్పయుత్తా ఉపాదానియా? చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పన్నో లోభో, ద్వే దోమనస్ససహగతచిత్తుప్పాదా, విచికిచ్ఛాసహగతో చిత్తుప్పాదో, ఉద్ధచ్చసహగతో చిత్తుప్పాదో, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానవిప్పయుత్తా ఉపాదానియా.
౧౫౬౪. కతమే ధమ్మా ఉపాదానవిప్పయుత్తా అనుపాదానియా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా ఉపాదానవిప్పయుత్తా అనుపాదానియా. ఉపాదానసమ్పయుత్తా ధమ్మా న వత్తబ్బా – ఉపాదానవిప్పయుత్తా ఉపాదానియాతిపి, ఉపాదానవిప్పయుత్తా అనుపాదానియాతిపి.
కిలేసగోచ్ఛకం
౧౫౬౫. కతమే ధమ్మా కిలేసా? దస కిలేసవత్థూని – లోభో, దోసో, మోహో, మానో, దిట్ఠి, విచికిచ్ఛా, థినం, ఉద్ధచ్చం, అహిరికం, అనోత్తప్పం. లోభో అట్ఠసు లోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. దోసో ద్వీసు దోమనస్ససహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. మోహో సబ్బాకుసలేసు ఉప్పజ్జతి. మానో చతూసు దిట్ఠిగతవిప్పయుత్తలోభసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. దిట్ఠి చతూసు దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. విచికిచ్ఛా విచికిచ్ఛాసహగతేసు చిత్తుప్పాదేసు ఉప్పజ్జతి. థినం ససఙ్ఖారికేసు అకుసలేసు ఉప్పజ్జతి. ఉద్ధచ్చఞ్చ అహిరికఞ్చ అనోత్తప్పఞ్చ సబ్బాకుసలేసు ఉప్పజ్జన్తి – ఇమే ధమ్మా కిలేసా.
౧౫౬౬. కతమే ధమ్మా నో కిలేసా? ఠపేత్వా కిలేసే అవసేసం అకుసలం, చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా నో కిలేసా.
౧౫౬౭. కతమే ధమ్మా సంకిలేసికా? తీసు భూమీసు కుసలం, అకుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సంకిలేసికా.
౧౫౬౮. కతమే ధమ్మా అసంకిలేసికా? చత్తారో మగ్గా అపరియాపన్నా, చత్తారి చ సామఞ్ఞఫలాని, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అసంకిలేసికా.
౧౫౬౯. కతమే ధమ్మా సంకిలిట్ఠా? ద్వాదస అకుసలచిత్తుప్పాదా – ఇమే ధమ్మా సంకిలిట్ఠా.
౧౫౭౦. కతమే ధమ్మా అసంకిలిట్ఠా? చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా అసంకిలిట్ఠా.
౧౫౭౧. కతమే ధమ్మా కిలేససమ్పయుత్తా? ద్వాదస అకుసలచిత్తుప్పాదా – ఇమే ధమ్మా కిలేససమ్పయుత్తా.
౧౫౭౨. కతమే ధమ్మా కిలేసవిప్పయుత్తా? చతూసు భూమీసు కుసలం, చతూసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, రూపఞ్చ, నిబ్బానఞ్చ – ఇమే ధమ్మా కిలేసవిప్పయుత్తా.
౧౫౭౩. కతమే ధమ్మా కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చ? తేవ కిలేసా కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చ.
౧౫౭౪. కతమే ధమ్మా సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా? ఠపేత్వా కిలేసే అవసేసం అకుసలం, తీసు భూమీసు కుసలం, తీసు భూమీసు విపాకో, తీసు భూమీసు కిరియాబ్యాకతం, సబ్బఞ్చ రూపం – ఇమే ధమ్మా సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా. అసంకిలేసికా ధమ్మా న వత్తబ్బా – కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చాతిపి, సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసాతిపి.