౫. దుకం

౪౯౪. హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతుసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతూహి చేవ సహేతుకేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సహేతుకేహి చేవ న చ హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతూహి చేవ హేతుసమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతుసమ్పయుత్తేహి చేవ న చ హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న హేతుసహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౫. అహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతువిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న హేతుఅహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౬. అప్పచ్చయేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అసఙ్ఖతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సనిదస్సనేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సప్పటిఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… రూపీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… లోకుత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౭. లోకియేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౮. ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవేహి చేవ సాసవేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవేహి చేవ ఆసవసమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవసమ్పయుత్తేహి చేవ నో చ ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౯. సాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సాసవేహి చేవ నో చ ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవవిప్పయుత్తేహి సాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౦. అనాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవవిప్పయుత్తేహి అనాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౧. సంయోజనేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… గన్థేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఓఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… యోగేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నీవరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాససమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసేహి చేవ పరామట్ఠేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౨. పరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామట్ఠేహి చేవ నో చ పరామాసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసవిప్పయుత్తేహి పరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౩. అపరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసవిప్పయుత్తేహి అపరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౪. సారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చేతసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా ఏకేన ఖన్ధేన ఏకాదసహాయతనేహి ఏకాదసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? చతూహి ఖన్ధేహి ఏకేనాయతనేన సత్తహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౫. అనారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఉపాదాధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుపాదిన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౬. ఉపాదిన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి తీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి పన్నరసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౭. ఉపాదానేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలిట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేససమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ సంకిలేసికేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ సంకిలిట్ఠేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలిట్ఠేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ కిలేససమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేససమ్పయుత్తేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౮. సంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అసంకిలిట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలేసికేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసవిప్పయుత్తేహి సంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౯. అసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసవిప్పయుత్తేహి అసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౦. దస్సనేన పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౧. న దస్సనేన పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న భావనాయ పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౨. సవితక్కేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సవిచారేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి సత్తరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఏకాయ ధాతుయా అసఙ్గహితా.

౫౧౩. సప్పీతికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పీతిసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సుఖసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౪. ఉపేక్ఖాసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి తేరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి పఞ్చహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౫. కామావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరియాపన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సఉత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౬. న కామావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అపరియాపన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౭. రూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అరూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నియ్యానికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా … సరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౮. న రూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న అరూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనియ్యానికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తే ధమ్మా కతిహి ఖన్ధేహి కతిహాయతనేహి కతిహి ధాతూహి సఙ్గహితా? తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

ధమ్మాయతనం ధమ్మధాతు, అథ జీవితం నామరూపం;

సళాయతనం జాతిజరామతం, ద్వే చ తికే న లబ్భరే.

పఠమన్తరే సత్త చ, గోచ్ఛకే దస అపరన్తే;

చుద్దస ఛ చ మత్థకే, ఇచ్చేతే సత్తచత్తాలీస ధమ్మా;

సముచ్ఛేదే న లబ్భన్తి, మోఘపుచ్ఛకేన చాతి.

విప్పయుత్తేనసఙ్గహితాసఙ్గహితపదనిద్దేసో చుద్దసమో.

ధాతుకథాపకరణం నిట్ఠితం.