౧౪. చుద్దసమనయో

౧౪. విప్పయుత్తేనసఙ్గహితాసఙ్గహితపదనిద్దేసో

౧. ఖన్ధాది

౪౫౬. రూపక్ఖన్ధేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తే ధమ్మా కతిహి ఖన్ధేహి కతిహాయతనేహి కతిహి ధాతూహి సఙ్గహితా? తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౫౭. వేదనాక్ఖన్ధేన యే ధమ్మా… సఞ్ఞాక్ఖన్ధేన యే ధమ్మా… సఙ్ఖారక్ఖన్ధేన యే ధమ్మా… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధేన యే ధమ్మా… మనాయతనేన యే ధమ్మా… మనిన్ద్రియేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తే ధమ్మా కతిహి ఖన్ధేహి కతిహాయతనేహి కతిహి ధాతూహి సఙ్గహితా? తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా ఏకేన ఖన్ధేన ఏకాదసహాయతనేహి ఏకాదసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? చతూహి ఖన్ధేహి ఏకేనాయతనేన సత్తహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౫౮. చక్ఖాయతనేన యే ధమ్మా…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనేన యే ధమ్మా… చక్ఖుధాతుయా యే ధమ్మా…పే… ఫోట్ఠబ్బధాతుయా యే ధమ్మా విప్పయుత్తా…పే… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౫౯. చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా యే ధమ్మా… సోతవిఞ్ఞాణధాతుయా యే ధమ్మా… ఘానవిఞ్ఞాణధాతుయా యే ధమ్మా… జివ్హావిఞ్ఞాణధాతుయా యే ధమ్మా… కాయవిఞ్ఞాణధాతుయా యే ధమ్మా… మనోధాతుయా యే ధమ్మా… మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి సత్తరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి, ఏకాయ ధాతుయా అసఙ్గహితా.

౨. సచ్చాది

౪౬౦. దుక్ఖసచ్చేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౧. సముదయసచ్చేన యే ధమ్మా… మగ్గసచ్చేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౨. నిరోధసచ్చేన యే ధమ్మా… చక్ఖున్ద్రియేన యే ధమ్మా … కాయిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… ఇత్థిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… పురిసిన్ద్రియేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౩. సుఖిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… దుక్ఖిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… సోమనస్సిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… దోమనస్సిన్ద్రియేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౪. ఉపేక్ఖిన్ద్రియేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి తేరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి పఞ్చహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౫. సద్ధిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… వీరియిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… సతిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… సమాధిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… పఞ్ఞిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… అఞ్ఞిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… అఞ్ఞాతావిన్ద్రియేన యే ధమ్మా… అవిజ్జాయ యే ధమ్మా… అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౬. సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణేన యే ధమ్మా… సళాయతనపచ్చయా ఫస్సేన యే ధమ్మా… ఫస్సపచ్చయా వేదనాయ యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా ఏకేన ఖన్ధేన ఏకాదసహాయతనేహి ఏకాదసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? చతూహి ఖన్ధేహి ఏకేనాయతనేన సత్తహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౭. వేదనాపచ్చయా తణ్హాయ యే ధమ్మా… తణ్హాపచ్చయా ఉపాదానేన యే ధమ్మా… కమ్మభవేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౮. ఉపపత్తిభవేన యే ధమ్మా… సఞ్ఞాభవేన యే ధమ్మా… పఞ్చవోకారభవేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి తీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి పన్నరసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౬౯. కామభవేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి పఞ్చహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి తేరసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౦. రూపభవేన యే ధమ్మా… అసఞ్ఞాభవేన యే ధమ్మా… ఏకవోకారభవేన యే ధమ్మా… పరిదేవేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౧. అరూపభవేన యే ధమ్మా… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాభవేన యే ధమ్మా… చతువోకారభవేన యే ధమ్మా… సోకేన యే ధమ్మా… దుక్ఖేన యే ధమ్మా… దోమనస్సేన యే ధమ్మా… ఉపాయాసేన యే ధమ్మా… సతిపట్ఠానేన యే ధమ్మా… సమ్మప్పధానేన యే ధమ్మా… ఇద్ధిపాదేన యే ధమ్మా… ఝానేన యే ధమ్మా… అప్పమఞ్ఞాయ యే ధమ్మా… పఞ్చహి ఇన్ద్రియేహి యే ధమ్మా… పఞ్చహి బలేహి యే ధమ్మా … సత్తహి బోజ్ఝఙ్గేహి యే ధమ్మా… అరియేన అట్ఠఙ్గికేన మగ్గేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౩. ఫస్సాదిసత్తకం

౪౭౨. ఫస్సేన యే ధమ్మా… వేదనాయ యే ధమ్మా… సఞ్ఞాయ యే ధమ్మా… చేతనాయ యే ధమ్మా… చిత్తేన యే ధమ్మా… మనసికారేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా ఏకేన ఖన్ధేన ఏకాదసహాయతనేహి ఏకాదసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? చతూహి ఖన్ధేహి ఏకేనాయతనేన సత్తహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౩. అధిమోక్ఖేన యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి సత్తరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఏకాయ ధాతుయా అసఙ్గహితా.

౪. తికం

౪౭౪. కుసలేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అకుసలేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౫. అబ్యాకతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౬. అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… విపాకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి తేరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి పఞ్చహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౭. విపాకధమ్మధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలిట్ఠసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౮. నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుపాదిన్నుపాదానియేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుపాదిన్నఅనుపాదానియేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౭౯. ఉపాదిన్నుపాదానియేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి తీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి పన్నరసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౦. అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౧. సవితక్కసవిచారేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి సత్తరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఏకాయ ధాతుయా అసఙ్గహితా.

౪౮౨. అవితక్కవిచారమత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పీతిసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సుఖసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౩. అవితక్కఅవిచారేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి తీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి పన్నరసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౪. ఉపేక్ఖాసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి తేరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి పఞ్చహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౫. దస్సనేన పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆచయగామీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అపచయగామీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సేక్ఖేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అసేక్ఖేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… మహగ్గతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౬. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నేవాచయగామినాపచయగామీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నేవసేక్ఖనాసేక్ఖేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరిత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౭. అప్పమాణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పణీతేహి ధమ్మేహి యే విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౮. పరిత్తారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి ద్వాదసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఛహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౮౯. మహగ్గతారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అప్పమాణారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హీనేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… మిచ్ఛత్తనియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సమ్మత్తనియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… మగ్గారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… మగ్గహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… మగ్గాధిపతీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౦. మజ్ఝిమేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౧. ఉప్పన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుప్పన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఉప్పాదీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అతీతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనాగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పచ్చుప్పన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అజ్ఝత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… బహిద్ధాహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సనిదస్సనసప్పటిఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనిదస్సనసప్పటిఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౨. అతీతారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనాగతారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అజ్ఝత్తారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… బహిద్ధారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౩. పచ్చుప్పన్నారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి ద్వాదసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఛహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫. దుకం

౪౯౪. హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతుసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతూహి చేవ సహేతుకేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సహేతుకేహి చేవ న చ హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతూహి చేవ హేతుసమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతుసమ్పయుత్తేహి చేవ న చ హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న హేతుసహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౫. అహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతువిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న హేతుఅహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౬. అప్పచ్చయేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అసఙ్ఖతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సనిదస్సనేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సప్పటిఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… రూపీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… లోకుత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౭. లోకియేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౮. ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవేహి చేవ సాసవేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవేహి చేవ ఆసవసమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవసమ్పయుత్తేహి చేవ నో చ ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౪౯౯. సాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సాసవేహి చేవ నో చ ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవవిప్పయుత్తేహి సాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౦. అనాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవవిప్పయుత్తేహి అనాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౧. సంయోజనేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… గన్థేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఓఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… యోగేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నీవరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాససమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసేహి చేవ పరామట్ఠేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౨. పరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామట్ఠేహి చేవ నో చ పరామాసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసవిప్పయుత్తేహి పరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౩. అపరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసవిప్పయుత్తేహి అపరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౪. సారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చేతసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా ఏకేన ఖన్ధేన ఏకాదసహాయతనేహి ఏకాదసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? చతూహి ఖన్ధేహి ఏకేనాయతనేన సత్తహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౫. అనారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఉపాదాధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుపాదిన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౬. ఉపాదిన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి తీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి పన్నరసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౭. ఉపాదానేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలిట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేససమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ సంకిలేసికేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ సంకిలిట్ఠేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలిట్ఠేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ కిలేససమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేససమ్పయుత్తేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౮. సంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అసంకిలిట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలేసికేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసవిప్పయుత్తేహి సంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౦౯. అసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసవిప్పయుత్తేహి అసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౦. దస్సనేన పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౧. న దస్సనేన పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న భావనాయ పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౨. సవితక్కేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సవిచారేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి సత్తరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఏకాయ ధాతుయా అసఙ్గహితా.

౫౧౩. సప్పీతికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పీతిసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సుఖసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౪. ఉపేక్ఖాసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి తేరసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి పఞ్చహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౫. కామావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరియాపన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సఉత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౬. న కామావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అపరియాపన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి అట్ఠహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౭. రూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అరూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నియ్యానికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా … సరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా అసఙ్ఖతం ఖన్ధతో ఠపేత్వా పఞ్చహి ఖన్ధేహి ద్వాదసహాయతనేహి అట్ఠారసహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి న కాహిచి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

౫౧౮. న రూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న అరూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనియ్యానికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తే ధమ్మా కతిహి ఖన్ధేహి కతిహాయతనేహి కతిహి ధాతూహి సఙ్గహితా? తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ద్వీహాయతనేహి ద్వీహి ధాతూహి సఙ్గహితా. కతిహి అసఙ్గహితా? ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి అసఙ్గహితా.

ధమ్మాయతనం ధమ్మధాతు, అథ జీవితం నామరూపం;

సళాయతనం జాతిజరామతం, ద్వే చ తికే న లబ్భరే.

పఠమన్తరే సత్త చ, గోచ్ఛకే దస అపరన్తే;

చుద్దస ఛ చ మత్థకే, ఇచ్చేతే సత్తచత్తాలీస ధమ్మా;

సముచ్ఛేదే న లబ్భన్తి, మోఘపుచ్ఛకేన చాతి.

విప్పయుత్తేనసఙ్గహితాసఙ్గహితపదనిద్దేసో చుద్దసమో.

ధాతుకథాపకరణం నిట్ఠితం.