౨. దుకం

౩౮౯. హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతుసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతూహి చేవ సహేతుకేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సహేతుకేహి చేవ న చ హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతూహి చేవ హేతుసమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… హేతుసమ్పయుత్తేహి చేవ న చ హేతూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… న హేతుసహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౩౯౦. అప్పచ్చయేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అసఙ్ఖతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సనిదస్సనేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సప్పటిఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… రూపీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ఏకేనాయతనేన సత్తహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౩౯౧. లోకుత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఛహి ధాతూహి విప్పయుత్తా.

౩౯౨. ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవేహి చేవ సాసవేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవేహి చేవ ఆసవసమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవసమ్పయుత్తేహి చేవ నో చ ఆసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౩౯౩. అనాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఆసవవిప్పయుత్తేహి అనాసవేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఛహి ధాతూహి విప్పయుత్తా.

౩౯౪. సంయోజనేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… గన్థేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఓఘేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… యోగేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నీవరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాససమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసేహి చేవ పరామట్ఠేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౩౯౫. అపరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పరామాసవిప్పయుత్తేహి అపరామట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఛహి ధాతూహి విప్పయుత్తా.

౩౯౬. సారమ్మణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చేతసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభూహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తీహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి దసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౩౯౭. అనారమ్మణేహి [అనుపాదిణ్ణేహి (సీ. క.)] ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తవిప్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… చిత్తవిసంసట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… ఉపాదాధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా చతూహి ఖన్ధేహి ఏకేనాయతనేన సత్తహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౩౯౮. అనుపాదిన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి పఞ్చహి ధాతూహి విప్పయుత్తా.

౩౯౯. ఉపాదానేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలిట్ఠేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేససమ్పయుత్తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ సంకిలేసికేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ సంకిలిట్ఠేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సంకిలిట్ఠేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసేహి చేవ కిలేససమ్పయుత్తేహి చ ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేససమ్పయుత్తేహి చేవ నో చ కిలేసేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౪౦౦. అసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… కిలేసవిప్పయుత్తేహి అసంకిలేసికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఛహి ధాతూహి విప్పయుత్తా.

౪౦౧. దస్సనేన పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… భావనాయ పహాతబ్బహేతుకేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౪౦౨. సవితక్కేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సవిచారేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి పన్నరసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౪౦౩. అవితక్కేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అవిచారేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఏకాయ ధాతుయా విప్పయుత్తా.

౪౦౪. సప్పీతికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… పీతిసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౪౦౫. సుఖసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి పన్నరసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౪౦౬. ఉపేక్ఖాసహగతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి ఏకాదసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

౪౦౭. న కామావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అపరియాపన్నేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అనుత్తరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా… తే ధమ్మా న కేహిచి ఖన్ధేహి న కేహిచి ఆయతనేహి ఛహి ధాతూహి విప్పయుత్తా.

౪౦౮. రూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… అరూపావచరేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నియ్యానికేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… నియతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా… సరణేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా విప్పయుత్తా, తే ధమ్మా కతిహి ఖన్ధేహి కతిహాయతనేహి కతిహి ధాతూహి విప్పయుత్తా? తే ధమ్మా ఏకేన ఖన్ధేన దసహాయతనేహి సోళసహి ధాతూహి విప్పయుత్తా; ఏకేనాయతనేన ఏకాయ ధాతుయా కేహిచి విప్పయుత్తా.

ధమ్మాయతనం ధమ్మధాతు, దుక్ఖసచ్చఞ్చ జీవితం;

సళాయతనం నామరూపం, చత్తారో చ మహాభవా.

జాతి జరా చ మరణం, తికేస్వేకూనవీసతి;

గోచ్ఛకేసు చ పఞ్ఞాస, అట్ఠ చూళన్తరే పదా.

మహన్తరే పన్నరస, అట్ఠారస తతో పరే;

తేవీస పదసతం ఏతం, సమ్పయోగే న లబ్భతీతి.

విప్పయుత్తేనవిప్పయుత్తపదనిద్దేసో దసమో.