౧౧. సోసానికఙ్గకథావణ్ణనా

౩౪. న సుసానన్తి అసుసానం. అఞ్ఞత్థో న-కారో, సుసానలక్ఖణరహితం వసనట్ఠానన్తి అధిప్పాయో. న తత్థాతి ‘‘సుసాన’’న్తి వవత్థపితమత్తే ఠానే న వసితబ్బం. న హి నామమత్తేన సుసానలక్ఖణం సిజ్ఝతి. తేనాహ ‘‘న హీ’’తిఆది. ఝాపితకాలతో పన పట్ఠాయ…పే… సుసానమేవ ఛవేన సయితమత్తాయ సుసానలక్ఖణప్పత్తితో. ఛవసయనం హి ‘‘సుసాన’’న్తి వుచ్చతి.

సోసానికేన నామ అప్పకిచ్చేన సల్లహుకవుత్తినా భవితబ్బన్తి దస్సేతుం ‘‘తస్మిం పన వసన్తేనా’’తిఆది వుత్తం. గరుకన్తి దుప్పరిహారం. తమేవ హి దుప్పరిహారభావం దస్సేతుం ‘‘తస్మా’’తిఆది వుత్తం. తత్థ ఉప్పన్నపరిస్సయవిఘాతత్థాయాతి ‘‘సుసానం నామ మనుస్సరాహస్సేయ్యక’’న్తి చోరా కతకమ్మాపి అకతకమ్మాపి ఓసరన్తి, తత్థ చోరేసు భణ్డసామికే దిస్వా భిక్ఖుసమీపే భణ్డం ఛడ్డేత్వా పలాతేసు మనుస్సా భిక్ఖుం ‘‘చోరో’’తి గహేత్వా పోథేయ్యుం, తస్మా విహారే సఙ్ఘత్థేరం వా గోచరగామే రఞ్ఞా నియుత్తం రాజయుత్తకం వా అత్తనో సోసానికభావం జానాపేత్వా యథా తాదిసో, అఞ్ఞో వా పరిస్సయో న హోతి, తథా అప్పమత్తేన వసితబ్బం. చఙ్కమన్తస్స యదా ఆళహనం అభిముఖం న హోతి, తదాపి సంవేగజననత్థం తత్థ దిట్ఠి విస్సజ్జేతబ్బాతి దస్సేతుం ‘‘అద్ధక్ఖికేన ఆళహనం ఓలోకేన్తేనా’’తి వుత్తం.

ఉప్పథమగ్గేన గన్తబ్బం అత్తనో సోసానికభావస్స అపాకటభావత్థం. ఆరమ్మణన్తి తస్మిం సుసానే ‘‘అయం వమ్మికో, అయం రుక్ఖో, అయం ఖాణుకో’’తిఆదినా దివాయేవ ఆరమ్మణం వవత్థపేతబ్బం. భయానకన్తి భయజనకం వమ్మికాదిం. కేనచి లేడ్డుపాసాణాదినా ఆసన్నే విచరన్తీతి న పహరితబ్బా. తిలపిట్ఠం వుచ్చతి పలలం. మాసమిస్సం భత్తం మాసభత్తం. గుళాదీతి ఆది-సద్దేన తిలసంగుళికాదిఘనపూవఞ్చ సఙ్గణ్హాతి. కులగేహం న పవిసితబ్బన్తి పేతధూమేన వాసితత్తా, పిసాచానుబన్ధత్తా చ కులగేహస్స అబ్భన్తరం న పవిసితబ్బం. దేవసికం ఛవడాహో ధువడాహో. మతఞాతకానం తత్థ గన్త్వా దేవసికం రోదనం ధువరోదనం. వుత్తనయేనాతి ‘‘ఝాపితకాలతో పన పట్ఠాయా’’తి వుత్తనయేన. ‘‘పచ్ఛిమయామే పటిక్కమితుం వట్టతీ’’తి ఇచ్ఛితత్తా ‘‘సుసానం అగతదివసే’’తి అఙ్గుత్తరభాణకా.

సుసానే నిచ్చకాలం సివథికదస్సనేన మరణస్సతిపటిలాభో. తతో ఏవ అప్పమాదవిహారితా. తత్థ ఛడ్డితస్స మతకళేవరస్స దస్సనేన అసుభనిమిత్తాధిగమో. తతో ఏవ కామరాగవినోదనం. బహులం సరీరస్స అసుచిదుగ్గన్ధజేగుచ్ఛభావసల్లక్ఖణతో అభిణ్హం కాయసభావదస్సనం. తతో మరణస్సతిపటిలాభతో చ సంవేగబహులతా. బ్యాధికానం, జరాజిణ్ణానఞ్చ మతానం తత్థ దస్సనేన ఆరోగ్యయోబ్బనజీవితమదప్పహానం. ఖుద్దకస్స, మహతో చ భయస్స అభిభవనతో భయభేరవసహనతా. సంవిగ్గస్స యోనిసో పదహనం సమ్భవతీతి అమనుస్సానం గరుభావనీయతా. నిద్దాగతమ్పీతి సుత్తమ్పి, సుపినన్తేపీతి అధిప్పాయో.

ఇతి సోసానికఙ్గకథావణ్ణనా.