౯. బ్రహ్మవిహారనిద్దేసో

మేత్తాభావనాకథా

౨౪౦. అనుస్సతికమ్మట్ఠానానన్తరం ఉద్దిట్ఠేసు పన మేత్తా, కరుణా, ముదితా, ఉపేక్ఖాతి ఇమేసు చతూసు బ్రహ్మవిహారేసు మేత్తం భావేతుకామేన తావ ఆదికమ్మికేన యోగావచరేన ఉపచ్ఛిన్నపలిబోధేన గహితకమ్మట్ఠానేన భత్తకిచ్చం కత్వా భత్తసమ్మదం పటివినోదేత్వా వివిత్తే పదేసే సుపఞ్ఞత్తే ఆసనే సుఖనిసిన్నేన ఆదితో తావ దోసే ఆదీనవో, ఖన్తియఞ్చ ఆనిసంసో పచ్చవేక్ఖితబ్బో.

కస్మా? ఇమాయ హి భావనాయ దోసో పహాతబ్బో, ఖన్తి అధిగన్తబ్బా. న చ సక్కా కిఞ్చి అదిట్ఠాదీనవం పహాతుం, అవిదితానిసంసం వా అధిగన్తుం. తస్మా ‘‘దుట్ఠో ఖో, ఆవుసో, దోసేన అభిభూతో పరియాదిణ్ణచిత్తో పాణమ్పి హనతీ’’తిఆదీనం (అ. ని. ౩.౭౨) వసేన దోసే ఆదీనవో దట్ఠబ్బో.

‘‘ఖన్తీ పరమం తపో తితిక్ఖా, నిబ్బానం పరమం వదన్తి బుద్ధా’’; (దీ. ని. ౨.౯౦; ధ. ప. ౧౮౪);

‘‘ఖన్తిబలం బలానీకం, తమహం బ్రూమి బ్రాహ్మణం’’. (ధ. ప. ౩౯౯; సు. ని. ౬౨౮);

‘‘ఖన్తా భియ్యో న విజ్జతీ’’తిఆదీనం (సం. ని. ౧.౨౫౦) వసేన ఖన్తియం ఆనిసంసో వేదితబ్బో.

అథేవం దిట్ఠాదీనవతో దోసతో చిత్తం వివేచనత్థాయ, విదితానిసంసాయ చ ఖన్తియా సంయోజనత్థాయ మేత్తాభావనా ఆరభితబ్బా. ఆరభన్తేన చ ఆదితోవ పుగ్గలభేదో జానితబ్బో ‘‘ఇమేసు పుగ్గలేసు మేత్తా పఠమం న భావేతబ్బా, ఇమేసు నేవ భావేతబ్బా’’తి.

అయఞ్హి మేత్తా అప్పియపుగ్గలే, అతిప్పియసహాయకే, మజ్ఝత్తే, వేరీపుగ్గలేతి ఇమేసు చతూసు పఠమం న భావేతబ్బా. లిఙ్గవిసభాగే ఓధిసో న భావేతబ్బా. కాలకతే న భావేతబ్బావ. కింకారణా అప్పియాదీసు పఠమం న భావేతబ్బా? అప్పియం హి పియట్ఠానే ఠపేన్తో కిలమతి. అతిప్పియసహాయకం మజ్ఝత్తట్ఠానే ఠపేన్తో కిలమతి, అప్పమత్తకేపి చస్స దుక్ఖే ఉప్పన్నే ఆరోదనాకారప్పత్తో వియ హోతి. మజ్ఝత్తం గరుట్ఠానే చ పియట్ఠానే చ ఠపేన్తో కిలమతి. వేరిమనుస్సరతో కోధో ఉప్పజ్జతి, తస్మా అప్పియాదీసు పఠమం న భావేతబ్బా.

లిఙ్గవిసభాగే పన తమేవ ఆరబ్భ ఓధిసో భావేన్తస్స రాగో ఉప్పజ్జతి. అఞ్ఞతరో కిర అమచ్చపుత్తో కులూపకత్థేరం పుచ్ఛి ‘‘భన్తే, కస్స మేత్తా భావేతబ్బా’’తి? థేరో ‘‘పియపుగ్గలే’’తి ఆహ. తస్స అత్తనో భరియా పియా హోతి. సో తస్సా మేత్తం భావేన్తో సబ్బరత్తిం భిత్తియుద్ధమకాసి. తస్మా లిఙ్గవిసభాగే ఓధిసో న భావేతబ్బా.

కాలకతే పన భావేన్తో నేవ అప్పనం, న ఉపచారం పాపుణాతి. అఞ్ఞతరో కిర దహరభిక్ఖు ఆచరియం ఆరబ్భ మేత్తం ఆరభి. తస్స మేత్తా నప్పవత్తతి. సో మహాథేరస్స సన్తికం గన్త్వా ‘‘భన్తే, పగుణావ మే మేత్తాఝానసమాపత్తి, న చ నం సమాపజ్జితుం సక్కోమి, కిం ను ఖో కారణ’’న్తి ఆహ. థేరో ‘‘నిమిత్తం, ఆవుసో, గవేసాహీ’’తి ఆహ. సో గవేసన్తో ఆచరియస్స మతభావం ఞత్వా అఞ్ఞం ఆరబ్భ మేత్తాయన్తో సమాపత్తిం అప్పేసి. తస్మా కాలకతే న భావేతబ్బావ.

౨౪౧. సబ్బపఠమం పన ‘‘అహం సుఖితో హోమి నిద్దుక్ఖో’’తి వా, ‘‘అవేరో అబ్యాపజ్జో అనీఘో సుఖీ అత్తానం పరిహరామీ’’తి వా ఏవం పునప్పునం అత్తనియేవ భావేతబ్బా.

ఏవం సన్తే యం విభఙ్గే (విభ. ౬౪౩) వుత్తం –

‘‘కథఞ్చ భిక్ఖు మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి? సేయ్యథాపి నామ ఏకం పుగ్గలం పియం మనాపం దిస్వా మేత్తాయేయ్య, ఏవమేవ సబ్బే సత్తే మేత్తాయ ఫరతీ’’తి.

‘‘యఞ్చ పటిసమ్భిదాయం (పటి. మ. ౨.౨౨) –

‘‘కతమేహి పఞ్చహాకారేహి అనోధిసోఫరణా మేత్తా చేతోవిముత్తి భావేతబ్బా, సబ్బే సత్తా అవేరా హోన్తు’’ అబ్యాపజ్జా అనీఘా సుఖీ అత్తానం పరిహరన్తు. సబ్బే పాణా… సబ్బే భూతా… సబ్బే పుగ్గలా… సబ్బే అత్తభావపరియాపన్నా అవేరా అబ్యాపజ్జా అనీఘా సుఖీ అత్తానం పరిహరన్తూ’’తిఆది –

వుత్తం. యఞ్చ మేత్తసుత్తే (ఖు. పా. ౯.౩; సు. ని. ౧౪౫) –

‘‘సుఖినోవ ఖేమినో హోన్తు,

సబ్బసత్తా భవన్తు సుఖితత్తా’’తిఆది. –

వుత్తం, తం విరుజ్ఝతి. న హి తత్థ అత్తని భావనా వుత్తాతి చే. తఞ్చ న విరుజ్ఝతి. కస్మా? తఞ్హి అప్పనావసేన వుత్తం. ఇదం సక్ఖిభావవసేన.

సచేపి హి వస్ససతం వస్ససహస్సం వా ‘‘అహం సుఖితో హోమీ’’తిఆదినా నయేన అత్తని మేత్తం భావేతి, నేవస్స అప్పనా ఉప్పజ్జతి. ‘‘అహం సుఖితో హోమీ’’తి భావయతో పన యథా అహం సుఖకామో దుక్ఖపటిక్కూలో జీవితుకామో అమరితుకామో చ, ఏవం అఞ్ఞేపి సత్తాతి అత్తానం సక్ఖిం కత్వా అఞ్ఞసత్తేసు హితసుఖకామతా ఉప్పజ్జతి. భగవతాపి –

‘‘సబ్బా దిసా అనుపరిగమ్మ చేతసా,

నేవజ్ఝగా పియతరమత్తనా క్వచి;

ఏవం పియో పుథు అత్తా పరేసం,

తస్మా న హింసే పరమత్తకామో’’తి. (సం. ని. ౧.౧౧౯; ఉదా. ౪౧); –

వదతా అయం నయో దస్సితో.

౨౪౨. తస్మా సక్ఖిభావత్థం పఠమం అత్తానం మేత్తాయ ఫరిత్వా తదనన్తరం సుఖప్పవత్తనత్థం య్వాయం పియో మనాపో గరు భావనీయో ఆచరియో వా ఆచరియమత్తో వా ఉపజ్ఝాయో వా ఉపజ్ఝాయమత్తో వా తస్స దానపియవచనాదీని పియమనాపత్తకారణాని సీలసుతాదీని గరుభావనీయత్తకారణాని చ అనుస్సరిత్వా ‘‘ఏస సప్పురిసో సుఖీ హోతు నిద్దుక్ఖో’’తిఆదినా నయేన మేత్తా భావేతబ్బా.

ఏవరూపే చ పుగ్గలే కామం అప్పనా సమ్పజ్జతి, ఇమినా పన భిక్ఖునా తావతకేనేవ తుట్ఠిం అనాపజ్జిత్వా సీమాసమ్భేదం కత్తుకామేన తదనన్తరం అతిప్పియసహాయకే, అతిప్పియసహాయకతో మజ్ఝత్తే, మజ్ఝత్తతో వేరీపుగ్గలే మేత్తా భావేతబ్బా. భావేన్తేన చ ఏకేకస్మిం కోట్ఠాసే ముదుం కమ్మనియం చిత్తం కత్వా తదనన్తరే తదనన్తరే ఉపసంహరితబ్బం.

యస్స పన వేరీపుగ్గలో వా నత్థి, మహాపురిసజాతికత్తా వా అనత్థం కరోన్తేపి పరే వేరీసఞ్ఞావ నుప్పజ్జతి, తేన ‘‘మజ్ఝత్తే మే మేత్తచిత్తం కమ్మనియం జాతం, ఇదాని నం వేరిమ్హి ఉపసంహరామీ’’తి బ్యాపారోవ న కాతబ్బో. యస్స పన అత్థి, తం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘మజ్ఝత్తతో వేరీపుగ్గలే మేత్తా భావేతబ్బా’’తి.

౨౪౩. సచే పనస్స వేరిమ్హి చిత్తముపసంహరతో తేన కతాపరాధానుస్సరణేన పటిఘముప్పజ్జతి, అథానేన పురిమపుగ్గలేసు యత్థ కత్థచి పునప్పునం మేత్తం సమాపజ్జిత్వా వుట్ఠహిత్వా పునప్పునం తం పుగ్గలం మేత్తాయన్తేన పటిఘం వినోదేతబ్బం. సచే ఏవమ్పి వాయమతో న నిబ్బాతి, అథ –

కకచూపమఓవాద-ఆదీనం అనుసారతో;

పటిఘస్స పహానాయ, ఘటితబ్బం పునప్పునం.

తఞ్చ ఖో ఇమినా ఆకారేన అత్తానం ఓవదన్తేనేవ ‘‘అరే కుజ్ఝనపురిస, నను వుత్తం భగవతా –

‘ఉభతోదణ్డకేన చేపి, భిక్ఖవే, కకచేన చోరా ఓచరకా అఙ్గమఙ్గాని ఓకన్తేయ్యుం, తత్రాపి యో మనో పదోసేయ్య. న మే సో తేన సాసనకరో’తి (మ. ని. ౧.౨౩౨) చ,

‘తస్సేవ తేన పాపియో, యో కుద్ధం పటికుజ్ఝతి;

కుద్ధమప్పటికుజ్ఝన్తో, సఙ్గామం జేతి దుజ్జయం.

‘‘‘ఉభిన్నమత్థం చరతి, అత్తనో చ పరస్స చ;

పరం సఙ్కుపితం ఞత్వా, యో సతో ఉపసమ్మతీ’తి చ. (సం. ని. ౧.౧౮౮); –

‘‘‘సత్తిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సపత్తకన్తా సపత్తకరణా కోధనం ఆగచ్ఛన్తి ఇత్థిం వా పురిసం వా. కతమే సత్త? ఇధ, భిక్ఖవే, సపత్తో సపత్తస్స ఏవం ఇచ్ఛతి అహో వతాయం దుబ్బణ్ణో అస్సాతి. తం కిస్సహేతు? న, భిక్ఖవే, సపత్తో సపత్తస్స వణ్ణవతాయ నన్దతి. కోధనాయం, భిక్ఖవే, పురిసపుగ్గలో కోధాభిభూతో కోధపరేతో కిఞ్చాపి సో హోతి సున్హాతో సువిలిత్తో కప్పితకేసమస్సు ఓదాతవత్థవసనో, అథ ఖో సో దుబ్బణ్ణోవ హోతి కోధాభిభూతో. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో ధమ్మో సపత్తకన్తో సపత్తకరణో కోధనం ఆగచ్ఛతి ఇత్థిం వా పురిసం వా. పున చపరం, భిక్ఖవే, సపత్తో సపత్తస్స ఏవం ఇచ్ఛతి అహోవతాయం దుక్ఖం సయేయ్యాతి…పే… న పచురత్థో అస్సాతి…పే… న భోగవా అస్సాతి…పే… న యసవా అస్సాతి…పే… న మిత్తవా అస్సాతి…పే… న కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జేయ్యాతి. తం కిస్స హేతు? న, భిక్ఖవే, సపత్తో సపత్తస్స సుగతిగమనేన నన్దతి. కోధనాయం, భిక్ఖవే, పురిసపుగ్గలో కోధాభిభూతో కోధపరేతో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ మనసా దుచ్చరితం చరతి. సో కాయేన వాచాయ మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి కోధాభిభూతో’తి (అ. ని. ౭.౬౪) చ,

‘‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఛవాలాతం ఉభతోపదిత్తం మజ్ఝే గూథగతం నేవ గామే కట్ఠత్థం ఫరతి, న అరఞ్ఞే కట్ఠత్థం ఫరతి. తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామీ’తి చ,

‘‘సో దాని త్వం ఏవం కుజ్ఝన్తో న చేవ భగవతో సాసనకరో భవిస్ససి, పటికుజ్ఝన్తో చ కుద్ధపురిసతోపి పాపియో హుత్వా న దుజ్జయం సఙ్గామం జేస్ససి, సపత్తకరణే చ ధమ్మే అత్తావ అత్తనో కరిస్ససి, ఛవాలాతూపమో చ భవిస్ససీ’’తి.

౨౪౪. తస్సేవం ఘటయతో వాయమతో సచే తం పటిఘం వూపసమ్మతి, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే వూపసమ్మతి, అథ యో యో ధమ్మో తస్స పుగ్గలస్స వూపసన్తో హోతి పరిసుద్ధో, అనుస్సరియమానో పసాదం ఆవహతి, తం తం అనుస్సరిత్వా ఆఘాతో పటివినేతబ్బో.

ఏకచ్చస్స హి కాయసమాచారోవ ఉపసన్తో హోతి. ఉపసన్తభావో చస్స బహుం వత్తపటిపత్తిం కరోన్తస్స సబ్బజనేన ఞాయతి. వచీసమాచారమనోసమాచారా పన అవూపసన్తా హోన్తి. తస్స తే అచిన్తేత్వా కాయసమాచారవూపసమోయేవ అనుస్సరితబ్బో.

ఏకచ్చస్స వచీసమాచారోవ ఉపసన్తో హోతి. ఉపసన్తభావో చస్స సబ్బజనేన ఞాయతి. సో హి పకతియా చ పటిసన్థారకుసలో హోతి సఖిలో సుఖసమ్భాసో సమ్మోదకో ఉత్తానముఖో పుబ్బభాసీ మధురేన సరేన ధమ్మం ఓసారేతి, పరిమణ్డలేహి పదబ్యఞ్జనేహి ధమ్మకథం కథేతి. కాయసమాచారమనోసమాచారా పన అవూపసన్తా హోన్తి, తస్స తే అచిన్తేత్వా వచీసమాచారవూపసమోయేవ అనుస్సరితబ్బో.

ఏకచ్చస్స మనోసమాచారోవ ఉపసన్తో హోతి, ఉపసన్తభావో చస్స చేతియవన్దనాదీసు సబ్బజనస్స పాకటో హోతి. యో హి అవూపసన్తచిత్తో హోతి, సో చేతియం వా బోధిం వా థేరే వా వన్దమానో న సక్కచ్చం వన్దతి, ధమ్మస్సవనమణ్డపే విక్ఖిత్తచిత్తో వా పచలాయన్తో వా నిసీదతి. ఉపసన్తచిత్తో పన ఓకప్పేత్వా వన్దతి, ఓహితసోతో అట్ఠింకత్వా కాయేన వా వాచాయ వా చిత్తప్పసాదం కరోన్తో ధమ్మం సుణాతి. ఇతి ఏకచ్చస్స మనోసమాచారోవ ఉపసన్తో హోతి, కాయవచీసమాచారా అవూపసన్తా హోన్తి, తస్స తే అచిన్తేత్వా మనోసమాచారవూపసమోయేవ అనుస్సరితబ్బో.

ఏకచ్చస్స పన ఇమేసు తీసు ధమ్మేసు ఏకోపి అవూపసన్తో హోతి, తస్మిం పుగ్గలే ‘‘కిఞ్చాపి ఏస ఇదాని మనుస్సలోకే చరతి, అథ ఖో కతిపాహస్స అచ్చయేన అట్ఠమహానిరయసోళసఉస్సదనిరయపరిపూరకో భవిస్సతీ’’తి కారుఞ్ఞం ఉపట్ఠపేతబ్బం. కారుఞ్ఞమ్పి హి పటిచ్చ ఆఘాతో వూపసమ్మతి.

ఏకచ్చస్స తయోపిమే ధమ్మా వూపసన్తా హోన్తి, తస్స యం యం ఇచ్ఛతి, తం తం అనుస్సరితబ్బం. తాదిసే హి పుగ్గలే న దుక్కరా హోతి మేత్తాభావనాతి.

ఇమస్స చ అత్థస్స ఆవిభావత్థం – ‘‘పఞ్చిమే, ఆవుసో, ఆఘాతపటివినయా. యత్థ భిక్ఖునో ఉప్పన్నో ఆఘాతో సబ్బసో పటివినోదేతబ్బో’’తి (అ. ని. ౫.౧౬౨) ఇదం పఞ్చకనిపాతే ఆఘాతపటివినయసుత్తం విత్థారేతబ్బం.

౨౪౫. సచే పనస్స ఏవమ్పి వాయమతో ఆఘాతో ఉప్పజ్జతియేవ, అథానేన ఏవం అత్తా ఓవదితబ్బో –

‘‘అత్తనో విసయే దుక్ఖం, కతం తే యది వేరినా;

కిం తస్సావిసయే దుక్ఖం, సచిత్తే కత్తుమిచ్ఛసి.

‘‘బహూపకారం హిత్వాన, ఞాతివగ్గం రుదమ్ముఖం;

మహానత్థకరం కోధం, సపత్తం న జహాసి కిం.

‘‘యాని రక్ఖసి సీలాని, తేసం మూలనికన్తనం;

కోధం నాముపళాలేసి, కో తయా సదిసో జళో.

‘‘కతం అనరియం కమ్మం, పరేన ఇతి కుజ్ఝసి;

కిం ను త్వం తాదిసంయేవ, యో సయం కత్తుమిచ్ఛసి.

‘‘దోసేతుకామో యది తం, అమనాపం పరో కరి;

దోసుప్పాదేన తస్సేవ, కిం పూరేసి మనోరథం.

‘‘దుక్ఖం తస్స చ నామ త్వం, కుద్ధో కాహసి వా నవా;

అత్తానం పనిదానేవ, కోధదుక్ఖేన బాధసి.

‘‘కోధం వా అహితం మగ్గం, ఆరూళ్హా యది వేరినో;

కస్మా తువమ్పి కుజ్ఝన్తో, తేసంయేవానుసిక్ఖసి.

‘‘యం దోసం తవ నిస్సాయ, సత్తునా అప్పియం కతం;

తమేవ దోసం ఛిన్దస్సు, కిమట్ఠానే విహఞ్ఞసి.

‘‘ఖణికత్తా చ ధమ్మానం, యేహి ఖన్ధేహి తే కతం;

అమనాపం నిరుద్ధా తే, కస్స దానీధ కుజ్ఝసి.

‘‘దుక్ఖం కరోతి యో యస్స, తం వినా కస్స సో కరే;

సయమ్పి దుక్ఖహేతుత్త, మితి కిం తస్స కుజ్ఝసీ’’తి.

౨౪౬. సచే పనస్స ఏవం అత్తానం ఓవదతోపి పటిఘం నేవ వూపసమ్మతి, అథానేన అత్తనో చ పరస్స చ కమ్మస్సకతా పచ్చవేక్ఖితబ్బా. తత్థ అత్తనో తావ ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బా ‘‘అమ్భో త్వం తస్స కుద్ధో కిం కరిస్ససి? నను తవేవ చేతం దోసనిదానం కమ్మం అనత్థాయ సంవత్తిస్సతి? కమ్మస్సకో హి త్వం కమ్మదాయాదో కమ్మయోని కమ్మబన్ధు కమ్మపటిసరణో, యం కమ్మం కరిస్ససి, తస్స దాయాదో భవిస్ససి, ఇదఞ్చ తే కమ్మం నేవ సమ్మాసమ్బోధిం, న పచ్చేకబోధిం, న సావకభూమిం, న బ్రహ్మత్తసక్కత్తచక్కవత్తిపదేసరాజాదిసమ్పత్తీనం అఞ్ఞతరం సమ్పత్తిం సాధేతుం సమత్థం, అథ ఖో సాసనతో చావేత్వా విఘాసాదాదిభావస్స చేవ నేరయికాదిదుక్ఖవిసేసానఞ్చ తే సంవత్తనికమిదం కమ్మం. సో త్వం ఇదం కరోన్తో ఉభోహి హత్థేహి వీతచ్చితే వా అఙ్గారే, గూథం వా గహేత్వా పరం పహరితుకామో పురిసో వియ అత్తానమేవ పఠమం దహసి చేవ దుగ్గన్ధఞ్చ కరోసీ’’తి.

ఏవం అత్తనో కమ్మస్సకతం పచ్చవేక్ఖిత్వా పరస్సపి ఏవం పచ్చవేక్ఖితబ్బా ‘‘ఏసోపి తవ కుజ్ఝిత్వా కిం కరిస్సతి? నను ఏతస్సేవేతం అనత్థాయ సంవత్తిస్సతి? కమ్మస్సకో హి అయమాయస్మా కమ్మదాయాదో…పే… యం కమ్మం కరిస్సతి, తస్స దాయాదో భవిస్సతి. ఇదఞ్చస్స కమ్మం నేవ సమ్మాసమ్బోధిం, న పచ్చేకబోధిం, న సావకభూమిం, న బ్రహ్మత్తసక్కత్తచక్కవత్తిపదేసరాజాదిసమ్పత్తీనం అఞ్ఞతరం సమ్పత్తిం సాధేతుం సమత్థం, అథ ఖో సాసనతో చావేత్వా విఘాసాదాదిభావస్స చేవ నేరయికాదిదుక్ఖవిసేసానఞ్చస్స సంవత్తనికమిదం కమ్మం. స్వాయం ఇదం కరోన్తో పటివాతే ఠత్వా పరం రజేన ఓకిరితుకామో పురిసో వియ అత్తానంయేవ ఓకిరతి. వుత్తఞ్హేతం భగవతా –

‘‘‘యో అప్పదుట్ఠస్స నరస్స దుస్సతి,

సుద్ధస్స పోసస్స అనఙ్గణస్స;

తమేవ బాలం పచ్చేతి పాపం,

సుఖుమో రజో పటివాతంవ ఖిత్తో’’’తి. (ధ. ప. ౧౨౫; సు. ని. ౬౬౭);

౨౪౭. సచే పనస్స ఏవం కమ్మస్సకతమ్పి పచ్చవేక్ఖతో నేవ వూపసమ్మతి, అథానేన సత్థు పుబ్బచరియగుణా అనుస్సరితబ్బా.

తత్రాయం పచ్చవేక్ఖణానయో – అమ్భో పబ్బజిత, నను తే సత్థా పుబ్బేవ సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధో బోధిసత్తోపి సమానో చత్తారి అసఙ్ఖ్యేయ్యాని కప్పసతసహస్సఞ్చ పారమియో పూరయమానో తత్థ తత్థ వధకేసుపి పచ్చత్థికేసు చిత్తం నప్పదూసేసి. సేయ్యథిదం, సీలవజాతకే తావ అత్తనో దేవియా పదుట్ఠేన పాపఅమచ్చేన ఆనీతస్స పటిరఞ్ఞో తియోజనసతం రజ్జం గణ్హన్తస్స నిసేధనత్థాయ ఉట్ఠితానం అమచ్చానం ఆవుధమ్పి ఛుపితుం న అదాసి. పున సద్ధిం అమచ్చసహస్సేన ఆమకసుసానే గలప్పమాణం భూమిం ఖణిత్వా నిఖఞ్ఞమానో చిత్తప్పదోసమత్తమ్పి అకత్వా కుణపఖాదనత్థం ఆగతానం సిఙ్గాలానం పంసువియూహనం నిస్సాయ పురిసకారం కత్వా పటిలద్ధజీవితో యక్ఖానుభావేన అత్తనో సిరిగబ్భం ఓరుయ్హ సిరిసయనే సయితం పచ్చత్థికం దిస్వా కోపం అకత్వావ అఞ్ఞమఞ్ఞం సపథం కత్వా తం మిత్తట్ఠానే ఠపయిత్వా ఆహ –

‘‘ఆసీసేథేవ పురిసో, న నిబ్బిన్దేయ్య పణ్డితో;

పస్సామి వోహమత్తానం, యథా ఇచ్ఛిం తథా అహూ’’తి. (జా. ౧.౧.౫౧);

ఖన్తివాదీజాతకే దుమ్మేధేన కాసిరఞ్ఞా ‘‘కింవాదీ త్వం సమణా’’తి పుట్ఠో ‘‘ఖన్తివాదీ నామాహ’’న్తి వుత్తే సకణ్టకాహి కసాహి తాళేత్వా హత్థపాదేసు ఛిజ్జమానేసు కోపమత్తమ్పి నాకాసి.

అనచ్ఛరియఞ్చేతం, యం మహల్లకో పబ్బజ్జూపగతో ఏవం కరేయ్య. చూళధమ్మపాలజాతకే పన ఉత్తానసేయ్యకోపి సమానో –

‘‘చన్దనరసానులిత్తా, బాహా ఛిజ్జన్తి ధమ్మపాలస్స;

దాయాదస్స పథబ్యా, పాణా మే దేవ రుజ్ఝన్తీ’’తి. (జా. ౧.౫.౪౯);

ఏవం విప్పలపమానాయ మాతుయా పితరా మహాపతాపేన నామ రఞ్ఞా వంసకళీరేసు వియ చతూసు హత్థపాదేసు ఛేదాపితేసు తావతాపి సన్తుట్ఠిం అనాపజ్జిత్వా సీసమస్స ఛిన్దథాతి ఆణత్తే ‘‘అయం దాని తే చిత్తపరిగ్గణ్హనకాలో, ఇదాని అమ్భో ధమ్మపాల, సీసచ్ఛేదాణాపకే పితరి, సీసచ్ఛేదకే పురిసే, పరిదేవమానాయ మాతరి, అత్తని చాతి ఇమేసు చతూసు సమచిత్తో హోహీ’’తి దళ్హం సమాదానమధిట్ఠాయ పదుట్ఠాకారమత్తమ్పి నాకాసి.

ఇదఞ్చాపి అనచ్ఛరియమేవ, యం మనుస్సభూతో ఏవమకాసి. తిరచ్ఛానభూతోపి పన ఛద్దన్తో నామ వారణో హుత్వా విసప్పితేన సల్లేన నాభియం విద్ధోపి తావ అనత్థకారిమ్హి లుద్దకే చిత్తం నప్పదూసేసి. యథాహ –

‘‘సమప్పితో పుథుసల్లేన నాగో,

అదుట్ఠచిత్తో లుద్దకం అజ్ఝభాసి;

కిమత్థయం కిస్స వా సమ్మ హేతు,

మమం వధీ కస్స వాయం పయోగో’’తి. (జా. ౧.౧౬.౧౨౪);

ఏవం వత్వా చ కాసిరఞ్ఞో మహేసియా తవ దన్తానమత్థాయ పేసితోమ్హి భదన్తేతి వుత్తే తస్సా మనోరథం పూరేన్తో ఛబ్బణ్ణరస్మినిచ్ఛరణసముజ్జలితచారుసోభే అత్తనో దన్తే ఛేత్వా అదాసి.

మహాకపి హుత్వా అత్తనాయేవ పబ్బతపపాతతో ఉద్ధరితేన పురిసేన –

‘‘భక్ఖో అయం మనుస్సానం, యథేవఞ్ఞే వనే మిగా;

యంనూనిమం వధిత్వాన, ఛాతో ఖాదేయ్య వానరం.

‘‘ఆహితోవ గమిస్సామి, మంసమాదాయ సమ్బలం;

కన్తారం నిత్థరిస్సామి, పాథేయ్యం మే భవిస్సతీ’’తి. (జా. ౧.౧౬.౨౦౫-౨౦౬); –

ఏవం చిన్తేత్వా సిలం ఉక్ఖిపిత్వా మత్థకే సమ్పదాలితే అస్సుపుణ్ణేహి నేత్తేహి తం పురిసం ఉదిక్ఖమానో –

‘‘మా అయ్యోసి మే భదన్తే, త్వం నామేతాదిసం కరి;

త్వం ఖోసి నామ దీఘావు, అఞ్ఞం వారేతుమరహసీ’’తి. (జా. ౧.౧౬.౨౦౯); –

వత్వా తస్మిం పురిసే చిత్తం అప్పదూసేత్వా అత్తనో చ దుక్ఖం అచిన్తేత్వా తమేవ పురిసం ఖేమన్తభూమిం సమ్పాపేసి.

భూరిదత్తో నామ నాగరాజా హుత్వా ఉపోసథఙ్గాని అధిట్ఠాయ వమ్మికముద్ధని సయమానో కప్పుట్ఠానగ్గిసదిసేన ఓసధేన సకలసరీరే సిఞ్చియమానోపి పేళాయ పక్ఖిపిత్వా సకలజమ్బుదీపే కీళాపియమానోపి తస్మిం బ్రాహ్మణే మనోపదోసమత్తమ్పి న అకాసి. యథాహ –

‘‘పేళాయ పక్ఖిపన్తేపి, మద్దన్తేపి చ పాణినా;

అలమ్పానే న కుప్పామి, సీలఖణ్డభయా మమా’’తి. (చరియా. ౨.౧౬);

చమ్పేయ్యోపి నాగరాజా హుత్వా అహితుణ్డికేన విహేఠియమానో మనోపదోసమత్తమ్పి నుప్పాదేసి. యథాహ –

‘‘తదాపి మం ధమ్మచారిం, ఉపవుత్థఉపోసథం;

అహితుణ్డికో గహేత్వాన, రాజద్వారమ్హి కీళతి.

‘‘యం సో వణ్ణం చిన్తయతి, నీలం పీతం వ లోహితం;

తస్స చిత్తానువత్తన్తో, హోమి చిన్తితసన్నిభో.

‘‘థలం కరేయ్యం ఉదకం, ఉదకమ్పి థలం కరే;

యదిహం తస్స కుప్పేయ్యం, ఖణేన ఛారికం కరే.

‘‘యది చిత్తవసీ హేస్సం, పరిహాయిస్సామి సీలతో;

సీలేన పరిహీనస్స, ఉత్తమత్థో న సిజ్ఝతీ’’తి. (చరియా. ౨.౨౧-౨౪);

సఙ్ఖపాలనాగరాజా హుత్వా తిఖిణాహి సత్తీహి అట్ఠసు ఠానేసు ఓవిజ్ఝిత్వా పహారముఖేహి సకణ్టకా లతాయో పవేసేత్వా నాసాయ దళ్హం రజ్జుం పక్ఖిపిత్వా సోళసహి భోజపుత్తేహి కాజేనాదాయ వయ్హమానో ధరణీతలే ఘంసియమానసరీరో మహన్తం దుక్ఖం పచ్చనుభోన్తో కుజ్ఝిత్వా ఓలోకితమత్తేనేవ సబ్బే భోజపుత్తే భస్మం కాతుం సమత్థోపి సమానో చక్ఖుం ఉమ్మీలేత్వా పదుట్ఠాకారమత్తమ్పి న అకాసి.

యథాహ –

‘‘చాతుద్దసిం పఞ్చదసిఞ్చళార,

ఉపోసథం నిచ్చముపావసామి;

అథాగముం సోళస భోజపుత్తా,

రజ్జుం గహేత్వాన దళ్హఞ్చ పాసం.

‘‘భేత్వాన నాసం అతికస్స రజ్జుం,

నయింసు మం సమ్పరిగయ్హ లుద్దా;

ఏతాదిసం దుక్ఖమహం తితిక్ఖం,

ఉపోసథం అప్పటికోపయన్తో’’తి. (జా. ౨.౧౭.౧౮౦-౧౮౧);

న కేవలఞ్చ ఏతానేవ, అఞ్ఞానిపి మాతుపోసకజాతకాదీసు అనేకాని అచ్ఛరియాని అకాసి. తస్స తే ఇదాని సబ్బఞ్ఞుతం పత్తం సదేవలోకే కేనచి అప్పటిసమఖన్తిగుణం తం భగవన్తం సత్థారం అపదిసతో పటిఘచిత్తం నామ ఉప్పాదేతుం అతివియ అయుత్తం అప్పతిరూపన్తి.

౨౪౮. సచే పనస్స ఏవం సత్థు పుబ్బచరితగుణం పచ్చవేక్ఖతోపి దీఘరత్తం కిలేసానం దాసబ్యం ఉపగతస్స నేవ తం పటిఘం వూపసమ్మతి, అథానేన అనమతగ్గియాని పచ్చవేక్ఖితబ్బాని. తత్ర హి వుత్తం –

‘‘న సో, భిక్ఖవే, సత్తో సులభరూపో, యో న మాతాభూతపుబ్బో, యో న పితాభూతపుబ్బో, యో న భాతా, యో న భగినీ, యో న పుత్తో, యో న ధీతాభూతపుబ్బా’’తి (సం. ని. ౨.౧౩౭-౧౪౨).

తస్మా తస్మిం పుగ్గలే ఏవం చిత్తం ఉప్పాదేతబ్బం, ‘‘అయం కిర మే అతీతే మాతా హుత్వా దసమాసే కుచ్ఛియా పరిహరిత్వా ముత్తకరీసఖేళసిఙ్ఘాణికాదీని హరిచన్దనం వియ అజిగుచ్ఛమానా అపనేత్వా ఉరే నచ్చాపేన్తీ అఙ్గేన పరిహరమానా పోసేసి, పితా హుత్వా అజపథసఙ్కుపథాదీని గన్త్వా వాణిజ్జం పయోజయమానో మయ్హమత్థాయ జీవితమ్పి పరిచ్చజిత్వా ఉభతోబ్యూళ్హే సఙ్గామే పవిసిత్వా నావాయ మహాసముద్దం పక్ఖన్దిత్వా అఞ్ఞాని చ దుక్కరాని కరిత్వా ‘పుత్తకే పోసేస్సామీ’తి తేహి తేహి ఉపాయేహి ధనం సంహరిత్వా మం పోసేసి. భాతా, భగినీ, పుత్తో, ధీతా చ హుత్వాపి ఇదఞ్చిదఞ్చుపకారం అకాసీతి తత్ర మే నప్పతిరూపం మనం పదూసేతు’’న్తి.

౨౪౯. సచే పన ఏవమ్పి చిత్తం నిబ్బాపేతుం న సక్కోతియేవ, అథానేన ఏవం మేత్తానిసంసా పచ్చవేక్ఖితబ్బా – ‘‘అమ్భో పబ్బజిత, నను వుత్తం భగవతా –

‘మేత్తాయ ఖో, భిక్ఖవే, చేతోవిముత్తియా ఆసేవితాయ భావితాయ బహులీకతాయ యానీకతాయ వత్థుకతాయ అనుట్ఠితాయ పరిచితాయ సుసమారద్ధాయ ఏకాదసానిసంసా పాటికఙ్ఖా. కతమే ఏకాదస? సుఖం సుపతి, సుఖం పటిబుజ్ఝతి, న పాపకం సుపినం పస్సతి, మనుస్సానం పియో హోతి, అమనుస్సానం పియో హోతి, దేవతా రక్ఖన్తి, నాస్స అగ్గి వా విసం వా సత్థం వా కమతి, తువటం చిత్తం సమాధియతి, ముఖవణ్ణో పసీదతి, అసమ్మూళ్హో కాలఙ్కరోతి, ఉత్తరిమప్పటివిజ్ఝన్తో బ్రహ్మలోకూపగో హోతీ’తి (అ. ని. ౧౧.౧౫).

‘‘సచే త్వం ఇదం చిత్తం న నిబ్బాపేస్ససి, ఇమేహి ఆనిసంసేహి పరిబాహిరో భవిస్ససీ’’తి.

౨౫౦. ఏవమ్పి నిబ్బాపేతుం అసక్కోన్తేన పన ధాతువినిబ్భోగో కాతబ్బో. కథం? ‘‘అమ్భో పబ్బజిత, త్వం ఏతస్స కుజ్ఝమానో కస్స కుజ్ఝసి? కిం కేసానం కుజ్ఝసి, ఉదాహు లోమానం, నఖానం…పే… ముత్తస్స కుజ్ఝసి? అథ వా పన కేసాదీసు పథవీధాతుయా కుజ్ఝసి, ఆపోధాతుయా, తేజోధాతుయా, వాయోధాతుయా కుజ్ఝసి? యే వా పఞ్చక్ఖన్ధే ద్వాదసాయతనాని అట్ఠారస ధాతుయో ఉపాదాయ అయమాయస్మా ఇత్థన్నామోతి వుచ్చతి, తేసు కిం రూపక్ఖన్ధస్స కుజ్ఝసి, ఉదాహు వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారవిఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స కుజ్ఝసి? కిం వా చక్ఖాయతనస్స కుజ్ఝసి, కిం రూపాయతనస్స కుజ్ఝసి…పే… కిం మనాయతనస్స కుజ్ఝసి, కిం ధమ్మాయతనస్స కుజ్ఝసి? కిం వా చక్ఖుధాతుయా కుజ్ఝసి, కిం రూపధాతుయా, కిం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా…పే… కిం మనోధాతుయా, కిం ధమ్మధాతుయా, కిం మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా’’తి? ఏవఞ్హి ధాతువినిబ్భోగం కరోతో ఆరగ్గే సాసపస్స వియ ఆకాసే చిత్తకమ్మస్స వియ చ కోధస్స పతిట్ఠానట్ఠానం న హోతి.

౨౫౧. ధాతువినిబ్భోగం పన కాతుం అసక్కోన్తేన దానసంవిభాగో కాతబ్బో. అత్తనో సన్తకం పరస్స దాతబ్బం, పరస్స సన్తకం అత్తనా గహేతబ్బం. సచే పన పరో భిన్నాజీవో హోతి అపరిభోగారహపరిక్ఖారో, అత్తనో సన్తకమేవ దాతబ్బం. తస్సేవం కరోతో ఏకన్తేనేవ తస్మిం పుగ్గలే ఆఘాతో వూపసమ్మతి. ఇతరస్స చ అతీతజాతితో పట్ఠాయ అనుబన్ధోపి కోధో తఙ్ఖణఞ్ఞేవ వూపసమ్మతి, చిత్తలపబ్బతవిహారే తిక్ఖత్తుం వుట్ఠాపితసేనాసనేన పిణ్డపాతికత్థేరేన ‘‘అయం, భన్తే, అట్ఠకహాపణగ్ఘనకో పత్తో మమ మాతరా ఉపాసికాయ దిన్నో ధమ్మియలాభో, మహాఉపాసికాయ పుఞ్ఞలాభం కరోథా’’తి వత్వా దిన్నం పత్తం లద్ధమహాథేరస్స వియ. ఏవం మహానుభావమేతం దానం నామ. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘అదన్తదమనం దానం, దానం సబ్బత్థసాధకం;

దానేన పియవాచాయ, ఉన్నమన్తి నమన్తి చా’’తి.

౨౫౨. తస్సేవం వేరీపుగ్గలే వూపసన్తపటిఘస్స యథా పియాతిప్పియసహాయకమజ్ఝత్తేసు, ఏవం తస్మిమ్పి మేత్తావసేన చిత్తం పవత్తతి. అథానేన పునప్పునం మేత్తాయన్తేన అత్తని పియపుగ్గలే మజ్ఝత్తే వేరీపుగ్గలేతి చతూసు జనేసు సమచిత్తతం సమ్పాదేన్తేన సీమాసమ్భేదో కాతబ్బో. తస్సిదం లక్ఖణం, సచే ఇమస్మిం పుగ్గలే పియమజ్ఝత్తవేరీహి సద్ధిం అత్తచతుత్థే ఏకస్మిం పదేసే నిసిన్నే చోరా ఆగన్త్వా ‘‘భన్తే, ఏకం భిక్ఖుం అమ్హాకం దేథా’’తి వత్వా ‘‘కిం కారణా’’తి వుత్తే ‘‘తం మారేత్వా గలలోహితం గహేత్వా బలికరణత్థాయా’’తి వదేయ్యుం, తత్ర చేసో భిక్ఖు ‘‘అసుకం వా అసుకం వా గణ్హన్తూ’’తి చిన్తేయ్య, అకతోవ హోతి సీమాసమ్భేదో. సచేపి ‘‘మం గణ్హన్తు, మా ఇమే తయో’’తిపి చిన్తేయ్య, అకతోవ హోతి సీమాసమ్భేదో. కస్మా? యస్స యస్స హి గహణమిచ్ఛతి, తస్స తస్స అహితేసీ హోతి, ఇతరేసంయేవ హితేసీ హోతి.

యదా పన చతున్నం జనానమన్తరే ఏకమ్పి చోరానం దాతబ్బం న పస్సతి, అత్తని చ తేసు చ తీసు జనేసు సమమేవ చిత్తం పవత్తేతి, కతో హోతి సీమాసమ్భేదో. తేనాహు పోరాణా –

‘‘అత్తని హితమజ్ఝత్తే, అహితే చ చతుబ్బిధే;

యదా పస్సతి నానత్తం, హితచిత్తోవ పాణినం.

‘‘న నికామలాభీ మేత్తాయ, కుసలీతి పవుచ్చతి;

యదా చతస్సో సీమాయో, సమ్భిన్నా హోన్తి భిక్ఖునో.

‘‘సమం ఫరతి మేత్తాయ, సబ్బలోకం సదేవకం;

మహావిసేసో పురిమేన, యస్స సీమా న ఞాయతీ’’తి.

౨౫౩. ఏవం సీమాసమ్భేదసమకాలమేవ చ ఇమినా భిక్ఖునా నిమిత్తఞ్చ ఉపచారఞ్చ లద్ధం హోతి. సీమాసమ్భేదే పన కతే తమేవ నిమిత్తం ఆసేవన్తో భావేన్తో బహులీకరోన్తో అప్పకసిరేనేవ పథవీకసిణే వుత్తనయేనేవ అప్పనం పాపుణాతి.

ఏత్తావతానేన అధిగతం హోతి పఞ్చఙ్గవిప్పహీనం పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం తివిధకల్యాణం దసలక్ఖణసమ్పన్నం పఠమజ్ఝానం మేత్తాసహగతం. అధిగతే చ తస్మిం తదేవ నిమిత్తం ఆసేవన్తో భావేన్తో బహులీకరోన్తో అనుపుబ్బేన చతుక్కనయే దుతియతతియజ్ఝానాని, పఞ్చకనయే దుతియతతియచతుత్థజ్ఝానాని చ పాపుణాతి.

సో హి పఠమజ్ఝానాదీనం అఞ్ఞతరవసేన మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి. తథా దుతియం, తథా తతియం, తథా చతుత్థం. ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి (విభ. ౬౪౨; దీ. ని. ౧.౫౫౬). పఠమజ్ఝానాదివసేన అప్పనాప్పత్తచిత్తస్సేవ హి అయం వికుబ్బనా సమ్పజ్జతి.

౨౫౪. ఏత్థ చ మేత్తాసహగతేనాతి మేత్తాయ సమన్నాగతేన. చేతసాతి చిత్తేన. ఏకం దిసన్తి ఏకమేకిస్సా దిసాయ పఠమపరిగ్గహితం సత్తం ఉపాదాయ ఏకదిసాపరియాపన్నసత్తఫరణవసేన వుత్తం. ఫరిత్వాతి ఫుసిత్వా ఆరమ్మణం కత్వా. విహరతీతి బ్రహ్మవిహారాధిట్ఠితం ఇరియాపథవిహారం పవత్తేతి. తథా దుతియన్తి యథా పురత్థిమాదీసు దిసాసు యంకిఞ్చి ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి, తథేవ తదనన్తరం దుతియం తతియం చతుత్థఞ్చాతి అత్థో. ఇతి ఉద్ధన్తి ఏతేనేవ నయేన ఉపరిమం దిసన్తి వుత్తం హోతి. అధో తిరియన్తి అధోదిసమ్పి తిరియందిసమ్పి ఏవమేవ. తత్థ చ అధోతి హేట్ఠా. తిరియన్తి అనుదిసాసు. ఏవం సబ్బదిసాసు అస్సమణ్డలే అస్సమివ మేత్తాసహగతం చిత్తం సారేతిపి పచ్చాసారేతిపీతి. ఏత్తావతా ఏకం దిసం పరిగ్గహేత్వా ఓధిసో మేత్తాఫరణం దస్సితం.

సబ్బధీతిఆది పన అనోధిసో దస్సనత్థం వుత్తం. తత్థ సబ్బధీతి సబ్బత్థ. సబ్బత్తతాయాతి సబ్బేసు హీనమజ్ఝిముక్కట్ఠమిత్తసపత్తమజ్ఝత్తాదిప్పభేదేసు అత్తతాయ. ‘‘అయం పరసత్తో’’తి విభాగం అకత్వా అత్తసమతాయాతి వుత్తం హోతి. అథ వా సబ్బత్తతాయాతి సబ్బేన చిత్తభాగేన ఈసకమ్పి బహి అవిక్ఖిపమానోతి వుత్తం హోతి. సబ్బావన్తన్తి సబ్బసత్తవన్తం, సబ్బసత్తయుత్తన్తి అత్థో. లోకన్తి సత్తలోకం. విపులేనాతిఏవమాదిపరియాయదస్సనతో పనేత్థ పున మేత్తాసహగతేనాతి వుత్తం. యస్మా వా ఏత్థ ఓధిసో ఫరణే వియ పున తథాసద్దో ఇతిసద్దో వా న వుత్తో, తస్మా పున మేత్తాసహగతేన చేతసాతి వుత్తం. నిగమవసేన వా ఏతం వుత్తం. విపులేనాతి ఏత్థ చ ఫరణవసేన విపులతా దట్ఠబ్బా. భూమివసేన పన ఏతం మహగ్గతం పగుణవసేన చ అప్పమాణసత్తారమ్మణవసేన చ అప్పమాణం, బ్యాపాదపచ్చత్థికప్పహానేన అవేరం, దోమనస్సప్పహానతో అబ్యాపజ్జం, నిద్దుక్ఖన్తి వుత్తం హోతి. అయం మేత్తాసహగతేన చేతసాతిఆదినా నయేన వుత్తాయ వికుబ్బనాయ అత్థో.

౨౫౫. యథా చాయం అప్పనాప్పత్తచిత్తస్సేవ వికుబ్బనా సమ్పజ్జతి, తథా యమ్పి పటిసమ్భిదాయం (పటి. మ. ౨.౨౨) ‘‘పఞ్చహాకారేహి అనోధిసోఫరణా మేత్తాచేతోవిముత్తి, సత్తహాకారేహి ఓధిసోఫరణా మేత్తా చేతోవిముత్తి, దసహాకారేహి దిసాఫరణా మేత్తా చేతోవిముత్తీ’’తి వుత్తం, తమ్పి అప్పనాప్పత్తచిత్తస్సేవ సమ్పజ్జతీతి వేదితబ్బం.

తత్థ చ సబ్బే సత్తా అవేరా అబ్యాపజ్జా అనీఘా సుఖీ అత్తానం పరిహరన్తు, సబ్బే పాణా, సబ్బే భూతా, సబ్బే పుగ్గలా, సబ్బే అత్తభావపరియాపన్నా అవేరా…పే… పరిహరన్తూతి ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అనోధిసోఫరణా మేత్తా చేతోవిముత్తి వేదితబ్బా.

సబ్బా ఇత్థియో అవేరా…పే… అత్తానం పరిహరన్తు, సబ్బే పురిసా, సబ్బే అరియా, సబ్బే అనరియా, సబ్బే దేవా, సబ్బే మనుస్సా, సబ్బే వినిపాతికా అవేరా…పే… పరిహరన్తూతి ఇమేహి సత్తహాకారేహి ఓధిసోఫరణా మేత్తా చేతోవిముత్తి వేదితబ్బా.

సబ్బే పురత్థిమాయ దిసాయ సత్తా అవేరా…పే… అత్తానం పరిహరన్తు. సబ్బే పచ్ఛిమాయ దిసాయ, సబ్బే ఉత్తరాయ దిసాయ, సబ్బే దక్ఖిణాయ దిసాయ, సబ్బే పురత్థిమాయ అనుదిసాయ, సబ్బే పచ్ఛిమాయ అనుదిసాయ, సబ్బే ఉత్తరాయ అనుదిసాయ, సబ్బే దక్ఖిణాయ అనుదిసాయ, సబ్బే హేట్ఠిమాయ దిసాయ, సబ్బే ఉపరిమాయ దిసాయ సత్తా అవేరా…పే… పరిహరన్తు. సబ్బే పురత్థిమాయ దిసాయ పాణా, భూతా, పుగ్గలా, అత్తభావపరియాపన్నా, అవేరా…పే… పరిహరన్తు. సబ్బా పురత్థిమాయ దిసాయ ఇత్థియో, సబ్బే పురిసా, అరియా, అనరియా, దేవా, మనుస్సా, వినిపాతికా అవేరా…పే… పరిహరన్తు. సబ్బా పచ్ఛిమాయ దిసాయ, ఉత్తరాయ, దక్ఖిణాయ, పురత్థిమాయ అనుదిసాయ, పచ్ఛిమాయ, ఉత్తరాయ, దక్ఖిణాయ అనుదిసాయ, హేట్ఠిమాయ దిసాయ, ఉపరిమాయ దిసాయ ఇత్థియో…పే… వినిపాతికా అవేరా అబ్యాపజ్జా అనీఘా సుఖీ అత్తానం పరిహరన్తూతి ఇమేహి దసహాకారేహి దిసాఫరణా మేత్తా చేతోవిముత్తి వేదితబ్బా.

౨౫౬. తత్థ సబ్బేతి అనవసేసపరియాదానమేతం. సత్తాతి రూపాదీసు ఖన్ధేసు ఛన్దరాగేన సత్తా విసత్తాతి సత్తా. వుత్తఞ్హేతం భగవతా –