౬. దేవతానుస్సతికథా

౧౬౨. దేవతానుస్సతిం భావేతుకామేన పన అరియమగ్గవసేన సముదాగతేహి సద్ధాదీహి గుణేహి సమన్నాగతేన భవితబ్బం. తతో రహోగతేన పటిసల్లీనేన ‘‘సన్తి దేవా చాతుమహారాజికా, సన్తి దేవా తావతింసా, యామా, తుసితా, నిమ్మానరతినో, పరనిమ్మితవసవత్తినో, సన్తి దేవా బ్రహ్మకాయికా, సన్తి దేవా తతుత్తరి, యథారూపాయ సద్ధాయ సమన్నాగతా తా దేవతా ఇతో చుతా తత్థ ఉపపన్నా, మయ్హమ్పి తథారూపా సద్ధా సంవిజ్జతి. యథారూపేన సీలేన. యథారూపేన సుతేన. యథారూపేన చాగేన. యథారూపాయ పఞ్ఞాయ సమన్నాగతా తా దేవతా ఇతో చుతా తత్థ ఉపపన్నా, మయ్హమ్పి తథారూపా పఞ్ఞా సంవిజ్జతీ’’తి (అ. ని. ౬.౧౦) ఏవం దేవతా సక్ఖిట్ఠానే ఠపేత్వా అత్తనో సద్ధాదిగుణా అనుస్సరితబ్బా.

సుత్తే పన యస్మిం మహానామ సమయే అరియసావకో అత్తనో చ తాసఞ్చ దేవతానం సద్ధఞ్చ సీలఞ్చ సుతఞ్చ చాగఞ్చ పఞ్ఞఞ్చ అనుస్సరతి, నేవస్స తస్మిం సమయే రాగపరియుట్ఠితం చిత్తం హోతీతి వుత్తం. కిఞ్చాపి వుత్తం, అథ ఖో తం సక్ఖిట్ఠానే ఠపేతబ్బదేవతానం అత్తనో సద్ధాదీహి సమానగుణదీపనత్థం వుత్తన్తి వేదితబ్బం. అట్ఠకథాయఞ్హి దేవతా సక్ఖిట్ఠానే ఠపేత్వా అత్తనో గుణే అనుస్సరతీతి దళ్హం కత్వా వుత్తం.

౧౬౩. తస్మా పుబ్బభాగే దేవతానం గుణే అనుస్సరిత్వా అపరభాగే అత్తనో సంవిజ్జమానే సద్ధాదిగుణే అనుస్సరతో చస్స నేవ తస్మిం సమయే రాగపరియుట్ఠితం చిత్తం హోతి. న దోస…పే… న మోహపరియుట్ఠితం చిత్తం హోతి, ఉజుగతమేవస్స తస్మిం సమయే చిత్తం హోతి దేవతా ఆరబ్భాతి (అ. ని. ౬.౧౦) పురిమనయేనేవ విక్ఖమ్భితనీవరణస్స ఏకక్ఖణే ఝానఙ్గాని ఉప్పజ్జన్తి. సద్ధాదిగుణానం పన గమ్భీరతాయ నానప్పకారగుణానుస్సరణాధిముత్తతాయ వా అప్పనం అప్పత్వా ఉపచారప్పత్తమేవ ఝానం హోతి. తదేతం దేవతానం గుణసదిససద్ధాదిగుణానుస్సరణవసేన దేవతానుస్సతిచ్చేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

ఇమఞ్చ పన దేవతానుస్సతిం అనుయుత్తో భిక్ఖు దేవతానం పియో హోతి మనాపో, భియ్యోసో మత్తాయ సద్ధాదివేపుల్లం అధిగచ్ఛతి, పీతిపామోజ్జబహులో విహరతి. ఉత్తరి అప్పటివిజ్ఝన్తో పన సుగతిపరాయనో హోతి.

తస్మా హవే అప్పమాదం, కయిరాథ సుమేధసో;

ఏవం మహానుభావాయ, దేవతానుస్సతియా సదాతి.

ఇదం దేవతానుస్సతియం విత్థారకథాముఖం.

పకిణ్ణకకథా

౧౬౪. యం పన ఏతాసం విత్థారదేసనాయం ‘‘ఉజుగతమేవస్స తస్మిం సమయే చిత్తం హోతి తథాగతం ఆరబ్భా’’తిఆదీని వత్వా ‘‘ఉజుగతచిత్తో ఖో పన, మహానామ, అరియసావకో లభతి అత్థవేదం, లభతి ధమ్మవేదం, లభతి ధమ్మూపసంహితం పామోజ్జం, పముదితస్స పీతి జాయతీ’’తి (అ. ని. ౬.౧౦) వుత్తం, తత్థ ఇతిపి సో భగవాతిఆదీనం అత్థం నిస్సాయ ఉప్పన్నం తుట్ఠిం సన్ధాయ లభతి అత్థవేదన్తి వుత్తం. పాళిం నిస్సాయ ఉప్పన్నం తుట్ఠిం సన్ధాయ లభతి ధమ్మవేదం. ఉభయవసేన లభతి ధమ్మూపసంహితం పామోజ్జన్తి వుత్తన్తి వేదితబ్బం.

యఞ్చ దేవతానుస్సతియం దేవతా ఆరబ్భాతి వుత్తం, తం పుబ్బభాగే దేవతా ఆరబ్భ పవత్తచిత్తవసేన దేవతాగుణసదిసే వా దేవతాభావనిప్ఫాదకే గుణే ఆరబ్భ పవత్తచిత్తవసేన వుత్తన్తి వేదితబ్బం.

౧౬౫. ఇమా పన ఛ అనుస్సతియో అరియసావకానఞ్ఞేవ ఇజ్ఝన్తి. తేసం హి బుద్ధధమ్మసఙ్ఘగుణా పాకటా హోన్తి. తే చ అఖణ్డతాదిగుణేహి సీలేహి, విగతమలమచ్ఛేరేన చాగేన, మహానుభావానం దేవతానం గుణసదిసేహి సద్ధాదిగుణేహి సమన్నాగతా. మహానామసుత్తే (అ. ని. ౬.౧౦) చ సోతాపన్నస్స నిస్సయవిహారం పుట్ఠేన భగవతా సోతాపన్నస్స నిస్సయవిహారదస్సనత్థమేవ ఏతా విత్థారతో కథితా.

గేధసుత్తేపి ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, అరియసావకో తథాగతం అనుస్సరతి, ఇతిపి సో భగవా…పే… ఉజుగతమేవస్స తస్మిం సమయే చిత్తం హోతి నిక్ఖన్తం ముత్తం వుట్ఠితం గేధమ్హా. గేధోతి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నేతం కామగుణానమధివచనం. ఇదమ్పి ఖో, భిక్ఖవే, ఆరమ్మణం కరిత్వా ఏవమిధేకచ్చే సత్తా విసుజ్ఝన్తీ’’తి (అ. ని. ౬.౨౫) ఏవం అరియసావకస్స అనుస్సతివసేన చిత్తం విసోధేత్వా ఉత్తరి పరమత్థవిసుద్ధిఅధిగమత్థాయ కథితా.

ఆయస్మతా మహాకచ్చానేన దేసితే సమ్బాధోకాససుత్తేపి ‘‘అచ్ఛరియం, ఆవుసో, అబ్భుతం, ఆవుసో, యావఞ్చిదం తేన భగవతా జానతా పస్సతా అరహతా సమ్మాసమ్బుద్ధేన సమ్బాధే ఓకాసాధిగమో అనుబుద్ధో సత్తానం విసుద్ధియా…పే… నిబ్బానస్స సచ్ఛికిరియాయ యదిదం ఛ అనుస్సతిట్ఠానాని. కతమాని ఛ? ఇధావుసో, అరియసావకో తథాగతం అనుస్సరతి…పే… ఏవమిధేకచ్చే సత్తా విసుద్ధిధమ్మా భవన్తీ’’తి (అ. ని. ౬.౨౬) ఏవం అరియసావకస్సేవ పరమత్థవిసుద్ధిధమ్మతాయ ఓకాసాధిగమవసేన కథితా.

ఉపోసథసుత్తేపి ‘‘కథఞ్చ, విసాఖే, అరియూపోసథో హోతి? ఉపక్కిలిట్ఠస్స, విసాఖే, చిత్తస్స ఉపక్కమేన పరియోదపనా హోతి. కథఞ్చ, విసాఖే, ఉపక్కిలిట్ఠస్స చిత్తస్స ఉపక్కమేన పరియోదపనా హోతి? ఇధ, విసాఖే, అరియసావకో తథాగతం అనుస్సరతీ’’తి (అ. ని. ౩.౭౧) ఏవం అరియసావకస్సేవ ఉపోసథం ఉపవసతో చిత్తవిసోధనకమ్మట్ఠానవసేన ఉపోసథస్స మహప్ఫలభావదస్సనత్థం కథితా.

ఏకాదసనిపాతేపి ‘‘సద్ధో ఖో, మహానామ, ఆరాధకో హోతి, నో అస్సద్ధో. ఆరద్ధవీరియో, ఉపట్ఠితసతి, సమాహితో, పఞ్ఞవా, మహానామ, ఆరాధకో హోతి, నో దుప్పఞ్ఞో. ఇమేసు ఖో త్వం, మహానామ, పఞ్చసు ధమ్మేసు పతిట్ఠాయ ఛ ధమ్మే ఉత్తరి భావేయ్యాసి. ఇధ త్వం, మహానామ, తథాగతం అనుస్సరేయ్యాసి ఇతిపి సో భగవా’’తి (అ. ని. ౧౧.౧౧) ఏవం అరియసావకస్సేవ ‘‘తేసం నో, భన్తే, నానావిహారేన విహరతం కేనస్స విహారేన విహరితబ్బ’’న్తి పుచ్ఛతో విహారదస్సనత్థం కథితా.

౧౬౬. ఏవం సన్తేపి పరిసుద్ధసీలాదిగుణసమన్నాగతేన పుథుజ్జనేనాపి మనసి కాతబ్బా. అనుస్సవవసేనాపి హి బుద్ధాదీనం గుణే అనుస్సరతో చిత్తం పసీదతియేవ. యస్సానుభావేన నీవరణాని విక్ఖమ్భేత్వా ఉళారపామోజ్జో విపస్సనం ఆరభిత్వా అరహత్తంయేవ సచ్ఛికరేయ్య కటఅన్ధకారవాసీ ఫుస్సదేవత్థేరో వియ.

సో కిరాయస్మా మారేన నిమ్మితం బుద్ధరూపం దిస్వా ‘‘అయం తావ సరాగదోసమోహో ఏవం సోభతి, కథం ను ఖో భగవా న సోభతి, సో హి సబ్బసో వీతరాగదోసమోహో’’తి బుద్ధారమ్మణం పీతిం పటిలభిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణీతి.

ఇతి సాధుజనపామోజ్జత్థాయ కతే విసుద్ధిమగ్గే

సమాధిభావనాధికారే

ఛఅనుస్సతినిద్దేసో నామ

సత్తమో పరిచ్ఛేదో.