౫. చాగానుస్సతికథా

౧౬౦. చాగానుస్సతిం భావేతుకామేన పన పకతియా చాగాధిముత్తేన నిచ్చప్పవత్తదానసంవిభాగేన భవితబ్బం. అథ వా పన భావనం ఆరభన్తేన ఇతో దాని పభుతి సతి పటిగ్గాహకే అన్తమసో ఏకాలోపమత్తమ్పి దానం అదత్వా న భుఞ్జిస్సామీతి సమాదానం కత్వా తందివసం గుణవిసిట్ఠేసు పటిగ్గాహకేసు యథాసత్తి యథాబలం దానం దత్వా తత్థ నిమిత్తం గణ్హిత్వా రహోగతేన పటిసల్లీనేన ‘‘లాభా వత మే సులద్ధం వత మే, యోహం మచ్ఛేరమలపరియుట్ఠితాయ పజాయ విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా విహరామి ముత్తచాగో పయతపాణి వోస్సగ్గరతో యాచయోగో దానసంవిభాగరతో’’తి ఏవం విగతమలమచ్ఛేరతాదిగుణవసేన అత్తనో చాగో అనుస్సరితబ్బో.

తత్థ లాభా వత మేతి మయ్హం వత లాభా, యే ఇమే ‘‘ఆయుం ఖో పన దత్వా ఆయుస్స భాగీ హోతి దిబ్బస్స వా మానుసస్స వా’’ ఇతి (అ. ని. ౫.౩౭) చ, ‘‘దదం పియో హోతి భజన్తి నం బహూ’’ ఇతి (అ. ని. ౫.౩౪) చ, ‘‘దదమానో పియో హోతి, సతం ధమ్మం అనుక్కమం’’ ఇతి (అ. ని. ౫.౩౫) చ ఏవమాదీహి నయేహి భగవతా దాయకస్స లాభా సంవణ్ణితా, తే మయ్హం అవస్సం భాగినోతి అధిప్పాయో. సులద్ధం వత మేతి యం మయా ఇదం సాసనం మనుస్సత్తం వా లద్ధం, తం సులద్ధం వత మే. కస్మా? యోహం మచ్ఛేరమలపరియుట్ఠితాయ పజాయ…పే… దానసంవిభాగరతోతి.

తత్థ మచ్ఛేరమలపరియుట్ఠితాయాతి మచ్ఛేరమలేన అభిభూతాయ. పజాయాతి పజాయనవసేన సత్తా వుచ్చన్తి. తస్మా అత్తనో సమ్పత్తీనం పరసాధారణభావమసహనలక్ఖణేన చిత్తస్స పభస్సరభావదూసకానం కణ్హధమ్మానం అఞ్ఞతరేన మచ్ఛేరమలేన అభిభూతేసు సత్తేసూతి అయమేత్థ అత్థో. విగతమలమచ్ఛేరేనాతి అఞ్ఞేసమ్పి రాగదోసాదిమలానఞ్చేవ మచ్ఛేరస్స చ విగతత్తా విగతమలమచ్ఛేరేన. చేతసా విహరామీతి యథావుత్తప్పకారచిత్తో హుత్వా వసామీతి అత్థో. సుత్తేసు పన మహానామసక్కస్స సోతాపన్నస్స సతో నిస్సయవిహారం పుచ్ఛతో నిస్సయవిహారవసేన దేసితత్తా అగారం అజ్ఝావసామీతి వుత్తం. తత్థ అభిభవిత్వా వసామీతి అత్థో.

ముత్తచాగోతి విస్సట్ఠచాగో. పయతపాణీతి పరిసుద్ధహత్థో. సక్కచ్చం సహత్థా దేయ్యధమ్మం దాతుం సదా ధోతహత్థోయేవాతి వుత్తం హోతి. వోస్సగ్గరతోతి వోస్సజ్జనం వోస్సగ్గో, పరిచ్చాగోతి అత్థో. తస్మిం వోస్సగ్గే సతతాభియోగవసేన రతోతి వోస్సగ్గరతో. యాచయోగోతి యం యం పరే యాచన్తి, తస్స తస్స దానతో యాచనయోగోతి అత్థో. యాజయోగోతిపి పాఠో. యజనసఙ్ఖాతేన యాజేన యుత్తోతి అత్థో. దానసంవిభాగరతోతి దానే చ సంవిభాగే చ రతో. అహఞ్హి దానఞ్చ దేమి, అత్తనా పరిభుఞ్జితబ్బతోపి చ సంవిభాగం కరోమి, ఏత్థేవ చస్మి ఉభయే రతోతి ఏవం అనుస్సరతీతి అత్థో.

౧౬౧. తస్సేవం విగతమలమచ్ఛేరతాదిగుణవసేన అత్తనో చాగం అనుస్సరతో నేవ తస్మిం సమయే రాగపరియుట్ఠితం చిత్తం హోతి. న దోస…పే… న మోహపరియుట్ఠితం చిత్తం హోతి. ఉజుగతమేవస్స తస్మిం సమయే చిత్తం హోతి చాగం ఆరబ్భాతి (అ. ని. ౫.౧౦) పురిమనయేనేవ విక్ఖమ్భితనీవరణస్స ఏకక్ఖణే ఝానఙ్గాని ఉప్పజ్జన్తి. చాగగుణానం పన గమ్భీరతాయ నానప్పకారచాగగుణానుస్సరణాధిముత్తతాయ వా అప్పనం అప్పత్వా ఉపచారప్పత్తమేవ ఝానం హోతి. తదేతం చాగగుణానుస్సరణవసేన ఉప్పన్నత్తా చాగానుస్సతిచ్చేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

ఇమఞ్చ పన చాగానుస్సతిం అనుయుత్తో భిక్ఖు భియ్యోసో మత్తాయ చాగాధిముత్తో హోతి, అలోభజ్ఝాసయో, మేత్తాయ అనులోమకారీ, విసారదో, పీతిపామోజ్జబహులో, ఉత్తరి అప్పటివిజ్ఝన్తో పన సుగతిపరాయనో హోతి.

తస్మా హవే అప్పమాదం, కయిరాథ సుమేధసో;

ఏవం మహానుభావాయ, చాగానుస్సతియా సదాతి.

ఇదం చాగానుస్సతియం విత్థారకథాముఖం.