౩. సువణ్ణభూమిసాసనవంసకథామగ్గో

౩. ఇదాని యథాఠపితమాతికావసేన సువణ్ణభూమి రట్ఠే సాసనవంసకథామగ్గస్స వత్థుం ఓకాసో అనుప్పత్థో, తస్మా సువణ్ణభూమిరట్ఠసాసనవంసకథామగ్గం ఆరభిస్సామి.

తత్థ సువణ్ణభూమీతి తీసు రామఞ్ఞరట్ఠేసు ఏకస్స నామం. తీణిహి రామఞ్ఞరట్ఠాని హోన్తి హంసావతీముత్తిమసువణ్ణభూమివసేన ఏకదేసేన సబ్బమ్పి రామఞ్ఞరట్ఠం గహేతబ్బం. తత్థ పన ఉక్కలాపజనపదే తపుస్సభల్లికే ఆదిం కత్వా భగవతో అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా సత్తసత్తాహేసు అతిక్కన్తేసుయేవ ఆసాళ్హిమాసస్స జుణ్హపక్ఖపఞ్చమదివసతో పట్ఠాయ రామఞ్ఞరట్ఠే సాసనం పతిట్ఠతి.

ఇదం రామఞ్ఞరట్ఠే పఠమం సాసనస్స పతిట్ఠానం.

భగవతో అభిసమ్బుద్ధకాలతో పుబ్బేయేవ అపరణ్ణకరట్ఠే సుభిన్ననగరే తిస్సరఞ్ఞో కాలే ఏకస్స అమచ్చస్స తిస్సో జయో చాతి ద్వేపుత్తా అహేసుం. తే గిహిభావే సంవేగం లభిత్వా మహాసముద్దస్స సమీపే గజ్జగిరిమ్హి నామ పబ్బతే ఇత్థుసిపబ్బం పబ్బజిత్వా నిసీదిసుం. తదా నాగియా విజ్జాధరో సన్తవం కత్వా ద్వే అణ్డాని విజాయిత్వా సా నాగీ లజ్జాయ తాని విజహిత్వా గచ్ఛి.

తదా జేట్ఠో తిస్సకుమారో తాని లభిత్వా కనిట్ఠేన సద్ధిం విభజిత్వా ఏకం ఏకస్స సన్తికే ఠపేసి. కాలే అతిక్కన్తే తేహి అణ్డేహి ద్వే మనుస్సా విజాయింసు. తే దస వస్సవయే సమ్పత్తే కనిట్ఠస్స అణ్డతో విజాయనదహరో కాలం కత్వా మజ్ఝిమదేసే మిథిలనగరే గవంపతి నామ కుమారో ఉపజ్జి. సో సత్తవస్సికకాలే బుద్ధస్స భగవతో సన్తికే నియ్యాదేత్వా పబ్బాజేత్వా అచిరేనేవ అరహా అహోసి.

జేట్ఠస్స పన అణ్డతో విజాయనదహరో ద్వాదసవస్సికకాలే సక్కో దేవానమిన్దో ఆగన్త్వా రామఞ్ఞరట్ఠే సుధమ్మపురం నామ నగరం మాపేత్వా సీహరాజాతి నామేన తత్థ రజ్జం కారాపేసి. సిలాలోనే పన సిరిమాసోకోతి నామేనాతి వుత్తం. గవంపతిత్థేరో చ అత్తనా మాతరం దట్ఠుకామో మిథిలనగరతో ఆగన్తుం ఆరభి. తదా దిబ్బచక్ఖునా మాతుయా కాలఙ్కతభావం ఞత్వా ఇదాని మే మాతా కుహిం ఉప్పజ్జతీతి ఆవజ్జన్తో బాహుల్లేన నేసాదకేవట్టానం నివాసనట్ఠానభూతే దేసే ఉప్పజ్జతీతి ఞత్వా సచాహం గన్త్వా న ఓవాదేయ్యం, మాతా మే అపాయగమనియం అపుఞ్ఞం విచినిత్వా చతూసు అపాయేసు ఉప్పజ్జేయ్యాతి చిన్తేత్వా భగవన్తం యాచిత్వా రామఞ్ఞరట్ఠం వేహాసమగ్గేన ఆగచ్ఛి. రామఞ్ఞరట్ఠే సుధమ్మపరం పత్వా అత్తనో భాతునా సీహరాజేన సద్ధిం రట్ఠవాసీనం ధమ్మం దేసేత్వా పఞ్చసు సీలేసు పతిట్ఠాపేసి.

అథ సీహరాజా ఆహ, లోకేసు భన్తే త్వమసి అగ్గతరో పుగ్గలోతి. న మహారాజ అహం అగ్గతరో, తీసు పన భవేసు సబ్బేసం సత్తానం మకుటసఙ్కాసో గోతమో నామ మయ్హం సత్థా అత్థి, ఇదాని మజ్ఝిమదేసం రాజగహం పటివసతీతి. ఏవం పన భన్తే సతి తుమ్హాకం ఆచరియం మయం దట్ఠుం అరహామ వా నో వాతి పుచ్ఛి. గవంపతిత్థేరోచ ఆమ మహారాజ అరహథ భగవన్తం దట్ఠుం, అహం యాచిత్వా ఆగచ్ఛామీతి వత్వా భగవన్తం యాచి. భగవా చ అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా అట్ఠమే వస్సే సద్ధిం అనేకసతభిక్ఖూహి రామఞ్ఞరట్ఠే సుఖమ్మపురం ఆకాసేన ఆగమాసి. రాజవంసే పఞ్చహి భిక్ఖుసతేహి ఆగమాసీతి వుత్తం. సిలాలేఖనే పన వీసతిసహస్సమత్తేహి భిక్ఖూహీతి వుత్తం. ఏత్థ చ యస్మా భగవా సపరిసోయేవ ఆగచ్ఛి, న ఏకకోతి ఏత్తకమేవ ఇచ్ఛితబ్బం, తస్మా నానా వాదతం పటిచ్చ చిత్తస్సాకులితా న ఉప్పాదేతబ్బాతి.

అథ ఆగన్త్వా రతనమణ్డపే నిసీదిత్వా సరాజికానం రట్ఠవాసీనం అమతరసం అదాసి. తీసు సరణేసు పఞ్చసు చ సీలేసు పతిట్ఠాపేసి. అథ భగవా దస్సనత్థాయ ఆగతానం ఛన్నం తాపసానం ఛ కేసధాతుయో పూజనత్థాయ అదాసి. తతో పచ్ఛాసత్తతింసవస్సాని పూరేత్వా పరినిబ్బానకాలేపి భగవతో అధిట్ఠానానురూపేన చితకట్ఠానతో తేత్తింస దన్తే గహేత్వా గవంపతిత్థేరో సుధమ్మపురం ఆనేత్వా సీహరఞ్ఞో దత్వా తేత్తింసచేతియాని పతిట్ఠాపేసి. ఏవం భగవతో పరినిబ్బానతో అట్ఠమేయేవ వస్సే గవంపతిత్థేరో రామఞ్ఞ రట్ఠే సుధమ్మపురే సాసనం పతిట్ఠాపేసి.

ఇదం రామఞ్ఞరట్ఠే దుతియం సాసనస్స పతిట్ఠానం.

భగవతో పరినిబ్బుతపఞ్చతింసాధికానం ద్విన్నం సతానం ఉపరిసువణ్ణభూమిం నామ రామఞ్ఞరట్ఠం ఆగన్త్వా సోణత్థేరో ఉత్తరత్థేరోచాతి ద్వే థేరా పఞ్చవగ్గకమ్మారహేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం సాసనం పతిట్ఠాపేసుం. తే చ థేరా మహామోగ్గలిపుత్తతిస్సత్థేరస్స సద్ధివిహారికాతి అట్ఠకథాయం ఆగతా.

తపుస్సభల్లికే గవంపతిత్థేరఞ్చ పటిచ్చ సాసనం తావ పతిట్ఠహి. తఞ్చ న సబ్బేన సబ్బం ఓగాహేత్వా యే యే పన సద్ధా పసన్నా, తే తే అత్తనో ఇచ్ఛావసేనేవ సాసనం పసీదింసు. పచ్ఛా పన సోణుత్తరత్థేరా మహుస్సాహేన ఆచరియ ఆణత్తియా సాసనస్స పతిట్ఠాపనత్థాయ ఉస్సుక్కం ఆపన్నా పతిట్ఠాపేసుం. తేన అట్ఠకథాయం ఏతం రట్ఠం గన్త్వా ఏత్థ సాసనం పతిట్ఠాపేహీతి కారితపచ్చయవసేన ఆణత్తివిభత్తివసేనచ వుత్తం.

తదా పన సువణ్ణభూమిరట్ఠే సుధమ్మపురే సిరిమాసోకో నామ రాజా రజ్జం కారేసి. తఞ్చ సుధమ్మపురం నామ కేలాసపబ్బతముద్ధని దక్ఖిణాయ అనుదిసాయ పుబ్బడ్ఢభాగేన పబ్బతముద్ధని అపరడ్ఢభాగేన భూమితలే తిట్ఠతి. తంయేవ గుళపాచకానం మస్సానం గేహసదిసాని గేహాని యేభుయ్యేన, తేనేవ గోళమిత్తిక నామేనాపి వోహారియతి. తస్స పన నగరస్స మహాసముద్దసమీపే ఠితత్తా దకయక్ఖినీ సబ్బదా ఆగన్త్వా రాజగేహే జాతే జాతే కుమారే ఖాది.

సోణుత్తరత్థేరానం సమ్పత్తదివసయేవ రాజగేహే ఏకం పుత్తం విజాయి. దకయక్ఖినీచ ఖాదిస్సామీతి సహ పఞ్చహి యక్ఖినిసతేహి ఆగతా. తం దిస్వా మనుస్సా భాయిత్వా మహావిరవం రవన్తి. తదా థేరా భయానకం సీహసీసవసేన ఏకసీససరీరద్వయసమ్బన్ధసణ్ఠానం మనుసీహరూపం మాపేత్వా దస్సేత్వా తం యక్ఖినిం సపరిసం పలాపేసుం.

థేరా చ పున యక్ఖినియా అనాగమనత్థాయ పరిత్తం అకంసుతస్మిఞ్చ సమాగమే ఆగతానం మనుస్సానం బ్రహ్మజాలసుత్తం అదేసయ్యుం. సట్ఠిమత్తసహస్సా సోతాపన్నాదిపరాయనా అహేసుం. కులదారకానం అడ్ఢుడ్ఢాని సహస్సాని పబ్బజింసు. కులధీతానం పన దిఘడ్ఢసహస్సం. రాజకుమారానం పఞ్చసతాధికసహస్సమత్తం పబ్బజింసు. అవసేసాపి మనుస్సా సరణే పతిట్ఠహింసు. ఏవం సో తత్థ సాసనం పతిట్ఠాపేసీతి. వుత్తఞ్చ అట్ఠకథాయం,–

సువణ్ణభూమిం గన్త్వాన, సోణుత్తరా మహిద్ధికా;

పిసాచే నిద్ధమిత్వాన, బ్రహ్మజాలే మదేసిసున్తి.

తతో పట్ఠాయ రాజకుమారానం సోణుత్తరనామేహియేవ నామం అకంసు. అవసేసద్వారకానమ్పి రక్ఖసభయతో విమోచనత్థం తాలపత్తభుజపత్తేసు థేరేహి మాపితం మనుసీహరూపం దస్సేత్వా మత్థకే ఠపేసుం. మనుస్సాచ సిలామయం మనుసీహరూపం కత్వా సుధమ్మపురస్స ఏసన్నే పదేసే ఠపేసుం. తం యావజ్జతనా అత్థీతి. ఇచ్చేవం భగవతో పరినిబ్బానతో పఞ్చతింసాధికే ద్వివస్ససతే సమ్పత్తే సోణుత్తరత్థేరా ఆగన్త్వా సాసనం పతిట్ఠాపేత్వా సాసనం పతిట్ఠాపేత్వా అనుగ్గహం అకంసూతి.

ఇదం రామఞ్ఞరట్ఠే తతియం సాసనస్స పతిట్ఠానం.

తతో పచ్ఛా ఛసతాధికే సహస్సే సమ్పత్తే పుబ్బే వుత్తేహి తీహి కారణేహి సాసనస్స ఉప్పత్తిట్ఠానభూతం రామఞ్ఞరట్ఠం దామరికచోరభయేన పజ్జరరోగభయేన సాసనపచ్చత్థికభయేనచాతి తీహి భయేహి ఆకులితం అహోసి. తదా చ తత్థ సాసనం దుబ్బలం అహోసి, యథా ఉదకే మన్దే తత్రజాతం ఉప్పలం ఉప్పలం దుబ్బలన్తి. తత్థ భిక్ఖూపి సాసనం యథా కామం పూరేతుం న సక్కా.

సూరియకుమారస్స నామ మనోహరిరఞ్ఞో పన కాలే సాసనం అతివియ దుబ్బలం అహోసి. జినచక్కే ఏకఛసతాధికే వస్ససహస్సే సమ్పత్తే కలియుగేచ ఏకూనవీసతాధికే చతువస్ససతే సమ్పత్తే అరిమద్దననగరే అనురుద్ధా నామ రాజా తతో సహ పిటకేన భిక్ఖుసఙ్ఘం ఆనేసి.

తతో పచ్ఛా జినచక్కే నవాధికే సత్తసతే సహస్సే చ సమ్పత్తే లఙ్కాదీపే సిరిసఙ్ఘబోధిపరక్కమబాహుమహారాజా సాసనం సోధేసి.

తతో ఛన్నం వస్సానం ఉపరి కలియుగే ద్వత్తింసాధికే పఞ్చసతే సమ్పత్తే ఉత్తరాజీవో నామ థేరో సాసనే పాకటో అహోసి.

సో పన రామఞ్ఞరట్ఠవాసినో అరియావంసత్థేరస్స సద్ధివిహారికో. అరియావంసత్థేరో పన కప్పుఙ్గనగరవాసినో మహాకాళత్థేరస్స సద్ధివిహారికో. మహాకాళత్థేరో పన సుధమ్మపురవాసినో ప్రానదస్సిత్థేరస్స సద్ధివిహారికో. అయం పన ఉత్తరాజీవఛప్పదత్థేరానం వంసదీపనత్థం వుత్తా.

సో పన ప్రానదస్సిత్థేరో లోకియాభిఞ్ఞాయో లభిత్వా నిచ్చం అభిణ్హం పాతోవ మగధరట్ఠే ఉరువేలనిగమే మహాబోధిం గన్త్వా మహాబోధియఙ్గణం సమ్మజ్జిత్వా పున ఆగన్త్వా సుధమ్మపురే పిణ్డాయ చరి. ఇదం థేరస్స నిబద్ధవత్తుం. అయఞ్చ అత్థో సుధమ్మపురతో మగధరట్ఠం గన్త్వా ఉరువేలనిగమే వాణిజకమ్మం కరోన్తా తదాకారం పస్సిత్వా పచ్చాగమనకాలే సుధమ్మపుర వాసీనం కథేసుం, తస్మా విఞ్ఞాయతి.

తస్మిఞ్చ కాలే ఉత్తరాజీవత్థేరో పరిపుణ్ణవీసతివస్సేన ఛప్పదేన నామ సామణేరేన సద్ధిం సీహళదీపం గచ్ఛి. సీహళదీపవాసినో చ భిక్ఖూ మయం మహామహిన్దత్థేరస్స వంసికా భవామ, తుమ్హేపి సోణుత్తరత్థేరానం వంసికా భవథ, తస్మా మయం ఏకవంసికా భవామ సమాన వాదికాతి వత్వా ఛప్పదసామణేరస్స ఉపసమ్పదకమ్మం అకంసు. తతో పచ్ఛా చేతియ వన్దనాదీని కమ్మాని నిట్ఠాపేత్వా ఉత్తరాజీవత్థేరో సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఖేన అరిమద్దననగరం పచ్చాగమాహి.

ఛప్పదస్స పన ఏతదహోసి,- సచాహం ఆచరియేన సహ జమ్బుదీపం గచ్ఛేయ్యం, బహూహి ఞాతిబలిబోధేహి పరియత్తుగ్గహణే అన్తరాయో భవేయ్య, తేన హి సీహళదీపేయేవ వసిత్వా పరియత్తిముగ్గహేత్వా పచ్చాగమిస్సామీతి.

తతో ఆచరియస్స ఓకాసం యాచిత్వా సీహళదీపేయేవ పటివసి. సీహళదీపే వసిత్వా యావ లద్ధత్థేరసమ్ముతికా పరియత్తిం పరియాపుణిత్వా పున జమ్బుదీపం పచ్చాగన్తుకామో అహోసి. అథ తస్స ఏతదహోసి,– అహం ఏకకోవ గచ్ఛన్తో సచే మమ ఆచరియో నత్థి, సచేపి జమ్బుదీపవాసినా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం వినయకమ్మం కాతుం న ఇచ్ఛేయ్యం, ఏవం సతి విసుం కమ్మం కాతుం న సక్కూణేయ్యం, తస్మా పిటకధరేహి చతూహి థేరేహి సద్ధిం గచ్చేయ్యం, ఇచ్చేతం కుసలన్తి.

ఏవం పన చిన్తేత్వా తామలిత్తిగామవాసినా సివలిత్థేరేన కమ్బోజరఞ్ఞో పుత్తభూతేన తామలిన్దత్థేరేన కిఞ్చిపురవాసినా ఆనన్దత్థేరేన రాహులత్థేరేనచాతి ఇమేహి చతూహి థేరేహి సద్ధిం నావాయ పచ్చాగచ్ఛి. తే చ థేరా పిటకధరా అహేసుం దక్ఖా థామసమ్పన్నా చ. తేసు విసేసతో రాహులత్థేరో థామసమ్పన్నో. కుసిమనగరం సమ్పత్తకాలే ఉపకట్ఠవస్సూపగమనకాలో హుత్వా అరిమద్దననగరే ఆచరియస్స సన్తికం అసమ్పాపుణిత్వా కుసిమనగరయేవ వస్సం ఉపగమింసు. తేసం వస్సూపగమనవిహారవత్థు ఆరామపాకారో చ కుసిమనగరస్స దక్ఖిణదిసాసాగే యావజ్జతనా అత్థి.

వస్సంవుట్ఠకాలే పన మహాపవారణాయ పవారేత్వా తే పఞ్చ థేరా అరిమద్దననగరం అగమంసు. ఉత్తరాజీవత్థేరోచ అరిమద్దననగర వాసీహి భిక్ఖూహి విసుం హుత్వా సఙ్ఘకమ్మాని అకాసి. కిఞ్చాపి చేత్థ ఉత్తరాజీవత్థేరాదయో సీహళదీపతో పచ్చాగన్త్వా అరిమద్దననగరే వసిత్వా సాసనం అనుగ్గహేసుం, రామఞ్ఞరట్ఠే పన జాతత్తా పుబ్బే చ తత్థ నివాసత్తా ఇధ దస్సితాతి దట్ఠబ్బా.

తస్మిఞ్చ కాలే దలనగరే పదీపజేయ్యగామే జాతో సారిపుత్తో నామ మహల్లకస్సమణేరో ఏకో అరిమద్దననగరం గన్త్వా ఆనన్దత్థేరస్స సన్తికే ఉపసమ్పజ్జిత్వా పరియత్తి పరియపుణి. సో బహుస్సుతో అహోసి దక్ఖో థామసమ్పన్నో చ. తమత్థం సుత్వా నరపతిచఞ్ఞిసూరాజా చిన్తేసి,- సచేసో అఙ్గపచ్చఙ్గసమ్పన్నో భవేయ్య, ఆచరియం కత్వా ఠపేస్సామి అనుగ్గహేస్సామీతి. రాజా ఏవం చిన్తేత్వా రాజపురిసే పేసేత్వా వీమంసాపేసి. రాజపురిసా చ తస్స ఛిన్నపాదఙ్గుట్ఠగ్గతం పస్సిత్వా తమత్థం రఞ్ఞో ఆరోచేసుం. రాజా తం సుత్వా ఏవం వికలఙ్గపచ్చఙ్గో భవేయ్య, పధానాచరియట్ఠానే ఠపేతుం న యుత్తోతి కత్వా పధానాచరియభావం న అకాసి. పూజాసక్కా రమత్తేనేవ అనుగ్గహం అకాసి. ఏకస్మిఞ్చ కాలే ధమ్మవిలాసోతి లఞ్ఛం దత్వా రామఞ్ఞరట్ఠే సాసనం సోధేత్వా పరిసుద్ధం కరోహీతి రామఞ్ఞరట్ఠం పేసేసి.

సోచ రామఞ్ఞరట్ఠం గన్త్వా దలనగరే బహునం భిక్ఖూనం ధమ్మ వినయం వాచేత్వా సాసనం పగ్గహేసి. తత్థ చ రామఞ్ఞమనుస్సా తస్స ధమ్మవిలాసత్థేరస్స సిస్సానుసిస్సా సీహళభిక్ఖు గణాతి వోహారన్తి. ఇచ్చేవం సీహళదీపికస్స ఆనన్దత్థేరస్స సిస్సం ధమ్మవిలాసం పటిచ్చ రామఞ్ఞరట్ఠే సీహళదీపతో సాసనస్స ఆగతమగ్గోతి.

ఇదం రామఞ్ఞరట్ఠే చతుత్థం సాసనస్స పతిట్ఠానం.

తస్మిఞ్చ కాలే ముత్తిమనగరే అగ్గమహేసియా ఆచరియా బుద్ధవంసత్థేరమహానాగత్థేరా సీహళదీపం గన్త్వా మహాహారవాసిగణవంసభూతానం భిక్ఖూనం సన్తికే పున సిక్ఖం గణ్హిత్వా ముత్తిమనగరం పచ్చాగన్త్వా ముత్తిమనగరవాసీతి భిక్ఖూహి విసుం హుత్వా సఙ్ఘకమ్మాని కత్వా సాసనం పగ్గహేసుం. తేచ థేరే పటిచ్చ రామఞ్ఞరట్ఠే పున సీహళదీపతో సాసనం ఆగతన్తి.

ఇదం రామఞ్ఞరట్ఠే పఞ్చమం సాసనస్స పతిట్ఠానం.

తతో పచ్ఛాచ ముత్తిమనగరే సేతిభిన్దస్స రఞ్ఞో మాతుయా ఆచరియో మేధఙ్కరో నామ థేరో సీహళదీపం గన్త్వా సీహళదీపే అరఞ్ఞవాసీనం మహాథేరానం సన్తికే పున సిక్ఖం గహేత్వా పరియత్తిం పరియాపుణిత్వా సువణ్ణరజతమయే తిపుసీసచ్ఛన్నే సేతిభిన్దస్స రఞ్ఞో మాతుయా కారావితే విహారే నిసిదిత్వా సాసనం అనుగ్గహేసి. లోకదీపకసారఞ్చ నామ గన్థం అకాసి. అథాపరిమ్పి ముత్తిమనగరేయేవ సువణ్ణసోభణో నామ థేరో సీహళదీపం గన్త్వా మహావిహారవాసిగణవంసభూతానం థేరానం సన్తికే పున సిక్ఖం గహేత్వా ముత్తిమనగరమేవ పచ్చాగచ్ఛి.

సో పన థేరో అరఞ్ఞేయేవ వసి. ధుతఙ్గధరో చ అహోసి అప్పిచ్ఛో సన్తుట్ఠో లజ్జీ కుక్కుచ్చకో సిక్ఖా కామో దక్ఖో థామసమ్పన్నో చ. సీహళదీపే కలమ్బుమ్హి నామ జాతస్సరే ఉదకుక్ఖేపసీమాయం అతిరేకపఞ్చవగ్గేన వనరతనం నామ సఙ్ఘరాజం ఉపజ్ఝాయం కత్వా రాహులభద్దం నామ విజయబాహురఞ్ఞో ఆచరియభూతం థేరం కమ్మవాచాచరియం కత్వా ఉపసమ్పజ్జి. సోచ థేరో పునాగన్త్వా ముత్తిమనగరేయేవ వసిత్వా గణం వడ్ఢేత్వా సాసనం అనుగ్గహేసి. ఏతే చ ద్వే థేరే పటిచ్చ రామఞ్ఞరట్ఠే సీహళదీపతో సాసనం ఆగతం.

ఇదం రామఞ్ఞరట్ఠే ఛట్ఠం సాసనస్స పతిట్ఠానం.

తతో పచ్ఛా సాసనవసేన ద్వివస్సాధికే ద్విసహస్సే కలియుగతో ఏకాసీతికే సమ్పత్తే హంసావతీనగరే సిరిపరమమహాధమ్మరాజాతి లద్ధనామో ధమ్మచేతియరాజా కుసిమమణ్డలే హంసావతీమణ్డలే ముత్తిమమణ్డలే చ రట్ఠవాసినో సపజంవియ ధమ్మేన సమేన రక్ఖిత్వా రజ్జం కారేసి. సో చ రాజా తీసు పిటకేసు చతూసు చ వేదేసు బ్యాకరణచ్ఛన్దాలఙ్కారాదీసు చ ఛేకో సిక్ఖితనానాసిప్పో నానాభాసాసు చ పసుతో సద్ధాసీలాదిగుణోపేతో కుముదకున్దసరదచన్దికాసమానసితపజపతిభూతో చ సాసనే చ అతిప్పసన్నో అహోసి.

ఏకస్మిం కాలే సో చిన్తేసి, భగవతో సాసనం నామ పబ్బజ్జఉపసమ్పదతావేన సమ్బన్ధం, ఉపసమ్పదభావో చ సీమపరిసవత్థు ఞత్తికమ్మవాచాసమ్పత్తీహి సమ్బన్ధోతి. ఏవఞ్చ పన చిన్తేత్వా సీమవినిచ్ఛయం తస్సం వణ్ణనం వినయసఙ్గహం తస్సంవణ్ణనం సీమాలఙ్కార సీమసఙ్గహఞ్చ సద్దతో అత్థతో చ పునప్పునం ఉపపరిక్ఖిత్వా అఞ్ఞమఞ్ఞం సంసన్దిత్వా పుబ్బాపరం తులయిత్వా భగవతో అధిప్పాయో ఈదిసో గన్థకారానం అధిప్పాయో ఈదిసోతి పస్సిత్వా అమ్హాకం రామఞ్ఞరట్ఠే బద్ధనదీసముద్దజాతేస్సరాదయో సీమాయో బహుకాపి సమానా అయం పరిసుద్ధాతి వవత్థపేతుం దుక్కరం, ఏవం సతి సీమపరిసాపరిసుద్ధా భవితుం దుక్కరాతి పటిభాతి.

తతో పచ్ఛా రామఞ్ఞరట్ఠే తిపిటకధరబ్యత్తప్పటిబలత్థేరేహి మన్తేత్వా రఞ్ఞో పటిభానానురూపం సీమపరిసా పరిసుద్ధా భవితుం దుక్కరాతి థేరా వినిచ్ఛనింసు.

అథ రాజా ఏవమ్పి చిన్తేసి,– అహోవత సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సాసనం పఞ్చవస్ససహస్సాని పతిట్ఠతిస్సతీతి గన్థేసు వుత్తోపి సమానో అభిసమ్బుద్ధతో చతుసట్ఠాధికద్విసహస్సమత్తేనేవ కాలేన సాసనే మలం హుత్వా ఉపసమ్పదకమ్మే కఙ్ఖాట్ఠానం తావ ఉప్పజ్జి, కథం పన పఞ్చవస్ససహస్సాని సాసనస్స పతిట్ఠానం భవిస్సతీతి. ఏవం ధమ్మసంవేగం ఉప్పాదేత్వా పునాపి ఏవం చిన్తేసి,- ఏవం ఏత్తకం సాసనే మలం దిస్సమానోపి సమానో ఉపసమ్పదకమ్మే కఙ్ఖాట్ఠానం దిస్సమానోపి సమానో పరిసుద్ధత్థాయ అనారభిత్వా మాదిసో అప్పోస్సుక్కో మజ్ఝత్తో నిసీదితుం అయుత్తో, ఏవఞ్హి సతి భగవతి సద్ధో పసన్నోమ్హీతి వత్తబ్బతం అనాపజ్జేయ్యం, తస్మా సాసనం నిమ్మలం కాతుం ఆరభిస్సామీతి.

కుతో నుఖో దాని సాసనం ఆహరిత్వా థిరం పతిట్ఠా పేయ్యన్తి ఆవజ్జన్తో ఏవం చిన్తేసి,- భగవతో కిర పరినిబ్బానతో ఛత్తింసాధికే ద్విసతే సమ్పత్తే మహామోగ్గలి పుత్తతిస్సత్థేరో మహామహిన్దత్థేరం పేసేత్వా సీహళదీపే సాసనం పతిట్ఠాపేసి, తదా దేవానం పియతిస్సరాజా మహావిహారం కారాపేత్వా అదాసి, సాసనవరఞ్చ ఏకాసితాధికాని ద్వివస్ససతాని విమలం హుత్వా పతిట్ఠహి, భిక్ఖుసఙ్ఘోపి మహావిహార వాసిగణవసేన ఏకతోవ అట్ఠాసి, తతో పచ్ఛా అభయగిరివాసిజే తవనవాసివసేన ద్వేధా హుత్వా భిజ్జి, జినచక్కే అట్ఠసత్తసతాధికే సహస్సే సమ్పత్తే సిరిసఙ్ఘబోధిపరక్కమబాహుమహారాజా ఉదుమ్బరగిరివాసి మహాకస్సపత్థేరప్పముఖం మహావిహార వాసిగణం అనుగ్గహేత్వా యథావుత్తే ద్వేగణే విసోధేసి, సాసనం నిమ్మలం అకాసి, తతో పచ్ఛా విజయబాహుపరక్కమబాహురాజూనం ద్విన్నం కాలేపి సాసనం నిమ్మలం హుత్వాయేవ అట్ఠాసి, తేనేవ బ్యత్తప్పటిబలభిక్ఖూ ఆయాచిత్వా సీహళదీపం గన్త్వా పున సిక్ఖం గణ్హా పేస్సామి, తేసం పన పరమ్పరవసేన పవత్తానం భిక్ఖూనం వసేన అమ్హాకం రామఞ్ఞరట్ఠే సాసనం నిమ్మలం హుత్వా పతిట్ఠహిస్సతీతి. ఏవం పన చిన్తేత్వా మోగ్గలానత్థేరం సోమత్థేరఞ్చ సీహళదీపం గమనత్థాయ యాచి. థేరాచ సాసనప్పటియత్తకమ్మమిదన్తి మనసికరిత్వా పటిఞ్ఞం అకంసు.

రాజా చ దాఠాధాతుపూజనత్థాయ భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పూజనత్థాయ భూవనేకబాహురఞ్ఞో పణ్ణాకారత్థాయ దేయ్యధమ్మపణ్ణాకారవత్థూని పటియాదేత్వా చిత్రదూతం రామదూతన్తి ఇమే ద్వే అమచ్చే ద్వీసు నావాసు నాయకట్ఠానే ఠపేత్వా కలియుగే సత్తతింసాధికే అట్ఠవస్ససతే సమ్పత్తే మాఘమాసస్స పుణ్ణమితో ఏకాదసమియం సూరవారే చిత్రదూతం సద్ధిం మోగ్గలానత్థేరప్పముఖేహి భిక్ఖూహి ఏకాయ నావాయ గమాపేసి. ఫగ్గుణమాసస్స అట్ఠమియం సీహళదీపే కలమ్బుతిత్థం పాయాసి.

రామదూతం పన తస్మింయేవ వస్సే మాఘమాసస్స పుణ్ణమితో ద్వాదసమియం చన్దవారే సద్ధిం సోమత్థేరప్పముఖేహి భిక్ఖూహి ఏకాయ నావాయ గమాపేసి. ఉజుకం పన వాతం అలభిత్వా చిత్రమాసస్స జుణ్హపక్ఖనవమియం సీహళదీపే వల్లిగామం పాయాసి.

తతో పచ్ఛా తేపి ద్వే అమచ్చా ద్వీసు నావాసు ఆభతాని దాతబ్బపణ్ణాకారవత్థూని సన్దేసపణ్ణాని చ భూవనేకబాహురఞ్ఞో భిక్ఖూసఙ్ఘస్స చ అదాసి. రఞ్ఞా పేసితభిక్ఖూనఞ్చ సన్దేసపణ్ణే కథితనియామేనేవ కల్యాణియం నామ నదియం ఉదకుక్ఖేపసీమాయం సామణేరభూమియం పతిట్ఠాపేత్వా పున ఉపసమ్పదకమ్మం అకంసు.

ఉపసమ్పజ్జిత్వా చ భూవనేకబాహురాజా నానాప్పకారే భిక్ఖూనం సారుప్పే పరిక్ఖారే దత్వా ఇదం పన ఆమిసదానం యావ జీవితపరియోసానాయేవ పరిభుఞ్జితబ్బం భవిస్సతి, నామలఞ్ఛం పన న జీరిస్సతీతి కత్వా రామదూతస్స నావాయ పఖానభూతస్స సోమత్థేరస్స సిరిసఙ్ఘబోధిసామీతి నామం అదాసి. అవసేసానం పన దసన్నం థేరానం కిత్తిసిరిమేఘసామి పరక్కమబాహుసామి బుద్ధఘోససామి సీహళదీపవిసుద్ధసామి గుణరతనధరసామీ జినాలఙ్కారసామి రతనమాలిసామి సద్ధమ్మతేజసామి ధమ్మరామసామి భూవనేకబాహుసామీతి నామాని అదాసి.

చిత్రదూతస్స నావాయ పఖానభూతస్స మోగ్గలానత్థేరస్స ధమ్మకిత్తిలోకగరుసామీతి నామం అదాసి. అవసేసానం పన సిరివనరతనసామి మఙ్గలత్థేరస్సామి కల్యాణతిస్సస్సామి చన్దగిరిసామి సిరిదన్తధాతుసామి వనవాసితిస్ససామి రతనలఙ్కారసామి మహాదేవసామి ఉదుమ్బరగిరిసామి చూళాభయతిస్ససామీతి నామాని అదాసి. బావీసతియా పన పచ్ఛా సమణానం నామం న అదాసి. అభినవసిక్ఖం పన సబ్బేసంయేవ అదాసి.

తతో పచ్ఛా చేతియపూజనాదీని కత్వా తంతంకిచ్చం నిప్ఫాదేత్వా పున ఆగమంసు. భూవనేకబాహురాజా చిత్రదూతం ఏవమాహ, రామాధిపతిరఞ్ఞో పణ్ణాకారం పటిదాతుం ఇచ్ఛామి, పటిదూతఞ్చ పేసేతుం తావ త్వం ఆగమేహీతి. ఏవం పన వత్వా పచ్ఛా ఆగమనకాలే చణ్డవాతభయేన మహాసముద్దమజ్ఝే నావా అవగచ్ఛతి. తేన సీహళరఞ్ఞా పేసితనావాయ సబ్బే సన్నిపతిత్వా ఆరుహిత్వా ఆగచ్ఛన్తా తీణి దివసాని అతిక్కమిత్వా పున చణ్డవాతభయేన అగమ్భీరట్ఠానే సిలాయ ఘట్టేత్వా లగ్గిత్వా గన్తుం అసక్కుణిత్వా ఏకం ఉళుమ్పం బన్ధిత్వా జఙ్ఘేనేవ అగమంసు. సీహళరఞ్ఞో చ దూతో పణ్ణాకారం దత్వా పచ్చాగమాసి. భిక్ఖూసు చ భిక్ఖూ అన్తరామగ్గేయేవ మచ్చు ఆదాయ గచ్ఛతి. అహో అనిచ్చా వత సఙ్ఖారాతి. హోన్తి చేత్థ,–

ఇమేసం పన ఆరద్ధం, న కిచ్చం యావ నిట్ఠితం;

న తావ ఆదియిస్సన్తి, మచ్చు నత్థి ఆపేక్ఖనా.

నిక్కారుణికో హి ఏస, బలక్కారేన ఆదియ;

రోదమానంవ ఞాతీనం అనిచ్ఛన్తంవ గచ్ఛతీతి.

రామాధిపతిరాజాచ తేసం భిక్ఖూనం పత్తకాలే హంసావతీనగరస్స పచ్ఛిమస్మిం దిసాభాగే నరసూరేన నామ అమచ్చేన పరిభుత్తే గామఖేత్తే పాళిఅట్ఠకథాళీకాదయో పునప్పునం పస్సిత్వా ఉపపరిక్ఖిత్వా సీమసమూహనసీమసమ్ముతికమ్మాని కారపేసి. సీహళదీపే భగవతా న్హాయితపుబ్బాయ కల్యాణియా నామ నదియం ఉదకుక్ఖేపసీమం కత్వా తత్థ మహావిహారవాసీనం భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపలద్ధఉపసమ్పదభావేహి భిక్ఖూహి కతత్తా కల్యాణీసీమాతి సమఞ్ఞం అకాసి. ఇచ్చేవం రామాధిపతిరాజా పత్తలఙ్కే భిక్ఖూ నిస్సాయ సాసనం సుట్ఠు పతిట్ఠితం అకాసి. కలియుగస్స అట్ఠతింసాధికఅట్ఠవస్ససతకాలతో యావ ఏకచత్తాలీసాధికఅట్ఠవస్ససతా తేసం భిక్ఖూనం వంసే అసీతిమత్తా గణపామోక్ఖత్థేరా అహేసుం. తేసం సిస్సజాతాని పన ఛబ్బిసాధికాని ద్విసతాని చతుసహస్సాని దససహస్సాని అహేసుం. ఏవం భగవతో సాసనం రామఞ్ఞరట్ఠే వుడ్ఢిం రామఞ్ఞరట్ఠే వుడ్ఢిం విరూళిం వేపుల్లమాపజ్జితి.

ఇదం రామఞ్ఞరట్ఠే సత్తమం సాసనస్స పతిట్ఠానం.

యదా పన అరిమద్దననగరే అనురుద్ధో నామ రాజా సుధమ్మపురం సరాజికం అభిభవిత్వా విద్ధంసి, తదా రామఞ్ఞరట్ఠం రాజసుఞ్ఞం హుత్వా పతిట్ఠహి. రామఞ్ఞరట్ఠే ముత్తిమనగరే సోణుత్తరవంసో ఏకో గణో, సివలివంసో ఏకో, తామలిన్దవంసో ఏకో, ఆనన్దవంసో ఏకో, బుద్ధవంసో ఏకో, మహానాగవంసో ఏకోతి ఛగ్గణా విసుం విసుం హుత్వా అట్ఠంసు నానాసంవాసకా నానానికాయా.

ధమ్మచేతియరఞ్ఞా పన కారాపితసాసనమ్పి అభిజ్జమానం హుత్వా అట్ఠాసి. సమానసంవాసో ఏకనికాయోయేవ అహోసి. హంసావతీముత్తిమసువసేన తీణిపి రామఞ్ఞరట్ఠాని సునాపరన్త సఙ్ఖాతేన ఏకాబద్ధాని హుత్వా తిట్ఠన్తి. పుబ్బేచ మరమ్మరట్ఠిన్దరాజూనం ఆణాపవత్తనట్ఠానాని అహేసుం. తస్మా మరమ్మరట్ఠతో ఏకచ్చే భిక్ఖూ రామఞ్ఞరట్ఠం గన్త్వా కల్యాణీసీమాయం పున సిక్ఖం గణ్హింసు. ధమ్మచేతియరఞ్ఞాకారావితసాసనం సకలం మరమ్మరట్ఠమ్పి బ్యాపేత్వా ఓగాహేత్వా తిట్ఠతి.

రామఞ్ఞరట్ఠే సోణుత్తరత్థేరానం సాసనం పతిట్ఠాపితకాలతో పట్ఠాయ యావ సుధమ్మపురే మనోహరిరఞ్ఞా అరహన్తానం సంవిజ్జమానతా వేదితబ్బా. తతో పచ్ఛా పన ఉత్తరా జీవారియావంసమహాకాళప్రానదస్సిత్థేరానం కాలే లోకియజ్ఝానాభిఞ్ఞాలాభియోయేవ సంవిజ్జంసూతి. అధునా పన తీసుపి రామఞ్ఞరట్ఠేసు ధమ్మచేతియరఞ్ఞా కారావితసాసనంయేవ తిట్ఠతి. ఏత్థచ హేతుఫలసమ్బన్ధవసేన ఆదిఅన్తవసేనే చ సాసనవంసం పఞ్ఞాయ తులయిత్వా ఆదితోవ దస్సితేహి తీహి నయేహి యథాపవేణీ ఘట్టియతి, తథా గణ్హేయ్యాతి. అయఞ్చ సాసనవంసో లజ్జిపేసలసిక్ఖాకామానంయేవ వసేన వుత్తో, నాలజ్జీనం వసేనాతి దట్ఠబ్బో.

తాయ చ థేరపరమ్పరాయ ముత్తిమనగరవాసిమేధఙ్కరత్థేరో లోకదీపకసారం నామ గన్థం అకాసి. హంసావతీనగరవాసీ పన ఆనన్దత్థేరో మధుసారత్థదీపనిం నామ అభిధమ్మటీకాయ సంవణ్ణనం, హంసావతీనగరవాసీయేవ ధమ్మబుద్ధత్థేరో కవిస్సారం నామ ఛన్దోవణ్ణనం, హంసావతీనగరవాసీయేవ సద్ధమ్మాలఙ్కారత్థేరో పట్ఠానసారదీపనిం నామ పకరణం, తథేవ అఞ్ఞతరో థేరో అఫేగ్గుసారం నామ గన్థం అకాసి. ఏవం అనేకప్పకారానం గన్థకారానం మహాథేరానం వసనట్ఠానం హుత్వా సాసనం ఓగాహేత్వా విరూళట్ఠానంఅహోసీతి.

ఇతి సాసనవంసే సువణ్ణభూమిసాసనవంసకథామగ్గా నామ

తతియో పరిచ్ఛేదో.