౨. సీహళదీపికసాసనవంసకథామగ్గో

౨. ఇదాని సీహళదీపసాసనకథామగ్గం వత్తుం ఓకాసో అనుప్పత్తో, తస్మా తం వక్ఖామి.

సీహళదీపఞ్హి సాసనస్స పతిట్ఠానభూతత్తా చేతియగబ్భసదిసం హోతి. సమ్మాసమ్బుద్ధో కిర సీహళదీపం ధరమానకాలేపి తిక్ఖత్తుం అగమాసి. పఠమం యక్ఖానం దమనత్థం ఏకకోవ గన్త్వా యక్ఖే దమేత్వా మయి పరినిబ్బుతే సీహళదీపే సాసనం పతిట్ఠహిస్సతీతి తమ్బపణ్ణిదీపే ఆరక్ఖం కరోన్తో తిక్ఖత్తుం దీపం ఆవిఞ్ఛి. దుతియం మాతులభాగినేయ్యానం నాగరా జూనం దమనత్థాయ ఏకకోవ గన్త్వా తే దమేత్వా అగమాసి. తతియం పఞ్చభిక్ఖుసతపరివారో గన్త్వా మహాచేతియట్ఠానే చ థూపారామచేతియట్ఠానే చ మహాబోధిపతిట్ఠితట్ఠానే చ మహియఙ్గణచేతియట్ఠానే చ ముదిఙ్గణచేతియట్ఠానే చ దీఘవాపి చేతియట్ఠానే చ కల్యాణియచేతియట్ఠానే చ నిరోధసమాపత్తిం సమాపజ్జిత్వా నిసీది.

తదా చ పన సాసనం ఓగాహేత్వాన తావ తిట్ఠతి. పచ్ఛా పన యథావుత్తత్థేరపరమ్పరాయ సమభినివిట్ఠేన మహామోగ్గలిపుత్తతిస్సత్థేరేన పేసితో మహిన్దత్థేరో జినచక్కే పఞ్చతింసాధికే ద్విసతే సమ్పత్తే దుతియకత్తికమాసే ఇట్టియేన ఉత్తియేన సమ్బులేన భద్దసాలేన చాతి ఏతేహి థేరేహి సద్ధిం సీహళదీపం అగమాసి. సోణుత్తరత్థేరాదయో జినచక్కే పఞ్చతింసాధికే ద్విసతే సమ్పత్తే దుతియకత్తికమాసేయేవ సాసనస్స పతిట్ఠాపనత్థాయ అత్తనో అత్తనో సమ్పత్తభారభూతం తం తం ఠానం అగమంసు.

మహామహిన్దత్థేరో పన సత్తమాసాని ఆగమేత్వా జినచక్కే ఛత్తింసాధికే ద్విసతే సమ్పత్తే జేట్ఠమాసస్స పుణ్ణమియం సీహళదీపం సాసనస్స పతిట్ఠాపనత్థాయ అగమాసి. తేనేవ తేసు నవసు ఠానేసు సీహళదీపం ఛత్తింసాధికే ద్విస తే అగమాసి. అఞ్ఞాని పన అట్ఠ ఠానాని పఞ్చతింసాధికద్విసతేయేవ అగమాసీతి విసుంవ వత్థపేతబ్బో.

కస్మా పన మహామహిన్దత్థేరో సత్తమాసాని ఆగమేత్వా సబ్బపచ్ఛా సీహళదీపం గచ్ఛతీతి. సీహళదీపే ముటభివో నామ రాజా జరాదుబ్బలో అహోతి, సాసనం పగ్గహేతుం అసమత్థో, తస్స పన పుత్తో దేవానం పియ తిస్సో నామ రాజకుమారో దహరో సాసనం పగ్గహేతుం సమత్థో భవిస్సతి, సో చ దేవానం వియతిస్సో రజ్జం తావ లభతు వేదిస్సకగిరినగరే మాతుయా సద్ధిం ఞాతకే తావ పస్సామీతి అపేక్ఖిత్వా సత్తమాసాని ఆగమేత్వా ఛత్తింసాధికద్విసతేయేవ జినచక్కే మహామహిన్దత్థేరో సీహళదీపం గచ్ఛతీతి వేదితబ్బం.

మహామహిన్దత్థేరో చ ఇట్టియాదీహి థేరేహి చతూహి భాగినేయ్యేన సుమనసామణేరేన భణ్డుకేన నామ ఉపాసకే న చాతి ఏతేహి సద్ధిం ఛత్తింసాధికే ద్విసతే జినచక్కే జేట్ఠమాసపుణ్ణమియం సువణ్ణహంసా వియ జేట్ఠమాసే నభం ఉగ్గన్త్వా ఆకాసమగ్గేన అనురాధపురస్స పురత్థిమదిసాభాగే మిస్స కపబ్బతకూటే పతిట్ఠాసి.

జేట్ఠమాసస్స చ పుణ్ణమియం లఙ్కాదీపే జేట్ఠమూలనక్ఖత్తసభా హుత్వా మనుస్సా ఛణం అకంసు. తేనేవాహ సారత్థదీపనియం నామ వినయడీకాయం, జేట్ఠమాసస్స పుణ్ణమియం జేట్ఠనక్ఖత్తం మూలనక్ఖత్తం వా హోతీతి. తత్థ చ పుణ్ణమినక్ఖత్తం రాజమత్తన్తే పుణ్ణమినక్ఖత్తవిచారణనయేన వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం.

దేవానం పియ తిస్సో చ రాజా నక్ఖత్తం నామ ఘోసాపేత్వా ఛణం కారేథాతి అమచ్చే ఆణాపేత్వా చత్తాలీ సపురిససహస్సపరివారో నగరమ్హా నిక్ఖమిత్వా యేన మిస్స కపబ్బతో, తేన పాయాసి మిగవం కీళితుకామో. అథ తస్మిం పబ్బతే అధివత్థా ఏకా దేవతా మిగరూపేన రాజానం ఫలోభేత్వా పక్కోసిత్వా థేరస్స అభిముఖం అకాసి.

థేరో రాజానం ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా మమంయేవ రాజా పస్సతు మా ఇతరేతి అధిట్ఠహిత్వా తిస్స తిస్స ఇతో ఏహీతి ఆహ. రాజా తం సుత్వా చిన్తేసి, ఇమస్మిం దీపే జాతో సకలోపి మనుస్సో మం తిస్సోతి నామం గహేత్వా ఆలపితుం సమత్థో నామ నత్థి, అయం పన భిన్నభిన్నపటధరో భణ్డుకాసావ వసనో మం నామేన ఆలపతి, కో నుఖో అయం భవిస్సతి, మనుస్సో వా అమనుస్సో వాతి. థేరో ఆహ,–

సమణా మయం మహారాజ, ధమ్మరాజస్స సావకా;

తవేవ అనుకమ్పాయ, జమ్బుదీపా ఇధాగతాతి.

తదా చ దేవానం పియతిస్సో రాజా అసోకరఞ్ఞా పేసితేన అభిసేకేన ఏకమాసాభిసిత్తో అహోసి. విసాఖపుణ్ణమాయం హిస్స అభిసేకమకంసు. సో చ అసోకరఞ్ఞా పేసితే ధమ్మపణ్ణాకారే రతనత్తయగుణప్పటిసంయుత్తం సాసనప్పవత్తిం అచిరసుతం అనుస్సరమానో తం థేరస్స సమణా మయం మహారాజ, ధమ్మరాజస్స సావకాతి వచనం సుత్వా అయ్యా నుఖో ఆగతాతి తావదేవ ఆవుధం నిక్ఖిపిత్వా ఏకమన్తం నిసీది సమ్మోదనీయం కథం కథయమానో. యథాహ,–

ఆవుధం నిక్ఖిపిత్వాన, ఏకమన్తం ఉపావిసి;

నిసజ్జ రాజా సమ్మోది, బహుం అత్థూపసఞ్హితన్తి.

సమ్మోదనీయం కథఞ్చ కురుమానేయేవ తస్మిం తానిపి చత్తాలీసపురిససహస్సాని ఆగన్త్వా సమ్పరివారేసుం. తదాథేరో ఇతరేపి ఛ జనే దస్సేసి. రాజా దిస్వా ఇమే కదా ఆగతాతి ఆహ. మయా సద్ధింయేవ మహారాజాతి. ఇదాని పన జమ్బుదీపే అఞ్ఞేపి ఏవరూపా సమణా సన్తీతి. సన్తి మహారాజ ఏతరహిజమ్బుదీపో కాలావపజ్జోతో ఇసివాతపటివాతో, తస్మిం–

తేవిజ్జా ఇద్ధిపత్తా చ, చేతోపరియకోవిదా;

ఖీణాసవా అరహన్తో, బహూ బుద్ధస్స సావకాతి.

భన్తే కేన ఆగతత్థాతి. నేవ మహారాజ ఉదకేన, న థలేనాతి. రాజా ఆకాసేన ఆగతాతి అఞ్ఞాసి. థేరో అత్థి నుఖో రఞ్ఞో పస్సావేయ్యత్తికన్తి వీమంసనత్థాయ ఆసన్నం అమ్బరుక్ఖం ఆరబ్భ పఞ్హం పుచ్ఛి, –

కిన్నామో మహారాజ అయం రుక్ఖోతి. అమ్బరుక్ఖో నామ భన్తేతి. ఇమం పన మహారాజ అమ్బం ముఞ్చిత్వా అఞ్ఞో అమ్బో అత్థి వా నత్థి వాతి. అత్థి భన్తే అఞ్ఞేపి బహూ అమ్బరుక్ఖాతి. ఇమఞ్చ అమ్బం తే చ అమ్బే ముఞ్చిత్వా అత్థి నుఖో మహారాజ అఞ్ఞే రుక్ఖాతి. అత్థి భన్తే, తే పన న అమ్బరుక్ఖాతి. అఞ్ఞే చ అమ్బే అనమ్బే చ ముఞ్చిత్వా అత్థి పన అఞ్ఞో రుక్ఖోతి. అయమేవ భన్తే అమ్బ రుక్ఖోతి. సాధు మహారాజ పణ్డితోసీతి.

అత్థి పన మహారాజ తే ఞాతకాతి. అత్థి భన్తే బహూజనాతి. తే ముఞ్చిత్వా కేచి అఞ్ఞాతకాపి అత్థి మహారాజాతి. అఞ్ఞాతకా భన్తే ఞాతకేహి బహుతరాతి. తవఞాతకే చ అఞ్ఞాతకే చ ముఞ్చిత్వా అత్థఞ్ఞో కోచి మహారాజాతి. అహమేవ భన్తేతి. సాధు మహారాజ అత్తా నామ అత్తనో నేవ ఞాతకో న అఞ్ఞాతకోతి.

అథ థేరో పణ్డితో రాజా సక్ఖిస్సతి ధమ్మం అఞ్ఞాతున్తి చూళహత్థిపదోపమసుత్తం కథేసి. కథాపరియోసానే రాజా తీసు సరణేసు పతిట్ఠహి సద్ధిం చత్తాలీసాయ పాణసహస్సేహీతి. తతో పరం యం యం వత్తబ్బం, తం తం సమన్తపాసాదికాదీసు వుత్తనయేన వేదితబ్బం.

ఇచ్చేవం సీహళదీపే సాసనానుగ్గహణ మహిన్దత్థేరతో ఆగతా సిస్సపరమ్పరా బహూ హోన్తి, గణనపథం వీతి వత్తా. కథం. మహామహిన్దత్థేరస్స సిస్సో అరిట్ఠో నామ థేరో, తస్స సిస్సో తిస్సదత్తో, తస్స సిస్సో కాళసుమనో, తస్స సిస్సో దీఘో, తస్స సిస్సో దీఘ సుమనో, తస్స సిస్సో కాళసుమనో, తస్స సిస్సో నాగో, తస్స సిస్సో బుద్ధరక్ఖితో, తస్స సిస్సో తిస్సో, తస్స సిస్సో రేవో, తస్స సిస్సో సుమనో, తస్స సిస్సో చూళనాగో, తస్స సిస్సో ధమ్మపాలి ఏతా, తస్స సిస్సో ఖేమో, తస్స సిస్సో ఉపలిస్సో, తస్స సిస్సో ఫుస్సదేవో, తస్స సిస్సో సుమనో, తస్స సిస్సో మహాపదుమో, తస్స సిస్సో మహాసీవో, తస్స సిస్సో ఉపాలి, తస్స సిస్సో మహానాగో, తస్స సిస్సో అభయో, తస్స సిస్సో తిస్సో, తస్స సిస్సో సుమనో, తస్స సిస్సో చూళాభయో, తస్స సిస్సో తిస్సో, తస్స సిస్సో చూళదేవో, తస్స సిస్సో సీవోతి. అయం యావ పోత్థకారుళసఙ్ఖాతా చతుత్థసఙ్గీతికా, తావ థేరపరమ్పరాతి దట్ఠబ్బా.

వుత్తఞ్హేతం అట్ఠకథాయం,– యావజ్జభనా తేసంయేవ అన్తేవాసికపరమ్పరభూతాయ ఆచరియపరమ్పరాయ ఆభతన్తితి వేదితబ్బన్తి.

ఏవం తేసం సిస్సపరమ్పరభూతా ఆచరియపరమ్పరా యావజ్జతనా సాసనే పాకటా హుత్వా ఆగచ్ఛన్తీతి వేదితబ్బ.

సాసనే వినయధరేహి నామ తిలక్ఖణసమ్పన్నేహి భవితబ్బం. తీణి హి వినయధరస్స లక్ఖణాని ఇచ్ఛి తబ్బాని. కతమాని తీణి. సుత్తఞ్చస్స స్వాగతం హోతి సుప్పవత్తి సువినిచ్ఛితం సుత్తతో అనుబ్యఞ్జనతోతి ఇదమేకం లక్ఖణం, వినయే ఖో పన ఠితో హోతి అసంహీరోతి ఇదం దుతియం, ఆచరియపరమ్పరా ఖో పనస్స సుగ్గహితా హోతి సుమనసికతా సుపధారితాతి ఇదం తతియం.

తత్థ ఆచరియపరమ్పరా ఖో పనస్స సుగ్గహితా హోతీతి థేరపరమ్పరా వంసపరమ్పరా చస్స సుట్ఠుగహితా హోతి. సుమనసికతాతి సుట్ఠు మనసికతా, ఆవజ్జితమత్తే ఞజ్జలి తప్పదీపో వియ హోతి.

సుపధారితాతి సుట్ఠు ఉపధారితా, పుబ్బాపరానుసన్ధితో అత్థతో కారణతో చ ఉప ధారితా. అత్తనో మతిం పహాయ ఆచరియసుద్ధియా వత్తా హోతి, మయ్హం ఆచరియో అసుకాచరియస్స సన్తికే ఉగ్గణ్హి, సో అసుకస్సాతి ఏవం సబ్బం ఆచరియపరమ్పరం థేర వాదఙ్గం ఆహరిత్వా యావ ఉపాలిత్థేరో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సన్తికే ఉగ్గణ్హీతి పాపేత్వా ఠపేతి. తతోపి ఆహరిత్వా ఉపాలిత్థేరో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సన్తికే ఉగ్గణ్హి, దాసకత్థేరో అత్తనో ఉపజ్ఝాయస్స ఉపాలిత్థేరస్స, సోణకత్థేరో అత్తనో ఉపజ్ఝాయస్స దోసకత్థేరస్స, సిగ్గవత్థేరో అత్తనో ఉపజ్ఝాయస్స సోణకత్థేరస్స, మోగ్గలిపుత్తతిస్సత్థేరో అత్తనో ఉపజ్ఝాయస్స సిగ్గవత్థేరస్స చణ్డ వజ్జిత్థేరస్స చాతి ఏవం సబ్బం ఆచరియపరమ్పరం థేరవాదఙ్గం ఆహరిత్వా అత్తనో ఆచరియం పాపేత్వా ఠపేతి. ఏవం ఉగ్గహితా హి ఆచరియపరమ్పరా సుగ్గహితా హోతి.

ఏవం అసక్కోన్తేన పన ద్వే తయో పరివట్టా ఉగ్గహేతబ్బా. సబ్బపచ్ఛిమేన హి నయేన యథా ఆచరియో చ ఆచరియాచరియో చ పాళిఞ్చ పరిపుఞ్ఛఞ్చ వదన్తి, తథా ఞాతుం వత్తతీతి.

యథా వుత్తత్థేరపరమ్పరా పన భగవతో ధరమానకాలతో పట్ఠాయ యావ పోత్థకారుళా ముఖపాఠేనేవ పిటకత్తయం ధారేసుం, పరిపుణ్ణం పన కత్వా పోత్థకే లిఖిత్వా న ఠపేన్తి. ఏవం మహాథేరా దుక్కరకమ్మం కత్వా సాసనం పగ్గణ్హింసు. తత్రిదం వత్థు,–

సీహళదీపే కిర చణ్డాలతిస్సభయేన సఙ్ఖుబ్భిత్వా దేవో చ అవస్సిత్వా దుబ్భిక్ఖభయం ఉప్పజ్జి. తదా అక్కో దేవానమిన్దో ఆగన్త్వా తుమ్హే భన్తే పిటకం ధారేతుం న సక్ఖిస్సథ, నావం పన ఆరూహిత్వా జమ్బుదీపం గచ్ఛథ, సచే నావా అప్పహోనకా భవేయ్య, కట్ఠేన వా వేళునా వా తరథ, అభయత్థాయ పన మయం రక్ఖిస్సామాతి ఆహ.

తదా సట్ఠిమత్తా భిక్ఖూ సముద్దతీరం గన్త్వా పున ఏతదహోసి,– మయం జమ్బుదీపం న గచ్ఛిస్సామ, ఇధేవ వసిత్వా తేపిటకం ధారిస్సామాతి. తతో పచ్ఛా నావా తిత్థతో నివత్తిత్వా సీహళదీపేకదేసం మలయజనపదం గన్త్వా మూలఫలాదీహియేవ యాపేత్వా సజ్ఝాయం అకంసు. ఛాతకభయేన అతిపీళితా హుత్వా ఏవమ్పి కాతుం అసక్కోన్తో వాళుకతలే ఉరం ఠపేత్వా సీసేన సీసం అభిముఖం కత్వా వాచం అనిచ్ఛారేత్వా మనసాయేవ అకంసు. ఏవం ద్వాదసవస్సాని సద్ధిం అట్ఠకథాయ తేపిటకం రక్ఖిత్వా సాసనం అనుగ్గహేసుం.

ద్వాదసవస్సేసు పన అతిక్కన్తేసు తం భయం వూపసమిత్వా పుబ్బే జమ్బుదీపం గచ్ఛన్తా సత్తభిక్ఖుసతా ఆగన్త్వా సీహళదీపేకదేసం రామజనపదే మణ్డలారామవిహారం ఆపజ్జింసు. తేపి సట్ఠిమత్తా భిక్ఖూ తమేవ విహారం గన్త్వా అఞ్ఞమఞ్ఞం సమ్మన్తేత్వా సజ్ఝాయింసు. తదా అఞ్ఞమఞ్ఞం సమేన్తి, న విరుజ్ఝన్తి, గఙ్గాదకేన వియ యమునోదకం సంసన్దేన్తి. ఏవం పిటకత్తయం ముఖపాఠేనేవ ధారేత్వా మహాథేరా దుక్కరకమ్మం కరోన్తీతి వేదితబ్బా.

యమ్పి పరియత్తిం ఏకపదమత్తమ్పి అవిరజ్ఝిత్వా ధారేన్తి, తం దుక్కరకమ్మమేవ.

సీహళదీపే కిర పునబ్బసుకస్స నామ కుటుమ్బికస్స పుత్తో తిస్సత్థేరో బుద్ధవచనం ఉగ్గణ్హిత్వా ఇమం జమ్బుదీపం ఆగన్త్వా యోనకధమ్మరక్ఖితత్థేరస్స సన్తికే బుద్ధవచనం ఉగ్గణ్హిత్వా గచ్ఛన్తో నావం అభిరూహనతిత్థే ఏకస్మిం పదే ఉప్పన్నకఙ్ఖో యోజనసతమగ్గం నివత్తిత్వా ఆచరియస్స సన్తికం ఆగచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే ఏకస్స కుటుమ్బికస్స పఞ్హం కథేసి. సో పసీదిత్వా సతసహస్సగ్ఘనకం కమ్పలం అదాసి. సోపి తం ఆహరిత్వా ఆచరియస్స అదాసి. థేరో వా సియా కోట్టేత్వా నిసీదనట్ఠానే పరిభణ్డం కారేసి. కిమత్థాయాతి. పచ్ఛిమాయ జనతాయ అనుగ్గహత్థాయ. ఏవం కిరస్స అహోసి,– అమ్హాకం గతమగ్గం ఆవజ్జిత్వా అనాగతే సబ్రహ్మచారినో పటిపత్తిం పూరేతబ్బం మఞ్ఞిస్సన్తీతి. తిస్సత్థేరోపి ఆచరియస్స సన్తికే కఙ్ఖం ఛిన్దిత్వా సీహళదీపమేవ సకట్ఠానం ఆగమాసీతి. ఇచ్చేవం పరియత్తిం ఏకపదమత్తమ్పి అవిరజ్ఝిత్వా ధారణమ్పి దుక్కరకమ్మమేవాతి దట్ఠబ్బం.

యమ్పి యేభుయ్యేన పగుణం న కరోన్తి, తస్స అనన్తరధానత్థాయ అసమ్మోసత్థాయ ఉగ్గహధారణాదివసేన రక్ఖనమ్పి కరోన్తి, తం దుక్కరకమ్మమేవ.

సీహళదీపేయేవ కిర మహాభయే ఏకస్సేవ భిక్ఖునో మహానిద్దేసో పగుణో అహోసి. అథ చతునికాయికతిస్సత్థేరస్స ఉపజ్ఝాయో మహాతిపిటకత్థేరో నామ మహారక్ఖితత్థేరంఆహ,– ఆవుసో మహారక్ఖిత అసుకస్స సన్తికే మహానిద్దేసం గణ్హాహీతి. పాపోకిరాయం భన్తే న గణ్హామీతి. గణ్హావుసో అహం తే సన్తికే నిసీదిస్సామీతి. సాధు భన్తే తుమ్హేసు నిసిన్నేసు గణ్హిస్సామీతి పట్ఠపత్వా రత్తిన్దివం నిరన్తరం పరియాపుణన్తో ఓసానదివసే హేట్ఠామఞ్చే ఇత్థిం దిస్వా భన్తే సుతంయేవ మే పుబ్బే, సచాహం ఏవం జానేయ్యం, న ఈదిసస్స సన్తికే ధమ్మం పరియాపుణేయ్యన్తి ఆహ. తస్స పన సన్తికే బహూ మహాథేరా ఉగ్గణ్హిత్వా మహానిద్దేసం పతిట్ఠాపేసుం. ఏవం యం యేభుయ్యేన పగుణం న కరోన్తి, తస్స అనన్తరధానత్థాయ అసమ్మోసత్తాయ ఉగ్గహధారణాదివసేన రక్ఖనమ్పి దుక్కరకమ్మం యేవాతి దట్ఠబ్బం.

ఇచ్చేవం భగవతో ధరమానకాలతో పభుతి చిరకాలం యథావుత్తమహాథేరపరమ్పరా పరియత్తిం ముఖపాఠేనేవ ధారేసుం. అహోవత పోరాణికానం మహాథేరానం సతిపఞ్ఞాసమాధివేపుల్లతాయ హి తే ముఖపాఠేనేవ ధారేతు సక్కాతి. ముఖపాఠేనేవ పోరాణకత్థేరానం పరియత్తిధారణం పఞ్చనవుతాధికాని చతుసతాని అహోసి.

భగవతో పరినిబ్బానతో మహావంససారత్థసఙ్గహేసు ఆగతనయేన జినచక్కే పణ్ణాస్సాధికే చతుసతే సమ్పత్తే తమ్బపణ్ణిదీపే రాజూనం అట్ఠారసమకో’సద్ధాతిస్సస్స నామ రఞ్ఞో పుత్తో వట్టగామణి నామ రాజా రజ్జం పత్వా ఛవస్సకాలే అనాగతే సత్తా హీనసతిపఞ్ఞాసమాధికా హుత్వా న సక్ఖిస్సన్తి ముఖపాఠేన ధారేతున్తి ఉపపరిక్ఖిత్వా పుబ్బే వుత్తేహి మహాథేరేహి అనుపుబ్బేన ఆగతా పఞ్చమత్తా మహాథేరసతా వట్టగామణిరాజానం నిస్సాయ తమ్బపణ్ణిదీపేకదేసే మలయజనపదే ఆలోకలేణే అట్ఠకథాయ సహపిటకత్తయం పోత్థకే ఆరోపేసుం.

తఞ్చ యథావుత్తసఙ్గీతియో ఉపనిధాయ చతుత్థసఙ్గీతియేవ నామాతి వేదితబ్బా. వుత్తఞ్హేతం సారత్థదీపనియం నామ వినయటీకాయం,– చతుత్థసఙ్గీతిసదిసా హి పోత్థకారోహసఙ్గీతీతి.

సీహళదీపే పన వట్టగామణిరాజా మరమ్మరట్ఠే సిరిఖేత్తనగరే ఏకో నామ కుక్కుటసీసరాజా చ ఏకకాలేన రజ్జం కారేసి. అమరపురమాపకస్స రఞ్ఞో కాలే సీహళదీపభిక్ఖుహి ఇధ పేసితసన్దేసకథాయం పన తేత్తింసాధికచతుసతే సమ్పత్తే పోత్థకారుళం అకంసూతి ఆగతం. వుత్తఞ్హేతం తత్థ,– తేత్తింసాధికచతువస్ససతపరిమాణకాలన్తి.

ఇదం సీహళదీపే యావ పోత్థకారుళ్హా

సాసనస్స పతిట్ఠానం.

అథాపరం జమ్బుదీపే సీహళదీపే చ భిక్ఖూ విసుం విసుం గణవసేన భిజ్జింసు, యథా అనోతత్తదహతో నిక్ఖమననదియా గఙ్గాయమునాదివసేన భిజ్జన్తీతి. తత్థ జమ్బుదీపే గణానం భిజ్జమానతం ఉపరియేవ వక్ఖామ.

సీహళదీపే పన గణానం భిజ్జమానతా ఏవం దట్ఠబ్బా. కథం. సీహళదీపే హి సాసనస్స పతిట్ఠమానకాలతో అట్ఠారసాధి కద్వివస్ససతే సమ్పత్తే వట్టగామణిరఞ్ఞా కారావితే అభయగిరివిహారే పరివారఖన్ధకం పాఠతో చ అత్థతో చ విపల్లాసం కత్వా మహావిహారవాసిగణతో పుథు హుత్వా ఏకో గణో భిజ్జి, సో అభయగిరివాసిగణో నామ, ధమ్మరుచిగణోతి చ తస్సేవ నామం.

అభయగిరివాసిగణస్స భిజ్జమానతో ద్వేచత్తాలీసాధికతివస్ససతే సమ్పత్తే మహాసేనేన నామ రఞ్ఞా కారాపితే జేతవనవిహారే భిక్ఖూ ఉభతోవిసఙ్గపాఠే విపరీతవసేన అభిసఙ్ఖరిత్వా అభయగిరివాసిగణతో విసుం ఏకో గణో అహోసి, సో జేతవనవాసిగణో నామ, సాగలియగణోతి చ తస్సేవ నామం.

జేతవన వాసిగణస్స భిజ్జమానకాలతో ఏకపఞ్ఞాసవస్సాధికానం తిణ్ణం వస్ససతానం ఉపరి కురున్దవాసినో చ కోలమ్బవాసినో చ భిక్ఖూ భాగినేయ్యం దాఠాపతిం నామ రాజానం నిస్సాయ ఉభతోవిభఙ్గపరివారఖన్ధకపాఠే విపరీతవసేన అభిసఙ్ఖరిత్వా వుత్తేహి ద్వీహి గణేహి విసుం హుత్వా మహావిహార వాసిగణ్హత్తమం తులయిత్వా ఉపధారేత్వా మహావిహారనామం గహేత్వా ఏకో గణో భిజ్జి. ఏవం సీహళదీపే మహామహిన్దత్థేరాదీనం వంసభూతేన మహావిహారవాసి గణేన సద్ధిం చత్తారో గణా భిజ్జింసు.

తత్థ మహావిహారవాసి గణోయేవ ఏకో ధమ్మవాదీ అహోసి, సేసా పన అధమ్మవాదినో. తే చ తయో అధమ్మవాదినో గణా భూతత్థం పహాయ అభూతత్థేన ధమ్మం అగరుం కత్వా చరింసూతి వచనతో సీహళదీపే అధమ్మవాదినో తయోపి అలజ్జినో గణా పరిమణ్డలసుప్పటిచ్ఛన్నాదిసిక్ఖాపదాని అనాదియిత్వా విచరింసు. తతో పట్ఠాయ సాసనే ఏకచ్చానం భిక్ఖూనం నానప్పకారవసేన నివాసనపారుపనాదీని దిస్సన్తితి వేదితబ్బం.

అధమ్మవాదిగణానం భిజ్జమానకాలతో సత్తవీసాధికానం పఞ్చసతానం వస్సానఞ్చ ఉపరి సిరిసఙ్ఘబోధి నామ రాజా మహావిహార గణస్స పక్ఖో హుత్వా అధమ్మవాదినా తయో గణే నిగ్గహిత్వా జినసాసనం పగ్గహేసి. సో చ సిరిసఙ్ఘ బోధిరాజా అమ్హాకం మరమ్మరట్ఠే అరిమన్దననగరే అనురుద్ధేన నామ రఞ్ఞా సమకాలవసేన రజ్జసమ్పత్తిం అనుభవి.

తతో పచ్ఛా సీహళదీపే వోహారకతిస్సస్స నామ రఞ్ఞో కాలే కపిలేన నామ అమచ్చేన సద్ధిం మన్తేత్వా మహావిహార వాసినో భిక్ఖూ నిస్సాయ అధమ్మవాదిగణే నిగ్గణ్హిత్వా జినసాసనం పగ్గణ్హాతి.

తతో పచ్ఛా చ గోట్ఠాభయస్స నామ రఞ్ఞో కాలే అభయగిరి వాసినో భిక్ఖూ పరసముద్దం పబ్బాజేత్వా మహావిహార వాసినో భిక్ఖూ నిస్సాయ సాసనం విసోధయి.

తతో పచ్ఛాపి గోట్ఠాభయరఞ్ఞో పుత్తభూతస్స మహాసేనస్స నామ రఞ్ఞో కాలే అభయగిరివాసీనం భిక్ఖూనం అబ్భన్తరే సఙ్ఘమిత్తో నామ ఏకో భిక్ఖు రఞ్ఞో పధానాచరియో హుత్వా మహామహిన్దత్థేరాదీనం అరహన్తానం నివాసట్ఠానభూతం మహావిహారారామం వినస్సితుం మహాసేనరఞ్ఞా మన్తేత్వా ఆరభి. తదా నవవస్సాని మహావిహారే భిక్ఖు సఞ్ఞో అహోసి. అహోవత మహాథేరానం మహిద్ధికానం నివాసట్ఠానం అలజ్జినో భిక్ఖూ వినస్సాపేసుం, సువణ్ణహంస్సానం నివాసట్ఠానం కాకా వియాతి.

జేతవనవాసీనఞ్చ భిక్ఖూనం అబ్భన్తరే ఏకో తిస్సో నామ భిక్ఖు తేనేవ రఞ్ఞా మన్తేత్వా మహావిహారే సీమం సమూహని. అఛేకత్తా పన తేసం సీమసమూహనకమ్మం న సమ్పజ్జీతి. అహోవత దుస్సీలానం పాపకానం కమ్మం అచ్ఛరియం, సేయ్యథాపి నామ సాఖమిగో అగ్గగ్ఘో కాసివత్థం మహగ్ఘం భిన్నతి, ఏవమేవ భిన్దితబ్బవత్థునా భేదకపుగ్గలో అతివియ దూరో అహోసీతి. భవన్తి చేత్థ, –

యథా సాఖమిగో పాపో, అప్పగ్ఘోయేవ కాసికం;

మహగ్ఘం కచ్చ భిన్నంభిన్నం, మహుస్సాహేన ఛిన్దతి.

ఏవం అధమ్మవాదీ పాపో, ధమ్మవాదిగణం సుభం;

మహుస్సాహేన భిన్దయి, అహో అచ్ఛరియో అయం.

ఆరకా దూరతో ఆసుం, భిన్దితబ్బేహి భేదకా;

భూమితోవ భవగ్గన్తో, అహో కమ్మం అజానతన్తి.

ఇచ్చేవం అధమ్మవాదిగణానం బలవతాయ ధమ్మవాదిగణో పరిహాయతి. యథా హి గిజ్ఝసకుణస్స పక్ఖవాతేన సువణ్ణహంసా పకతియా ఠాతుం న సక్కోన్తి, ఏవమేవ అధమ్మవాదీనం బలవతాయ ధమ్మవాదీ పరిహాయతి. బ్యగ్ఘవనే వియ సువణ్ణమిగో నిల్లయిత్వా గోచరం గణ్హాతి, యథారుచివసేన ధమ్మం చరితుం ఓకాసం న లభి.

సీహళదీపే సాసనస్స పతిట్ఠానతో ద్విసత్తతాధికానం చతుసతానం వస్ససహస్సానఞ్చ ఉపరి సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పరినిబ్బానతో అట్ఠసత్తసతాధికానం వస్ససహస్సానం ఉపరి మహారాజా నామ భూపాలో రజ్జం కారేసి. సో పన రాజా ఞదుమ్బరగిరివాసికస్సపత్థేరగ్గముఖా మహావిహారవాసినో భిక్ఖూ తమేవ రాజానం నిస్సాయ సాసనే మలం విసోధేసుం, యథా హేరఞ్ఞికో హిరఞ్ఞే మలన్తి.

మహావిహారవాసిగణతో అఞ్ఞే అధమ్మవాదినా ఉప్పబ్బా జేత్వా విసోధేసుం. సో చ మహారాజా అమ్హాకం మరమ్మరట్ఠే అరిమద్దననగరే నరపతిచఞ్ఞిసూనా నామ రఞ్ఞా సమకాల వసేన రజ్జం కారేసీతి వేదితబ్బో.

తతో పచ్ఛా వి విజయబాహురాజానం పరక్కమబాహురాజానఞ్చ నిస్సాయ మహావిహార వాసినో భిక్ఖూ సాసనం పరిసుద్ధం అకంసు, అధమ్మవాదినో సబ్బేపి ఉప్పబ్బాజేత్వా మహావిహారవాసిగణోయేవ ఏకో పతిట్ఠహి, యథా అబ్భాదిఉపక్కిలేసమలేహి విముత్తో నిసానాథోతి.

సిరిసఙ్ఘబోధిరాజా వోహారికతిస్సరాజా గోట్ఠాభయరాజాతి ఏతే రాజానో సాసనం విసోధేన్తోపి సబ్బేన సబ్బం అధమ్మవాదిగణానం అవినస్సనతో సాసనం పరిసుద్ధం న తావ అహోసి. సిరిసఙ్ఘబోధిరఞ్ఞో మహారఞ్ఞో విజయబాహురఞ్ఞో పరక్కమబాహురఞ్ఞోతి ఏతేసంయేవ రాజూనం కాలే సబ్బేన సబ్బం అధమ్మవాదీనం వినస్సనతో సాసనం పరిసుద్ధం అహోసి. తదా పన అధమ్మవాదినా సీసమ్పి ఉట్ఠహితుం న సక్కా, యథా అరుణుగ్గే కోసియాతి.

అపరభాగే పన చిరం కాలం అతిక్కన్తే మిచ్ఛాదిట్ఠికానం విజాతియానం భయేన లఙ్కాదీపే సాసనం ఓసక్కిత్వా గణపూరణమత్తస్సపి భిక్ఖుసఙ్ఘస్స అవిజ్జమానతాయ మహావిజయబాహురఞ్ఞో కాలే రామఞ్ఞదేసతో సఙ్ఘం ఆనేత్వా సాసనం పతిట్ఠాపేసి.

తతో పచ్ఛా చ విమలధమ్మసూరియస్స నామ రఞ్ఞో కాలే రక్ఖాపురరట్ఠతో సఙ్ఘం ఆనేత్వా సాసనం పతిట్ఠాపేసి. తతో పచ్ఛా చ విమలస్స నామ రఞ్ఞో కాలే తతోయేవ సఙ్ఘం ఆనేత్వా సాసనం పతిట్ఠాపేసి. తతో పచ్ఛా చ కిత్తిస్సిరిరాజసీహస్స నామ రఞ్ఞో కాలే స్యామరట్ఠతో సఙ్ఘం ఆనేత్వా తథేవ అకాసీతి.

అయం సీహళదీపే సాసనస్స ఓసక్కనకథా.

తతో పచ్ఛా జినసాసనే నవుతాధికే అట్ఠవస్ససతే సమ్పత్తే బుద్ధదాసస్స నామ రఞ్ఞో కాలే ఏకో ధమ్మ కథికత్థేరో ఠపేత్వా వినయపిటకం అభిధమ్మపిటకఞ్చ అవసేసం సుత్తన్తపిటకం సీహళభాసాయ పరివత్తిత్వా అభిసఙ్ఖరిత్వా ఠపేసి. తఞ్చ కారణం చూళవంసే వుత్తం.

తస్స కిర బుద్ధదాసస్స రఞ్ఞో పుత్తా అసీతిమత్తా అసీతిమహాసావకానం నామేనేవ వోహారితా అహేసుం. తేసు పుత్తేసు సారిపుత్తత్థేరస్స నామేన వోహారితో ఏకో ఉపతిస్సో నామ రాజకుమారో పితరి దేవఙ్గతే ద్వేచత్తాలీసవస్సాని రజ్జం కరేసి.

తతో పచ్ఛా కనిట్ఠో మహానామో నామ రాజకుమారో ద్వావీసవస్సాని రజ్జం కారేసి. తస్స రఞ్ఞో కాలే జిన చక్కే తేత్తింసాధికనవసతవస్సే సీహళదీపే ఛసట్ఠిమత్తానం రాజూనం పూరణకాలే బుద్ధఘోసో నామ థేరో సీహళదీపం గన్త్వా సీహళభాసాయ లిఖితే అట్ఠకథాగన్థే మాగధభాసాయ పరివత్తిత్వా లిఖి.

సో పన మహానామ రాజా అమ్హాకం మరమ్మరట్ఠే సిరిపచ్చయనగరే సవిలఞ్ఞిక్రోవి నామకేన రఞ్ఞా సమకాలో హుత్వా రజ్జం కారేసి. పరిత్తనిద్దానే పన బ్రూమవి?థీ? నామకేన రఞ్ఞా సమకాలో హుత్వా రజ్జం కారేసీతి వుత్తం. తం న యుజ్జతియేవ.

సీహళదీపే పన కిత్తిస్సిరిమేఘో నామ రాజా హుత్వా నవమే వస్సే తస్మింయేవ దీపే రాజూనం ద్వాసట్ఠిమత్తానం పూరణకాలే జినచక్కే తింసాధికే అట్ఠసతవస్సే జమ్బుదీపే కలిఙ్గపురతో కుహసివస్స నామ రఞ్ఞో జామాతా దన్తకుమారో హేమమాలం నామ రాజధీతం గహేత్వా దాఠాధాతుం థేనేత్వా నవాయ తరిత్వా సీహళదీపం అగమాసి. జినచక్కే తింసాధికఅట్ఠవస్ససతే జేట్ఠతిస్సరాజా నవవస్సాని రజ్జం కారేసి.

బుద్ధదాసరాజా ఏకూనతింసతి వస్సాని ఉపలిస్సరాజా చద్విచత్తాలీసవస్సాని మహానామరాజా ద్వావీసవస్సానీతి సబ్బాని సమ్పిణ్డిత్వా జినసాసనం ద్వత్తింసాధికనవవస్ససతప్పమాణం హోతి.

తస్మిఞ్చ కాలే యదా ద్వీహి వస్సేహి ఊనం అహోసి, తదా మహానామరఞ్ఞో కాలే తింసాధికనవవస్ససతమత్తే సాసనే బుద్ధఘోసో నామ థేరో లఙ్కాదీపం అగమాసి.

అమరపురమాపకస్స రఞ్ఞో కాలే సీహళదీపికేహి భిక్ఖూహి పేసితసన్నేసపణ్ణే పన ఛపణ్ణాసాధికనవవస్ససతాతిక్కన్తే సూతి వుత్తం.

ఏత్థ ఠత్వా బుద్ధఘోసత్థేరస్స అట్ఠుప్పత్తింసఙ్ఖేపమత్తం వక్ఖామ. కథం. సీహళభాసక్ఖరేహి పరివత్తితం పరియత్తిసాసనం మాగధసాసక్ఖరేన కో నామ పుగ్గలో పరివత్తితుం సక్ఖిస్సతీతి మహాథేరా నిమన్తయిత్వా తావతింసభవనం గన్త్వా ఘోసం దేవపుత్తం దిస్వా సద్ధిం సక్కేన దేవానమిన్దేన తం యాచిత్వా బోధిరుక్ఖసమీపే ఘోసగామే కేసస్స నామ బ్రాహ్మణస్స కేసియా నామ బ్రాహ్మణియా కుచ్ఛిమ్హి పటిసన్ధిం గణ్హాపేసుం. ఖాదథ భోన్తో పివథ భోన్తోతిఆదినా బ్రాహ్మణానం అఞ్ఞమఞ్ఞం ఘోసకాలే విజాయనత్తా ఘోసోతి నామం అకాసి. సత్తవస్సికకాలే సో తిణ్ణం వేదానం పారగూ అహోసి.

అథ ఖో ఏకేన అరహన్తేన సద్ధిం వేదకథం సల్లపన్తో తం కథం నిట్ఠాపేత్వా కుసలా ధమ్మా అకుసలా ధమ్మా అబ్యాకతా ధమ్మాతిఆదినా పరమత్థవేదం నామ బుద్ధమన్తం పుచ్ఛి. తదా సో సుత్వా ఉగ్గణ్హితుకామో హుత్వా తస్స అరహన్తస్స సన్తికే పబ్బజిత్వా దేవసికం దేవసికం పిటకత్తయం సట్ఠిమత్తేహి పదసహస్సేహి సజ్ఝాయం అకాసి, వాచుగ్గతం అకాసి. ఏకమాసేనేవ తిణ్ణం పిటకానం పారగూ అహోసి.

తతో పచ్చా రహో ఏకకోవ నిసిన్నస్స ఏతదహోసి,– బుద్ధభాసితే పిటకత్తయే మమ వా పఞ్ఞా అధికా, ఉదాహు ఉపజ్ఝాయస్స వాతి. తం కారణం ఞత్వా ఉపజ్ఝాచరియో నిగ్గహం కత్వా ఓవది. సో సంవేగప్పత్తో హుత్వా ఖమాపేతుం వన్ది. ఉపజ్ఝాచరియో త్వం ఆవుసో సీహళదీపం గన్త్వా పిటకత్తయం సీహళస్సాసక్ఖరేన లిఖితం మాగధభాసక్ఖరేన లిఖాహి, ఏవం సతి అహం ఖమిస్సామీతి ఆహ.

బుద్ధఘోసో చ పితరం మిచ్ఛాదిట్ఠిభావతో మోచేత్వా ఆచరియస్స వచనం సిరసా పటిగ్గహేత్వా పిటకత్తయం లిఖితుం సీహళదీపం నావాయ అగమాసి. తదా సముద్దమజ్ఝే తీహి దివసేహి తరన్తే బుద్ధదత్తత్థేరో చ సీహళదీపతో నావాయ ఆగచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే దేవాన ఆనుభావేన అఞ్ఞమఞ్ఞం పస్సిత్వా కారణం పుచ్ఛిత్వా జాని. జానిత్వా చ బుద్ధదత్తత్థేరో ఏవమాహ,- మయా ఆవుసో కతో జినాలఙ్కారో అప్పస్సారోతి మఞ్ఞిత్వా పిటకత్తయం పరివత్తితుం లిఖితుం ఓకాసం నాదాసుం, త్వం పన పిటకత్తయం సంవణ్ణేహీతి వత్వా అత్తనో సక్కేన దేవానమిన్దేన దిన్నం హరితకిఫలం అయోమయలేఖన దణ్డం నిసితసిలఞ్చ బుద్ధఘోసత్థేరస్స అదాసి. ఏవం తేసం ద్విన్నం థేరానం అఞ్ఞమఞ్ఞం సల్లపన్తానంయేవ నావా సయమేవ అపనేత్వా గచ్ఛింసు.

బుద్ధఘోసత్థేరో చ సీహళదీపం పత్వా పఠమం సఙ్ఘపాలత్థేరం పస్సిత్వా పిటకత్తయం మాగధభాసక్ఖరేన పరివత్తేతుం ఆగతోమ్హీతి కారణం ఆరోచేత్వా సీహళభిక్ఖూ చ సీలే పతిట్ఠాయాతిఆదిగాథం నియ్యాదేత్వా ఇమిస్సా గాథాయ అత్థం పిటకత్తయం ఆలోలేత్వా సంవణ్ణేహీతి ఉయ్యోజేసుం, తస్మింయేవ దివసే సాయన్హకాలతో పట్ఠాయ యథావుత్తగాథం పముఖం కత్వా విసుద్ధిమగ్గం అకాసి. కత్వా తం కమ్మం నిప్ఫాదేత్వా తస్స ఞాణప్పభవం వీమంసేతుకామో దేవానమిన్దో తఞ్చ గన్థం అన్తరధాపేసి. పునాపి థేరో అకాసి. తథేవ దేవానమిన్దో అన్తరధాపేసి. పునాపి థేరో అకాసి. ఏవం తిక్ఖత్తుం కారాపేత్వా పుబ్బగన్థేపి దస్సేసి. తిణ్ణమ్పి గన్థానం అఞ్ఞమఞ్ఞం ఏకపదమత్తేనపి విసేసతా నత్థి సఙ్ఘపాలత్థేరో చ తం ఆరాధయిత్వా పిటకత్తయం నియ్యాదేసి. ఏవం విసుద్ధిమగ్గే సఙ్ఘపాలత్థేరస్స యాచనం ఆరబ్భ విసుద్ధిమగ్గో కతోతి ఆగతం. బుద్ధఘోసుప్పత్తికథాయం పన సఙ్ఘరాజత్థేరస్స ఆయాచనం ఆరబ్భాతి ఆగతం.

అయం బుద్ధఘోసుప్పత్తికథాయం ఆగతనయేన దస్సితబుద్ధఘోసుప్పత్తికథాసఙ్ఖేపో.

చూళవంసే పనేవం ఆగతో. బుద్ధఘోసత్థేరో నామ మహాబోధిరుక్ఖసమీపే ఏకస్మిం బ్రాహ్మణగామే విజాతో తిణ్ణమ్పి వేదానం పారగూ అహోసి తేసు తేసు వాదేసు చ అతిఛేకో. సో అఞ్ఞేహి చ సద్ధిం పుచ్ఛాబ్యాకరణకమ్మం కత్తుకామో జమ్బునీపతలే ఆహిణ్డన్తో ఏకం విహారం పత్వా తస్మిం వా ఆగన్తుకభావేన నిసీది. తస్మిఞ్చ విహారే రేవతో నామ థేరో వసి. తేన థేరేన సద్ధిం భల్లపన్తో సో బ్రాహ్మణమాణవో తీసు వేదేసు అలోలేత్వా పఞ్హం పుచ్ఛి. పుచ్ఛితం పుచ్ఛితం థేరో బ్యాకాసి. థేరస్స పన పుచ్ఛితం పఞ్హం మాణవో న సక్కా బ్యాకాతుం. అథ మాణవో పుచ్ఛి,–కో నామాయం భన్తే మన్తోతి. బుద్ధమన్తో నామాయన్తి వుత్తే ఉగ్గణ్హితుకామో హుత్వా థేరస్స సన్తికే పబ్బజిత్వా పిటకత్తయం ఉగ్గణ్హి. అచిరనేవ తిణ్ణమ్పి పిటకానం పారగూ అహోసి. బుద్ధస్సేవ ఘోసో యస్స అత్థీతి బుద్ధఘోసోతి నామేన పాకటో అహోసి.

బుద్ధఘోసో చ ఆయస్మతో రేవతస్స సన్తికే నిసీదన్తో ఞాణోదయం నామ గన్థం అట్ఠస్సాలినిఞ్చ నామ గన్థం అకాసి. తతో పచ్ఛా పరిత్తట్ఠకథం కత్తుకామో హుత్వా ఆరభి. తదా ఆచరియో ఏవమాహ,– జమ్బుదీపే పన ఆవుసో పాళిమత్తంయేవ అత్థి, అట్ఠకథా పన నత్థి, ఆచరియవాదో చ భిన్నో హుత్వా అత్థి, తేనేవ మహామహిన్ధత్థేరేన ఆనితా అట్ఠకథా తీసు చ సఙ్గీతీసు ఆరుళో పాళియో సారిపుత్తత్థేరాదీహి దేసితో కథామగ్గో సీహళదీపే అత్థి, త్వం గన్త్వా మాగధభాసక్ఖరేన లిఖేహీతి ఉయ్యోజియమానో బుద్ధఘోసత్థేరో సీహళదీపం గన్త్వా అనురాధపురే మహావిహారం పవిసిత్వా సఙ్ఘపాలత్థేరస్స సన్తికే సద్ధిం సీహళట్ఠకథాయ థేరవాదే సుత్వా అట్ఠకథం కరిస్సమీతి ఆరోచేసి. సీహళభిక్ఖూ చ పుబ్బే వుత్తనయేనేవ సీలే పతిట్ఠాయాతిఆది గాథా నియ్యాదేసుం. బుద్ధఘోసో చ సద్ధిం అట్ఠకథాయ పిటకత్తయం సఙ్ఖిపిత్వా విసుద్ధిమగ్గం అకాసి.

పుబ్బే వుత్తనయేనేవ సక్కో అన్తరధాపేత్వా తిక్ఖత్తుం కారాపేసి. సఙ్ఘపాలత్థేరోపి అరాధయిత్వా పిటకత్తయం నియ్యాదేసీతి.

కిఞ్చాపి నానా గన్థేసు నానాకారేహి బుద్ధఘోసుప్పత్తి ఆగతా, తథాపి బుద్ధఘోసత్థేరస్స సీహళదీపం గన్త్వా పిటకత్తయస్స లిఖనం అట్ఠకథానఞ్చ కరణమేవ పమాణన్తి మనోకిలిట్ఠం న ఉప్పాదేతబ్బన్తి. బుద్ధఘోసత్థేరో వికటత్తయం లిఖిత్వా జమ్బుదీపం పచ్చాగమాసి.

ఇచ్చేవం పాళిభాసాయ పరియత్తిం పరివత్తిత్వా పచ్ఛా ఆచరియపరమ్పరసిస్సానుసిస్సవసేన సీహళదీపే జినచక్కం మజ్ఝన్తి కంసుమాసీ వియ అతిదిబ్బతి, అనేకకోటిప్పమాణేహి సోతాపన్నసకదాగామిఅనాగామిఅరహన్తేహి లఙ్కాదీపం అతిసోభతి, సబ్బపాలిఫుల్లేన తియోజనికపారిచ్ఛత్తకరుక్ఖేన తావతింసభవనం వియ సతపత్తపదుమాదీహి మహాపోక్ఖరణీ వియ తేసు తేసు ఠానేసు మగ్గమహామగ్గఆపకఘరద్వారతిత్థవనపబ్బతగుహమన్దిరవిహారసాలాదీసు అలద్ధమగ్గఫలట్ఠానం నామ కిఞ్చి నత్థి, థోకం ఆగమేత్వా పిణ్డాయ పతిట్ఠమానపదేసేపి మగ్గఫలాని లభింసుయేవ.

మగ్గఫలాని సచ్ఛికరోన్తానం పుగ్గలానం బాహుల్లతాయ అయం పుథుజ్జనో అయం పుథుజ్జనోతి అఙ్గులిం పసారేత్వా దస్సేతబ్బో హోతి. ఏకస్మిం కాలే సీహళదీపే పుథుజ్జన భిక్ఖు నామ నత్థి. తథా హి వుత్తం విభఙ్గట్ఠకథాయం, ఏకవారం పుథుజ్జనభిక్ఖు నామ నత్థీతి.

అభిఞ్ఞాలాభీనం కిర మహిద్ధికానం గమనాగమనవసేన సూరియోస్సాసం అలభిత్వా ధఞ్ఞకోట్టకా మాతుగామా ధఞ్ఞకోట్టితుం ఓకాసం న లభింసు.

దేవలోకతో సుమనసామణేరో దక్ఖిణక్ఖకం సీహళదీపం అనేత్వా తస్స పాటిహారియం దస్సనవసేన ఉద్ధకబిన్ధూహి తియోజనసతం సకలమ్పి లఙ్కాదీపం బ్యాపత్వా భగవతా పరిభుత్తచేతియఙ్గణం వియ హుత్వా నవాయ గచ్ఛన్తా మహాసముద్దే ఉదకతో నాళికేరమత్తమ్పి దిస్వా సకలఙ్కాదీపం పూజేన్తి, మహామహిన్దత్థేరస్స సన్తికే అరిట్ఠత్థేరేన సద్ధిం పఞ్చమత్తా భిక్ఖుసతా పఠమం తావ వినయపిటకం ఉగ్గణ్హింసూతి ఇమేహి కారణేహి లఙ్కాదీపం జినచక్కస్స పతిట్ఠానం హుత్వా వరదీపన్తి నామం పటిలభి.

సీహళదీపేయేవ పిటకత్తయం పోత్థకారుళవసేన పతిట్ఠాపేత్వా తతో పచ్ఛా చోరనాగస్స నామ రఞ్ఞో కాలే సకలలఙ్కాదీపం దుబ్భిక్ఖభయేన పీళేత్వా పిటకత్తయం ధారేన్తా భిక్ఖూ జమ్బుదీపం ఆగమంసు. అనాగన్త్వా తత్థేవ ఠితాపి భిక్ఖూ ఛాతకభయేన పీళేత్వా ఉదరపటలం బన్ధిత్వా కుచ్ఛిం వాలుకరాసిమ్హి ఠపేత్వా పిటకత్తయం ధారేసుం.

కుట కణ్ణతిస్సస్స రఞ్ఞో కాలేయేవ దుబ్భిక్ఖభయం వూపసమిత్వా జమ్బుదీపతో భిక్ఖూ పున గన్త్వా సీహళదీపే ఠితేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం మహావిహారే పిటకత్తయం అవిరోధాపేత్వా సమసమం కత్వా ఠపేసుం. ఠపేత్వా చ పన సీహళదీపేయేవ సుట్ఠు ధారేసుం.

తత్థేవ అట్ఠకథాయో బుద్ధఘోసత్థేరో మాగధభాసాయ పరివత్తేత్వా విరచి. పచ్ఛా చ యేభుయ్యేన తత్థేవ అట్ఠకథాటీకాఅనుమధులక్ఖణగణ్ఠిగన్థన్తరాని అకంసు. పున సాసనం నభే రవిన్దువ పాకటన్తి.

తత్థ బుద్ధవంసట్ఠకథం బుద్ధదత్తత్థేరే అకాసి. ఇతివుత్తోదానచరియాపిటకథేరాథేరీవిమానవత్థుపేతవత్థునేత్తిఅట్ఠకథాయో ఆచరియధమ్మపాలత్థేరో అకాసి. సో చ ఆచరియధమ్మపాలత్థేరో సీహళదీపస్స సమీపే దమిలరట్ఠే బదరతిత్థమ్హి నివాసితత్తా సీహళదీపేయేవ సఙ్గహేత్వా వత్తబ్బో.

పటిసమ్భిదామగ్గట్ఠకథం మహానామో నామ థేరో ఆకాసి. మహానిద్దేసట్ఠకథం ఉపసేనో నామ థేరో అకాసి. అభిధమ్మటీకం పన ఆనన్దత్థేరో అకాసి. సా చ సబ్బాసం టీకానం ఆదిభూతత్తా మూలటీకాతి పాకటా.

విసుద్ధిమగ్గస్స మహాటీకం దీఘనికాయట్ఠకథాయ టీకం మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ టీకం సంయుత్తనికాయట్ఠకథాయ టీకఞ్హాతి ఇమాయో ఆచరియధమ్మపాలత్థేరో అకాసి.

సారత్థదీపనిం నామ వినయటీకం అఙ్గుత్తరనికాయటీకఞ్చ పరక్కమబాహురఞ్ఞా యాచితో సారిపుత్తత్థేరో అకాసి. విమతివినోదనిం నామ వినయటీకం దమిలరట్ఠవాసికస్సపత్థేరో అకాసి.

అనుటీకం పన ఆచరియధమ్మపాలత్థేరో. సా చ మూలటీకాయ అనుత్తానత్థాని ఉత్తానాని సంవణ్ణితత్తా అనుటీకా తివుచ్చతి.

విసుద్ధిమగ్గస్స చూళటీకం మఖుదీపనిఞ్చ అఞ్ఞేతరా థేరా అకంసు. సా చ మూలటీకాయ అత్థావసేసాతి చ అనుత్తానత్థాతి చ కత్వా మూలటీకాయ సద్ధిం సంసన్దిత్వా కతత్తా మధుర సత్తా చ మధుదీపనిన్తి వుచ్చతి. మోహవిచ్ఛేదనిం పన లక్ఖణగన్థం కస్సపత్థేరో అకాసి.

ఆభిధమ్మావతారం పన రుపారూపవిభాగం వినయవినిచ్ఛయఞ్చ బుద్ధ దత్తత్థేరో. వినయసఙ్గహం సారిపుత్తత్థేరో. ఖుద్దసిక్ఖం ధమ్మసిరిత్థేరో. పరమత్థవినిచ్ఛయం నామరూపపరిచ్ఛేదం అభిధమ్మత్థసఙ్గఞ్చ అనురుద్ధత్థేరో. సచ్చసఙ్ఖేపం ధమ్మపాలత్థేరో. ఖేమం ఖేమత్థేరో. తే చ సఙ్ఖేపతో సంవణ్ణితత్తా సుఖేన చ లక్ఖణియత్తా లక్ఖణగన్థాతి వుచ్చన్తి.

తేసం పన సంవణ్ణనాసు అభిధమ్మత్థసఙ్గహస్స పోరాణటీకం నవవిమలబుద్ధిత్థేరో అకాసి. సచ్చంసఙ్ఖేపనామరూపపరిచ్ఛేదఖేమాఅభిధమ్మావతారానం పోరాణటీకం వాచిస్సరమహాసామిత్థేరో. పరమత్థవినిచ్ఛయస్స పోరాణటీకం మహాబోధిత్థేరో.

అభిధమత్థసఙ్గహాభిధమ్మావతారాభినవ టీకాయో సుమఙ్గలసామిత్థేరో. సచ్చసఙ్ఖేపాభినవటీకం అరఞ్ఞవాసిత్థేరో. నామరూపపరిచ్ఛేదాభినవటీకం మహాసామిత్థేరో. పరమత్థవినిచ్ఛయాభినవటీకం అఞ్ఞతరత్థేరో. వినయవినిచ్ఛయటీకం రేవతత్థేరో. ఖుద్దసిక్ఖాయ పురాణటీకం మహాయసత్థేరో. తాయయేవ అభినవటీకం సఙ్ఘరక్ఖితత్థేరోతి.

వజిరబుద్ధిం నామ వినయగణ్ఠిపదత్థం వజిరబుద్ధిత్థేరో. చూళగణ్ఠిం మజ్ఝిమగణ్ఠిం మహాగణ్ఠిఞ్చ సీహళదీపవాసినో థేరా. తే చ పదక్కమేన అసంవణ్ణేత్వా అనుత్తానత్థాయేవ సంవణ్ణితత్తా గణ్ఠిపదత్థాతి వుచ్చన్తి.

అభిధానప్పదీపికం పన మహామోగ్గలానత్థేరో. అత్థబ్యక్ఖానం చూళబుద్ధత్థేరో. వుత్తోదయం సమ్బన్ధచిన్తనం సుబోధాలఙ్కారఞ్చ సఙ్ఘరక్ఖితత్థేరో. బ్యాకరణం మోగ్గలానత్థేరో.

మహావంసం చూళవంసం దీపవంసం థూపవంసం బోధివంసం ధాతువం సఞ్చ సీహళదీపవాసినో థేరా. దాఠాధాతువంసం పన ధమ్మకిత్తిత్థేరో అకాసి. ఏతే చ పాళిముత్తకవసేన వుత్తత్తా గన్థన్తరాతి వుచ్చన్తి.

ఇచ్చేవం బుద్ధఘోసాదయో థేర వరా యథాబలం యథాసత్తిం పరియత్తిం సాసనం ఉపత్థమ్భేత్వా బహూహి మూలేహి బహుహిసాఖాహి బహూహి చ విటపేహి ఉపత్థమ్భియమానో వేపుల్లమా పజ్జమానో మహానిగ్రోధరుక్ఖో వియ థిరం హుత్వా చిరకాలం తిట్ఠతీతి వేదితబ్బం.

ఇదం సీహళదీపే పోత్థకారుళ్హతో పచ్ఛా సాసనస్స పతిట్ఠానం.

ఏతేపి చ మహాథేరో, యథాసత్తిం యథాబలం;

అట్ఠకథాదయో కత్వా, మచ్చుముఖం ఉపాగముం.

సేయ్యథాపి చ లోకస్మిం, ఓభాసిత్వాన చన్దిమా;

ఆవహిత్వాన సత్తానం, హితం అత్థంవ గచ్ఛతి.

ఏవమేవ మహాథేరా, ఞాణోభాసేహి భాసియ;

ఆవహిత్వాన సత్తానం, హితం అత్థంవ గచ్ఛతి.

ఇతి సాసనవంసే సీహళదీపికసాసనవంసకథామగ్గో

నామ దుతియో పరిచ్ఛేదో.