౨౪. ఉత్తరసామణేరస్స వత్థుమ్హి అయమానుపుబ్బీకథా

సో కిర పురిమబుద్ధేసు [పురిమబుద్ధే ఇతిసబ్బత్థ] కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం పుఞ్ఞం ఉపచినన్తో సుమేధస్స భగవతో కాలే విజ్జాధరో హుత్వా హిమవతి పటివసతి. తదా సుమేధో నామ సమ్మాసమ్బుద్ధో వివేక మనుబ్రూహన్తో హిమవన్తం గన్త్వా రమణీయే పదేసే పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా నిసీది. తదా విజ్జాధరో ఆకాసేన గచ్ఛన్తో ఛబ్బణ్ణరంసీహి విరాజమానం భగవన్తం దిస్వా తీహి కణికారపుప్ఫేహి పూజేసి, పుప్ఫాని బుద్ధానుభావేన సత్థు ఉపరి ఛత్తాకారేన అట్ఠంసు, సో తేన భీయ్యోసో మత్తాయ పసన్నచిత్తో హుత్వా అపరభాగే కాలంకత్వా తావతింసభవనే నిబ్బత్తిత్వా ఉళారం దిబ్బసమ్పత్తిమనుభవన్తో యావతాయుకం తత్థ ఠత్వా తతో చుతో దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే రాజగహనగరే బ్రాహ్మణమహాసాలస్స పుత్తో హుత్వా నిబ్బత్తి. ఉత్తరోతిస్స నామం అహోసి. సో ఉత్తమరూపధరో విఞ్ఞుతం పత్తో బ్రాహ్మణవిజ్జాసు నిప్ఫత్తిం పత్వా జాతియా రూపేన విజ్జాయ సీలాచారేన చ లోకస్స మహనీయో జాతో, తస్స తం పఞ్ఞాసమ్పత్తిందిస్వా వస్సకారో మగధమహామత్తో అత్తనో ధీతరం దాతుకామో హుత్వా అత్తనో అధిప్పాయం పవేదేసి. సో నిస్సరణజ్ఝాసయతాయ తం పటిక్ఖిపిత్వా కాలేనకాలం ధమ్మసేనాపతిం పయిరుపాసన్తో తస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా వత్తసమ్పన్నో హుత్వా థేరం ఉపట్ఠహతి. తేన చ సమయేన థేరస్స అఞ్ఞతరో ఆబాధో ఉప్పన్నో హోతి, తస్స భేసజ్జత్థాయ ఉత్తరసామణేరో పాతోవ పత్తచీవర మాదాయ విహారతో నిక్ఖమ్మ అన్తరామగ్గే తళాకస్స తీరే పత్తం ఠపేత్వా ఉదకసమీపం గన్త్వా ముఖం ధోవతి, తదా అఞ్ఞతరో ఉమ్మగ్గచోరో కతకమ్మో ఆరక్ఖపురిసేహి అనుబద్ధో అగ్గద్వారేనేవ నగరతో నిక్ఖమిత్వా పలాయన్తో అత్తనా గహితం రతనభణ్డికం సామణేరస్స పత్తే పక్ఖిపిత్వా పలాయి. సో సామణేరోపి పత్తసమీపం [సత్తుసమీపం ఇతిపి కత్థచి] ఉపగతో హోతి, చోరం అనుబన్ధన్తా రాజపురిసా సామణేరస్స పత్తే భణ్డికం దిస్వా అయం చోరో, ఇమినా చోరియం కతన్తి సామణేరం పచ్ఛాబాహం బన్ధిత్వా వస్సకారస్స బ్రాహ్మణస్స దస్సేసుం. వస్సకారో చ తదా రఞ్ఞో వినిచ్ఛయే నియుత్తో హుత్వా ఛేజ్జభేజ్జం అనుసాసతి. సో ఏసో పుబ్బే మమ వచనం నాదియి. సుద్ధపాసణ్డియేసు పబ్బజీతి చ బద్ధాఘాతత్తా తం కమ్మం అసోధేత్వావ జీవన్తమేవేతం సూలే ఉత్తాసేథాతి ఆణా పేసి, రాజపురిసా తం నిమ్బసూలే ఉత్తాసేసుం. సామణేరో సూలగ్గే నిసిన్నో ఉపజ్ఝాయస్స మే కో భేసజ్జం ఆహరిస్సతీతి సారిపుత్తత్థేరం సరి. తతో థేరో తం పవత్తిం ఞత్వా సమ్మాసమ్బుద్ధస్స కథేసి, భగవాపి మహాసావకపరివుతో తస్స ఞాణపరిపాకం ఓలోకేత్వా తం ఠానమగమాసి. తతో భగవతో నిక్ఖన్తభావా సకలనగరే కోలాహలం అహోసి, మహాజనకాయో సన్నిపతి. అథ భగవా విప్ఫురన్తహత్థతలే నఖమణిమయూఖసమ్భిన్నపీతాభాసతాయ పగ్ఘరన్తజాతిహిఙ్గులకసువణ్ణరసధారావియ జాలావగుణ్ఠితముదుతలునఙ్గులం హత్థం ఉత్తరస్స సీసే ఠపేత్వా ఉత్తర ఇదం తే పుబ్బే కతపాపకమ్మస్స ఫలం ఉప్పన్నం, తత్థ తయా పచ్చవేక్ఖణబలేన అధివాసనా కాతబ్బాతి ఆహ. తేనేవ ఆహ.

౧. అతీతే కిర ఏకస్మిం, గామే త్వ మసి దారకో;

దారేకేహి సమాగమ్మ, కీళన్తో కేళిమణ్డలే.

౨. గహేత్వా సుఖుమం సూకం, తదా త్వం నిమ్బజల్లియా;

ఉత్తాసేసి తత్థ సూలే, జీవమానకమక్ఖికం.

౩. అపరమ్పి తే పాపకమ్మం, పవక్ఖామి సుణోహి మే;

ఓవదన్తిం హితేన త్వం, అతీతే సకమాతరం.

౪. జీవసూలే నిసీదాతి, కోపేనాభిసపీ తువం;

ఇమేహి ద్వీహి పాపేహి, సరం సంసారసాగరే.

౫. పఞ్చజాతిసతే అచ్ఛి, జీవసూలమ్హి నిమ్బజే;

అయం తే చరిమా జాతి, ఏత్థాపిచ విపచ్చి సోతి.

ఏవమాదినా నయేన తస్స అజ్ఝాసయానురూపేన ధమ్మం దేసేసి, ఉత్తరో అమతాభిసేకసదిసేన సత్థునో హత్థసమ్ఫస్ససఞ్జాతపసాదసోమనస్సతాయ ఉళారం పీతిపామోజ్జం పటిలభిత్వా యథాపరిచితం విపస్సనామగ్గం సమారూళ్హో ఞాణస్స పరిపాకం గతత్తా సత్థు దేసనావిలాసేన మగ్గపటిపాటియా సబ్బకిలేసే ఖేపేత్వా ఛళభిఞ్ఞో అహోసి. ధమ్మం సుత్వా తత్థ సమాగతానం దేవమనుస్సానం చతురాసీతిపాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసీతి వదన్తి. ఉత్తరో పన ఛళభిఞ్ఞో హుత్వా సూలతో ఉట్ఠహిత్వా ఆకాసే ఠత్వా పాటిహారియం దస్సేసి. మహాజనా అచ్ఛరియబ్భుతచిత్తా జాతా అహేసుం. తావదేవస్స వణోరున్ధి, సో భిక్ఖూహి ఆవుసో తాదిసం దుక్ఖం అనుభవన్తో కథం త్వం విపస్సనం అనుయుఞ్జితుం సక్ఖీతి పుట్ఠో పగేవ మే ఆవుసో సంసారే ఆదీనవో సఙ్ఖారానఞ్చ సభావో సుదిట్ఠో. తస్మాహం తాదిసం దుక్ఖం అనుభవన్తోపి అసక్ఖిం విపస్సనం వడ్ఢేత్వా విసేసం అధిగన్తుంతి ఆహ. అథాపరభాగే సో భిక్ఖుసఙ్ఘమజ్ఝే అత్తనో పుబ్బచరితా పదానం పకాసేన్తో ఇమా గాథా అభాసి.

౬. సుమేధో నామ సమ్బుద్ధో, ద్వత్తింసవరలక్ఖణో;

వివేకకామో సమ్బుద్ధో, హిమవన్త ముపాగమి.

౭. అజ్ఝోగహేత్వా హిమవన్తం, అగ్గో కారుణికో ముని;

పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వాన, నిసీది పురిసుత్తమో.

౮. విజ్జాధరో తదా ఆసిం, అన్తలిక్ఖచరో అహం;

తిసూలం సుకతం గయ్హ, గచ్ఛామి అమ్బరే తదా.

౯. పబ్బతగ్గే యథా అగ్గి, పుణ్ణమాసేవ చన్దిమా;

వనం ఓభాసతే బుద్ధో, సాలరాజావ ఫుల్లితో.

౧౦. వనగ్గా నిక్ఖమిత్వాన, బుద్ధరంసీ విధావరే;

నలగ్గివణ్ణసఙ్కాసా, దిస్వా చిత్తం పసాదయిం.

౧౧. విచినం అద్దసం పుప్ఫం, కణికారం దేవగన్ధికం;

తీణి పుప్ఫాని ఆదాయ, బుద్ధసేట్ఠం అపూజయిం.

౧౨. బుద్ధస్స ఆనుభావేన, తీణి పుప్ఫాని మే తదా;

ఉద్ధవణ్టా అధోపత్తా, ఛాయం కుబ్బన్తి సత్థునో.

౧౩. తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహిచ;

జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగఞ్ఛహం.

౧౪. తత్థ మే సుకతం బ్యమ్హం, కణికారీతి ఞాయతి;

సట్ఠియోజన ముబ్బేధం, తింసయోజనవిత్థతం.

౧౫. సహస్సఖణ్డం సతభేణ్డు, ధజాలు హరితామయం;

సతసహస్సాని బ్యూహాని, బ్యమ్హే పాతురహంసు మే.

౧౬. సోణ్ణమయా మణిమయా, లోహితఙ్కమయా పిచ;

ఫలికా పిచ పల్లఙ్కా, యదిచ్ఛక యదిచ్ఛకా.

౧౭. మహారహఞ్చ సయనం, తూలికం వికతీయకం;

ఉద్దలోమికఏకన్తం, బిమ్బోహనసమాయుతం.

౧౮. భవనా నిక్ఖమిత్వాన, చరన్తో దేవచారికం;

యదా ఇచ్ఛామి గమనం, దేవసంఘపురక్ఖతో.

౧౯. పుప్ఫస్స హేట్ఠా తిట్ఠామి, ఉపరిచ్ఛదనం మమ;

సమన్తా యోజనసతం, కణికారేహి ఛాదితం.

౨౦. సట్ఠితురియసహస్సాని, సాయం పాతం ఉపట్ఠహుం;

పరివారేన్తి మం నిచ్చం, రత్తిన్దివమతన్దితా.

౨౧. తత్థ నచ్చేహి గీతేహి, తాలేహి వాదితేహి చ;

రమామి ఖిడ్డారతియా, మోదామి కామకామహం.

౨౨. తత్థ భుత్వా చ పిత్వా చ, మోదామి తిదసే తదా;

నారీగణేహి సహితో, మోదామి బ్యమ్హముత్తమే.

౨౩. సతానం పఞ్చక్ఖత్తుఞ్చ, దేవరజ్జ మకారయిం;

సతానం తీణిక్ఖత్తుంచ, చక్కవత్తీ అహోసహం;

పదేసరజ్జం విపులం, గణనాతో అసంఖియం.

౨౪. భవాభవే సంసరన్తో, మహాభోగం లభామహం;

భోగే మే ఊనతా నత్థి, బుద్ధపూజాయి దం ఫలం.

౨౫. ద్వే మే భవే సంసరామి, దేవత్తే అథ మానుసే;

అఞ్ఞం గతిం న జానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౨౬. ద్వే మే కులే పజానామి, ఖత్తియే చాపి బ్రాహ్మణే;

నీచే కులే న జానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౨౭. హత్థియానం అస్సయానం, సివికం సన్దమానికం;

లభామి సబ్బమేవే తం, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౨౮. దాసీగణం దాసగణం, నారియో చ అలఙ్కతా;

లభామి సబ్బ మేవే తం, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౨౯. కోసేయ్యకమ్బలియాని, ఖోమకప్పాసికానిచ;

లభామి సబ్బమేవేతం, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౩౦. నవవత్థం నవఫలం, నవగ్గరసభోజనం;

లభామి సబ్బమేవేతం, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౩౧. ఇమం ఖాద ఇమం భుఞ్జ, ఇమమ్హి సయనే సయ;

లభామి సబ్బమేవేతం, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౩౨. సబ్బత్థ పూజితో హోమి, యసో అచ్చుగ్గతో మమ;

మహేసక్ఖో ఘదా హోమి, అభేజ్జపరిసో సదా;

ఞాతీనం ఉత్తమో హోమి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౩౩. సీతం ఉణ్హం న జానామి, పరిళాహో న విజ్జతి;

అథో చేతసికం దుక్ఖం, హదయే మే న విజ్జతి.

౩౪. సువణ్ణవణ్ణో హుత్వాన, సంసరామి భవాభవే;

వేవణ్ణియం న జానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౩౫. దేవలోకా చవిత్వాన, సుక్కమూలేన చోదితో;

సావత్థియం పురే జాతో, మహాసాలే సుఅడ్ఢకే.

౩౬. పఞ్చకామగుణే హిత్వా, పబ్బజింఅనగారియం;

జాతియా సత్తవస్సోహం, అరహత్తమపాపుణిం.

౩౭. ఉపసమ్పాదయీ బుద్ధో, గుణమఞ్ఞాయ చక్ఖుమా;

తరుణోవ పూజనీయో హం, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౩౮. దిబ్బచక్ఖుం విసుద్ధం మే, సమాధికుసలో అహం;

అభిఞ్ఞాపారమిప్పత్తో, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౩౯. పటిసమ్భిదా అనుప్పత్తో, ఇద్ధిపాదేసు కోవిదో;

సద్ధమ్మే పారమిప్పత్తో, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౪౦. తింసకప్పసహస్సమ్హి, యం బుద్ధమభిపూజయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, బుద్ధపూజాయిదం ఫలం.

౪౧. కిలేసా ఝాపితా మయ్హం, భవా సబ్బే సమూహతా;

నాగోవ బన్ధనం ఛేత్వా, విహరామి అనాసవో.

౪౨. స్వాగతం వత మే ఆసి, బుద్ధసేట్ఠస్స సన్తికం;

తిస్సో విజ్జా అనుప్పత్తో, కతం బుద్ధస్స సాసనం.

౪౩. పటిసమ్భిదా చతస్సో చ, విమేక్ఖా పిచ అట్ఠిమే;

ఛళభిఞ్ఞా సచ్ఛికతా, కతం బుద్ధస్స సాసనంతి;

తం సుత్వా బహూ కుసలకమ్మపరాయణా అహేసుం.

౪౪. సహేతుకా పచ్ఛిమికాపి సత్తా,

పాపం న సక్కోన్తి జహాతుమేవం;

అనిచ్ఛమానేహి జనేహి దుక్ఖం,

ఆరావ పాపం పరివజ్జనీయంతి.

ఉత్తరసామణేరస్స వత్థుం చతుత్థం.