యక్ఖవఞ్చితవగ్గో
౨౧. యక్ఖవఞ్చిత వత్థుమ్హి అయమానుపుబ్బీకథా
భగవతి పరినిబ్బుతమ్హి కోసలరఞ్ఞో కిర జనపదే తుణ్డగామోనామ అహోసి. తత్థేకో బుద్ధదాసో నామ మనుస్సో ‘‘యావజీవం బుద్ధం సరణం గచ్ఛామి. బుద్ధో మే సరణం తాణం లేణం పరాయణన్తి’’ ఏవం జీవితపరియన్తం బుద్ధం సరణం గతో పటివసతి, తస్మిం సమయే ఏకో జనపదవాసికో తత్థ తత్థ ఆహిణ్డన్తో తం తుణ్డగామం పత్వా తస్సేవ ఘరే నివాసం కప్పేసి, తస్స పన జానపదికస్స సరీరే ఏకో యక్ఖో ఆవిసిత్వా పీళేతి, తదా తస్స గామస్స పవిసనకాలే యక్ఖో బుద్ధదాసో పాసకస్స గుణతేజేన తస్స గేహం పవిసితుం అసక్కోన్తో తం ముఞ్చిత్వా బహిగామే సత్తాహం అట్ఠాసి తస్సాగమనం ఓలోకేన్తో. తతో సో జానపదికో సత్తదివసం తత్థ వసిత్వా సత్తమే దివసే సకరట్ఠం గన్తుకామో గామా నిక్ఖమి. అథ తం తథా నిక్ఖన్తం దిస్వా యక్ఖో అగ్గహేసి, అథ సో తం ఏత్తకం కాలం కుహింగతోసీతి పుచ్ఛి. యక్ఖో భో తవత్థాయ ఏత్థ వసన్తస్స మే సత్తాహం అతిక్కన్తన్తి. తతో సో కో తే మయా అత్థో, కిం తే దమ్మీతి, అథ యక్ఖేన భో అహం ఖుదాయ పీళితో భత్తేన మే అత్థోతి వుత్తో సో ఏవం సతి కస్మా మం అన్తోగేహే వసన్తం న గణ్హీతి ఆహ. యక్ఖేన భో తస్మిం ఘరే బుద్ధం సరణం గతో ఏకో ఉపసకో అత్థి, తస్స సీలతేజేన గేహం పవిసితుమసక్కోన్తో అట్ఠాసిన్తి వుత్తో జానపదికో సరణం నామ కిన్తి అజానన్తో కిన్తి వత్వా సో సరణం అగ్గహేసీతి యక్ఖం పుచ్ఛి. యక్ఖో ‘‘బుద్ధం సరణం గచ్ఛామీ’’తి వత్వా సరణం అగ్గహేసీతి ఆహ. తం సుత్వా జానపదికో ఇదాని ఇమం వఞ్చేస్సామీతి చిన్తేత్వా తేనహి యక్ఖ అహమ్పి బుద్ధం సరణం గచ్ఛామీతి ఆహ. ఏవం వుత్తమత్తేయేవ యక్ఖో మహాసద్దం కరోన్తో భ యే న భమన్తో పలాయి, ఏవం సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సరణం ఇధలోకే భయో పద్దవ నివారణత్థం హోతి, పరలోకే సగ్గమోక్ఖావహం. తథాహి.
౧. బుద్ధోతి వచనం ఏతం, అమనుస్సానం భయావహం;
బుద్ధభత్తికజన్తూనం, సబ్బదా ముదమావహం.
౨. సబ్బోపద్దవనాసాయ, పచ్చక్ఖదిబ్బమోసధం;
దిబ్బమన్తం మహాతేజం, మహాయన్తం మహబ్భుతం.
౩. తస్మా సో దారుణో యక్ఖో,
దిస్వా తం సరణే ఠిథం;
ఉబ్బిగ్గో చ భయప్పత్తో,
లోమహట్ఠో చ ఛమ్భీతో.
౪. భమన్తో ధావితం దిస్వా, తిమిరోవ సురియుగ్గతే,
సిమ్బలితూలభట్ఠంవ, చణ్డవాతేన ఖణ్డితం.
౫. యం దుక్ఖం రాజచోరారి, యక్ఖపేతా దిసమ్భవం;
నిచ్ఛన్తేన మనుస్సేన, గన్తబ్బం సరణత్తయంతి.
తతో జానపదికో సరణాగమనే మహాగుణం మహానిసంసం ఓలోకేత్వా బుద్ధే సగారవో సప్పేమో ‘‘జీవితపరియన్తం బుద్ధం సరణం గచ్ఛామీ’’తి సరణం గన్త్వా తేనేవ సరణాగమనానుభావేన జీవితపరియోసానే సుత్తప్పబుద్ధోవియ దేవలోకే నిబ్బత్తీతి.
౬. దిస్వాన ఏవం సరణం గతం తం,
అపేన్తి యక్ఖాపి మహబ్భయేన;
పాలేథ సీలం సరణఞ్చ తస్మా,
జహాథ దురితం సుగతిం భజవ్హోతి.
యక్ఖవఞ్చితవత్థుం పథమం.
౨౨. మిచ్ఛదిట్ఠికస్స వత్థుమ్హి అయమానుపుబ్బీకథా
భగవతి ధరమానే రాజగహనగరే కిర ఏకో బ్రహ్మభత్తికో మిచ్ఛాదిట్ఠికో పటివసతి, తత్థేవ సమ్మాదిట్ఠికోపి. తేసం ఉభిన్నమ్పి ద్వే పుత్తా అహేసుం. తే ఏకతో కీళన్తా వడ్ఢన్తి. అథాపరభాగే గుళకీళంకీళన్తానం సమ్మాదిట్ఠికస్స పుత్తో ‘‘నమో బుద్ధయా’’తి వత్వా గుళ్హం ఖిపన్తో దివసే దివసే జినాతి. మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పుత్తో ‘‘నమో బ్రహ్మునో’’తి వత్వా ఖిపన్తో పరాజేతి, తతో మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పుత్తో నిచ్చం జినన్తం సమ్మాదిట్ఠికం కుమారం దిస్వా సమ్మ త్వం నిచ్చమేవ జినాసి, కిం వత్వా గుళం ఖిపసీతి పుచ్ఛి. సోహం సమ్మ ‘‘నమో బుద్ధాయా’’తి వత్వా ఖిపామీతి ఆహ. సోపి తతో పట్ఠాయ ‘‘నమో బుద్ధాయా’’తి వత్వా ఖిపతి, అథ తే యేభుయ్యేన దూతే సమసమావ హోన్తి. అపరభాగే మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స పుత్తో పితరా సద్ధిం దారూనమత్థాయ వనం గన్త్వా సకటేన దారుం గహేత్వా ఆగచ్ఛన్తో నగరద్వారసమీపే సకటం విస్సజ్జేత్వా తిణే ఖాదనత్థాయ గోణే విస్సజ్జేసి, గోణా తిణం ఖాదన్తో అఞ్ఞేహి గోరూపేహి సద్ధిం అన్తోనగరం పవిసింసు. అథస్స పితా గోణే పరియేసన్తో సకటం ఓలోకేహీతి పుత్తం నివత్తేత్వా నగరం పవిట్ఠో అహోసి, అథ సాయణ్హే జాతే మనుస్సా నగరద్వారం పిదహింసు, తతో కుమారో బహినగరే దారుసకటస్స హేట్ఠా సయన్తో నిద్దూపగతో అహోసి. అథ తస్సా రత్తియా సమ్మాదిట్ఠికో చ మిచ్ఛాదిట్ఠికో చాతి ద్వే యక్ఖా గోచరం పరియేసమానా సకటస్స హేట్ఠా నిపన్నం కుమారం అద్దసంసు, తేసు మిచ్ఛాదిట్ఠికో ఇమం ఖాదామీతి ఆహ. అథాపరో మా ఏవ మకాసి, ‘‘నమో బుద్ధాయా’’తి వాచకో ఏసోతి, ఖాదామేవేతన్తి వత్వా ఇతరేన యావతతియం వారియమానోపి గన్త్వా తస్స పాదే గహేత్వా ఆకడ్ఢి. తస్మిం ఖణే దారకో పుబ్బపరిచయేన ‘‘నమో బుద్ధాయా’’తి ఆహ తం సుత్వా యక్ఖో భయప్పత్తో లోమహట్ఠో హత్థం విస్సజ్జేత్వా పటిక్కమ్మ అట్ఠాసి. అహో అచ్ఛరియం బుద్ధానుభావం అబ్భుతం, ఏవం అత్తం అనీయ్యాతేత్వా పరిచయేన ‘‘నమో బుద్ధాయా’’తి వుత్తస్సపి భయం ఛమ్భితత్తం ఉపద్దవం వా న హోతి. పగేవ అత్తం నీయ్యాతేత్వా యావజీవం బుద్ధం సరణం గతస్సాతి. వుత్తఞ్హి.
౧. యథాపి సిఖినో నాదం, భుజఙ్గానం భయావహం;
ఏవం బుద్ధోతి వచనం, అమనుస్సానం భయావహం.
౨. యథా మన్తస్స జప్పేన, విలయం యాతి కిబ్బిసం;
ఏవం బుద్ధోతి వచనేన, అపయన్తి [పహాయన్తి ఇతిసబ్బత్థ] పిసాచకా.
౩. అగ్గిం దిస్వా యథా సిత్థం, దూరతోవ విలీయతి;
దిస్వానేవం సరణగతం, పేతా పేన్తివ [పేతాపేన్తావ ఇతికత్థచి] దూరతో.
౪. పవరం బుద్ధఇచ్చేత, మక్ఖరద్వయమబ్భుతం;
సబ్బో పద్దవనాసాయ, థిరపాకార ముగ్గతం.
౫. సత్తరతనపాసాదం, తమేవ వజిరం గుహం;
తమేవ నావం దీపం తం, తమేవ కవచం సుభం.
౬. తమేవ సిరసి భాసన్తం, కిరీటం రతనామయం;
లలాటే తిలకం రమ్మం, కప్పూరం నయనద్వయే.
౭. తాడఙ్కం కణ్ణయుగలే, సోణ్ణమాలా గలే సుభా;
ఏకావళి తారహార, భారా జత్తుసు లఙ్కతా.
౮. అఙ్గదం బాహుమూలస్స, కరగ్గే వలయం తథా;
అఙ్గులిస్వఙ్గులియఞ్చ, ఖగ్గం మఙ్గలసమ్మతం.
౯. సోణ్ణా తపత్త ముణ్హీసం, సబాణంవ సరాసనం;
తమేవ సబ్బాలఙ్కారం, తమేవ దురితాపహం.
౧౦. తస్మా హి పణ్డితో పోసో,
లోకలోచనసత్థునో;
సరణం తస్స గన్తేవ,
గుణనామం ఏహిపస్సికం.
౧౧. నమోతి వచనం పుబ్బం, బుద్ధాయేతి గిరం తదా;
సుపన్తేన కుమారేన, మిచ్ఛాదిట్ఠికసూనునా.
౧౨. సుత్వా వుత్తం పిసా చాపి, మనుస్సకుణపే రతా;
న హింసన్తి అహో బుద్ధ, గుణసారమహన్తతాతి.
అథ సమ్మాదిట్ఠికయక్ఖో మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స యక్ఖస్స ఏవమాహ, అయుత్తం భో తయా కతం. బుద్ధగుణే పహారో దిన్నో, దణ్డకమ్మం తయా కాతబ్బంతి, తేన కింమయా సమ్మ కాతబ్బన్తి వుత్తే బుభుక్ఖితస్స ఆహారం దేహీతి ఆహ. తతో సో సాధూతి వత్వా యావాహం ఆగచ్ఛామి, త్వం తావేత్థ వచ్ఛాహీతి వత్వా బిమ్బిసారరఞ్ఞో కఞ్చనతట్టకే వడ్ఢితం రసభోజనం ఆహరిత్వా కుమారస్స పితువణ్ణేన దారకం భోజేత్వా పున కుమారేన వుత్తబుద్ధవచనఞ్చ అత్తనా కతవాయామం చాతి సబ్బం తట్టకే లిఖిత్వా ఇదం రఞ్ఞోయేవ పఞ్ఞాయతూతి అధిట్ఠాయ అగమంసు, అథ పభాతాయ రత్తియా రఞ్ఞో భోజనకాలే రాజపురిసా తత్థ తట్టకం అదిస్వా నగరం ఉపపరిక్ఖన్తా సకటే దారకఞ్చ తట్టకఞ్చ దిస్వా తట్టకేన సద్ధిం తం గహేత్వా రఞ్ఞో దస్సేసుం. రాజా తట్టకే అక్ఖరాదీని దిస్వా వాచేత్వా తస్స గుణే పసన్నో మహన్తేన యసేన సద్ధిం సేట్ఠిట్ఠానమదాసి.
౧౩. జినస్స నామం సుపినేన పేవం,
న హోతి భీతిం లపనేన యస్మా;
తస్మా మునిన్దం సతతం సరాథ,
గుణే సరన్తా సరణఞ్చ యాథాతి.
మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స వత్థుం దుతియం.
౨౩. పాదపీఠికాయ వత్థుమ్హి అయమానుపుబ్బీకథా
జమ్బుదీపే మహాబోధితో కిర దక్ఖిణపస్సే ఏతం పచ్చన్తనగరం అహోసి. తత్థ సద్ధాసమ్పన్నో రతనత్తయమామకో ఏకో ఉపాసకో పటివసతి. తదా ఏకో ఖీణాసవో భగవతా పరిభుత్తం పాదపీఠం థవికాయ పక్ఖిపిత్వా గతగతట్ఠానే పూజేన్తో అనుక్కమేన తం నగరం సమ్పాపుణిత్వా సునివత్థో సుపారుతో పత్తం గహేత్వా అన్తరవీథిం పటిపజ్జి యుగమత్తదసో పబ్బజ్జాలీలాయ జనం పరితోసేన్తో. అథ సో ఉపాసకో తథా గచ్ఛన్తం థేరం దిస్వా పసన్నమానసో ఉపగన్త్వా పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా పత్తం గహేత్వా భోజేత్వా నిబద్ధం మమ గేహం ఆగమనమిచ్ఛామి, మమానుకమ్పాయ ఏత్థేవ వసథ సామీతి యాచిత్వా నగరాసన్నే రమణీయే వనసణ్డే నదీకూలే పణ్ణసాలం కత్వా థేరస్స తం నీయ్యాతేత్వా చతుపచ్చయేహి పటిజగ్గన్తో మానేన్తో పూజేన్తో వసతి. థేరోపి తత్థ ఫాసుకట్ఠానే భగవతా పరిభుత్తపాదపీఠధాతుం నిధాయ వాలుకాహి థూపం కత్వా నిచ్చం గన్ధధూపదీపపుప్ఫపూజాదీహి పూజయమానో వాసం కప్పేతి. తస్మిం సమయే తస్సో పాసకస్స అనన్తరగేహవాసికో ఏకో ఇస్సరభత్తికో అత్తనో దేవతం నిబద్ధం నమస్సతి. తం దిస్వాస్స ఉపాసకో బుద్ధగుణే వత్వా అఖేత్తే సమ్మ మా విరియం కరోహి. పజహేతం దిట్ఠింతి ఆహ. తతో సో కేరాటికో ఇస్సరభత్తికో కో తే సత్థు గుణానుభావో, అమ్హాకం ఇస్సరస్స గుణోవ మహన్తోతి వత్వా తస్స అగుణం గుణన్తి కథేన్తో ఆహ.
౧. తిపురం సో వినాసేసి, లలాటనయనగ్గినా;
అసురేచ వినాసేసి, తిసూలేన మహిస్సరో.
౨. జటాకలాపమావత్తం, నచ్చతీ దినసన్ధియం;
వాదేతి భేరివీణాదిం, గీతంచాపి స గాయతి.
౩. భరియాయో తస్స తిస్సో, జటాయేకం సముబ్బహే;
ఏకమేకేన పస్సేన, పస్సమానో చరేకకం.
౪. హత్థిచమ్మమ్బరధరో, తేనేవ వారితా తపో;
అసాదిసేహి పుత్తేహి, రూపేన చ సుపాకటో.
౫. రతియా చ మధుపానే చ, బ్యావటో సబ్బదా చ సో;
మనుస్సట్ఠిధరో సీస, కపాలేనేస భుఞ్జకి.
౬. న జాతో న భయం తస్స, మరణం నత్థి సస్సతో;
ఈదిసో మే మహాదేవో, నత్థఞ్ఞస్సీదిసో గుణోతి.
తం సుత్వా ఉపాసకో సమ్మ తుయ్హం ఇస్సరస్స ఏతే గుణా నామ తావ హోన్తు. అగుణా నామ కిత్తకా హోన్తీతి వత్వా భగవతో సకలగుణే సంహరిత్వా కథేన్తో ఆహ.
౭. లోకే సబ్బసవన్తీనం, ఆధారో సాగరో యథా;
సబ్బేసం గుణరాసీనం, ఆధారోవ తథాగతో.
౮. చరాచరానం సబ్బేసం, ఆధారావ ధరా అయం;
తథా గుణానం సబ్బేసం, ఆధారోవ తథాగతో.
౯. ఏవం సన్తో వియత్తోచ [వియన్తో ఇతికత్థచి], ఏవం సో కరుణాపరో;
ఏవ మిద్ధివిధా తస్స, ఏవమేవం గుణా ఇతి.
౧౦. బుద్ధోపి సక్కోతి న యస్స వణ్ణే,
కప్పమ్పి వత్వా ఖయతం గమేతుం;
పగేవ చ బ్రహ్మసురా సురేహి,
వత్తుం న హానన్తగుణస్స వణ్ణన్తి.
ఏవం వదన్తా పన తే ఉభోపి అమ్హాకం దేవో ఉత్తమో అమ్హాకం దేవో ఉత్తమోతి కలహం వడ్ఢేత్వా రఞ్ఞో సన్తికమగమంసు, రాజా తేసం కథం సుత్వా తేనహి తుమ్హాకం దేవతానం మహన్తభావం ఇద్ధిపాటిహారియేన జానిస్సామ. దస్సేథ తేహి నో ఇద్ధింతి నగరే భేరిం చరాపేసి. ఇతో కిర సత్తాహచ్చయేన ఇమేసం ద్విన్నం సత్థారానం పాటిహారియాని భవిస్సన్తి. సబ్బే సన్నిపతన్తూతి తం సుత్వా నానాదిసాసు బహూ మనుస్సా సమాగమింసు, అథ మిచ్ఛాదిట్ఠికా అజ్జ అమ్హాకం దేవస్స ఆనుభావం పస్సామాతి మహన్తం పూజం కరోన్తో తత్థ సారం నాద్దసంసు, సమ్మాదిట్ఠికాపి అజ్జ అమ్హాకం భగవతో ఆనుభావం పస్సిస్సామాతి వాళుకాథూపం గన్త్వా గన్ధమాలాదీహి పూజేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా అఞ్జలిమ్పగ్గయ్హ అట్ఠంసు. అథ రాజాపి బలవాహనపరివుతో ఏకమన్తే అట్ఠాసి. నానాసమయవాదినోపి అజ్జ తేసం పాటిహారియం పస్సిస్సామాతి మఞ్చాతిమఞ్చం కత్వా అట్ఠంసు. తేసం సమాగమే సమ్మాదిట్ఠికా వాళుకాథూప మభిముఖం కత్వా అఞ్జలిమ్పగ్గయ్హ సామి అమ్హాకం భగవా సబ్బబుద్ధకిచ్చాని నిట్ఠాపేత్వా అనుపాదిసేసాయ నిబ్బాణధాతుయా పరినిబ్బాయి. సారిపుత్తమహామోగ్గల్లానాదయో అసీతిమహాసావకాపి పరినిబ్బాయింసు, నత్థేత్థ అమ్హాకం అఞ్ఞం పటిసరణన్తి వత్వా సచ్చకిరియం కరోన్తా ఆహంసు.
౧౧. ఆపాణకోటిం బుద్ధస్స, సరణం నో గతా యది;
తేన సచ్చేన యం ధాతు, దస్సేతు పాటిహారియం.
౧౨. ఆపాణకోటిం ధమ్మస్స, సరణం నో గతా యది;
తేన సచ్చేన యం ధాతు, దస్సేతు పాటిహారియం.
౧౩. ఆపాణకోటిం సఙ్ఘస్స, సరణం నో గతా యది;
తేన సచ్చేన యం ధాతు, దస్సేతు పాటిహారియం.
౧౪. రామకాలే మునిన్దస్స, పాదుకా చాసి అబ్భుతా;
తేన సచ్చేన యం ధాతు, దస్సేతు పాటిహారియం.
౧౫. ఛద్దన్తకాలే మునినో, దాఠా ఛరంసిరఞ్జితా;
తేన సచ్చేనయం ధాతు, నిచ్ఛారేతు ఛ రంసియో.
౧౬. జాతమత్తో తదా బుద్ధో, ఠితో పఙ్కజముద్ధని;
నిచ్ఛారేసాసభింవాచం, అగ్గో సేట్ఠోతిఆదినా;
తేన సచ్చేనయం ధాతు, దస్సేతు పాటిహారియం.
౧౭. నిమిత్తే చతురో దిస్వా, నిక్ఖన్తో అభినిక్ఖమం;
తేన సచ్చేన యం ధాతు, దస్సేతు పాటిహారియం.
౧౮. మారసేనం పలాపేత్వా, నిసిన్నో బుజ్ఝి బోధియం;
తేన సచ్చేన యం ధాతు దస్సేతు పాటిహారియం.
౧౯. ధమ్మచక్కం పవత్తేసి, జినో సిపతనే తదా;
తేన సచ్చేన యం ధాతు, దస్సేతు పాటిహారియం.
౨౦. నన్దోపనన్దభోగిన్దం, నాగం నాలాగిరివ్హయం;
ఆళవకా దయో యక్ఖే, బ్రహ్మానో చ బకా దయో.
౨౧. సచ్చకాదినిగణ్ఠేచ, కూటదన్తా దయో ద్విజే;
దమేసి తేన సచ్చేన, దస్సేతు పాటిహారియంతి.
ఏవఞ్చ పన వత్వా ఉపాసకా అమ్హాకం అనుకమ్మం పటిచ్చ మహాజనస్స మిచ్ఛాదిట్ఠిభేదనత్తం పాటిహారియం దస్సేథ సామీతి ఆరాధేసుం. అథ బుద్ధానుభావఞ్చ థేరానుభావఞ్చ ఉపాసకానం సచ్చకిరియానుభావఞ్చ పటిచ్చ వాళుకాథూపం ద్విధా భిన్దిత్వా పాదపీఠధాతు ఆకాస మబ్భుగ్గన్త్వా ఛబ్బణ్ణరంసియో విస్సజ్జేన్తీ విలాసమానా అట్ఠాసి. అథ మహాజనా చేలుక్ఖేపసహస్సాని పవత్తేన్తా సాధుకీళ్హం కీళన్తా మహానాదం పవత్తేన్తా మహన్తం పూజమకంసు. మిచ్ఛాదిట్ఠికాపి ఇమం అచ్ఛరియం దిస్వా విమ్హితమానసా మిచ్ఛాదిట్ఠిం భిన్దిత్వా రతనత్తయపరాయణా సరణ మగమంసూతి.
౨౨. ఫుట్ఠోపి పాదేన జినస్స ఏవం,
కలిఙ్గరో పా సి మహానుభావో;
లోకేకనాథస్స అనాసవస్స,
మహానుభావో హి అచిన్తనీయోతి.
పాదపీఠికాయ వత్థుం తతియం.
౨౪. ఉత్తరసామణేరస్స వత్థుమ్హి అయమానుపుబ్బీకథా
సో కిర పురిమబుద్ధేసు [పురిమబుద్ధే ఇతిసబ్బత్థ] కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం పుఞ్ఞం ఉపచినన్తో సుమేధస్స భగవతో కాలే విజ్జాధరో హుత్వా హిమవతి పటివసతి. తదా సుమేధో నామ సమ్మాసమ్బుద్ధో వివేక మనుబ్రూహన్తో హిమవన్తం గన్త్వా రమణీయే పదేసే పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా నిసీది. తదా విజ్జాధరో ఆకాసేన గచ్ఛన్తో ఛబ్బణ్ణరంసీహి విరాజమానం భగవన్తం దిస్వా తీహి కణికారపుప్ఫేహి పూజేసి, పుప్ఫాని బుద్ధానుభావేన సత్థు ఉపరి ఛత్తాకారేన అట్ఠంసు, సో తేన భీయ్యోసో మత్తాయ పసన్నచిత్తో హుత్వా అపరభాగే కాలంకత్వా తావతింసభవనే నిబ్బత్తిత్వా ఉళారం దిబ్బసమ్పత్తిమనుభవన్తో యావతాయుకం తత్థ ఠత్వా తతో చుతో దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే రాజగహనగరే బ్రాహ్మణమహాసాలస్స పుత్తో హుత్వా నిబ్బత్తి. ఉత్తరోతిస్స నామం అహోసి. సో ఉత్తమరూపధరో విఞ్ఞుతం పత్తో బ్రాహ్మణవిజ్జాసు నిప్ఫత్తిం పత్వా జాతియా రూపేన విజ్జాయ సీలాచారేన చ లోకస్స మహనీయో జాతో, తస్స తం పఞ్ఞాసమ్పత్తిందిస్వా వస్సకారో మగధమహామత్తో అత్తనో ధీతరం దాతుకామో హుత్వా అత్తనో అధిప్పాయం పవేదేసి. సో నిస్సరణజ్ఝాసయతాయ తం పటిక్ఖిపిత్వా కాలేనకాలం ధమ్మసేనాపతిం పయిరుపాసన్తో తస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా వత్తసమ్పన్నో హుత్వా థేరం ఉపట్ఠహతి. తేన చ సమయేన థేరస్స అఞ్ఞతరో ఆబాధో ఉప్పన్నో హోతి, తస్స భేసజ్జత్థాయ ఉత్తరసామణేరో పాతోవ పత్తచీవర మాదాయ విహారతో నిక్ఖమ్మ అన్తరామగ్గే తళాకస్స తీరే పత్తం ఠపేత్వా ఉదకసమీపం గన్త్వా ముఖం ధోవతి, తదా అఞ్ఞతరో ఉమ్మగ్గచోరో కతకమ్మో ఆరక్ఖపురిసేహి అనుబద్ధో అగ్గద్వారేనేవ నగరతో నిక్ఖమిత్వా పలాయన్తో అత్తనా గహితం రతనభణ్డికం సామణేరస్స పత్తే పక్ఖిపిత్వా పలాయి. సో సామణేరోపి పత్తసమీపం [సత్తుసమీపం ఇతిపి కత్థచి] ఉపగతో హోతి, చోరం అనుబన్ధన్తా రాజపురిసా సామణేరస్స పత్తే భణ్డికం దిస్వా అయం చోరో, ఇమినా చోరియం కతన్తి సామణేరం పచ్ఛాబాహం బన్ధిత్వా వస్సకారస్స బ్రాహ్మణస్స దస్సేసుం. వస్సకారో చ తదా రఞ్ఞో వినిచ్ఛయే నియుత్తో హుత్వా ఛేజ్జభేజ్జం అనుసాసతి. సో ఏసో పుబ్బే మమ వచనం నాదియి. సుద్ధపాసణ్డియేసు పబ్బజీతి చ బద్ధాఘాతత్తా తం కమ్మం అసోధేత్వావ జీవన్తమేవేతం సూలే ఉత్తాసేథాతి ఆణా పేసి, రాజపురిసా తం నిమ్బసూలే ఉత్తాసేసుం. సామణేరో సూలగ్గే నిసిన్నో ఉపజ్ఝాయస్స మే కో భేసజ్జం ఆహరిస్సతీతి సారిపుత్తత్థేరం సరి. తతో థేరో తం పవత్తిం ఞత్వా సమ్మాసమ్బుద్ధస్స కథేసి, భగవాపి మహాసావకపరివుతో తస్స ఞాణపరిపాకం ఓలోకేత్వా తం ఠానమగమాసి. తతో భగవతో నిక్ఖన్తభావా సకలనగరే కోలాహలం అహోసి, మహాజనకాయో సన్నిపతి. అథ భగవా విప్ఫురన్తహత్థతలే నఖమణిమయూఖసమ్భిన్నపీతాభాసతాయ పగ్ఘరన్తజాతిహిఙ్గులకసువణ్ణరసధారావియ జాలావగుణ్ఠితముదుతలునఙ్గులం హత్థం ఉత్తరస్స సీసే ఠపేత్వా ఉత్తర ఇదం తే పుబ్బే కతపాపకమ్మస్స ఫలం ఉప్పన్నం, తత్థ తయా పచ్చవేక్ఖణబలేన అధివాసనా కాతబ్బాతి ఆహ. తేనేవ ఆహ.
౧. అతీతే కిర ఏకస్మిం, గామే త్వ మసి దారకో;
దారేకేహి సమాగమ్మ, కీళన్తో కేళిమణ్డలే.
౨. గహేత్వా సుఖుమం సూకం, తదా త్వం నిమ్బజల్లియా;
ఉత్తాసేసి తత్థ సూలే, జీవమానకమక్ఖికం.
౩. అపరమ్పి తే పాపకమ్మం, పవక్ఖామి సుణోహి మే;
ఓవదన్తిం హితేన త్వం, అతీతే సకమాతరం.
౪. జీవసూలే నిసీదాతి, కోపేనాభిసపీ తువం;
ఇమేహి ద్వీహి పాపేహి, సరం సంసారసాగరే.
౫. పఞ్చజాతిసతే అచ్ఛి, జీవసూలమ్హి నిమ్బజే;
అయం తే చరిమా జాతి, ఏత్థాపిచ విపచ్చి సోతి.
ఏవమాదినా నయేన తస్స అజ్ఝాసయానురూపేన ధమ్మం దేసేసి, ఉత్తరో అమతాభిసేకసదిసేన సత్థునో హత్థసమ్ఫస్ససఞ్జాతపసాదసోమనస్సతాయ ఉళారం పీతిపామోజ్జం పటిలభిత్వా యథాపరిచితం విపస్సనామగ్గం సమారూళ్హో ఞాణస్స పరిపాకం గతత్తా సత్థు దేసనావిలాసేన మగ్గపటిపాటియా సబ్బకిలేసే ఖేపేత్వా ఛళభిఞ్ఞో అహోసి. ధమ్మం సుత్వా తత్థ సమాగతానం దేవమనుస్సానం చతురాసీతిపాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసీతి వదన్తి. ఉత్తరో పన ఛళభిఞ్ఞో హుత్వా సూలతో ఉట్ఠహిత్వా ఆకాసే ఠత్వా పాటిహారియం దస్సేసి. మహాజనా అచ్ఛరియబ్భుతచిత్తా జాతా అహేసుం. తావదేవస్స వణోరున్ధి, సో భిక్ఖూహి ఆవుసో తాదిసం దుక్ఖం అనుభవన్తో కథం త్వం విపస్సనం అనుయుఞ్జితుం సక్ఖీతి పుట్ఠో పగేవ మే ఆవుసో సంసారే ఆదీనవో సఙ్ఖారానఞ్చ సభావో సుదిట్ఠో. తస్మాహం తాదిసం దుక్ఖం అనుభవన్తోపి అసక్ఖిం విపస్సనం వడ్ఢేత్వా విసేసం అధిగన్తుంతి ఆహ. అథాపరభాగే సో భిక్ఖుసఙ్ఘమజ్ఝే అత్తనో పుబ్బచరితా పదానం పకాసేన్తో ఇమా గాథా అభాసి.
౬. సుమేధో నామ సమ్బుద్ధో, ద్వత్తింసవరలక్ఖణో;
వివేకకామో సమ్బుద్ధో, హిమవన్త ముపాగమి.
౭. అజ్ఝోగహేత్వా హిమవన్తం, అగ్గో కారుణికో ముని;
పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వాన, నిసీది పురిసుత్తమో.
౮. విజ్జాధరో తదా ఆసిం, అన్తలిక్ఖచరో అహం;
తిసూలం సుకతం గయ్హ, గచ్ఛామి అమ్బరే తదా.
౯. పబ్బతగ్గే యథా అగ్గి, పుణ్ణమాసేవ చన్దిమా;
వనం ఓభాసతే బుద్ధో, సాలరాజావ ఫుల్లితో.
౧౦. వనగ్గా నిక్ఖమిత్వాన, బుద్ధరంసీ విధావరే;
నలగ్గివణ్ణసఙ్కాసా, దిస్వా చిత్తం పసాదయిం.
౧౧. విచినం అద్దసం పుప్ఫం, కణికారం దేవగన్ధికం;
తీణి పుప్ఫాని ఆదాయ, బుద్ధసేట్ఠం అపూజయిం.
౧౨. బుద్ధస్స ఆనుభావేన, తీణి పుప్ఫాని మే తదా;
ఉద్ధవణ్టా అధోపత్తా, ఛాయం కుబ్బన్తి సత్థునో.
౧౩. తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహిచ;
జహిత్వా మానుసం దేహం, తావతింసమగఞ్ఛహం.
౧౪. తత్థ మే సుకతం బ్యమ్హం, కణికారీతి ఞాయతి;
సట్ఠియోజన ముబ్బేధం, తింసయోజనవిత్థతం.
౧౫. సహస్సఖణ్డం సతభేణ్డు, ధజాలు హరితామయం;
సతసహస్సాని బ్యూహాని, బ్యమ్హే పాతురహంసు మే.
౧౬. సోణ్ణమయా మణిమయా, లోహితఙ్కమయా పిచ;
ఫలికా పిచ పల్లఙ్కా, యదిచ్ఛక యదిచ్ఛకా.
౧౭. మహారహఞ్చ సయనం, తూలికం వికతీయకం;
ఉద్దలోమికఏకన్తం, బిమ్బోహనసమాయుతం.
౧౮. భవనా నిక్ఖమిత్వాన, చరన్తో దేవచారికం;
యదా ఇచ్ఛామి గమనం, దేవసంఘపురక్ఖతో.
౧౯. పుప్ఫస్స హేట్ఠా తిట్ఠామి, ఉపరిచ్ఛదనం మమ;