౯. తం నపుంసకన్తి

నపుంసకలిఙ్గే చ ‘‘పుబ్బస్మా+మాదితో’’తి సబ్బవిభత్తీనం లోపే చ కతే అధిత్థి తిట్ఠతి, భో అధిత్థి, అధిత్థి పస్స, అధిత్థి కతం, అధిత్తి చరతి, అధిత్థి దేహి, అధిత్థి అపేహి, అధిత్థి ఆయత్తం, అధిత్థి పతిట్ఠితం. ఏవం అధికుమారి, అన్తభూతస్స అప్పధానస్స ఘపస్స ‘‘ఘపస్స+న్తస్సా+ప్పధానస్సా’’తి పస్స రస్సో.

సహ=సమ్పన్నం బ్రహ్మం సబ్రహ్మం. వుత్తనయేన ఏత్థ చ ఉపరి చ సమాసాదయో హోన్తి, ఏత్థ ‘‘అకాలే సతత్థే’’తి సహస్స సాదేసో. స్యాదిమ్హి కతే ‘‘పుబ్బస్మా+మాదితో’’తి స్యాదీనం లోపే చ సమ్పత్తే ‘‘నా+తో+మపఞ్చమియా’’తి అపఞ్చమియా పటిసేధో చ అకారన్తఅసంఖ్యసమాసతో పరాసం సబ్బవిభత్తీనం అంఆదేసో చ హోతి. ఏవ+ముపరిపి.

భిక్ఖానం సమిద్ధి సుభిక్ఖం, ఏత్థ ఘస్స రస్సో. సుభిక్ఖం తిట్ఠతి భో సుభిక్ఖం, సుభిక్ఖం పస్స. నా+స్మింసు ‘‘వా తతియా సత్తమీనం’’తి వికప్పేన అం, సుభిక్ఖం సుభిక్ఖేన వా కతం, సుభిక్ఖం సుభిక్ఖేన వా చరతి, సుభిక్ఖం దేహి. పఞ్చమియం అ+మబ్భావా సుభిక్ఖా అపగచ్ఛ, సుభిక్ఖ+మాయత్తం, సుభిక్ఖం సుభిక్ఖే వా పతిట్ఠితం.

సమీపత్థే-కుమ్భస్స సమీపం ఉపకుమ్భం, ఏవం ఉపనగరం, భో ఉపకుమ్భం ఇచ్చాది.

సాకల్యే-తిణమ్పి అసేసేత్వాతి సతిణం, తిణమ్పి అసేసేత్వా అజ్ఝోహరణీయ+మజ్ఝోహరతీత్యత్థో. సేసం సబ్రహ్మసమం. అగ్గిమ్పి అసేసేత్వాతి సాగ్గి, అగ్గిగన్థంపి అసేసేత్వా అధీతేత్యత్థో. వారగ్గహణం అధిత్థిసమం.

అభావో సమ్బన్ధీభేదా బహువిధో, తత్ర ఇద్ధాభావేవిగతా ఇద్ధి=విభూతి సద్దికానన్తి దుస్సద్దికం. అత్థాభావేమక్ఖికానం అభావో నిమ్మక్ఖికం, నిద్దరథం, నిమ్మసకం. అతిక్కమాభావే-అతిగతాని తిణాని నిత్తిణం. ఉపభోగసమ్బన్ధీవత్తమానకాలస్స అభావే-అతిగతం లహుపావురణం అతిలహుపావురణం, లహుపావురణస్స నా+యం ఉపభోగతా లోతి అత్థో.

యథాత్థో+నేకవిధో, తత్ర యోగ్గతాయం-యోగ్గం రూప+మనురూపం. విచ్ఛాయం-అద్ధమాసం అద్ధమాసం అను అన్వద్ధమాసం, ఏవం పచ్చత్తం. అత్థానతివత్తియం-సత్తిం అనతిక్కమ్మ యథాసత్తి. ఏవం యథాక్కమం, యథాబలం. బహులాధికారా యా యా పరిసా యథాపరిసా. సదిసత్థే-కిఖియా కణ్హవిచ్ఛితధేనుయా సదిసో సకిఖి, సహస్స సాదేసో. ఆనుపుబ్బియం-జేట్ఠానుక్కమేన అనుజేట్ఠం.

పచ్ఛాఅత్థే-రథస్స పచ్ఛా అనురథం.

యుగపదత్థే-చక్కేన సహ=ఏకకాలం సచక్కం, చక్కేన ఏకక్ఖణే నిధేతీతి అత్థో.