౧౨. నఞ

నఊచ్చేతం స్యాద్యన్తం స్యాద్యన్తేన సహే+కత్థం హోతి. ఞ్ఞకారో ‘‘ట నఞస్సా’’తి విసేసనత్థో ‘పామనపుత్తాదీసు నస్స టో మా హోతూ’తి. న బ్రాహ్మణో అబ్రాహ్మణో, ‘‘ట నఞస్సా’’తి నస్స టాదేసో. ఞ్ఞ-కారో ఏత్థేవ విసేసనత్థో.

న-నిసేధో సతో యుత్తో, దేసాదినియమం వినా;

అసతో వా+ఫలో తస్మా, కథ+మబ్రాహ్మణోతిచే.

నిసేధత్థానువాదేన, పటిసేధవిధి క్వచి;

పరస్స మిచ్ఛాఞాణత్తా+ఖ్యాపనాయో+పపజ్జతే.

దువిధో చ+స్స నస్స అత్థో పసజ్జపటిసేధ+పరియుదాసవసేన. తత్థ యో ‘‘అసూరికపస్సారాజదారా’’తిఆదీసు వియ ఉత్తరపదత్థస్స సబ్బదా అభావం దీపేతి, సో పసజ్జపటిసేధవాచీ నామ. యో పన ‘‘అబ్రాహ్మణ+మానయా’’తిఆదీసు వియ ఉత్తరపదత్థం పరియుదాసిత్వా పటిక్ఖిపిత్వా తంసదిసే వత్థుమ్హి కారియం పటిపాదయతి, సో పరియుదాసవాచీ నామ. వుత్తఞ్చ –

పసజ్జపటిసేధస్స, లక్ఖణం వత్థునత్థితా;

వత్థుతో+ఞ్ఞత్ర యా వుత్తి, పరియుదాసలక్ఖణం.

యత్ర అబ్రాహ్మణాదీసు, వత్థుం పరియుదస్సతి;

తక్రియాయుత్తరాజాదిం, వదే సో పరియుదాసకో.

పసజ్జపటిసేధో తు, వత్థన్తర+మనాదియ;

కిఞ్చివత్థునిసేధస్స, పసఙ్గో న భవేయ్య సో.

తదఞ్ఞో చ తంవిరుద్ధో,

తదభావో చ నఞ్ఞత్థో.

తదఞ్ఞత్థే – అబ్రాహ్మణో, బ్రాహ్మణతో అఞ్ఞో తంసదిసోతి వుత్తం హోతి. ఏవం అమనుస్సో, అస్సమణో, న బ్యాకతా అబ్యాకతా ధమ్మా. తబ్బిరుద్ధత్థే-న కుసలా అకుసలా, కుసలపటిపక్ఖాతి అత్థో. ఏవం అలోభో, అమిత్తో, అయం పరియుదాసనయో. తదభావే-న కత్వా అకత్వా, అకాతున పుఞ్ఞం, అకరోన్తో, అభావో భవతి. అయం పసజ్జపటిసేధనయో.

ఏత్థ చ ఉభోసు పరియుదాసే బ్రాహ్మణా అఞ్ఞో బ్రాహ్మణధమ్మే అప్పతిట్ఠితో ఖత్తియాది బ్రాహ్మణసదిసోవ అబ్రాహ్మణోతి వుత్తే పతీయతే. ఇతరస్మిం పన పక్ఖే కేనచి సంసయనిమిత్తేన ఖత్తియాదో బ్రాహ్మణోతి వుత్తస్స మిచ్ఛాఞాణనివుత్తి కరీయతి ‘‘బ్రాహ్మణో+యం న భవతి అబ్రాహ్మణో’’తి, బ్రాహ్మణత్తజ్ఝాసితో న భవతీత్యత్థో. తత్థ సదిసత్తం వినా మిచ్ఛాఞాణాసమ్భవా పయోగసామత్థియా చ సదిసపటిపత్తి, తగ్గతా చ లిఙ్గ+సఙ్ఖ్యా భవన్తి. అతోయేవ ఉచ్చతే ‘‘నఞ్ఞివయుత్త+మఞ్ఞసదిసాధికరణే, కథా హి అత్థసమ్పచ్చయో’’తి.