౬౭. ఇత్థియం భాసితపుమి+త్థీ పుమేవే+కత్థేతి

భాసితపుమా ఇత్థీ పుమేవ హోతీతి పుమ్భావా ఇత్థిపచ్చయానం నివత్తి హోతి. ఏవం రత్తలతా, దుతియభిక్ఖా. బ్రాహ్మణీ చ సా దారికా చాతి బ్రాహ్మణదారికా, నాగమాణవికా. ఇత్థియన్తి కిం, కుమారిరతనం, సమణిపదుమం. భాసితపుమాతి కిం, గఙ్గానదీ, తణ్హానదీ, పథవీధాతు. పురత్థిమో చ సో కాయో చాతి పురత్థిమకాయో. ఏత్థ చ కాయేకదేసే కాయసద్దో. ఏవం పచ్ఛిమకాయో, ఉపరిమకాయో, హేట్ఠిమకాయో, సబ్బకాయో, నవావాసో, కతరనికాయో, హేతుపచ్చయో. జీవితప్పధానం నవకం జీవితనవక+మిచ్చాది.

విసేసనుత్తరపదే థేరా+చరియ+పణ్డితా విసేసనం పరఞ్చ భవతి. యథా సారిపుత్తో చ సో థేరో చాతి సారిపుత్తత్థేరో, ఏవం మహామోగ్గల్లానత్థేరో, మహాకస్సపత్థేరో, బుద్ధఘోసాచరియో, ధమ్మపాలాచరియో, ఆచరియగుత్తిలో వా. మహోసధో చ సో పణ్డితో చాతి మహోసధపణ్డితో, ఏవం విధురపణ్డితో.

విసేసనోభయపదే యథా-సీతఞ్చ తం ఉణ్హఞ్చాతి సీతుణ్హం, సినిద్ధో చ సో ఉణ్హో చాతి సినిద్ధుణ్హో మాసో. ఖఞ్జో చ సో ఖుజ్జో చాతి ఖఞ్జఖుజ్జో, ఏవం అన్ధబధిరో, కతాకతం, ఛిద్దావఛిద్దం, ఉచ్చావచం, ఛిన్నభిన్నం, గతపచ్చాగతం. క్వచి పుబ్బకాలస్సాపి పరనిపాతో, వాసితో చ సో లిత్తో చాతి లిత్తవాసితో, ఏవం నగ్గమూసితో, సిత్తసమ్మట్ఠో, భట్ఠలుఞ్జితో.

ఉపమనుత్తరపదే ఉపమానభూతం విసేసనం పరం భవతి, యథా సీహోతి వుత్తే ఉపచరితా+నుపచరితసీహానం సామఞ్ఞప్పతీతియం మునిసద్దో విసేసేతి. ఏత్థ చ –

ఉపమానో+పమేయ్యానం, సధమ్మత్తం సియో+పమా.

సా చ వత్థు+వణ్ణ+ఆకారానం సామ్యేన హోతి. సీహోవ సీహో, ముని చ సో సీహో చాతి మునిసీహో, మునివసభో, మునిపుఙ్గవో, బుద్ధనాగో, బుద్ధాదిచ్చో. రంసీ వియ రంసీ, సద్ధమ్మో చ సో రంసీ చాతి సద్ధమ్మరంసీ, ఏవం వినయసాగరో. పుణ్డరికమివ పుణ్డరికో, సమణో చ సో పుణ్డరికో చాతి సమణపుణ్డరికో, సమణపదుమో. చన్దో వియ చన్దో, ముఖఞ్చ తం చన్దో చాతి ముఖచన్దో, ముఖపదుమం ఇచ్చాది.

సమ్భావనాపుబ్బపదే యథా-ధమ్మోతి బుద్ధి ధమ్మబుద్ధి, ఏవం ధమ్మసఞ్ఞా, ధమ్మసఙ్ఖాతో, ధమ్మసమ్మతో, పాణసఞ్ఞితా, అసుభసఞ్ఞా, అనిచ్చసఞ్ఞా, ధాతుసఞ్ఞా, అత్తసఞ్ఞా, అత్తదిట్ఠి ఇచ్చాది.

అవధారణపుబ్బపదే యథా-గుణో ఏవ ధనం గుణధనం, ఏవం సద్ధాధనం, సీలధనం, పఞ్ఞారతనం, చక్ఖు ఏవ ఇన్ద్రియం చక్ఖున్ద్రియం, ఏవం చక్ఖాయతనం, చక్ఖుధాతు, చక్ఖుద్వారం, రూపారమ్మణ+మిచ్చాది.

విసేసన+విసేస్సేహి, క్రియాయ చ సహే+రితో;

తేసం భావం వివేచేతా, నిపాతో బ్యవచ్ఛిన్దతి.

అయోగ+మఞ్ఞయోగఞ్చ, అచ్చన్తాయోగ+మేవి+తి;

వివక్ఖాతో పయుత్తోపి, ఏవత్థో ఞాయతే యతో.

బ్యవచ్ఛేదఫలం వాక్యం, తతో చిత్తో ధనుద్ధరో;

పాత్థో ధనుద్ధరో నీలు+ప్పల+మత్థీతి తం యథా.

ఏత్థ నిపాతోతి ఏవ-ఇతినిపాతో, అప్పయుత్తోపి ఏవసద్దో ఏవం యోజేతబ్బో – ‘‘చిత్తో ధనుద్ధరో ఏవా’’తి విసేసనేన యుత్తో అయోగవివచ్ఛేదకో, ధనునా యోగే పతిట్ఠాపనతో ‘‘పాత్థో ఏవ ధనుద్ధరో’’తి విసేస్సేన యుత్తో అఞ్ఞయోగవివచ్ఛేదకో, ధనుద్ధరత్తస్స పాత్థసంఖాతఅజ్జునే ఏవ పతిట్ఠాపనతో. ‘‘నీలుప్పల+మత్థేవా’’తి క్రియాయ యుత్తో అచ్చన్తాయోగవివచ్ఛేదకో, నీలుప్పలస్స సబ్భావేయేవ పతిట్ఠాపనతో.